งานเทศกาลนมัสการหลวงพ่อโสธร

Rating: 4.3/5 (6 votes)

วันเปิดทำการ: เปิดทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 07.00 – 17.00 น.

 

เทศกาลนมัสการหลวงพ่อโสธร คือช่วงเวลาที่ “ศรัทธา” ของผู้คนในฉะเชิงเทราและผู้เดินทางจากทั่วประเทศมารวมกันอย่างหนาแน่น ณ วัดโสธรวรารามวรวิหาร พระอารามหลวงริมแม่น้ำบางปะกง เพื่อกราบนมัสการหลวงพ่อโสธร พระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์ที่ผู้คนเชื่อถือมาอย่างยาวนาน งานเทศกาลนี้ไม่ได้เป็นเพียงงานรื่นเริงประจำปี แต่เป็นประเพณีที่ทำหน้าที่เชื่อมโยงชีวิตผู้คนกับพุทธศาสนาอย่างแนบแน่น ช่วย “พาคนเข้าวัด” ให้หยุดพักจากภาระชีวิตประจำวัน แล้วกลับมาทบทวนหลักธรรมเรื่องการละชั่ว ทำดี และทำใจให้ผ่องใส โดยมีองค์หลวงพ่อเป็นศูนย์รวมจิตใจที่ทำให้ผู้คนรู้สึกอุ่นใจเมื่อได้มากราบไหว้ด้วยตนเอง

 

แก่นของเทศกาลนมัสการหลวงพ่อโสธรอยู่ที่การสืบทอดพิธีกรรมทางพุทธศาสนาและความเชื่อท้องถิ่นควบคู่กัน หลายคนเดินทางมาเพื่อ “ขอพร” ให้ชีวิตราบรื่น การงานมั่นคง สุขภาพแข็งแรง หรือให้ครอบครัวปลอดภัย ขณะที่อีกหลายคนมาด้วยเหตุผลที่ชัดเจนมากกว่านั้นคือการ “แก้บน” ตามคติความศักดิ์สิทธิ์ของหลวงพ่อซึ่งเล่าต่อกันมาหลายชั่วอายุคน การแก้บนที่พบเห็นได้บ่อยคือการถวายไข่ต้ม การถวายสังฆทาน หรือการถวายมหรสพสมโภชตามกำลังศรัทธา เมื่อมองลึกลงไป งานเทศกาลจึงเป็นทั้งพิธีกรรมทางศาสนา พื้นที่เยียวยาทางใจ และพื้นที่วัฒนธรรมร่วมสมัยที่ผู้คนต่างวัยต่างภูมิหลังมาพบกันในบรรยากาศเดียวกัน

 

วัดโสธรวรารามวรวิหารตั้งอยู่ในอำเภอเมือง จังหวัดฉะเชิงเทรา เป็นพระอารามหลวงที่มีบทบาทสำคัญของจังหวัด ทั้งในฐานะศูนย์กลางศรัทธาและจุดหมายท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม ภายในวัดมีสถาปัตยกรรมที่ได้รับการพัฒนาปรับปรุงอย่างต่อเนื่องเพื่อรองรับจำนวนผู้ศรัทธาที่เพิ่มขึ้น โดยมีองค์หลวงพ่อโสธรประดิษฐานเป็นประธานให้ประชาชนสักการะ งานเทศกาลนมัสการหลวงพ่อโสธรจึงผูกพันกับพื้นที่นี้โดยตรง เพราะการ “มาถึงวัด” คือหัวใจของประสบการณ์ทั้งหมด ตั้งแต่การเดินเข้าสู่อาณาบริเวณ การจัดแถวเข้าสักการะ ไปจนถึงการร่วมทำบุญตามจุดต่าง ๆ ที่ทางวัดจัดเตรียมไว้ในช่วงเทศกาล

 

สิ่งที่ทำให้เทศกาลนมัสการหลวงพ่อโสธรมีความโดดเด่นคือ “การจัดขึ้นปีละ 3 ครั้ง” โดยกำหนดวันตามจันทรคติ (จึงทำให้วันตามปฏิทินสากลเปลี่ยนไปในแต่ละปี) และแต่ละช่วงมีนัยสำคัญต่างกัน งานช่วงกลางเดือน 5 จัดตั้งแต่วันขึ้น 14 ค่ำ จนถึงวันแรม 1 ค่ำ เดือน 5 รวม 3 วัน เป็นเทศกาลที่เชื่อมโยงกับความเชื่อเรื่องวันคล้ายวันที่อาราธนาหลวงพ่อขึ้นจากแม่น้ำแล้วอัญเชิญมาประดิษฐาน ณ วัดโสธรวรวิหาร จึงมีความหมายเชิง “การต้อนรับและสมโภช” ต่อองค์หลวงพ่อเป็นพิเศษ ในช่วงนี้ผู้คนจำนวนมากตั้งใจมาทำบุญ บนบาน และถวายเครื่องสักการะให้เหมาะสมกับเทศกาลที่มีความเป็นสิริมงคลสูง

