มัสยิดดารุลฟะละฮ์

Rating: 4.2/5 (5 votes)

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: ตามเวลาศาสนกิจและเวลาละหมาด (แนะนำโทรสอบถามก่อนเดินทาง)

 

มัสยิดดารุลฟะละฮ์ (สุเหร่าเกาะกอย) เป็นศาสนสถานของชุมชนมุสลิมเชื้อสายจามในย่านบ้านครัว ริมคลองแสนแสบ เขตเมืองชั้นในของกรุงเทพมหานคร ที่ถ้าอ่านแค่แผนที่อาจเผลอคิดว่าเป็น “ทางผ่าน” แต่พอเดินลึกเข้ามาในซอยชุมชนจะเริ่มเห็นจังหวะเมืองอีกแบบหนึ่ง—พื้นที่ศรัทธาที่คนในชุมชนใช้จริงทุกวัน และเป็นศูนย์รวมของกิจการศาสนา การเรียนรู้ และการช่วยเหลือกันตามวิถีชุมชน

 

เรื่องเล่าของชุมชนอธิบายภาพบ้านครัวในอดีตว่าเดิมทีบริเวณนี้เป็นทุ่งกว้างริมคลองแสนแสบ บ้านครัวสมัยรัชกาลที่ 5 กว้างขวางมาก และในยุคที่การเดินทางยังพึ่งพาเรือหรือการเดินเท้าเป็นหลัก ชาวแขกจามจำนวนไม่น้อยต้องใช้เวลามากเพื่อไปประกอบศาสนกิจที่มัสยิดหลักของพื้นที่ จึงเกิดความคิดของกลุ่มคนที่อาศัยอยู่ทางทิศตะวันออกของบ้านครัวที่จะปลูกสร้างมัสยิดขึ้นเอง เพื่อให้การละหมาดและกิจการศาสนา “ใกล้บ้าน” และสอดคล้องกับจังหวะชีวิตของผู้คนในพื้นที่มากขึ้น

 

จุดเริ่มต้นของสุเหร่าเกาะกอยผูกกับชื่อของฮัจยีตอเฮ ผู้มีที่ดินในย่านนี้และได้แบ่งที่ดินส่วนหนึ่งเพื่อสร้างมัสยิดในระยะแรก โดยรูปแบบอาคารเดิมเป็นเรือนไม้ใต้ถุนสูง และมีเสาบังหรือที่ชาวบ้านบางส่วนเรียกว่าหอกลอง สิ่งที่น่าสนใจคือการจัดวางพื้นที่ของตัวมัสยิดและบาแลให้อยู่ในหลังเดียวกัน ซึ่งสะท้อนความเป็น “มัสยิดของชุมชน” ที่สร้างขึ้นเพื่อการใช้งานจริงและการรวมตัวของผู้ศรัทธามากกว่าความโอ่อ่าทางสถาปัตยกรรม

 

ในยุคแรกเริ่ม ชุมชนได้แต่งตั้งให้ฮัจยีการีม บาราโฮม เป็นอิหม่าม ส่วนบทบาทคอเต็บและบิหลั่นมีการสับเปลี่ยนกันทำหน้าที่ตามความเหมาะสมของคนในชุมชน รายชื่อที่มักถูกกล่าวถึงในคำบอกเล่าประกอบด้วยตวนยีหมัด ฮัจยีสะเดียะห์ และยียากุล ก่อนที่ต่อมาจะมีอิหม่ามรุ่นต่อมาอย่างฮัจยียะฟัน บินบาราโฮม พร้อมกลุ่มผู้สนับสนุน เช่น ฮัจยีหมัดคง ฮัจยีซน และมัสกุล ซึ่งทั้งหมดนี้ทำให้เห็นว่า “การค้ำจุนมัสยิด” ไม่ได้อยู่ที่คนคนเดียว แต่อยู่ที่เครือข่ายศรัทธาของชุมชนทั้งชุด

 

เมื่อเวลาผ่านไป โครงสร้างการดูแลศาสนกิจเริ่มชัดเจนขึ้น โดยในปี พ.ศ. 2505 ฮัจยีสมาน จิตหยาดสุวรรณ (บุตรของฮัจยียะฟัน) ได้ขึ้นเป็นอิหม่าม มีฮัจยีเราะหมัด บินยะฟัล เป็นคอเต็บ และฮัจยีเราะห์ฮีม บินยะฟัน เป็นบิหลั่น จากนั้นมัสยิดได้จดทะเบียนตาม พ.ร.บ. มัสยิดอิสลาม เมื่อวันที่ 18 เมษายน พ.ศ. 2523 ทะเบียนเลขที่ 122 ใช้ชื่อว่า “มัสยิดดารุลฟะละฮ์” และมีการปรับเปลี่ยนอาคารจากเดิมที่เป็นไม้ให้กลายเป็นอาคารปูน 2 ชั้น เพื่อรองรับผู้ศรัทธาและกิจกรรมทางศาสนาที่เพิ่มมากขึ้นตามการขยายตัวของชุมชนเมือง

 

