เขื่อนนเรศวร

เขื่อนนเรศวร ตั้งอยู่ในตำบลพรหมพิราม อำเภอพรหมพิราม จังหวัดพิษณุโลก เป็นหนึ่งในโครงการชลประทานสำคัญของภาคเหนือที่ช่วยสนับสนุนการเกษตรและการจัดการน้ำในพื้นที่สองฝั่งแม่น้ำน่าน เขื่อนนี้มีลักษณะเป็นเขื่อนทดน้ำโครงสร้างคอนกรีตเสริมเหล็ก มีช่องระบายน้ำจำนวน 5 ช่อง กว้างช่องละ 12.50 เมตร ความสูงของเขื่อนอยู่ที่ 16 เมตร และระดับสันเขื่อนอยู่ที่ 52.50 เมตรจากระดับน้ำทะเลปานกลาง โดยความยาวของเขื่อนทั้งหมด 156 เมตร สามารถระบายน้ำได้มากถึง 1,600 ลูกบาศก์เมตรต่อวินาที ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการป้องกันน้ำท่วมและการจัดสรรน้ำเพื่อการเกษตร

 

การก่อสร้างเขื่อนนเรศวรถูกเริ่มขึ้นตามพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรในปี พ.ศ. 2518 เพื่อแก้ไขปัญหาการขาดแคลนน้ำและพัฒนาการเกษตรในพื้นที่ลุ่มแม่น้ำน่าน โดยโครงการนี้เริ่มก่อสร้างจริงในปี พ.ศ. 2520 และแล้วเสร็จในปี พ.ศ. 2523 ช่วงแรกนั้นเขื่อนมีชื่อเรียกว่า “เขื่อนพิษณุโลก” แต่ต่อมาได้รับพระราชทานพระบรมราชานุญาตให้เปลี่ยนชื่อเป็น “เขื่อนนเรศวร” เพื่อเทิดพระเกียรติสมเด็จพระนเรศวรมหาราช พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราชและสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ได้เสด็จพระราชดำเนินไปทรงประกอบพิธีเปิดเขื่อนอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 25 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2525

 

เขื่อนนเรศวรมีบทบาทสำคัญในการพัฒนาเศรษฐกิจเกษตรกรรมในพื้นที่จังหวัดพิษณุโลก พิจิตร และนครสวรรค์ตอนบน โดยสามารถส่งน้ำหล่อเลี้ยงพื้นที่เพาะปลูกได้มากกว่า 150,000 ไร่ ส่งผลให้เกษตรกรในพื้นที่สามารถปลูกพืชผลทางการเกษตรได้อย่างต่อเนื่องและมีคุณภาพ นอกจากนี้เขื่อนยังมีส่วนช่วยในการควบคุมน้ำหลากในฤดูฝนและกักเก็บน้ำสำหรับฤดูแล้ง ทำให้การบริหารจัดการน้ำในลุ่มน้ำแม่น้ำน่านมีความยั่งยืนมากยิ่งขึ้น

 

นอกจากประโยชน์ด้านการเกษตรและการจัดการน้ำแล้ว เขื่อนนเรศวรยังเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงธรรมชาติที่สำคัญของจังหวัดพิษณุโลก นักท่องเที่ยวสามารถเดินชมวิวสันเขื่อน ชมทัศนียภาพของลำน้ำน่าน และศึกษาระบบชลประทาน รวมถึงเรียนรู้ประวัติความเป็นมาของเขื่อนและพระราชกรณียกิจด้านการพัฒนาประเทศของพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช

 

การพัฒนาโครงการเขื่อนนเรศวรถือเป็นตัวอย่างของการใช้ทรัพยากรน้ำอย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน การผสมผสานระหว่างการบริหารจัดการน้ำเพื่อเกษตรกรรม การป้องกันอุทกภัย และการสร้างแหล่งท่องเที่ยวเชิงธรรมชาติ ทำให้เขื่อนนเรศวรมีความสำคัญทั้งในด้านเศรษฐกิจ สิ่งแวดล้อม และสังคม โดยยังคงเป็นสัญลักษณ์ของความตั้งใจในการพัฒนาพื้นที่ลุ่มน้ำแม่น้ำน่านให้มีความมั่นคงด้านน้ำและการเกษตรสำหรับชุมชนในภูมิภาคเหนือของประเทศไทย

 

หากคุณวางแผนเดินทางมาชมเขื่อนนเรศวร คุณจะได้สัมผัสบรรยากาศร่มรื่นและวิวแม่น้ำที่ทอดยาวสวยงาม เหมาะสำหรับการพักผ่อนและศึกษาเรื่องราวทางวิศวกรรมชลประทาน อีกทั้งยังเป็นจุดถ่ายภาพยอดนิยมสำหรับนักท่องเที่ยวที่สนใจทั้งธรรมชาติและประวัติศาสตร์ของพื้นที่ จังหวัดพิษณุโลก ซึ่งการมาเยือนเขื่อนนเรศวรไม่เพียงแต่สร้างความเพลิดเพลิน แต่ยังช่วยให้เห็นความสำคัญของการบริหารจัดการน้ำและบทบาทของเขื่อนต่อการพัฒนาเกษตรกรรมและชุมชนในพื้นที่รอบลุ่มน้ำ

 

ด้วยความยาวของเขื่อนที่ 156 เมตรและความสามารถในการระบายน้ำ 1,600 ลูกบาศก์เมตรต่อวินาที เขื่อนนเรศวรจึงเป็นโครงสร้างชลประทานที่มีความมั่นคงและมีประสิทธิภาพสูง การก่อสร้างและการดำเนินงานของเขื่อนจึงเป็นสิ่งที่สะท้อนถึงความมุ่งมั่นในการพัฒนาทรัพยากรน้ำอย่างยั่งยืนและตอบสนองต่อความต้องการของเกษตรกรในพื้นที่อย่างแท้จริง