อนุสาวรีย์พิทักษ์รัฐธรรมนูญ

Rating: 4.5/5 (4 votes)
สถานที่ท่องเที่ยวกรุงเทพมหานคร
สถานที่ท่องเที่ยวในประเทศไทย
วันเปิดทำการ: พื้นที่สาธารณะ (ไม่มีวันเปิด–ปิดแบบสถานที่ท่องเที่ยว)
เวลาเปิดทำการ: เข้าชมพื้นที่โดยรอบได้ตลอดวัน
อนุสาวรีย์พิทักษ์รัฐธรรมนูญ หรือที่คนทั่วไปเรียกกันว่า “อนุสาวรีย์ปราบกบฏ” และ “อนุสาวรีย์หลักสี่” เคยเป็นหมุดความทรงจำทางการเมืองที่สำคัญที่สุดแห่งหนึ่งของกรุงเทพฝั่งตะวันออก ตั้งอยู่บริเวณสี่แยกถนนพหลโยธิน ช่วงรอยต่อถนนรามอินทรา–ถนนแจ้งวัฒนะ แขวงอนุสาวรีย์ เขตบางเขน อนุสาวรีย์แห่งนี้สร้างขึ้นเพื่อระลึกถึงเหตุการณ์ความขัดแย้งทางการเมืองซึ่งนำไปสู่การสู้รบในลักษณะสงครามกลางเมืองช่วงต้นระบอบรัฐธรรมนูญ และถูกออกแบบให้เป็นงานศิลปกรรมเชิงสัญลักษณ์ที่สะท้อนอุดมการณ์ของรัฐในช่วงเวลานั้นอย่างชัดเจน
แนวคิดหลักที่ถูกสื่อผ่านอนุสาวรีย์พิทักษ์รัฐธรรมนูญ คือ “ความชอบธรรมของอำนาจรัฐ” ซึ่งถูกร้อยเรียงผ่านสัญลักษณ์สำคัญ 5 ประการ ได้แก่ กองทัพ ชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ และรัฐธรรมนูญ องค์ประกอบทางศิลปกรรมทั้งหมดไม่ได้ทำหน้าที่เพียงตกแต่งพื้นที่เมือง แต่ทำหน้าที่เป็นภาษาทางการเมืองที่รัฐใช้เล่าเรื่องชัยชนะ ความมั่นคง และการปกป้องระบอบใหม่ให้ฝังอยู่ในชีวิตประจำวันของผู้คนที่สัญจรผ่านพื้นที่นี้
ในเชิงประวัติศาสตร์เมือง “หลักสี่–บางเขน” ไม่ใช่พื้นที่ชายขอบของกรุงเทพ หากแต่เป็นแนวหน้าทางยุทธศาสตร์ในหลายช่วงเวลา ทั้งในฐานะพื้นที่ทหาร สนามบินดอนเมือง เส้นทางคมนาคมสายเหนือ และพื้นที่รองรับการขยายตัวของเมืองหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง การตั้งอนุสาวรีย์พิทักษ์รัฐธรรมนูญไว้กลางจุดตัดของถนนสายหลักจึงไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่เป็นการปักหมุดอำนาจรัฐลงบนผังเมืองโดยตรง
อย่างไรก็ตาม ปัจจุบัน “ตัวอนุสาวรีย์พิทักษ์รัฐธรรมนูญ” ไม่ได้ตั้งอยู่ในพื้นที่ดังกล่าวแล้ว ภายหลังการก่อสร้างอุโมงค์ลอดแยกหลักสี่ในแนวถนนพหลโยธินช่วงปี 2018 อนุสาวรีย์ได้ถูกถอดรื้อออกจากพื้นที่กลางแยก และไม่มีการนำกลับมาติดตั้งใหม่ในตำแหน่งเดิม สิ่งที่หลงเหลืออยู่ในวันนี้คือ “พื้นที่เมือง” ที่เปลี่ยนบทบาทจากลานอนุสาวรีย์มาเป็นโครงสร้างคมนาคมสมัยใหม่ แต่ยังคงบรรจุชั้นความทรงจำทางประวัติศาสตร์ซ่อนอยู่
การมองพื้นที่นี้ในปัจจุบันจึงไม่ใช่การมา “ชมอนุสาวรีย์” หากเป็นการมายืนอยู่ตรงจุดที่ประวัติศาสตร์การเมือง รัฐอำนาจ และการพัฒนาเมืองเคยทับซ้อนกันอย่างเข้มข้น พื้นที่รอบแยกหลักสี่วันนี้มีทัศนียภาพที่โปร่ง โล่ง และเป็นระเบียบจากโครงสร้างอุโมงค์และถนนยกระดับ แต่ภายใต้ความทันสมัยนั้นคือร่องรอยของการจัดวางอุดมการณ์รัฐในอดีตที่เคยมีอนุสาวรีย์เป็นศูนย์กลางสายตา