สิ่งที่ทำให้มัสยิดดารุลฟะละฮ์ถูกจดจำในแง่ “การใช้งานครบวงจรของชุมชน” คือบทบาทที่มากกว่าพื้นที่ละหมาด ภายในมัสยิดมีห้องอาบน้ำมัยยิตสำหรับภารกิจที่ต้องการความถูกต้องตามหลักศาสนา มีศูนย์สุขภาพในพื้นที่ และมีการเรียนการสอนศาสนาระดับฟัรดูอีนเพื่อให้เยาวชนและผู้สนใจได้เรียนรู้พื้นฐานศาสนาอย่างเป็นระบบ นอกจากนี้ข้อมูลที่มีการบอกเล่าถึงขนาดพื้นที่มัสยิดประมาณ 81 ตารางวา และสถานะทรัพย์สินในรูปโฉนดของทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์ ซึ่งเป็นรายละเอียดที่สะท้อนความเป็น “ที่ตั้งมัสยิดในใจกลางเมือง” ที่มีบริบทด้านที่ดินและการจัดการพื้นที่แบบกรุงเทพชั้นในโดยตรง

 

ถ้ามองในมุมคนเที่ยวกรุงเทพ มัสยิดแห่งนี้มีเสน่ห์ตรงที่ทำให้เราเห็นความจริงอีกด้านของเมือง—กรุงเทพที่ไม่ได้มีแค่ห้างและถนนใหญ่ แต่มีชุมชนเก่าแก่ที่มีรากวัฒนธรรมของชาวจาม มีวิถีชีวิตผูกกับคลองแสนแสบ และมีศาสนสถานที่ทำหน้าที่เป็นทั้งศูนย์รวมใจและศูนย์รวมกิจกรรมของคนในย่าน หากตั้งใจมาเยือนเพื่อเรียนรู้ สิ่งสำคัญคือมาด้วยความเคารพ: แต่งกายสุภาพ รักษาความสงบ หลีกเลี่ยงการรบกวนช่วงเวลาละหมาด ขออนุญาตก่อนถ่ายภาพ และให้พื้นที่ละหมาดเป็นพื้นที่หลักของผู้ศรัทธาเสมอ

 

การเดินทาง มัสยิดตั้งอยู่เลขที่ 915 แขวงถนนเพชรบุรี เขตราชเทวี กรุงเทพมหานคร การเดินทางที่ “กันหลง” สำหรับคนไม่คุ้นย่านคือใช้ถนนเพชรบุรีเป็นเส้นหลัก แล้วค่อยเข้าซอยในย่านบ้านครัวตามเส้นทางที่แผนที่นำทางแนะนำ เนื่องจากบางช่วงเป็นตรอกชุมชนและทางเดินที่ลัดเลาะ ควรเผื่อเวลาและลดความเร็วเมื่อเข้าใกล้พื้นที่บ้านเรือน หากใช้แผนที่นำทาง แนะนำปักหมุดชื่อมัสยิดหรือ “สุเหร่าเกาะกอย” และใช้งานนำทางแบบเส้นทางจริง โดยเฉพาะผู้ที่เรียกรถหรือมาเป็นครั้งแรก

 

ถ้าอยากจัดทริปให้คุ้ม ย่านนี้ต่อทริปง่ายมาก เพราะรายรอบเป็นโซนสยาม–สนามกีฬาแห่งชาติ–หอศิลป์–พิพิธภัณฑ์ และแหล่งกินเที่ยวบนแนวบรรทัดทอง แต่หัวใจของการวางแผนคือการ “จัดเวลาให้เคารพศาสนกิจ” และไม่ทำให้การไปเยือนกลายเป็นการรบกวนการใช้งานจริงของชุมชน หากทำได้ มัสยิดดารุลฟะละฮ์จะเป็นหมุดหมายที่ทำให้คุณรู้สึกว่าได้เข้าใจกรุงเทพลึกขึ้นกว่าทริปเดิม ๆ อย่างแน่นอน

 

 

ตอบ: อยู่แขวงถนนเพชรบุรี เขตราชเทวี กรุงเทพมหานคร ในย่านบ้านครัวใกล้คลองแสนแสบ

 

ตอบ: เพราะบ้านครัวในอดีตกว้างมาก และคนฝั่งตะวันออกต้องเดินหรือใช้เรือไปมัสยิดหลัก ทำให้ชุมชนคิดสร้างมัสยิดใกล้บ้านเพื่อสะดวกต่อการประกอบศาสนกิจ

 

ตอบ: จดทะเบียนตาม พ.ร.บ. มัสยิดอิสลาม วันที่ 18 เมษายน พ.ศ. 2523 ทะเบียนเลขที่ 122

 

ตอบ: นอกจากการละหมาด ยังมีห้องอาบน้ำมัยยิต ศูนย์สุขภาพ และการเรียนการสอนศาสนาระดับฟัรดูอีน (รายละเอียดวันเวลาแนะนำโทรสอบถาม)

 

ตอบ: แต่งกายสุภาพ รักษาความสงบ หลีกเลี่ยงการรบกวนช่วงเวลาละหมาด ขออนุญาตก่อนถ่ายภาพ และเคารพพื้นที่ละหมาดเป็นอันดับแรก

 

ตอบ: 02-069-9399 และ 08-4123-4989 (แนะนำโทรสอบถามก่อนเดินทาง)