วัดภคินีนาถวรวิหาร

Rating: 3/5 (26 votes)

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 05:00 – 20:00 (ข้อมูลจากแหล่งแผนที่/ไดเรกทอรี ควรตรวจสอบอีกครั้งก่อนเดินทาง)

 

วัดภคินีนาถวรวิหาร เป็นวัดเก่าแก่ในย่านบางยี่ขัน เขตบางพลัด ที่มีรากเดิมย้อนไปก่อนกรุงรัตนโกสินทร์ ตามเรื่องเล่าของชุมชนและบันทึกข้อมูลวัด วัดนี้เดิมมีชื่อว่า “วัดบางจาก” เพราะตั้งอยู่บริเวณปากคลองบางจาก และด้วยภูมิทัศน์ของย่านริมน้ำเจ้าพระยาที่แยกวัดออกเป็น “วัดใน–วัดนอก” ชาวบ้านจึงมักเรียกที่นี่ว่า “วัดนอก” คู่กับวัดในแถบเดียวกัน เช่น วัดเปาโรหิตย์ วัดทอง และวัดสิงห์ ความน่าสนใจของวัดไม่ได้อยู่แค่ความเก่า แต่คือการได้เห็นชั้นประวัติศาสตร์ซ้อนทับกันจากอยุธยาตอนปลายสู่รัตนโกสินทร์ ผ่านอาคารที่ยังคงอยู่และการบูรณะในแต่ละยุคสมัย

 

ในด้านสถานะและนามของวัด มีข้อมูลยืนยันว่า วัดภคินีนาถวรวิหาร เป็นพระอารามหลวงชั้นตรี ชนิดวรวิหาร สังกัดมหานิกาย และมีการกล่าวถึงการเปลี่ยนรูปแบบการเขียนชื่อในอดีต ก่อนจะลงหลักเป็น “ภคินีนาถ” ในปัจจุบัน โดยรากความหมายของคำว่า “ภคินีนาถ” อธิบายโดยสำนวนร่วมสมัยว่าเกี่ยวกับ “พระน้องนาง” ทำให้ชื่อวัดสะท้อนความสัมพันธ์เชิงราชสำนักและการอุปถัมภ์ของชนชั้นนำในช่วงต้นกรุงได้อย่างมีนัยสำคัญ

 

เมื่อมองตามลำดับเวลา นักปราชญ์และแหล่งข้อมูลวัดมักสันนิษฐานว่า วัดนี้มีเค้าสร้างมาตั้งแต่อยุธยาตอนปลาย โดยอาศัย “สิ่งที่ยังเหลืออยู่” เป็นหลักฐานเชิงรูปธรรม โดยเฉพาะกลุ่มอาคารที่ถูกตีความว่าเป็นอาคารเดิมซึ่งต่อมาถูกปรับบทบาทให้เข้ากับการสถาปนายุครัตนโกสินทร์ตอนต้น กล่าวอย่างเข้าใจง่ายคือ วัดนี้ไม่ได้ “สร้างใหม่หมด” ในคราวเดียว แต่ค่อย ๆ เพิ่ม เติม ปรับ และสลับหน้าที่ของอาคารตามความจำเป็นและกำลังของผู้อุปถัมภ์ในแต่ละสมัย ซึ่งเป็นธรรมชาติของวัดเก่าในกรุงเทพจำนวนมาก

 

หัวใจของเรื่องราวช่วงรัตนโกสินทร์ตอนต้นในข้อมูลที่คุณให้มา คือบทบาทของสมเด็จเจ้าฟ้าหญิงกรมหลวงเทพยวดี พระราชธิดาองค์หนึ่งในรัชกาลที่ 1 ซึ่งทรงเกี่ยวข้องกับการสถาปนาและการก่อสร้างใหม่หลายส่วนของวัด ภาพรวมที่ควรเล่าให้ผู้อ่านเห็นคือ ช่วงนั้นวัดมีการก่อสร้าง “พระอุโบสถใหม่” และเมื่ออุโบสถใหม่เกิดขึ้น อุโบสถเดิมก็ถูกปรับให้เป็น “วิหาร” ใช้งานสืบมา วิธีเล่าแบบนี้ช่วยให้ผู้อ่านเข้าใจคำว่า “อุโบสถเดิม–อุโบสถใหม่” โดยไม่สับสน และทำให้เห็นตรรกะการใช้พื้นที่ของวัดที่ค่อย ๆ ขยายตัวตามริมแม่น้ำ

 

ถ้าเดินชมวัดแบบคนชอบดูสถาปัตยกรรม จุดที่ไม่ควรพลาดคือ “พระอุโบสถ” และ “พระระเบียง (วิหารคต) รอบอุโบสถ” เพราะองค์ประกอบชุดนี้ทำให้วัดภคินีนาถมีบุคลิกชัด งานสถาปัตยกรรมของอุโบสถถูกบันทึกไว้อย่างละเอียดว่ามีลักษณะก่ออิฐถือปูน หลังคามุงกระเบื้อง ประดับช่อฟ้า ใบระกา หางหงส์ และมีรายละเอียดตกแต่งภายในที่สะท้อนรสนิยมรัตนโกสินทร์ซึ่งรับอิทธิพลศิลปะจีน เช่น ลวดลายบนเพดานและการประดับตกแต่งในส่วนต่าง ๆ ของอาคาร โดยความพิเศษคือ “พระระเบียง” ที่ล้อมรอบอุโบสถนั้นเป็นทั้งทางเดินและพื้นที่รองรับการประดิษฐานพระพุทธรูป ทำให้การเดินรอบอุโบสถกลายเป็นประสบการณ์การชมศิลป์ไปพร้อมกัน

