สถานศึกษาธรรมชาติและสัตว์ป่าถ้ำน้ำลอด

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 08:00 – 17:00 น.

 

สถานศึกษาธรรมชาติและสัตว์ป่าถ้ำน้ำลอด เป็นหนึ่งในแหล่งท่องเที่ยวธรรมชาติและโบราณคดีที่สำคัญที่สุดของอำเภอปางมะผ้า จังหวัดแม่ฮ่องสอน ตั้งอยู่ที่ตำบลถ้ำลอด ห่างจากตัวเมืองแม่ฮ่องสอนประมาณ 77 กิโลเมตร ตามทางหลวงหมายเลข 1095 สายปางมะผ้า – ปาย หากเดินทางจากตัวเมืองแม่ฮ่องสอน เมื่อถึงช่วงหลักกิโลเมตรที่ 138 – 139 จะมีทางแยกซ้ายเข้าสู่บ้านถ้ำลอด แล้วเดินทางต่อไปอีกประมาณ 9 กิโลเมตรก็จะถึงพื้นที่สถานศึกษาธรรมชาติและสัตว์ป่าถ้ำน้ำลอด สถานที่แห่งนี้ไม่ได้เป็นเพียงจุดหมายของคนที่ชอบเที่ยวถ้ำเท่านั้น แต่ยังเป็นแหล่งเรียนรู้ด้านธรณีวิทยา ธรรมชาติ โบราณคดี และวิถีชีวิตชุมชนในเขตปางมะผ้าอย่างครบถ้วนในพื้นที่เดียว

 

จุดเด่นสำคัญของสถานที่แห่งนี้คือ “ถ้ำลอด” หรือที่หลายคนรู้จักในชื่อ “ถ้ำน้ำลอด” ซึ่งเป็นถ้ำธารน้ำขนาดใหญ่ที่มีลำห้วยชื่อ “น้ำลาง” ไหลลอดภูเขาเข้าไปในโพรงถ้ำ แล้วทะลุออกไปอีกด้านหนึ่ง ลักษณะทางธรรมชาติแบบนี้ทำให้เกิดภูมิประเทศภายในถ้ำที่มีทั้งหินงอก หินย้อย ผนังหินขนาดใหญ่ ความชื้นเย็นของอากาศภายใน และบรรยากาศที่ชวนให้รู้สึกเหมือนกำลังเดินทางเข้าสู่โลกอีกใบหนึ่ง ความงามของถ้ำไม่ได้อยู่แค่ความอลังการของโพรงหิน แต่ยังอยู่ที่การได้เห็นธรรมชาติทำงานร่วมกับสายน้ำมาเป็นเวลายาวนานจนก่อรูปเป็นถ้ำที่มีเอกลักษณ์ไม่เหมือนแห่งอื่นในแม่ฮ่องสอน

 

ถ้ำน้ำลอดยังมีความสำคัญอย่างยิ่งในเชิงโบราณคดี เพราะจากการพบเครื่องมือเครื่องใช้ของมนุษย์สมัยโบราณภายในถ้ำ ทำให้มีข้อสันนิษฐานว่าพื้นที่นี้มีการใช้ประโยชน์ของมนุษย์มาไม่น้อยกว่า 2,000 ปี สถานที่แห่งนี้จึงไม่ใช่เพียงแค่ถ้ำสวยสำหรับการท่องเที่ยว แต่เป็นหลักฐานของการตั้งถิ่นฐาน การดำรงชีวิต และความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์ยุคโบราณกับภูมิประเทศธรรมชาติในแถบลุ่มน้ำปายอีกด้วย เมื่อเดินเข้าไปในถ้ำจึงไม่ได้มีเพียงความรู้สึกตื่นตากับหินงอกหินย้อยเท่านั้น แต่ยังมีมิติของเวลาและเรื่องราวในอดีตซ่อนอยู่ตลอดเส้นทาง

 