 

งานช่วงกลางเดือน 12 เป็นเทศกาลที่มีประวัติการจัดสืบต่อกันมายาวนานกว่าร้อยปี โดยเริ่มจัดราว พ.ศ. 2434 ตามเรื่องเล่าที่ผูกโยงกับช่วงเวลาที่ผู้คนประสบความยากลำบากจากทุพภิกขภัย ข้าวยากหมากแพง ฝนแล้ง เพาะปลูกไม่ได้ผล และมีโรคระบาดรุนแรงอย่างอหิวาต์และฝีดาษ ทำให้ผู้คนและสัตว์เลี้ยงล้มตายจำนวนมาก เมื่อถึงคราวเข้าตาจน ชาวบ้านพากันบนบานต่อหลวงพ่อให้ช่วยขจัดปัดเป่าทุกข์ภัย และมีการแก้บนด้วยการปิดทอง มหรสพสมโภช และพิธีกรรมต่าง ๆ เรื่องเล่ากล่าวถึงความมหัศจรรย์ที่บันดาลให้เกิดฝนโปรยลงมา ทำให้แผ่นดินชุ่มชื้น โรคภัยค่อย ๆ คลี่คลาย จึงเกิดการร่วมใจกันจัดงานฉลองสมโภชหลวงพ่อครั้งใหญ่เพื่อแก้บน และสืบทอดมาเป็นงานใหญ่ของจังหวัด

 

เดิมทีงานกลางเดือน 12 จัด 3 วัน คือวันขึ้น 14 ค่ำ วันขึ้น 15 ค่ำ และวันแรม 1 ค่ำ เดือน 12 ต่อมาในปี พ.ศ. 2494 มีการเพิ่มวันจัดงานอีก 2 วันเป็นวันขึ้น 12 ค่ำ และวันขึ้น 13 ค่ำ ทำให้รวมทั้งสิ้น 5 วัน และถือปฏิบัติสืบเนื่องมาจนปัจจุบัน ช่วงงานนี้มีพิธีกรรมที่ผู้คนจดจำได้ชัด เพราะมีการแห่หลวงพ่อทางบกในวันขึ้น 14 ค่ำ มีการแห่ทางน้ำในวันขึ้น 15 ค่ำ และในวันแรม 1 ค่ำซึ่งเป็นวันสุดท้าย มีการเวียนเทียนและสรงน้ำพระ พิธีกรรมเหล่านี้สะท้อนความสัมพันธ์ของผู้คนกับ “น้ำ” และ “แม่น้ำบางปะกง” อย่างแนบแน่น เพราะทั้งตำนานการอัญเชิญองค์หลวงพ่อและวิถีชีวิตคนเมืองแปดริ้วล้วนเกี่ยวข้องกับสายน้ำ

 

ส่วนงานช่วงเทศกาลตรุษจีน เป็นอีกช่วงที่ผู้คนหลั่งไหลมานมัสการหลวงพ่ออย่างคึกคัก โดยกำหนดตามจันทรคติของจีน ตั้งแต่วันขึ้น 1 ค่ำของปีใหม่จีน (ชิวอิด) ไปจนถึงวันขึ้น 5 ค่ำ (ชิวโหงว) ซึ่งเมื่อเทียบกรอบเดือนแบบไทยจะอยู่ราวเดือนยี่หรือเดือนสาม ช่วงนี้จึงมีบรรยากาศที่ผสมผสานความเป็นพุทธศาสนิกชนกับวัฒนธรรมจีนของชุมชนในพื้นที่ ผู้มาไหว้มักตั้งใจเริ่มต้นปีด้วยการทำบุญ สะเดาะเคราะห์ เสริมสิริมงคล และขอพรให้การค้าการงานรุ่งเรือง เป็นช่วงเวลาที่สะท้อนการอยู่ร่วมกันของผู้คนหลากวัฒนธรรมในฉะเชิงเทราได้อย่างเป็นธรรมชาติ

 

