พิพิธภัณฑ์แสดงว่าวไทย ร.ร.ทวีธาภิเศก 2

Rating: 3.6/5 (8 votes)

วันเปิดทำการ: วันจันทร์ – วันศุกร์ (หยุดวันเสาร์ – วันอาทิตย์) — แนะนำทำหนังสือแจ้งล่วงหน้า โดยเฉพาะกรณีเข้าชมเป็นหมู่คณะ

เวลาเปิดทำการ: 09:00 – 16:00 น.

 

พิพิธภัณฑ์แสดงว่าวไทย โรงเรียนทวีธาภิเษก 2 เป็นที่เที่ยวกรุงเทพฯ โซนบางขุนเทียนที่ให้ภาพ “กรุงเทพฯ ปลายลม” ชัดมาก เพราะบริบทของพื้นที่โรงเรียนอยู่ใกล้ทะเล พื้นที่โล่ง และลมแรงแบบที่คนเล่นว่าวจะเข้าใจทันทีว่าเหมาะแค่ไหนต่อการปล่อยว่าวได้แทบทุกฤดูกาล โดยเฉพาะช่วงบ่ายที่ลมมักทำหน้าที่ของมันอย่างเต็มที่ ที่นี่เลยไม่ใช่แค่ห้องจัดแสดง แต่เป็นพื้นที่ที่ว่าวไทยยังมีชีวิตอยู่ในความทรงจำของชุมชนและในกิจกรรมของโรงเรียนจริง ๆ

 

จุดเริ่มต้นของเรื่องเล่าทั้งหมดผูกกับความตั้งใจจะ “สืบทอดภูมิปัญญาท้องถิ่น” ผ่านกิจกรรมที่เด็กเข้าถึงได้ง่าย ในช่วงหนึ่งคุณมนูญ ไตรรัตน์ ซึ่งมีบทบาทในวงการกีฬาไทยและเป็นผู้ที่เข้าใจมิติของกีฬาพื้นบ้าน ได้ร่วมกับโรงเรียนจัดกิจกรรม “โครงการว่าวไทยต้านภัยยาเสพติด” ขึ้นเป็นครั้งแรกในปี 2541 ภาพของโครงการนี้ไม่ได้มาแบบพิธีการแข็ง ๆ แต่เริ่มจากกิจกรรมสร้างสรรค์ที่เด็กทำได้จริง คือการประกวดวาดภาพและเขียนคำขวัญต่อต้านยาเสพติดให้สอดคล้องกับภาพ จากนั้นนำกระดาษผลงานไปประกอบกับโครงว่าวที่เตรียมไว้ แล้วพาว่าวที่เพิ่งทำด้วยมือของตัวเองขึ้นสู่ท้องฟ้า

 

ความน่ารักของกิจกรรมคือโรงเรียนเริ่มจากว่าวที่เล่นง่าย เหมาะกับเด็กและคนเริ่มต้น เช่น ว่าวอีลุ้ม ว่าวแซงแซว ว่าวงู และว่าวแบบพื้นบ้านอื่น ๆ ที่ไม่ต้องใช้ทักษะขั้นสูงตั้งแต่วันแรก พอเด็กสนุก เขาเริ่มจำได้ว่า “ลม” ทำงานอย่างไร เริ่มเข้าใจว่าทำไมต้องดึงเชือกจังหวะนี้ ปล่อยจังหวะนั้น และเริ่มรู้สึกว่าของเล่นชิ้นหนึ่งสามารถเป็นศิลปะ เป็นวิทยาศาสตร์เล็ก ๆ และเป็นความภูมิใจของตัวเองได้พร้อมกัน

 