ภายในถ้ำมีความยาวประมาณ 1 กิโลเมตร และแบ่งพื้นที่สำคัญออกเป็นห้องโถงใหญ่ 3 ห้อง ซึ่งแต่ละห้องมีลักษณะเด่นต่างกันอย่างชัดเจน ห้องแรกคือ “ถ้ำเสาหินหลวง” ซึ่งถือเป็นส่วนที่สร้างความประทับใจให้กับผู้มาเยือนมากที่สุดแห่งหนึ่ง เพราะเป็นโถงถ้ำขนาดใหญ่ที่มีหินงอกหินย้อยสวยงาม และมีเสาหินปูนขนาดมหึมาเกิดจากแท่งหินงอกหินย้อยหลายต้นเจริญเติบโตมาบรรจบกันเป็นเสาขนาดใหญ่ บางต้นสูงถึงประมาณ 20 เมตร ความโอ่อ่าของเสาหินนี้ทำให้ถ้ำเสาหินหลวงมีบุคลิกสง่างามและน่าตื่นตาตื่นใจอย่างมาก เป็นจุดที่ทำให้หลายคนรู้สึกทันทีว่าถ้ำน้ำลอดไม่ใช่แค่ถ้ำธรรมดา แต่เป็นพื้นที่มหัศจรรย์ทางธรรมชาติที่มีมิติทางเวลาและธรณีวิทยาชัดเจนมาก

 

ห้องถัดมาคือ “ถ้ำตุ๊กตา” ซึ่งมีลักษณะเด่นต่างจากถ้ำเสาหินหลวงอย่างเห็นได้ชัด เพราะเต็มไปด้วยหินงอกเป็นปุ่มปมเล็ก ๆ เรียงรายอยู่มากมายจนดูคล้ายตุ๊กตาเล็ก ๆ จำนวนมากประดับอยู่ภายในถ้ำ ความละเอียดของพื้นผิวและรูปทรงเหล่านี้ทำให้ถ้ำตุ๊กตาเป็นส่วนที่มีเสน่ห์ในแบบละเอียดอ่อนมากกว่าอลังการ ขณะเดียวกันผนังถ้ำด้านหนึ่งยังปรากฏภาพเขียนสมัยก่อนประวัติศาสตร์ ซึ่งมีลักษณะเด่นคือการใช้สีแดงและสีดำ เป็นรูปแบบที่พบได้ไม่บ่อยนักในประเทศไทย ยิ่งทำให้ถ้ำแห่งนี้มีคุณค่าทั้งในทางธรรมชาติและทางโบราณคดีพร้อมกัน ถ้ำตุ๊กตายังเป็นห้องที่กว้างและยาวที่สุดในระบบถ้ำน้ำลอดอีกด้วย

 

ห้องสุดท้ายบริเวณทางออกคือ “ถ้ำผีแมน” ซึ่งเป็นส่วนที่มีชื่อเสียงมากในเชิงโบราณคดี นอกจากจะมีหินงอกหินย้อยสวยงามแล้ว ยังพบเศษภาชนะดินเผา เมล็ดพืช เครื่องมือหิน ซีกฟัน และกระดูกของมนุษย์ รวมถึงสิ่งที่เป็นสัญลักษณ์สำคัญของถ้ำแห่งนี้คือ “โลงผีแมน” โลงลักษณะนี้ทำจากท่อนไม้ที่ขุดตรงกลางออกเป็นร่องคล้ายเรือหรือรางไม้ใส่อาหารสัตว์ มีทั้งขนาดเล็กและขนาดใหญ่ โดยโลงขนาดใหญ่จะวางอยู่บนคานที่รองรับด้วยเสา 4 – 6 ต้นตั้งกับพื้นถ้ำ เสาแต่ละคู่ถูกเจาะช่องไว้สำหรับสอดคานแล้ววางโลงพาดอยู่ด้านบน ลักษณะเช่นนี้เป็นหลักฐานทางโบราณคดีที่มีความน่าสนใจมาก และทำให้ถ้ำผีแมนกลายเป็นจุดที่ผู้สนใจประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมยุคก่อนประวัติศาสตร์ให้ความสนใจอย่างต่อเนื่อง

 

เสน่ห์ของการเที่ยวถ้ำน้ำลอดไม่ได้เกิดจากการเดินเข้าไปดูความสวยงามของถ้ำเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากรูปแบบการเข้าชมที่ยังคงให้ความรู้สึกเป็นการสำรวจธรรมชาติอย่างแท้จริง ภายในถ้ำมืดมาก นักท่องเที่ยวจึงไม่สามารถเดินชมด้วยตัวเองได้ จำเป็นต้องใช้บริการผู้นำทางพร้อมตะเกียงเจ้าพายุ และในบางช่วงของเส้นทางต้องใช้แพไม้ไผ่ล่องไปตามลำน้ำภายในถ้ำ รูปแบบการเข้าชมเช่นนี้ทำให้ประสบการณ์ภายในถ้ำมีความพิเศษกว่าการเดินเข้าถ้ำทั่วไป เพราะผู้มาเยือนจะได้สัมผัสทั้งความมืด ความเย็น เสียงน้ำไหล เสียงค้างคาว และการเปลี่ยนผ่านของแสงภายในโพรงหินในแบบที่หาชมได้ยากจากถ้ำเชิงท่องเที่ยวทั่วไป

