วัดชัยพฤกษมาลาราชวรวิหาร

Rating: 2.9/5 (16 votes)

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 08:00 – 17:00 น. (แนะนำโทรยืนยันก่อนเดินทาง โดยเฉพาะหากต้องการเข้าชมภายในพระอุโบสถช่วงมีพิธี)

 

วัดชัยพฤกษมาลาราชวรวิหาร เป็นพระอารามหลวงริมคลองบางกอกน้อยตรงปากคลองมหาสวัสดิ์ ที่ถ้าอ่านประวัติแล้วจะเห็นภาพชัดว่าวัดไม่ได้ยืนอยู่เฉย ๆ ในชุมชน แต่วัดเป็นหนึ่งใน “กลไกของการสร้างเมือง” ตั้งแต่ยุคตั้งกรุงเทพฯ ใหม่ ๆ และยังทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางชีวิตคนย่านตลิ่งชันในแบบที่จับต้องได้จริง ทั้งการทำบุญ งานประเพณี และบทบาทด้านการศึกษาที่ผูกอยู่กับพื้นที่วัด

 

เดิมทีวัดแห่งนี้เป็นวัดโบราณมาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา เคยเรียกกันว่า “วัดชัยพฤกษ์” และมีช่วงหนึ่งที่กลายเป็นวัดร้างก่อนสร้างกรุงรัตนโกสินทร์ เมื่อกรุงเทพมหานครเริ่มตั้งมั่นใน พ.ศ. 2326 ได้มีการเร่งสร้างกำแพงเมืองและสิ่งก่อสร้างสำคัญของพระนคร จึงมีเหตุการณ์การรื้ออิฐจากวัดร้างแห่งนี้ไปใช้ในการก่อสร้างตามความจำเป็นของบ้านเมืองในเวลานั้น ก่อนที่เมื่อการก่อสร้างสำคัญเสร็จลง จึงมีการสถาปนาวัดขึ้นใหม่ “ทำนองผาติกรรม” ตามประเพณีเพื่อความเป็นสิริมงคล ทำให้วัดนี้กลายเป็นตัวอย่างของพื้นที่ศรัทธาที่ถูกทำให้กลับมามีชีวิตอีกครั้งหลังจากถูกดึงทรัพยากรวัสดุไปใช้สร้างเมือง

 

การบูรณะสถาปนาวัดในระยะแรกเริ่มมีการสร้างพระอุโบสถและอาคารจำเป็นสำหรับวัด เช่น ศาลาการเปรียญ หอระฆัง และกุฏิสำหรับพระสงฆ์ แต่ด้วยสภาพบ้านเมืองที่ยังมีศึกสงครามและความไม่สงบอยู่เป็นระยะ งานบางส่วนจึงไม่สมบูรณ์ในคราวเดียว อย่างไรก็ตามสายการอุปถัมภ์ยังดำเนินต่อเนื่อง โดยในช่วงต่อมาวัดได้รับการยกเข้าอยู่ในบัญชีพระอารามหลวง และมีการเสด็จมาบำเพ็ญพระราชกุศลอย่างสม่ำเสมอในบางรัชสมัย จนกระทั่งมาถึงช่วงการปฏิสังขรณ์สำคัญที่ทำให้วัดมีภาพรวมเป็นระเบียบและครบองค์ประกอบมากขึ้น

 

จุดเปลี่ยนสำคัญคือการปฏิสังขรณ์ครั้งใหญ่ในสมัยรัชกาลที่ 4 ซึ่งมีการพระราชทานนามเพิ่มให้เป็น “วัดชัยพฤกษมาลา” พร้อมทั้งอุดหนุนการก่อสร้างและซ่อมแซมสิ่งปลูกสร้างหลายส่วนให้แล้วเสร็จเป็นลำดับ โดยมีทั้งการขยายพื้นที่ให้เหมาะกับการใช้งาน ขุดคูรอบวัด จัดระบบอาคารสงฆ์ สร้างสะพานท่าน้ำ ศาลา และองค์ประกอบอื่น ๆ ที่ทำให้วัดสามารถรองรับกิจกรรมของพระสงฆ์และชุมชนได้เต็มรูปแบบมากขึ้น ภาพรวมทั้งหมดทำให้เราอ่านวัดนี้ได้แบบ “วัดที่เติบโตไปพร้อมเมืองและวิถีคลอง” คือไม่ได้อยู่แยกจากชีวิตผู้คน แต่เป็นส่วนหนึ่งของจังหวะการเดินของย่านตลิ่งชัน

 

