วัดราชสิทธารามราชวรวิหาร (วัดราชสิทธิ์)

Rating: 3.8/5 (6 votes)

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 06:00 – 21:00

 

วัดราชสิทธารามราชวรวิหาร (วัดราชสิทธิ์) หรือที่ชาวบ้านคุ้นปากว่า “วัดราชสิทธิ์” เป็นพระอารามหลวงฝั่งธนบุรีที่ตั้งอยู่ใกล้สะพานเจริญพาสน์ บนถนนอิสรภาพ ในย่านที่ยังคงกลิ่นอายชุมชนเก่าและเส้นทางประวัติศาสตร์ริมเจ้าพระยา แม้วันนี้วัดจะอยู่ในกรุงเทพมหานครอย่างเต็มตัว แต่รากของวัดกลับย้อนไปได้ถึงสมัยกรุงศรีอยุธยา เมื่อครั้งยังเป็นวัดโบราณชื่อ “วัดพลับ” ก่อนจะถูกยกระดับความสำคัญและแปรสภาพเป็นวัดที่สัมพันธ์กับราชสำนักในยุครัตนโกสินทร์ตอนต้นอย่างแน่นแฟ้น

 

หากมองวัดแห่งนี้ด้วยสายตาของคนอ่านประวัติศาสตร์ จะเห็นว่าวัดไม่ได้ “ใหญ่โต” ด้วยขนาดอย่างเดียว แต่ใหญ่ด้วยเรื่องเล่าและชั้นความหมายที่ทับซ้อนกันอยู่ในพื้นที่เดียวกัน สมัยรัชกาลที่ 1 มีพระราชดำริให้สร้างวัดใหม่ขึ้นในบริเวณติดกับวัดพลับเดิม และรวมวัดทั้งสองเข้าด้วยกัน โดยยังเรียกชื่อวัดพลับอยู่ระยะหนึ่ง ก่อนจะมีการบูรณะครั้งสำคัญใน พ.ศ. 2351 ความเคลื่อนไหวเช่นนี้สะท้อนการจัดระเบียบพื้นที่ศาสนาในเมืองหลวงใหม่—การ “รวม” ไม่ได้แปลว่าลบอดีต แต่เป็นการจัดวางอดีตให้อยู่ในโครงสร้างใหม่ของรัฐและศรัทธา

 

จุดเปลี่ยนที่ทำให้วัดราชสิทธารามโดดเด่นยิ่งขึ้นคือความสัมพันธ์กับพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อครั้งทรงผนวชได้เสด็จมาประทับจำพรรษาที่วัดนี้ และหลังเสด็จขึ้นครองราชสมบัติแล้วจึงโปรดเกล้าฯ ให้ปฏิสังขรณ์ใหม่ทั้งหมด การปฏิสังขรณ์ในสมัยรัชกาลที่ 3 เป็นเหมือนการ “เขียนวัดขึ้นใหม่” ด้วยภาษาสถาปัตยกรรมและศิลปกรรมของยุค—ไม่ใช่เพียงซ่อมแซม แต่เป็นการกำหนดภาพจำของวัดให้สอดรับกับความเป็นพระอารามหลวงและความทรงจำของแผ่นดิน

 

สิ่งก่อสร้างสำคัญที่ทำให้การเดินชมวัดมีมิติขึ้นคือ “พระตำหนักจันทร์” ซึ่งเกี่ยวข้องกับสายสัมพันธ์ระหว่างรัชกาลที่ 2 และรัชกาลที่ 3 กล่าวคือ พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย (รัชกาลที่ 2) ทรงสร้างพระตำหนักนี้พระราชทานให้รัชกาลที่ 3 ประทับเมื่อทรงผนวช ลักษณะเป็นพระตำหนักขนาดกะทัดรัดแบบเรือนเครื่องไม้ที่แบ่งพื้นที่ใช้สอยชัดเจน เป็นอาคาร 2 ห้อง โดยชั้นล่างก่ออิฐถือปูนเพื่อความมั่นคง ส่วนชั้นบนสร้างด้วยไม้ (เดิมใช้ไม้จันทร์ทั้งหมด) และตกแต่งเครื่องยอดแบบไทย เช่น ช่อฟ้า ใบระกา พร้อมการประดับกระจกให้เกิดประกายเมื่อกระทบแสง

 

ต่อมาสมัยรัชกาลที่ 3 มีการย้ายพระตำหนักไปปลูกเคียงพระตำหนักเก๋งจีน และมีการเปลี่ยนเครื่องไม้ที่ชำรุดทรุดโทรมเป็นไม้เนื้อแข็งชนิดอื่น เช่น ไม้เต็งรัง ไม้สัก ทำให้เหลือส่วนที่เป็นไม้จันทร์เพียงบางส่วน รายละเอียดเล็ก ๆ เช่นนี้สำคัญมาก เพราะทำให้เราเห็น “ตรรกะของการบูรณะ” ในอดีต—การรักษารูปแบบเดิมไว้บางส่วน ขณะเดียวกันก็เลือกวัสดุที่ทนทานกว่าเพื่อให้อาคารอยู่รอดในระยะยาว วัดจึงไม่ใช่พิพิธภัณฑ์ที่หยุดเวลา แต่เป็นพื้นที่ที่เวลาทำงานอยู่ตลอด