 

โดยปกติการเดินชมถ้ำจะแบ่งออกเป็น 2 ช่วงหลัก ช่วงแรกเป็นการชม 2 ถ้ำใหญ่ ได้แก่ ถ้ำเสาหินหลวงและถ้ำตุ๊กตา ส่วนช่วงที่สองเป็นการชมถ้ำผีแมน การแบ่งเส้นทางแบบนี้ช่วยให้ผู้นำทางสามารถจัดจังหวะการเดินชมได้เหมาะสมกับสภาพพื้นที่และเวลา นักท่องเที่ยวจึงไม่รู้สึกเร่งเกินไปหรือเหนื่อยเกินจำเป็น ทั้งยังช่วยให้แต่ละห้องถ้ำได้รับความสนใจอย่างเต็มที่มากขึ้น ผู้ที่ชอบรายละเอียดเชิงธรรมชาติอาจประทับใจกับเสาหินปูนยักษ์และรูปทรงของหินงอกหินย้อย ส่วนผู้ที่สนใจโบราณคดีมักจะตื่นเต้นกับภาพเขียนสีและเรื่องราวของโลงผีแมนซึ่งเป็นเอกลักษณ์เฉพาะของพื้นที่ปางมะผ้า

 

อีกหนึ่งภาพจำสำคัญของถ้ำน้ำลอดคือฝูงนกนางแอ่นและค้างคาวที่อาศัยอยู่ในถ้ำ ช่วงเวลายามเย็นบริเวณหน้าถ้ำจึงมักมีนักท่องเที่ยวมารอชมการเคลื่อนไหวของสัตว์ป่าในบรรยากาศธรรมชาติจริง ซึ่งช่วยเพิ่มความน่าสนใจให้กับสถานที่แห่งนี้ในมิติของการเป็นสถานศึกษาธรรมชาติอย่างแท้จริง ไม่ใช่แค่สถานที่ท่องเที่ยวถ้ำ แต่เป็นพื้นที่ที่ผู้มาเยือนสามารถเรียนรู้ความสัมพันธ์ระหว่างภูมิประเทศ สัตว์ป่า และระบบนิเวศได้ในพื้นที่เดียว

 

หากมองในภาพรวม ถ้ำน้ำลอดเป็นสถานที่ที่ตอบโจทย์นักท่องเที่ยวหลายกลุ่มพร้อมกัน คนที่สนใจธรรมชาติจะได้ชมความงามของถ้ำธารน้ำและหินงอกหินย้อย คนที่ชอบประวัติศาสตร์จะได้เห็นแหล่งโบราณคดีสำคัญ คนที่มองหาประสบการณ์ท่องเที่ยวไม่เหมือนใครจะได้ล่องแพไม้ไผ่และเดินเข้าถ้ำพร้อมตะเกียง ส่วนคนที่ต้องการจัดทริปเที่ยวปางมะผ้าแบบเต็มวันก็สามารถใช้ที่นี่เป็นแกนกลางของเส้นทางแล้วต่อไปยังหมู่บ้านถ้ำลอด บ้านจ่าโบ่ จุดชมวิวดอยกิ่วลม หรือดอยสันวัวตอได้อย่างสะดวก

 

พื้นที่รอบสถานศึกษาธรรมชาติและสัตว์ป่าถ้ำน้ำลอดยังเอื้อต่อการพักผ่อนค้างคืน เพราะบริเวณที่ทำการมีบ้านพักบริการ และอนุญาตให้ตั้งเต็นท์พักแรมได้ ทำให้นักท่องเที่ยวที่อยากใช้เวลากับธรรมชาติอย่างเต็มที่สามารถวางแผนพักในพื้นที่หรือเลือกที่พักใกล้เคียงในโซนถ้ำลอดและสบป่องได้ หลายคนเลือกค้างคืนเพื่อรอชมบรรยากาศเช้าในหมู่บ้านใกล้เคียง หรือออกเดินทางต่อไปยังบ้านจ่าโบ่และจุดชมวิวต่าง ๆ ในช่วงเช้าของวันถัดไป ซึ่งถือเป็นวิธีเที่ยวปางมะผ้าที่ให้ความรู้สึกเต็มอิ่มกว่าการแวะเพียงสั้น ๆ

