วัดชนะสงครามราชวรมหาวิหาร

Rating: 2.6/5 (10 votes)

วันเปิดทำการ: โดยทั่วไปเปิดทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: โดยทั่วไปประมาณ 06:30 – 18:30 (เวลาอาจเปลี่ยนตามเขตสังฆาวาส/กิจกรรมของวัด)

 

วัดชนะสงครามราชวรมหาวิหาร เป็นวัดสำคัญย่านบางลำพู ริมถนนจักรพงษ์ ใกล้ถนนข้าวสารและถนนรามบุตรี ภาพที่ผู้คนคุ้นตาคือ “วัดในเมืองเก่า” ที่เดินจากโซนท่องเที่ยวคึกคักไม่กี่นาทีก็เข้ามาสู่พื้นที่ที่นิ่งกว่าได้ทันที แต่เสน่ห์จริงของวัดนี้ไม่ได้มีแค่ทำเล หากอยู่ที่ชั้นประวัติศาสตร์ซ้อนกันหลายยุค ตั้งแต่ชื่อเดิมที่สะท้อนภูมิทัศน์ท้องทุ่ง ไปจนถึงการยกสถานะเป็นวัดของพระสงฆ์ฝ่ายรามัญ และชื่อ “ชนะสงคราม” ที่ถูกใช้เป็นสัญลักษณ์แห่งชัยชนะของบ้านเมืองในช่วงต้นรัตนโกสินทร์

 

รากเดิมของวัดเล่ากันว่าเคยชื่อ “วัดกลางนา” เพราะสมัยหนึ่งพื้นที่ละแวกนี้ยังเป็นทุ่งนาและสวนมากกว่าถนนหนทาง เมื่อเข้าสู่ช่วงตั้งกรุงรัตนโกสินทร์ สมเด็จกรมพระราชวังบวรมหาสุรสิงหนาท (วังหน้า) มีบทบาทสำคัญในการทำนุบำรุงและจัดระเบียบพื้นที่ย่านบางลำพูให้เป็นชุมชนเมืองมากขึ้น วัดจึงค่อย ๆ ถูกสถาปนาความหมายใหม่ให้สัมพันธ์กับอำนาจรัฐและกองทัพในยุคนั้น โดยเฉพาะการให้ความสำคัญกับกำลังทหารและชุมชนชาวมอญ (รามัญ) ที่เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของโครงสร้างบ้านเมืองอย่างจริงจัง 

 

ในสมัยรัชกาลที่ 1 วัดแห่งนี้ถูกกำหนดให้เป็นวัดพระสงฆ์ฝ่ายรามัญ เพื่อให้เกียรติแก่ทหารรามัญซึ่งเป็นกำลังสำคัญในกองทัพ วัดจึงเคยมีชื่อว่า “วัดตองปุ” (มักสะกด/เล่าในหลายแบบตามเอกสาร) อันเป็นชื่อที่โยงกับวัดฝ่ายรามัญและชื่อสถานที่ในโลกมอญ–พม่าในความทรงจำของผู้คนสมัยนั้น ก่อนจะได้รับนาม “วัดชนะสงคราม” ในความหมายเชิงสัญลักษณ์ว่าด้วยชัยชนะต่อศึกสงครามของกรุงรัตนโกสินทร์ช่วงต้น

 

ถ้าดูวัดชนะสงครามในมุม “สถาปัตยกรรมที่เล่าเรื่อง” เราจะเห็นงานวางผังและอาคารสำคัญแบบวัดหลวงในเมืองเก่า โดยเฉพาะพระอุโบสถซึ่งเป็นหัวใจของเขตพุทธาวาส องค์ประกอบโดยรวมเป็นงานก่ออิฐถือปูน รูปทรงสี่เหลี่ยมผืนผ้า ภายในแบ่งเป็นช่วงเสาและห้องอย่างเป็นระบบ หลังคาทำชั้นลดตามแบบอาคารสำคัญในสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น–กลาง ซึ่งให้ความรู้สึก “สุขุม เคร่ง และเป็นระเบียบ” ต่างจากวัดที่เน้นความอลังการด้วยมวลลายประดับหนาแน่น

 

ภายในพระอุโบสถประดิษฐานพระประธานนามว่า “พระพุทธนรสีห์ตรีโลกเชฏฐ์” เป็นจุดที่ผู้มาสักการะมักหยุดนิ่งได้นานกว่าที่คิด เพราะแสงในอุโบสถและบรรยากาศโดยรวมพาไปทางสำรวมมากกว่าการ “เดินชมให้ครบ” อีกชั้นที่น่าสนใจ (และเป็นเอกลักษณ์ที่คนรักประวัติศาสตร์ชอบมาก) คือพื้นที่ด้านหลังพระประธานมีคูหา/ที่บรรจุอัฐิเจ้านายฝ่ายวังหน้า ซึ่งทำให้พระอุโบสถของวัดนี้ไม่ใช่แค่สถานที่ประกอบสังฆกรรม แต่เป็นหลักฐานเชื่อมโยงความสัมพันธ์ระหว่างวัดกับโครงสร้างการปกครองยุคต้นกรุงอย่างเป็นรูปธรรม 

