วัดรัชฎาธิษฐานราชวรวิหาร

Rating: 3.4/5 (23 votes)

วันเปิดทำการ: ทุกวัน (แนะนำโทรยืนยันก่อนเดินทาง โดยเฉพาะหากต้องการเข้าชมภายในพระอุโบสถช่วงมีพิธี)

เวลาเปิดทำการ: โดยทั่วไป 08:00 – 17:00 น. (เวลาเข้าพระอุโบสถอาจเปลี่ยนตามกิจกรรมของวัด)

 

วัดรัชฎาธิษฐานราชวรวิหาร (วัดเงิน) เป็นวัดโบราณฝั่งธนบุรีที่ไม่ได้โดดเด่นจากความอลังการหรือความเป็นแลนด์มาร์กเชิงท่องเที่ยว หากแต่มีน้ำหนักจาก “ชั้นประวัติศาสตร์และชีวิตชุมชน” ที่ซ้อนทับกันมาอย่างต่อเนื่องตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา วัดแห่งนี้ตั้งอยู่ในย่านคลองชักพระ เขตตลิ่งชัน ซึ่งเป็นพื้นที่ชุมชนริมน้ำเก่าแก่ของกรุงเทพฯ ฝั่งธนบุรี ที่วิถีชีวิตแบบคลองยังคงหลงเหลือให้เห็นผ่านบ้านเรือน ผู้คน และกิจกรรมทางศาสนาที่เกิดขึ้นจริงในชีวิตประจำวัน ไม่ใช่เพียงฉากสำหรับการเยี่ยมชม

 

เดิมวัดมีชื่อว่า “วัดเงิน” สร้างขึ้นคู่กับ “วัดทอง” ซึ่งตั้งอยู่คนละฝั่งของคลองบางพรม ตามคำบอกเล่าเชิงตำนานระบุว่า ผู้สร้างคือเจ้าขรัวเงิน ชาวจีนแซ่ตัน ซึ่งเป็นพระภัสดาของสมเด็จเจ้าฟ้ากรมพระศรีสุดารักษ์ (แก้ว) พระเจ้าพี่นางเธอในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช โดยมีน้องชายคือเจ้าขรัวทอง ทั้งสองอพยพมาตั้งถิ่นฐานในพื้นที่นี้และร่วมกันสร้างวัดขึ้นเป็นศูนย์รวมศรัทธาของชุมชนริมน้ำ การมีวัดเงินและวัดทองอยู่คู่กันจึงไม่ใช่เพียงเรื่องชื่อ หากเป็นภาพสะท้อนของเครือญาติ เครือข่ายชุมชน และบทบาทของผู้อพยพจีนที่เข้ามาหลอมรวมกับสังคมไทยในช่วงปลายอยุธยาอย่างแนบแน่น

 

เมื่อเจ้าขรัวเงินถึงแก่อนิจกรรมในสมัยกรุงธนบุรี วัดเงินยังคงทำหน้าที่เป็นวัดชุมชนต่อเนื่อง กระทั่งเข้าสู่สมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น ในรัชกาลที่ 1 สมเด็จพระอมรินทรามาตย์ทรงสถาปนาพระอารามขึ้นใหม่ให้มั่นคงขึ้น และต่อมาในสมัยรัชกาลที่ 3 พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดให้บูรณปฏิสังขรณ์ถาวรวัตถุสำคัญหลายประการ ไม่ว่าจะเป็นกุฏิ หอสวดมนต์ หอไตร และหอระฆัง สะท้อนบทบาทของวัดในฐานะศูนย์กลางทั้งด้านศาสนาและสังคมของพื้นที่คลองบางพรม–คลองชักพระในช่วงที่กรุงเทพฯ กำลังขยายตัว

 

สมัยรัชกาลที่ 4 พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงโปรดให้บูรณปฏิสังขรณ์วัดอีกครั้ง พร้อมพระราชทานนามใหม่ว่า “วัดรัชฎาธิษฐาน” และยกฐานะเป็นพระอารามหลวงชั้นตรี ชนิดราชวรวิหาร ชื่อใหม่ของวัดสะท้อนการเชื่อมโยงระหว่างพระราชอำนาจกับพื้นที่ศรัทธา ขณะเดียวกันชื่อเดิมอย่าง “วัดเงิน” ก็ยังคงอยู่ในความทรงจำและการเรียกขานของคนในชุมชน แสดงให้เห็นการดำรงอยู่ของสองชั้นความหมาย—ทั้งทางราชการและทางวัฒนธรรมท้องถิ่น—ควบคู่กันมาจนถึงปัจจุบัน