 

ในด้านบรรยากาศ ถ้ำน้ำลอดมีเสน่ห์ตรงความรู้สึก “ลึก” ทั้งในเชิงกายภาพและเชิงอารมณ์ ภายนอกเป็นภูเขา ป่า และหมู่บ้านที่ยังคงความเรียบง่าย ส่วนภายในถ้ำกลับเป็นโลกอีกใบที่เต็มไปด้วยความมืด สายน้ำ และร่องรอยของผู้คนในอดีต ความเปลี่ยนผ่านจากแสงธรรมชาติภายนอกเข้าสู่ความเงียบภายในถ้ำทำให้ผู้มาเยือนรู้สึกได้ถึงความต่างอย่างชัดเจน ยิ่งเมื่อต้องพึ่งแสงจากตะเกียงและการนำทางของคนท้องถิ่น ประสบการณ์นี้ยิ่งให้ความรู้สึกเหมือนกำลังเข้าสู่การเดินทางเชิงสำรวจมากกว่าการชมสถานที่ทั่วไป

 

จุดแข็งของสถานที่แห่งนี้อีกอย่างคือการเชื่อมโยงกับบริบทของอำเภอปางมะผ้าได้ดีมาก นักท่องเที่ยวที่มาถ้ำน้ำลอดมักไม่ได้มองหาการเข้าถ้ำอย่างเดียว แต่กำลังมองหาทริปที่มีทั้งถ้ำ ธรรมชาติ คาเฟ่ วิวภูเขา ชุมชนชาติพันธุ์ และที่พักบรรยากาศดีในพื้นที่เดียวกัน ถ้ำน้ำลอดจึงเป็นเหมือนประตูบานสำคัญของการทำความรู้จักปางมะผ้า เพราะหลังจากเที่ยวถ้ำเสร็จ นักท่องเที่ยวสามารถต่อเส้นทางไปยังชุมชนบ้านจ่าโบ่ซึ่งมีวิวภูเขาสวยงาม ไปถ่ายภาพที่จุดชมวิวบ้านจ่าโบ่หรือภูผาหมอก ไปนั่งคาเฟ่แถวถ้ำลอดหรือดอยกิ่วลม แล้วค่อยกลับมาพักในโซนสบป่องหรือถ้ำลอดได้อย่างลงตัว

 

สำหรับคนที่สนใจธรรมชาติในระดับลึกขึ้น อำเภอปางมะผ้ายังมีถ้ำอื่นอีกหลายแห่งที่ได้รับการสำรวจพบ เช่น ถ้ำผาเผือก ถ้ำผาแดง ถ้ำปางคำ ถ้ำน้ำตก ถ้ำซู่ซ่า ถ้ำผามอญ และถ้ำแม่ละนา เป็นต้น อย่างไรก็ตาม ถ้ำจำนวนมากในกลุ่มนี้ยังไม่มีสิ่งอำนวยความสะดวกครบถ้วน การเข้าถึงยากกว่า และบางแห่งมีระยะทางลึกมาก จึงเหมาะกับนักท่องเที่ยวสายผจญภัยหรือผู้ที่มีประสบการณ์ด้านการสำรวจถ้ำพอสมควร โดยเฉพาะถ้ำแม่ละนาซึ่งมีความลึกประมาณ 12 กิโลเมตร และในบางช่วงของเส้นทางอาจต้องว่ายน้ำภายในถ้ำ จึงถือเป็นปลายทางสำหรับคนที่ต้องการสัมผัสธรรมชาติแบบท้าทายมากขึ้นอย่างแท้จริง

 

ข้อมูลลักษณะนี้ทำให้ถ้ำน้ำลอดมีบทบาทสำคัญในฐานะ “จุดเริ่มต้น” ของการทำความรู้จักโลกถ้ำในปางมะผ้า เพราะแม้จะมีความน่าสนใจเข้มข้นทั้งธรรมชาติและโบราณคดี แต่ยังเข้าถึงได้ง่ายกว่าถ้ำผจญภัยหลายแห่ง นักท่องเที่ยวทั่วไปจึงสามารถสัมผัสเสน่ห์ของถ้ำในระดับที่ปลอดภัยและมีระบบดูแลรองรับก่อน หากใครเกิดความสนใจในภูมิประเทศแบบถ้ำมากขึ้นค่อยต่อยอดไปยังเส้นทางเชิงผจญภัยมากกว่าในภายหลัง