 

เมื่อวัดตั้งอยู่ติดย่านท่องเที่ยวระดับโลกอย่างถนนข้าวสาร คำถามที่คนมักกังวลคือ “จะวุ่นไหม” คำตอบคือ วัดชนะสงครามมีความเป็นวัดเมืองที่จัดเขตใช้งานค่อนข้างชัด ทำให้แม้รอบนอกจะคึกคัก แต่พอพ้นแนวกำแพงและจังหวะทางเดินเข้ามา เสียงเมืองจะถูกลดทอนลงพอสมควร ประสบการณ์แบบนี้ทำให้วัดเหมาะทั้งกับคนที่อยากแวะไหว้พระแบบกระชับ และคนที่อยากใช้เวลาอ่านรายละเอียดอาคาร ชมงานศิลป์ และสังเกต “ความเก่า” ที่ยังอยู่ร่วมกับชีวิตร่วมสมัยได้จริงในทุกวัน 

 

การเดินทาง หากมาโดยรถสาธารณะ จุดตั้งต้นที่สะดวกคือย่านสนามหลวง–บางลำพู แล้วเดิน/ต่อรถเข้าถนนจักรพงษ์บริเวณใกล้สะพานเลี้ยว วัดอยู่ใกล้โซนถนนข้าวสารและรามบุตรี (เดินถึงกันได้) ส่วนรถส่วนตัวควรเผื่อเวลาหาที่จอด เพราะย่านเมืองเก่าและบางลำพูมีข้อจำกัดเรื่องที่จอดและการจราจรตามช่วงเวลา โดยเฉพาะเย็นถึงค่ำและวันหยุด นักท่องเที่ยวจำนวนมากนิยมวางแผน “ไหว้พระในเมืองเก่า” แล้วเดินต่อไปจุดใกล้เคียง เช่น ป้อมพระสุเมรุ–สวนสันติชัยปราการ หรือพิพิธภัณฑ์ในละแวกเกาะรัตนโกสินทร์ 

 

มารยาทในการเข้าวัดในย่านท่องเที่ยวควรตั้งใจเป็นพิเศษ แต่งกายสุภาพ พูดคุยด้วยเสียงเบาในเขตพุทธาวาส ไม่ยืนบังทางคนสักการะ และหากถ่ายภาพควรหลีกเลี่ยงจุดที่รบกวนพิธีหรือการสวดภาวนา เท่านี้วัดชนะสงครามก็จะยังคงเป็น “พื้นที่ชนะความวุ่นวายของใจ” ได้สมชื่อ สำหรับทั้งคนเมืองและคนเดินทาง

 

 

ตอบ: อยู่ถนนจักรพงษ์ แขวงชนะสงคราม เขตพระนคร ใกล้ถนนข้าวสารและถนนรามบุตรี ย่านบางลำพู

 

ตอบ: เพราะในอดีตพื้นที่ละแวกนี้เป็นทุ่งนาและสวน จึงเรียกตามภูมิทัศน์ว่า “วัดกลางนา” ก่อนจะมีการทำนุบำรุงและเปลี่ยนชื่อในสมัยต้นรัตนโกสินทร์

 

ตอบ: วัดถูกกำหนดให้เป็นวัดพระสงฆ์ฝ่ายรามัญในสมัยรัชกาลที่ 1 เพื่อให้เกียรติแก่ทหารรามัญซึ่งเป็นกำลังสำคัญของกองทัพในยุคนั้น

 

ตอบ: มีพระประธาน “พระพุทธนรสีห์ตรีโลกเชฏฐ์” และจุดเด่นเชิงประวัติศาสตร์คือคูหา/ที่บรรจุอัฐิเจ้านายฝ่ายวังหน้าด้านหลังพระประธาน

 

ตอบ: โดยทั่วไปเปิดทุกวัน เวลาประมาณ 06:30 – 18:30 แต่อาจปรับตามกิจกรรมของวัดในบางวัน

 

ตอบ: ใกล้มากคือถนนข้าวสารและป้อมพระสุเมรุ ส่วนสายพิพิธภัณฑ์สามารถไปหอศิลป์แห่งชาติและพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนครได้ไม่ไกล