ในมุมของผู้มาเยือน วัดชัยพฤกษมาลาราชวรวิหารให้บรรยากาศแบบวัดริมคลองที่สงบ มีความเป็นชุมชนสูง และมีเสน่ห์ตรงตำแหน่งที่ตั้งซึ่งเชื่อมถนนชัยพฤกษ์เข้ากับวิถีคลองบางกอกน้อยและคลองมหาสวัสดิ์ ทำให้การมาไหว้พระทำบุญที่นี่ไม่ได้เป็นแค่การ “แวะ” แต่เป็นการได้สัมผัสย่านฝั่งธนฯ ที่ยังมีกลิ่นอายวิถีริมน้ำอยู่พอสมควร โดยเฉพาะถ้ามาในช่วงเช้าหรือสาย จะรู้สึกว่าพื้นที่หายใจได้ดี เดินชมสถาปัตยกรรมได้สบาย และทำบุญได้แบบไม่เร่งรีบ

 

ความเป็น “ศูนย์กลางของชุมชนและประเพณี” ของวัดนี้สะท้อนผ่านกิจกรรมทำบุญตามวันพระ งานบุญตามฤดูกาล และบทบาทการเป็นพื้นที่รวมผู้คนในย่านตลิ่งชัน วัดยังมีพื้นที่เกี่ยวเนื่องกับโรงเรียนในชุมชนซึ่งช่วยย้ำว่าที่นี่ไม่ใช่แค่อาคารศาสนา แต่เป็นพื้นที่สาธารณะทางวัฒนธรรมที่คนท้องถิ่นใช้จริงมาอย่างต่อเนื่อง หากคุณชอบเที่ยวกรุงเทพฯ แบบอ่านเมืองผ่านวัด วัดชัยพฤกษมาลาฯ จะเป็นพิกัดที่ให้ทั้งความสงบและชั้นประวัติศาสตร์ยุคต้นกรุงในเวลาเดียวกัน

 

การเดินทาง วัดตั้งอยู่ถนนชัยพฤกษ์ แขวงตลิ่งชัน เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ จุดสังเกตสำคัญคืออยู่ริมคลองบางกอกน้อยบริเวณปากคลองมหาสวัสดิ์ การมาแบบรถส่วนตัวหรือแท็กซี่สะดวกที่สุด โดยให้ปักหมุดชื่อวัดแล้วเข้าถนนชัยพฤกษ์ตามระบบนำทางได้เลย หากมาแบบขนส่งสาธารณะสามารถมาลงโซนตลิ่งชัน/ราชพฤกษ์แล้วต่อรถเข้าไปยังวัดได้ สำหรับผู้ที่ตั้งใจเข้าชมภายในพระอุโบสถ แนะนำโทรสอบถามล่วงหน้าเพื่อเลี่ยงช่วงทำวัตรหรือช่วงมีพิธี

 

 

ตอบ: วัดอยู่ย่านตลิ่งชัน ริมคลองบางกอกน้อยบริเวณปากคลองมหาสวัสดิ์ ใกล้ถนนชัยพฤกษ์ เหมาะกับทริปฝั่งธนฯ ที่อยากได้บรรยากาศวัดริมคลอง

 

ตอบ: ในช่วงตั้งกรุงเทพฯ มีการเร่งสร้างกำแพงเมืองและสิ่งก่อสร้างสำคัญ จึงมีเหตุการณ์การรื้ออิฐจากวัดที่ร้างไปใช้ก่อสร้าง ก่อนจะมีการสถาปนาวัดขึ้นใหม่ทำนอง “ผาติกรรม” เพื่อความเป็นสิริมงคล

 

ตอบ: เป็นวัดเดียวกัน โดยเดิมเรียก “วัดชัยพฤกษ์” และต่อมาสมัยรัชกาลที่ 4 มีการพระราชทานนามเพิ่มเป็น “วัดชัยพฤกษมาลา”

 

ตอบ: แนะนำช่วงเช้าถึงสาย เพราะอากาศไม่ร้อนมาก แสงสวย และบรรยากาศสงบกว่า หากต้องการเข้าชมภายในอุโบสถให้โทรเช็กช่วงเวลาที่เหมาะสมล่วงหน้า

 

ตอบ: สามารถต่อทริปไปเดอะเซอร์เคิล ราชพฤกษ์, ช่างชุ่ย, บ้านศิลปินคลองบางหลวง, ตลาดน้ำตลิ่งชัน หรือพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เรือพระราชพิธี ได้ในวันเดียว

 

ตอบ: โดยทั่วไประบุว่าเปิดทุกวัน เวลา 08:00 – 17:00 น. แต่หากต้องการเข้าชมพื้นที่ภายในแบบเฉพาะจุด แนะนำโทรยืนยันก่อนเดินทาง