 

อีกเรื่องที่ควรรู้คือการเดินทางมายังถ้ำน้ำลอดค่อนข้างสะดวกสำหรับคนที่ขับรถเที่ยวเส้นทางปาย – ปางมะผ้า – แม่ฮ่องสอน เพราะอยู่ติดกับเส้นทางท่องเที่ยวหลักของจังหวัด การเดินทางด้วยรถยนต์ส่วนตัวจึงเป็นวิธีที่สะดวกที่สุด สามารถแวะเที่ยวระหว่างทางได้หลายจุด และจัดเวลาได้ยืดหยุ่นกว่าการอาศัยรถสาธารณะ ผู้ที่เดินทางจากปายมักนิยมแวะถ้ำน้ำลอดก่อนเข้าสู่ปางมะผ้าหรือแม่ฮ่องสอน ส่วนผู้ที่เดินทางจากตัวเมืองแม่ฮ่องสอนก็สามารถใช้ถ้ำน้ำลอดเป็นหนึ่งในจุดท่องเที่ยวของทริปหนึ่งวันได้เช่นกัน

 

ในด้านการเตรียมตัว นักท่องเที่ยวควรสวมรองเท้าที่เดินสะดวก ไม่ลื่น และควรแต่งกายคล่องตัว เพราะเส้นทางภายในถ้ำมีทั้งการเดิน ขึ้นลงบางช่วง และการใช้แพไม้ไผ่ นอกจากนี้แม้จะมีตะเกียงจากผู้นำทาง แต่การมีไฟฉายขนาดเล็กติดตัวก็ช่วยให้มองเห็นรายละเอียดของหินงอกหินย้อยหรือพื้นทางเดินได้ดีขึ้น ผู้ที่ไวต่อความชื้นหรืออากาศเย็นควรเตรียมเสื้อคลุมบาง ๆ เพิ่มด้วย โดยเฉพาะในช่วงปลายฝนต้นหนาวที่อากาศภายในถ้ำจะเย็นชัดเจนกว่าเดิม

 

ในเชิงคุณค่าของการท่องเที่ยว ถ้ำน้ำลอดเป็นสถานที่ที่ให้ทั้งความสวยงามและความรู้ในเวลาเดียวกัน ผู้มาเยือนไม่ได้เพียงเดินผ่านฉากธรรมชาติสวย ๆ แต่ได้เห็นหลักฐานของผู้คนในอดีต เห็นพัฒนาการของภูมิประเทศจากการทำงานของสายน้ำ และได้สัมผัสวิธีเที่ยวที่ยังพึ่งพาความรู้ของคนท้องถิ่นผ่านบทบาทของผู้นำทาง พื้นที่แบบนี้ทำให้การท่องเที่ยวมีความหมายมากขึ้น เพราะนักท่องเที่ยวไม่ได้เป็นเพียงผู้ชม แต่เป็นผู้เรียนรู้ไปพร้อมกับการเดินทาง

 

สำหรับผู้ที่ตั้งใจจัดเส้นทางเที่ยวแบบค้างคืน ถ้ำน้ำลอดเหมาะอย่างมากกับการจับคู่กับบ้านจ่าโบ่หรือที่พักในโซนสบป่อง ช่วงกลางวันอาจเริ่มด้วยการเที่ยวถ้ำ ล่องแพ และเดินชมทั้ง 3 ห้องหลัก จากนั้นช่วงบ่ายค่อยแวะคาเฟ่หรือร้านอาหารใกล้เคียง แล้วขึ้นไปชมวิวหรือพักโฮมสเตย์ในหมู่บ้านบนดอย ช่วงเช้าของวันถัดไปจึงค่อยออกไปชมทะเลหมอกหรือเที่ยวต่อยังจุดอื่นในปางมะผ้า วิธีจัดทริปแบบนี้ทำให้ผู้มาเยือนได้เห็นทั้งความลึกของธรรมชาติใต้ภูเขาและความกว้างของภูมิทัศน์บนยอดดอยภายในทริปเดียว

 