เมื่อเข้าสู่ช่วงเทศกาลจริง ภาพที่ผู้มาเยือนมักเห็นคือความเป็นระเบียบของการสักการะภายในวัด ผู้คนต่อแถวอย่างต่อเนื่อง จุดถวายดอกไม้ธูปเทียน จุดทำบุญตู้บริจาค และพื้นที่สำหรับถวายของแก้บนถูกจัดไว้รองรับจำนวนผู้คนอย่างเต็มที่ บรรยากาศของ “งานวัด” ในความหมายร่วมสมัยก็เกิดขึ้นพร้อมกัน โดยเฉพาะในช่วงกลางเดือน 12 ที่มักมีความคึกคักเป็นพิเศษ มีมหรสพและร้านค้าร้านอาหารจำนวนมากรอบพื้นที่งาน ทำให้คนที่ตั้งใจมาไหว้พระสามารถใช้เวลาอยู่ในพื้นที่ได้ยาวขึ้น ทั้งการทำบุญ การเดินชมบรรยากาศ การเลือกซื้อของฝาก และการรับประทานอาหารพื้นถิ่นซึ่งเป็นเสน่ห์ของเมืองแปดริ้ว

 

ความพิเศษของพิธีแห่ทางบกและแห่ทางน้ำไม่ได้อยู่ที่ความยิ่งใหญ่เพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่ความหมายของการ “อัญเชิญสิริมงคลให้ผู้คนได้ร่วมสัมผัสอย่างใกล้ชิด” ขบวนแห่ทำให้ผู้คนรู้สึกว่าศรัทธาของตนมีส่วนร่วมกับพื้นที่และชุมชน ไม่ใช่การไหว้พระแบบแยกตัว ขณะเดียวกัน การเวียนเทียนในวันสุดท้ายช่วยคืนงานเทศกาลให้กลับสู่หัวใจของพุทธศาสนาอีกครั้ง คือการระลึกถึงพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ และการตั้งใจทำความดีอย่างจริงจัง หลังจากผ่านความคึกคักของมหรสพและผู้คนจำนวนมากมาแล้ว ผู้เข้าร่วมจำนวนไม่น้อยจะรู้สึกว่าช่วงเวียนเทียนคือช่วงที่ “ใจสงบที่สุด” ของเทศกาล เพราะเป็นจังหวะที่ได้กลับมาอยู่กับตนเองและหลักธรรมอย่างตรงไปตรงมา

 

สำหรับผู้ที่ตั้งใจมานมัสการหลวงพ่อโสธร สิ่งที่ทำให้ประสบการณ์ “ครบ” คือการเตรียมตัวให้เหมาะกับสถานที่ศักดิ์สิทธิ์และคนจำนวนมาก เสื้อผ้าควรสุภาพ เคลื่อนไหวง่าย เพราะต้องเดินและต่อแถวพอสมควร หากต้องการทำบุญหลายรายการควรเตรียมเงินทำบุญเป็นธนบัตรย่อยเพื่อความสะดวก และหากตั้งใจแก้บนด้วยไข่ต้มหรือของถวายจำนวนมาก ควรตรวจสอบจุดรับถวายของทางวัดเพื่อให้เป็นระเบียบและไม่รบกวนการสักการะของผู้อื่น ที่สำคัญคือการรักษามารยาทในพื้นที่ศาสนสถาน ทั้งการพูดจาสุภาพ ไม่ส่งเสียงดังเกินจำเป็น และเว้นพื้นที่ให้ผู้สูงอายุหรือผู้ที่พาลูกเล็กมาด้วยได้เข้าถึงจุดสักการะอย่างปลอดภัย

 

หลายคนที่มาในช่วงเทศกาลจะตั้งใจทำบุญ “แบบเป็นขั้นตอน” เริ่มจากตั้งจิตอธิษฐานเมื่อเดินเข้าวัด จากนั้นไหว้พระประธานและองค์หลวงพ่อโสธร แล้วจึงค่อยเลือกทำบุญตามจุดต่าง ๆ เช่น ทำบุญตู้บริจาค บูชาดอกไม้ธูปเทียน ถวายสังฆทาน หรือปล่อยปลาในจุดที่เหมาะสมตามแนวทางของวัด จุดสำคัญคือการทำบุญด้วยความตั้งใจ ไม่เร่งรีบ และไม่ทำให้เกิดความแออัด เพราะในช่วงเทศกาลผู้คนหนาแน่นมาก การเดินช้า ๆ อย่างมีสติจะช่วยให้ประสบการณ์สงบขึ้นอย่างชัดเจน แม้จะอยู่ในพื้นที่ที่มีผู้คนจำนวนมากก็ตาม

 