การเดินทาง พื้นที่แยกหลักสี่สามารถเดินทางได้สะดวกด้วยรถยนต์ส่วนตัว รถโดยสารประจำทาง และรถไฟฟ้า BTS (สถานีใกล้เคียงในโซนบางเขน–รามอินทรา) หากต้องการมาเพื่อทำความเข้าใจพื้นที่เชิงประวัติศาสตร์ แนะนำให้มาเดินชมบริเวณโดยรอบในช่วงกลางวันเพื่อความปลอดภัย และใช้พื้นที่นี้เป็นจุดตั้งต้นต่อทริป “ย่านหลักสี่–บางเขน” ซึ่งยังมีสถานที่ท่องเที่ยว วัด และแหล่งกินอยู่ที่ไปได้จริงในปัจจุบัน
เมื่อผสมมุมมอง “ประวัติศาสตร์เมือง” เข้ากับการท่องเที่ยวร่วมสมัย ย่านหลักสี่–บางเขนจึงกลายเป็นพื้นที่ที่เล่าเรื่องกรุงเทพอีกแบบหนึ่ง ไม่ใช่เมืองเก่าหรือเมืองท่องเที่ยวคลาสสิก แต่เป็นเมืองของโครงสร้างรัฐ การคมนาคม และการเปลี่ยนผ่านทางอำนาจที่ยังอ่านได้จากผังเมืองและสภาพแวดล้อมโดยรอบ
| ชื่อพื้นที่ | พื้นที่อนุสาวรีย์พิทักษ์รัฐธรรมนูญเดิม (แยกหลักสี่) |
| ที่ตั้ง | ถนนพหลโยธิน รอยต่อถนนรามอินทรา–แจ้งวัฒนะ แขวงอนุสาวรีย์ เขตบางเขน กรุงเทพมหานคร |
| สถานะปัจจุบัน | อนุสาวรีย์ถูกรื้อออกแล้ว เหลือพื้นที่คมนาคมและผังเมืองใหม่ |
| ความสำคัญทางประวัติศาสตร์ | เกี่ยวข้องกับเหตุการณ์ความขัดแย้งทางการเมืองยุคต้นรัฐธรรมนูญ และการจัดวางอำนาจรัฐในผังเมือง |
| สถานที่ท่องเที่ยวใกล้เคียง | พิพิธภัณฑ์กองทัพอากาศ (ประมาณ 4 กม.) โทร 02-534-1853 วัดพระศรีมหาธาตุ บางเขน (ประมาณ 3 กม.) โทร 02-521-0841 สวนสาธารณะบึงพระราม 9 (ประมาณ 5 กม.) โทร 02-328-0236 เซ็นทรัล รามอินทรา (ประมาณ 4 กม.) โทร 02-103-8888 สนามบินดอนเมือง (ประมาณ 6 กม.) โทร 02-535-1192 |
| ร้านอาหารใกล้เคียง | ร้านแดงแหนมเนือง รามอินทรา (ประมาณ 3 กม.) โทร 02-521-1267 ครัวเมืองเว้ หลักสี่ (ประมาณ 2 กม.) โทร 02-576-4123 Laem Charoen Seafood แจ้งวัฒนะ (ประมาณ 4 กม.) โทร 02-982-4555 After You แจ้งวัฒนะ (ประมาณ 4 กม.) โทร 02-982-9889 Sizzler Central Ramindra (ประมาณ 4 กม.) โทร 02-103-8899 |
| ที่พักใกล้เคียง | Rama Gardens Hotel (ประมาณ 3 กม.) โทร 02-558-7888 The Journey Hotel Laksi (ประมาณ 2 กม.) โทร 02-574-3777 Asawin Grand Convention Hotel (ประมาณ 3 กม.) โทร 02-159-5888 Miracle Grand Convention Hotel (ประมาณ 4 กม.) โทร 02-575-5599 12 The Residence Hotel (ประมาณ 3 กม.) โทร 02-574-2500 |
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ถาม: ปัจจุบันยังสามารถชมอนุสาวรีย์พิทักษ์รัฐธรรมนูญได้หรือไม่?
ตอบ: ไม่ได้แล้ว ตัวอนุสาวรีย์ถูกรื้อออกจากพื้นที่เดิมตั้งแต่ช่วงปี 2018 ปัจจุบันเหลือเพียงพื้นที่เมืองและโครงสร้างคมนาคม
ถาม: ทำไมพื้นที่แยกหลักสี่จึงยังน่าสนใจ?
ตอบ: เพราะเป็นจุดที่สะท้อนการซ้อนทับกันของประวัติศาสตร์การเมือง อุดมการณ์รัฐ และการพัฒนาเมืองกรุงเทพในแต่ละยุค
ถาม: ถ้ามาเที่ยวแถวนี้ ควรไปต่อที่ไหน?
ตอบ: แนะนำวัดพระศรีมหาธาตุ บางเขน พิพิธภัณฑ์กองทัพอากาศ หรือย่านรามอินทรา–แจ้งวัฒนะ ซึ่งมีทั้งแหล่งเรียนรู้ ร้านอาหาร และที่พักครบ
แสดงความเห็น
| คำค้น (ขั้นสูง) |
ภูมิภาค
|














หมวดหมู่:
กลุ่ม: