มัสยิดฮารูณ

Rating: 3.6/5 (11 votes)

วันเปิดทำการ: ทุกวัน (แนะนำโทรสอบถามก่อนเดินทาง)

เวลาเปิดทำการ: โปรดโทรสอบถาม (ช่วงเวลาละหมาด/กิจกรรมอาจเปลี่ยนตามวัน)

 

มัสยิดฮารูณ เป็นหนึ่งใน “หมุดหมายวัฒนธรรมย่านบางรัก” ที่พาคุณเห็นกรุงเทพฯ ในมุมที่ไม่ต้องเสียงดังเลยก็ทรงพลัง เพราะนี่ไม่ใช่แค่สถานที่ประกอบศาสนกิจของชาวไทยมุสลิมเท่านั้น แต่เป็นพื้นที่ที่ทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ การอบรม และกิจกรรมของชุมชนอย่างต่อเนื่อง อยู่ในซอยเจริญกรุง 36 ที่หลายคนเดินผ่านแล้วไม่ทันสังเกตว่าในซอยเล็ก ๆ นี้มีชุมชนเก่าแก่ซ่อนอยู่ พร้อมเรื่องเล่าที่โยงกับแม่น้ำเจ้าพระยา การค้า การอพยพ และการเปลี่ยนแปลงเมืองแบบจริงจัง

 

ถ้าคุณกำลังมอง “ที่เที่ยวกรุงเทพ” ที่ไม่ได้จบแค่การเช็กอิน มัสยิดฮารูณมีความพิเศษตรงที่เป็นทั้งศาสนสถานและภาพสะท้อนย่านเจริญกรุง–บางรักซึ่งเป็นพื้นที่หลากวัฒนธรรมมาตั้งแต่ยุคต้นของกรุงเทพฯ เส้นทางย่านนี้เคยเป็นแนวคมนาคมและเศรษฐกิจที่คึกคักมาก เมื่อวางมัสยิดไว้ในบริบทนี้ คุณจะเริ่มเห็นว่าทำไมชุมชนหนึ่งถึงต้องมี “พื้นที่รวมใจ” ที่ไม่ใช่แค่เพื่อพิธีกรรม แต่เพื่อการพึ่งพากันในชีวิตประจำวันด้วย

 

รากของมัสยิดฮารูณมักถูกเล่าถึงว่าเริ่มต้นราวปี พ.ศ. 2371 โดยโต๊ะฮารูณ บาฟาเดน ผู้เป็นโต๊ะอิหม่ามคนแรกและผู้ก่อตั้ง เพื่อเป็นมัสยิดของชุมชนหมู่บ้านต้นสำโรงซึ่งเดิมอยู่ริมแม่น้ำเจ้าพระยา ช่วงแรกอาคารเป็นเรือนไม้สักชั้นเดียวตามวิถีชุมชนริมน้ำที่คุ้นกับการสร้างบ้านและศาสนสถานด้วยไม้ พื้นที่ศรัทธาในยุคนั้นจึงมีความเป็น “บ้าน” สูงมาก คือเรียบง่าย ใช้งานได้จริง และผูกกับชุมชนแบบแน่นหนา

 

ต่อมาเมื่อปี พ.ศ. 2442 รัฐได้เวนคืนพื้นที่ตั้งมัสยิดเดิมริมแม่น้ำเจ้าพระยาเพื่อสร้างอาคารศุลกสถาน ทำให้มัสยิดต้องย้ายมายังบริเวณที่ตั้งปัจจุบันซึ่งถอยร่นเข้ามาจากแม่น้ำมากขึ้น การย้ายครั้งนั้นไม่ใช่แค่การขนย้ายอาคาร แต่คือการย้าย “ศูนย์กลางชีวิต” ของชุมชนมาด้วย และยังสะท้อนภาพเมืองที่เริ่มวางโครงสร้างรัฐสมัยใหม่เข้ากับพื้นที่ริมแม่น้ำซึ่งเคยเป็นพื้นที่ชุมชนหนาแน่น

 

เมื่อเวลาผ่านไป อาคารเรือนไม้เดิมทรุดโทรมลงมาก บุตรชายของผู้ก่อตั้งคือ หะยีมูฮำหมัด ยูซุป (ต่วนโส) ผู้เป็นโต๊ะอิหม่ามคนถัดมา จึงรื้ออาคารเดิมและสร้างอาคารก่ออิฐถือปูนขึ้นใหม่ แล้วเสร็จเมื่อปี พ.ศ. 2477 และใช้งานสืบเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน การเปลี่ยนจากไม้ไปสู่อิฐปูนจึงไม่ใช่แค่เรื่องความแข็งแรง แต่เป็นสัญญาณว่าชุมชนกำลัง “ตั้งหลัก” ในเมืองที่เติบโตเร็ว และต้องการศาสนสถานที่มั่นคงพอจะรองรับผู้คนและกิจกรรมได้ยาว ๆ

 

อีกเรื่องที่ทำให้มัสยิดฮารูณมีชั้นของเวลาให้ตามอ่าน คือชื่อเดิมที่เคยถูกเรียกตามสถานที่โดยรอบ ได้แก่ “มัสยิดต้นสำโรง” (ตามชื่อหมู่บ้านต้นสำโรง) “มัสยิดม่วงแค” (ตามชื่อวัดม่วงแค) และ “มัสยิดหลังโรงภาษี” (ตามชื่อศุลกสถาน) ก่อนที่หลังการประกาศใช้พระราชบัญญัติมัสยิดอิสลาม พ.ศ. 2490 จะจดทะเบียนในชื่อ “มัสยิดฮารูณ” เพื่อเป็นเกียรติแก่โต๊ะฮารูณ บาฟาเดน ผู้ก่อตั้งและอิหม่ามท่านแรก เรื่องชื่อเหล่านี้ทำให้เรารู้ว่ามัสยิดไม่เคยอยู่โดด ๆ แต่ผูกกับย่านและผู้คนรอบตัวมาตลอด

 

ในด้านศิลปะและรายละเอียดภายใน สิ่งที่ผู้มาเยือนมักประทับใจคือการตกแต่งอักษรภาษาอาหรับบริเวณชั้นบน และรอบ ๆ ขอบชั้นบนใต้เพดานซึ่งมีงานแกะสลักและฉลุที่เล่าต่อกันว่าเป็นฝีมือของชาวเมืองเจอะนะ ประเทศอินโดนีเซีย งานลักษณะนี้ทำให้มัสยิดฮารูณมี “ลายเซ็น” เฉพาะตัว คือดูแล้วรู้สึกถึงความละเอียดของมือช่าง และความเชื่อมโยงของชุมชนมุสลิมที่มีรากและเครือข่ายไกลกว่าขอบเขตกรุงเทพฯ

 

แต่ถึงจะมีรายละเอียดให้ชม มัสยิดก็ยังเป็นพื้นที่ศรัทธาที่มีจังหวะของตัวเอง ดังนั้นการมาเยือนที่ดีที่สุดคือมาแบบไม่รีบ และมาแบบเข้าใจว่าเราเป็นแขกของพื้นที่ แต่งกายสุภาพ รักษาความสงบ หลีกเลี่ยงการเดินตัดผ่านพื้นที่ละหมาดช่วงที่มีศาสนกิจ และถ้าต้องการถ่ายภาพ แนะนำให้ขออนุญาตก่อนเสมอ โดยเฉพาะหากมีผู้คนกำลังประกอบศาสนกิจอยู่ เพราะความสวยของสถานที่นี้จะยิ่งชัดขึ้นเมื่อเรามองเห็น “ความหมาย” ที่ผู้คนให้กับมัน ไม่ใช่แค่มองเห็นอาคาร

 

การเดินทาง มัสยิดตั้งอยู่ในซอยเจริญกรุง 36 เขตบางรัก การมาแบบรถส่วนตัวหรือแท็กซี่ให้ปักหมุดชื่อมัสยิดแล้วเข้าซอยจากถนนเจริญกรุง จุดสำคัญคือย่านนี้มีการจราจรเปลี่ยนเร็ว โดยเฉพาะชั่วโมงเร่งด่วน จึงควรเผื่อเวลาไว้เสมอ หากมาโดยขนส่งสาธารณะ วิธีที่คนใช้จริงคือเดินทางมาย่านบางรัก–สี่พระยาแล้วต่อแท็กซี่/วินเข้าซอย หรือวางแผนเชื่อมกับแนวรถไฟฟ้าในโซนสาทร–สีลมแล้วต่อรถเข้าย่านเจริญกรุง ทั้งหมดนี้ “โทรสอบถามก่อน” จะช่วยให้คุณเลือกช่วงเวลาที่เหมาะกับบริบทของมัสยิดได้ดีที่สุด

 

ถ้าคุณอยากทำทริปให้คุ้ม มัสยิดฮารูณอยู่ในทำเลที่ต่อยอดได้ง่ายมาก เพราะใกล้ทั้งโซนริมน้ำและแลนด์มาร์กฝั่งบางรัก–สี่พระยา และยังมีร้านอาหารย่านเจริญกรุงให้เลือกเยอะ การจัดทริปแบบนุ่ม ๆ คือเริ่มจากเข้ามาทำความรู้จักชุมชนและมัสยิดก่อน แล้วค่อยขยับไปเดินเล่นริมน้ำหรือแวะสถานที่สำคัญใกล้เคียง จากนั้นปิดทริปด้วยมื้ออาหารในย่านนี้ซึ่งมีทั้งร้านไทยดั้งเดิมและร้านร่วมสมัย โดยยังคงหลักง่าย ๆ คือเคารพพื้นที่และไม่รบกวนช่วงศาสนกิจ

 

 

ตอบ: อยู่ซอยเจริญกรุง 36 เขตบางรัก วิธีง่ายสุดคือปักหมุดชื่อมัสยิดในแผนที่แล้วเข้าซอยจากถนนเจริญกรุง หากมาแท็กซี่ให้ย้ำว่า “ซอยเจริญกรุง 36 ชุมชนมัสยิดฮารูณ”

 

ตอบ: มีประวัติสร้างราว พ.ศ. 2371 ต่อมาย้ายที่ตั้ง พ.ศ. 2442 จากการเวนคืนพื้นที่เดิมริมเจ้าพระยา และสร้างอาคารก่ออิฐถือปูนแล้วเสร็จ พ.ศ. 2477 ซึ่งเป็นอาคารที่ใช้งานต่อเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน

 

ตอบ: จุดที่คนมักประทับใจคือการตกแต่งอักษรภาษาอาหรับและงานแกะสลัก/ฉลุบริเวณชั้นบนใต้เพดาน ซึ่งเล่าต่อกันว่าเป็นฝีมือช่างจากอินโดนีเซีย ทำให้บรรยากาศมีความละเอียดและมีเอกลักษณ์มาก

 

ตอบ: แต่งกายสุภาพ รักษาความสงบ หลีกเลี่ยงการรบกวนช่วงละหมาด และหากต้องการถ่ายภาพหรือเข้าพื้นที่เฉพาะส่วนควรขออนุญาตก่อน เพื่อให้เกียรติสถานที่และผู้ประกอบศาสนกิจ

 

ตอบ: ติดต่อได้ที่ 08-1488-8154 แนะนำโทรสอบถามก่อนเดินทางเพื่อยืนยันช่วงเวลาที่เหมาะสมและกติกาการเข้าเยี่ยมชม