เมื่อโครงการเดินต่อเนื่องประมาณ 3 ปี ว่าวที่ได้รับรางวัลจากการประกวดก็เพิ่มขึ้นทุกปี จนเกิดแนวคิดที่เป็นหัวใจของพิพิธภัณฑ์นี้ คือแทนที่จะปล่อยให้ผลงานกระจายหายไปตามกาลเวลา โรงเรียนเริ่มเก็บรวบรวมว่าวที่ได้รับจากภาคต่าง ๆ รวมถึงว่าวที่ชนะจากการประกวดอีกหลากหลายรูปแบบไว้เป็น “คลังความทรงจำ” ของกิจกรรม และเป็นหลักฐานว่าภูมิปัญญาว่าวไทยยังถูกส่งต่อได้จริง ผ่านมือของเด็กและผ่านพื้นที่โรงเรียน

 

จากการเก็บสะสมอย่างต่อเนื่อง จึงค่อย ๆ ตกผลึกเป็นแนวคิดการตั้ง “พิพิธภัณฑ์ว่าวไทย” เพื่อรักษาศิลปวัฒนธรรมไทยที่เกิดจากภูมิปัญญาของบรรพบุรุษให้คงอยู่ต่อไป โดยเริ่มดำเนินการตั้งแต่ปีการศึกษา 2544 และเปิดพิพิธภัณฑ์อย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 19 กุมภาพันธ์ 2545 ภายในโรงเรียนทวีธาภิเษก 2 โดยพื้นที่จัดแสดงอยู่บริเวณห้องโสตฯ ด้านในของอาคาร ซึ่งทำให้บรรยากาศการเข้าชมมีความเป็น “ห้องเรียน” ในความหมายที่ดี คือชวนให้ค่อย ๆ ดู ค่อย ๆ ทำความเข้าใจ และค่อย ๆ เชื่อมเรื่องเล่าเข้ากับชีวิตจริงของพื้นที่

 

สิ่งที่จัดแสดงในพิพิธภัณฑ์วางแกนไว้ค่อนข้างชัด จึงเหมาะทั้งกับคนที่พาเด็กมาเรียนรู้และผู้ใหญ่ที่อยากดูงานภูมิปัญญาแบบจริงจัง แกนหนึ่งคือประวัติความเป็นมาของว่าวไทยจากภาคต่าง ๆ ซึ่งจะทำให้เราเห็นว่า “ว่าว” ไม่ใช่ของเล่นหน้าตาเดียว แต่แต่ละภาคมีรูปทรง วัสดุ และวิธีเล่นที่สะท้อนภูมิประเทศ ลม และรสนิยมของชุมชน แกนที่สองคือความรู้เกี่ยวกับการเล่นว่าวที่ช่วยให้คนดูไม่จบแค่คำว่า “สวย” แต่เริ่มเข้าใจว่ามันต้องอาศัยทักษะและการอ่านลมอย่างไร แกนที่สามคืออุปกรณ์ที่เกี่ยวกับการเล่นว่าว ตั้งแต่โครง เชือก ไปจนถึงองค์ประกอบประกอบอื่น ๆ และแกนที่สี่คือการรวมว่าวจากหลายภาค รวมถึงว่าวต่างประเทศ เพื่อให้เห็นภาพเปรียบเทียบว่ามนุษย์ในหลายวัฒนธรรมคิดกับ “ลม” และ “การลอย” คล้ายกันตรงไหน ต่างกันตรงไหน

 

ถ้าอยากเดินชมให้คุ้ม แนะนำเริ่มจากการดูภาพรวมของว่าวไทยแต่ละภาคก่อน เพื่อให้สมองมี “แผนที่” ว่าวอยู่ในมือ จากนั้นค่อยย้อนมาดูรายละเอียดเรื่องอุปกรณ์และเทคนิคการเล่น เพราะพอเรารู้รูปทรงแล้ว เราจะเริ่มถามเองว่า “ทำไมต้องทำหางแบบนี้” “ทำไมโครงต้องโค้งตรงนี้” หรือ “ลมแบบไหนเหมาะกับว่าวชนิดนี้” แล้วการอ่านป้ายความรู้จะสนุกขึ้นมาก สำหรับคนพาเด็กมา แนะนำตั้งเกมเล็ก ๆ ระหว่างเดิน เช่น ให้เด็กเลือกว่าวที่คิดว่าเหมาะกับลมแรงที่สุด แล้วให้เขาอธิบายเหตุผลของตัวเอง จะกลายเป็นการเรียนรู้ที่ไม่ต้องยัดข้อมูล แต่เด็กได้ฝึกคิดจริง