 

อีกไฮไลต์ที่ช่วย “ล็อกภาพจำ” ของวัดนี้ คือการมีพระพุทธรูปปูนปั้นปางมารวิชัยจำนวน 80 องค์ ประดิษฐานอยู่ภายในพระระเบียง ขณะที่บริเวณมุมอุโบสถมีเจดีย์ประกอบผัง และเมื่อมององค์รวมจะเห็นว่าวัดออกแบบให้ “เดินวนได้” และ “มองเห็นได้รอบ” ซึ่งเป็นวิธีจัดพื้นที่ที่ทำให้วัดดูสงบ เป็นระเบียบ และเหมาะกับทั้งการประกอบพิธีและการมาชมงานช่างในวันที่ไม่มีงานพิธีใหญ่

 

ส่วน “สิ่งศักดิ์สิทธิ์ประจำวัด” ที่มักถูกกล่าวถึงคือ “หลวงพ่อดำ” ซึ่งเป็นพระประธานในพระวิหาร (ตามข้อมูลวัดระบุว่าเป็นพระพุทธรูปปูนปั้น ปางมารวิชัย) การสักการะในวัดนี้จึงมักเริ่มจากการเข้าวิหารเพื่อไหว้พระประธาน แล้วจึงค่อยเดินชมอุโบสถและพระระเบียงโดยรอบ หากคุณชอบบรรยากาศวัดที่ยังมีชีวิต มีพระสงฆ์จำพรรษา และชุมชนรอบวัดยังแวะเวียนทำบุญ ที่นี่ให้ความรู้สึกแบบ “วัดย่านเก่า” มากกว่าวัดท่องเที่ยวเชิงโชว์

 

การเดินทาง ไป วัดภคินีนาถวรวิหาร ทำได้หลายวิธีตามสไตล์คนกรุงเทพ วิธีที่สะดวกสำหรับคนใช้ระบบรางคือรถไฟใต้ดินสายสีน้ำเงิน แล้วต่อรถเมล์หรือแท็กซี่ระยะสั้นเข้าย่านบางยี่ขัน อีกทางที่คลาสสิกและได้บรรยากาศคือการเดินทางด้วยเรือ โดยลงที่ท่าเรือสะพานกรุงธน (ซังฮี้) ซึ่งอยู่ในระยะเดินต่อไปยังวัดได้ และยังมีรถเมล์หลายสายที่ผ่านถนนสำคัญใกล้วัด ทำให้เหมาะกับทั้งคนมาไหว้พระอย่างเดียวและคนที่อยากวางเป็นทริปเดินเล่นริมน้ำต่อเนื่องไปยังจุดอื่นของฝั่งพระนคร/ธนบุรี

 

ช่วงเวลาที่เหมาะกับการมาเที่ยววัด หากอยากถ่ายรูปสถาปัตยกรรมและเดินดูรายละเอียดให้ชัด แนะนำช่วงเช้าหรือบ่ายแก่ ๆ เพราะแสงจะช่วยขับรายละเอียดของหน้าบัน หลังคา และเส้นสายของพระระเบียงได้ดี ส่วนมารยาทการเข้าวัดก็เหมือนวัดหลวงทั่วไป คือแต่งกายสุภาพ พูดเบา ๆ และหลีกเลี่ยงการถ่ายภาพรบกวนพระสงฆ์หรือผู้มาทำบุญ โดยเฉพาะถ้ากำลังมีพิธีอยู่ภายในอาคารสำคัญ

 

 

ตอบ: เดิมมีชื่อว่า “วัดบางจาก” ตามทำเลปากคลองบางจาก และชาวบ้านเคยเรียก “วัดนอก” คู่กับกลุ่ม “วัดใน” แถบเดียวกัน

 

ตอบ: จุดเด่นคือพระอุโบสถและพระระเบียง (วิหารคต) ที่ล้อมรอบ รวมถึงพระพุทธรูปปูนปั้นปางมารวิชัยจำนวน 80 องค์ในพระระเบียง

 

ตอบ: หลวงพ่อดำเป็นพระประธานใน “พระวิหาร” ของวัด

 

ตอบ: ได้ สามารถใช้ท่าเรือสะพานกรุงธน (ซังฮี้) แล้วเดินต่อเข้าวัดได้

 

ตอบ: สามารถใช้ MRT สายสีน้ำเงิน แล้วต่อรถ/เดินเข้าย่านบางยี่ขัน โดยมีจุดเชื่อมหลักอย่างสถานี MRT สิรินธรในบริเวณใกล้เคียง