เมื่อสรุปให้ชัด สถานศึกษาธรรมชาติและสัตว์ป่าถ้ำน้ำลอดคือแหล่งท่องเที่ยวที่มีคุณค่าอย่างมากของแม่ฮ่องสอน เพราะรวมเอาถ้ำธารน้ำขนาดใหญ่ หินงอกหินย้อยอันงดงาม หลักฐานโบราณคดีสำคัญ ภาพเขียนสี โลงผีแมน ระบบนิเวศของสัตว์ป่า และบทบาทของชุมชนท้องถิ่นไว้ในพื้นที่เดียวกัน นักท่องเที่ยวที่มาที่นี่จึงไม่ได้เพียงเที่ยวถ้ำ แต่กำลังเข้าไปสัมผัสพื้นที่ซึ่งเชื่อมโยงธรรมชาติ ประวัติศาสตร์ และวิถีชีวิตเข้าด้วยกันอย่างเด่นชัด ถ้ากำลังมองหาที่เที่ยวแม่ฮ่องสอนที่ให้ประสบการณ์ครบทั้งความสวย ความรู้ และความรู้สึกตื่นเต้น ถ้ำน้ำลอดคือหนึ่งในสถานที่ที่ควรอยู่ในแผนอย่างไม่ควรมองข้าม

 

การเดินทาง ไปยังสถานศึกษาธรรมชาติและสัตว์ป่าถ้ำน้ำลอด หากเริ่มจากตัวเมืองแม่ฮ่องสอนให้ใช้ทางหลวงหมายเลข 1095 สายแม่ฮ่องสอน – ปางมะผ้า – ปาย รวมระยะทางประมาณ 77 กิโลเมตร เมื่อถึงช่วงหลักกิโลเมตรที่ 138 – 139 จะมีทางแยกซ้ายเข้าสู่บ้านถ้ำลอด แล้วขับต่อไปอีกประมาณ 9 กิโลเมตรก็จะถึงพื้นที่ถ้ำน้ำลอด หากเดินทางจากฝั่งปายก็สามารถใช้ทางหลวงหมายเลข 1095 เช่นเดียวกันแล้วเลี้ยวเข้าทางแยกบ้านถ้ำลอดตามป้ายได้เช่นกัน ส่วนผู้ที่ต้องการไปต่อยังถ้ำแม่ละนา ให้ใช้ทางหลวงหมายเลข 1095 สายปาย – แม่ฮ่องสอน แล้วเลี้ยวเข้าทางหลวงหมายเลข 1226 ไปบ้านแม่ละนา 6 กิโลเมตร จากนั้นเดินทางต่ออีกประมาณ 4 กิโลเมตรจึงจะถึงตัวถ้ำ ซึ่งเส้นทางดังกล่าวเหมาะกับนักท่องเที่ยวสายธรรมชาติและผจญภัยที่มีการเตรียมตัวพร้อม

 

 

ตอบ: อยู่ที่ตำบลถ้ำลอด อำเภอปางมะผ้า จังหวัดแม่ฮ่องสอน ห่างจากตัวเมืองแม่ฮ่องสอนประมาณ 77 กิโลเมตร

 

ตอบ: เปิดทุกวัน เวลา 08:00 – 17:00 น.

 

ตอบ: เข้าชมเองไม่ได้ ต้องใช้บริการผู้นำทางพร้อมตะเกียง และมีช่วงที่ต้องใช้แพไม้ไผ่ล่องภายในถ้ำ

 

ตอบ: จุดเด่นสำคัญคือถ้ำเสาหินหลวง ถ้ำตุ๊กตา ถ้ำผีแมน ภาพเขียนสีก่อนประวัติศาสตร์ และโลงผีแมน

 

ตอบ: เหมาะกับคนที่ชอบธรรมชาติ ชอบเที่ยวถ้ำ สนใจโบราณคดี และต้องการประสบการณ์ท่องเที่ยวที่มีทั้งการเดินสำรวจและล่องแพ

 

ตอบ: สามารถเที่ยวต่อได้ที่ดอยกิ่วลม ดอยสันวัวตอ ชุมชนบ้านจ่าโบ่ จุดชมวิวบ้านจ่าโบ่ และภูผาหมอก บ้านจ่าโบ่

 

ตอบ: ใช้ทางหลวงหมายเลข 1095 สายปาย – แม่ฮ่องสอน แล้วเลี้ยวเข้าทางหลวงหมายเลข 1226 ไปบ้านแม่ละนา 6 กิโลเมตร จากนั้นเดินทางต่ออีกประมาณ 4 กิโลเมตร