 

อีกอย่างที่ทำให้พิพิธภัณฑ์นี้มีเสน่ห์ คือมันอยู่ในเขตบางขุนเทียนที่มีอัตลักษณ์เรื่อง “ปลายเมืองกับธรรมชาติ” อยู่แล้ว พอเราเดินดูว่าวในอาคาร แล้วออกไปเห็นพื้นที่โล่งและลมจริง ๆ เราจะเข้าใจทันทีว่าที่นี่ไม่ได้ตั้งพิพิธภัณฑ์เพราะอยากมีของโชว์ แต่ตั้งเพราะพื้นที่เอื้อให้ว่าวเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตได้จริง นี่คือความต่างระหว่างพิพิธภัณฑ์ที่เล่าเรื่องด้วยวัตถุอย่างเดียว กับพิพิธภัณฑ์ที่เล่าเรื่องด้วย “บริบทของพื้นที่” ร่วมด้วย

 

ถ้าวางทริปให้ครบ แนะนำคิดแบบครึ่งวัน เริ่มจากพิพิธภัณฑ์เพื่อเก็บรากเรื่องเล่า แล้วค่อยไปต่อโซนป่าชายเลนหรือเส้นทางเรียนรู้ในย่านบางขุนเทียน เพราะพอเราเข้าใจเรื่องลมและภูมิประเทศจากว่าวแล้ว การไปเห็นพื้นที่ชายฝั่งจริง ๆ จะยิ่งทำให้ภาพชัดขึ้นว่าทำไมคนปลายเมืองต้องอ่านลม อ่านน้ำ และอยู่กับธรรมชาติแบบละเอียดอ่อน จากนั้นค่อยปิดท้ายด้วยซีฟู้ดย่านบางขุนเทียนให้ครบทั้งความรู้และความอร่อยในวันเดียว

 

การเดินทาง จากถนนพระราม 2 ให้มุ่งหน้าผ่านศูนย์การค้าเซ็นทรัล สาขาพระราม 2 แล้วเข้าช่องทางคู่ขนาน จากนั้นตรงไปประมาณ 700 เมตร ให้เลี้ยวซ้ายเข้าถนนบางขุนเทียน – ชายทะเล และไปต่อประมาณ 10 กิโลเมตรจะถึงโรงเรียนทวีธาภิเษก 2 แนะนำเดินทางด้วยรถส่วนตัวหรือเรียกรถจะสะดวกที่สุด และควรเผื่อเวลารถติดบนพระราม 2 โดยเฉพาะช่วงเช้าและช่วงเย็น หากเข้าชมเป็นหมู่คณะควรทำหนังสือประสานงานล่วงหน้าเพื่อให้การเข้าชมราบรื่น

 

 

ตอบ: โดยทั่วไปเปิดวันจันทร์ – วันศุกร์ และหยุดวันเสาร์ – วันอาทิตย์ แนะนำทำหนังสือแจ้งล่วงหน้า โดยเฉพาะกรณีเข้าชมเป็นหมู่คณะ

 

ตอบ: โดยทั่วไป 09:00 – 16:00 น.

 

ตอบ: ไม่เก็บค่าเข้าชม

 

ตอบ: มีทั้งประวัติความเป็นมาว่าวไทยจากภาคต่าง ๆ ความรู้เกี่ยวกับการเล่นว่าว อุปกรณ์ที่เกี่ยวกับการเล่นว่าว และว่าวจากภาคต่าง ๆ รวมถึงว่าวต่างประเทศ

 

ตอบ: แนะนำต่อไปศูนย์เรียนรู้ป่าชายเลนบางขุนเทียน แล้วปิดท้ายด้วยร้านซีฟู้ดย่านบางขุนเทียน จะได้ครบทั้งเรื่องเล่าและบรรยากาศพื้นที่จริง