 

อีกจุดที่ควรให้เวลากับการสังเกตคือพระอุโบสถ ซึ่งสร้างใหม่ในสมัยรัชกาลที่ 3 ในคราวปฏิสังขรณ์ใหญ่ ภายในมีจิตรกรรมฝาผนังที่เคยเขียนเป็น “กระบวนพระยุหยาตราทางสถลมารค” งานชุดนี้แม้ปัจจุบันชำรุดลบเลือนไปมาก แต่ยังชวนให้เราคิดถึงบทบาทของจิตรกรรมวัดในฐานะ “สื่อบันทึกพิธีกรรมรัฐ” และการแสดงระเบียบแบบแผนของราชสำนัก ภาพกระบวนแห่ไม่ใช่แค่ความงาม แต่คือภาษาการเมืองที่ใช้ศิลปะเป็นเครื่องมือบอกความยิ่งใหญ่ของสถาบันและความศักดิ์สิทธิ์ของพิธีกรรม

 

การเดินในวัดราชสิทธารามจึงเหมือนการอ่านหนังสือที่มีหลายบท บทหนึ่งเล่าเรื่องอยุธยาผ่านชื่อเดิม “วัดพลับ” อีกบทหนึ่งเล่าเรื่องการสร้างเมืองหลวงใหม่ในสมัยรัชกาลที่ 1 และบทสำคัญคือการปฏิสังขรณ์ครั้งใหญ่ในสมัยรัชกาลที่ 3 ที่ทิ้งร่องรอยไว้ทั้งในอาคารและความทรงจำ วัดในเมืองแบบนี้ยังมีเสน่ห์เฉพาะ—เพราะเมื่อก้าวออกจากเขตพัทธสีมา คุณจะกลับไปเจอชีวิตประจำวันของชุมชนทันที ร้านอาหารเล็ก ๆ คาเฟ่ และเส้นทางเดินเท้าที่พาไปถึงย่านสำคัญอื่น ๆ ได้ไม่ยาก

 

การเดินทาง วัดอยู่ถนนอิสรภาพ ฝั่งธนบุรี การเดินทางที่สะดวกสำหรับคนไม่มีรถคือใช้รถไฟฟ้า MRT มาลงสถานีอิสรภาพ แล้วต่อเดินหรือใช้รถรับจ้างระยะสั้นตามความเหมาะสม หากขับรถส่วนตัวควรเผื่อเวลาเพราะการจราจรในย่านเมืองเก่ามีความหนาแน่นเป็นช่วง ๆ และควรสังเกตทางเข้าใกล้สะพานเจริญพาสน์เพื่อเลี้ยวเข้าพื้นที่วัดได้ถูกต้อง

 

ก่อนเข้าเขตอาคารสำคัญ แนะนำแต่งกายสุภาพ พูดคุยด้วยเสียงเบา และหลีกเลี่ยงการสัมผัสผนัง/ภาพจิตรกรรมหรือส่วนตกแต่งที่เปราะบาง หากตั้งใจมาชมงานสถาปัตยกรรมและบรรยากาศ แสงช่วงเช้าหรือบ่ายแก่จะช่วยให้เห็นรายละเอียดของวัสดุและผิวอาคารชัดขึ้น และยังช่วยให้เดินได้สบายกว่าเวลาที่แดดแรง

 

 

ตอบ: เดิมเป็นวัดโบราณสมัยอยุธยาชื่อ “วัดพลับ” ก่อนถูกสร้าง/รวมพื้นที่ใหม่ในสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้นจนเป็นวัดราชสิทธารามในปัจจุบัน

 

ตอบ: จุดเด่นคือพระตำหนักจันทร์ และพระอุโบสถที่สร้างใหม่สมัยรัชกาลที่ 3 พร้อมจิตรกรรมฝาผนังที่เคยเขียนเรื่องกระบวนพระยุหยาตราทางสถลมารค

 

ตอบ: ได้ สามารถใช้ MRT มาลงสถานีอิสรภาพ แล้วต่อเดินหรือใช้รถรับจ้างระยะสั้นตามความสะดวก

 

ตอบ: เหมาะทั้งสายไหว้พระแบบสงบ ๆ และสายเดินชมสถาปัตยกรรม/ประวัติศาสตร์ เพราะวัดมีร่องรอยการปฏิสังขรณ์ยุครัชกาลที่ 3 ที่อ่านได้จากอาคารจริง

 

ตอบ: มีหลายร้านในระยะเดินใกล้ ๆ โดยเฉพาะแถวถนนอิสรภาพและย explain ชุมชนรอบวัด เช่น Achcha cafe, DAYTON Cafe & Bakery และ Sourdough Stars Cafe