การเดินทาง วัดโสธรวรารามวรวิหารอยู่ในตัวเมืองฉะเชิงเทรา เดินทางจากกรุงเทพฯ ได้สะดวกทั้งรถยนต์ส่วนตัว รถไฟ และรถตู้ หากขับรถมาเองสามารถใช้เส้นทางหลักเข้าสู่เมืองแปดริ้วแล้วตามป้ายไปวัดโสธร ช่วงเทศกาลควรเผื่อเวลาเดินทางมากกว่าปกติ เพราะการจราจรหนาแน่นและที่จอดรถเต็มเร็วมาก สำหรับผู้ที่เดินทางด้วยรถไฟ สามารถลงสถานีฉะเชิงเทรา แล้วต่อรถสองแถวหรือแท็กซี่เข้าสู่วัดได้ภายในระยะทางไม่ไกล ส่วนผู้ที่เดินทางด้วยรถตู้หรือรถโดยสาร สามารถลงในเขตตัวเมืองแล้วต่อรถรับจ้างไปวัดได้เช่นกัน หากตั้งใจมาช่วงพิธีแห่หรือช่วงเย็น ควรมาถึงก่อนเวลาเพื่อจัดการเรื่องที่จอดรถและการเข้าคิวสักการะให้เรียบร้อย

 

ถ้ามองในมุมท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม งานเทศกาลนมัสการหลวงพ่อโสธรเป็นหนึ่งในกิจกรรมที่ทำให้ “ฉะเชิงเทรา” มีจังหวะเมืองที่คึกคักอย่างชัดเจน เพราะผู้คนไม่ได้มาแค่กราบไหว้แล้วกลับ แต่ยังมักต่อโปรแกรมไปยังย่านเมืองเก่า ตลาดริมน้ำ หรือร้านอาหารขึ้นชื่อของแปดริ้ว ทำให้การมาไหว้หลวงพ่อสามารถต่อยอดเป็นทริปครึ่งวันหรือ 1 วันได้สบาย โดยเส้นทางยอดนิยมคือไหว้หลวงพ่อช่วงเช้า เดินกินของอร่อยในเมือง ต่อด้วยตลาดบ้านใหม่ 100 ปี หรือแวะคาเฟ่/ร้านอาหารริมแม่น้ำบางปะกง แล้วค่อยกลับกรุงเทพฯ ในช่วงบ่ายหรือหัวค่ำ

 

อีกเหตุผลที่งานเทศกาลนี้ยังคงยืนระยะได้ยาวนาน คือการทำหน้าที่เป็น “กุศโลบาย” ที่ชุมชนใช้ดึงผู้คนเข้าวัดอย่างแนบเนียน ผู้คนมาด้วยความศรัทธา บ้างมาด้วยความตั้งใจแก้บน บ้างมาด้วยความอยากสัมผัสบรรยากาศงานใหญ่ แต่เมื่อมาถึงแล้วทุกคนกลับได้ทำบุญ ฟังธรรม หรืออย่างน้อยที่สุดได้อยู่ในพื้นที่ที่เตือนใจให้ระลึกถึงความดี ความไม่ประมาท และการใช้ชีวิตอย่างมีสติ งานเทศกาลจึงเป็นสะพานเชื่อมระหว่างศรัทธาส่วนตัวกับชีวิตส่วนรวม เป็นพื้นที่ที่คนเมือง คนต่างจังหวัด และชาวต่างชาติสามารถเข้ามาสัมผัสวัฒนธรรมไทยแบบมีชีวิตจริงได้ในเวลาเดียวกัน

 

 

ตอบ: จัดปีละ 3 ครั้งตามจันทรคติ ได้แก่ กลางเดือน 5 (3 วัน), กลางเดือน 12 (5 วัน) และช่วงตรุษจีน (ขึ้น 1 – 5 ค่ำ)

 

ตอบ: มีพิธีแห่หลวงพ่อทางบก (ขึ้น 14 ค่ำ) แห่ทางน้ำ (ขึ้น 15 ค่ำ) และวันสุดท้ายแรม 1 ค่ำมีเวียนเทียนและสรงน้ำพระ

 

ตอบ: ช่วงเช้าใกล้เวลาเปิดวัดจะเดินสะดวกกว่า และควรหลีกเลี่ยงช่วงเย็นของวันพิธีสำคัญที่คนจะหนาแน่นมาก

 

ตอบ: ที่พบเห็นได้บ่อยคือถวายไข่ต้ม ถวายสังฆทาน หรือถวายมหรสพสมโภชตามกำลังศรัทธา และควรทำตามจุด/แนวทางที่ทางวัดจัดไว้เพื่อความเป็นระเบียบ

 

ตอบ: สะดวก เดินทางได้ทั้งรถยนต์ส่วนตัว รถไฟ และรถตู้ โดยช่วงเทศกาลควรเผื่อเวลาเดินทางและเวลาหาที่จอดรถ

 

ตอบ: ติดต่อได้ที่ 0 3851 1048 และ 0 3851 1666