 

ภายในพระอาราม สิ่งที่ควรใช้เวลาเดินดูอย่างไม่เร่งรีบคือรายละเอียดของสถาปัตยกรรมและงานช่าง พระอุโบสถเป็นอาคารหลังคาลด 3 ชั้น ประดับช่อฟ้า ใบระกา และหางหงส์ตามแบบวัดไทยประเพณี หน้าบันปูนปั้นลายดอกไม้ทาสีเหลืองให้ความรู้สึกเรียบแต่หนักแน่น บานประตูและหน้าต่างเขียนลายรดน้ำอย่างประณีต ภายในประดิษฐานพระประธานปางมารวิชัย เป็นศูนย์รวมศรัทธาของชุมชนมาอย่างยาวนาน

 

ด้านหลังพระอุโบสถยังมีพระวิหารเล็กซึ่งเป็นอีกจุดที่น่าสนใจ หน้าบันและซุ้มประตูหน้าต่างใช้รูปแบบเดียวกับพระอุโบสถ แต่บานประตูเขียนลายรดน้ำรูปฝรั่งขี่ม้า สะท้อนอิทธิพลโลกตะวันตกที่เข้ามาปะปนกับศิลปกรรมไทยในช่วงรัตนโกสินทร์ตอนต้น ภายในพระวิหารประดิษฐานพระพุทธรูปปางสมาธิขนาดเล็ก และมีร่องรอยจิตรกรรมฝาผนังที่แม้จะเลือนรางไปตามกาลเวลา แต่ยังพอให้เห็นรสนิยมและโลกทัศน์ของผู้คนในยุคที่วัดได้รับการบูรณะ

 

ในภาพรวม วัดรัชฎาธิษฐานราชวรวิหารจึงไม่ใช่วัดที่ต้องรีบมาเช็กอิน หากเป็นพื้นที่ที่เหมาะกับการ “อ่านกรุงเทพผ่านวัด” ได้อย่างชัดเจน ทั้งเรื่องการตั้งถิ่นฐานของชาวจีนอพยพ ความสัมพันธ์ระหว่างราชสำนักกับวัด การเปลี่ยนผ่านจากวัดชุมชนสู่พระอารามหลวง และบทบาทของวัดในฐานะศูนย์กลางประเพณีไทยที่ยังมีชีวิตอยู่จริง ใครที่ชอบเที่ยววัดแบบได้เรื่องเล่า ได้บรรยากาศสงบ และได้เห็นกรุงเทพฯ ในมุมที่ช้าลง วัดแห่งนี้เป็นหนึ่งในจุดที่ควรเก็บไว้ในลิสต์

 

การเดินทาง วัดตั้งอยู่เลขที่ 692 แขวงคลองชักพระ เขตตลิ่งชัน กรุงเทพมหานคร การเดินทางสะดวกด้วยรถส่วนตัวหรือแท็กซี่ เพียงปักหมุดชื่อวัดก็สามารถเข้าถึงพื้นที่ได้โดยตรง หากใช้ขนส่งสาธารณะสามารถมาลงย่านจรัญสนิทวงศ์หรือบางขุนนนท์ แล้วต่อรถเข้าวัดอีกช่วงหนึ่ง แนะนำมาในช่วงเช้าหรือสายเพื่อเดินชมวัดได้สบายและไม่รบกวนกิจของสงฆ์

 

 

ตอบ: เหมาะกับคนที่ชอบเที่ยววัดแบบได้เรื่องเล่าประวัติศาสตร์และบรรยากาศชุมชน ไม่เร่งรีบ และอยากเห็นกรุงเทพฝั่งธนฯ ในมุมที่สงบกว่าโซนเมืองชั้นใน

 

ตอบ: งานลายรดน้ำที่บานประตูหน้าต่างพระอุโบสถ และพระวิหารเล็กด้านหลังที่มีลายรดน้ำรูปฝรั่งขี่ม้า ซึ่งพบไม่บ่อยในวัดทั่วไป

 

ตอบ: สามารถต่อทริปไปตลาดน้ำตลิ่งชัน ตลาดน้ำคลองลัดมะยม บ้านศิลปินคลองบางหลวง หรือพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เรือพระราชพิธี ได้ภายในวันเดียว