บ้านกิ่วแลน้อย

Rating: 3.1/5 (14 votes)

วันเปิดทำการ: ทุกวัน (แนะนำติดต่อกลุ่มช่าง/จุดจำหน่ายล่วงหน้า หากต้องการนัดชมงานในช่วงที่ช่างกำลังทำงานหรือสั่งทำพิเศษ)

เวลาเปิดทำการ: แนะนำ 08.00–17.00 น. (เหมาะกับการเดินชม พูดคุย และเลือกซื้อแบบไม่รีบ)

 

ชุมชนบ้านกิ่วแลน้อย ในจังหวัดเชียงใหม่ คือหมู่บ้านที่ชื่อเสียงผูกกับ “งานแกะสลักไม้” แบบที่ไม่ได้เป็นแค่ของฝาก แต่เป็นฝีมือและเวลา เป็นทักษะที่สั่งสมในชุมชนจนกลายเป็นอัตลักษณ์ของพื้นที่ ถ้าคุณเคยเห็นงานไม้แกะเป็นรูปช้างที่มีท่าทางอ่อนช้อย หรือแผ่นลายเรื่องราวอย่างรามเกียรติ์ที่ต้องใช้ทั้งความแม่นยำและความอดทนสูง โอกาสมากทีเดียวที่ร่องรอยของฝีมือแบบนี้จะโยงมาถึงเครือข่ายช่างในโซนสันป่าตอง–หางดง ซึ่งบ้านกิ่วแลน้อยเป็นหนึ่งในจุดที่ “หนาแน่นที่สุด” ในเชิงจำนวนช่างและชิ้นงาน

 

เสน่ห์ของบ้านกิ่วแลน้อยอยู่ที่ความเป็นหมู่บ้านช่างจริง ๆ คือเดินแล้วจะสัมผัสได้ว่าพื้นที่นี้ไม่ได้ทำงานฝีมือเพื่อโชว์อย่างเดียว แต่ทำเพื่ออยู่กินและส่งต่อกันเป็นอาชีพ คุณจะเจองานไม้ตั้งแต่ชิ้นเล็กที่เหมาะกับนักท่องเที่ยว ไปจนถึงชิ้นใหญ่ที่เป็นงานสั่งทำสำหรับบ้าน ร้าน หรือโรงแรม ลายยอดนิยมของพื้นที่มักหนีไม่พ้น “ช้าง” ที่ทำได้หลายอิริยาบถ และงานลายไทย/ลายเรื่องเล่าที่ต้องอาศัยสกิลการ “คุมเส้น” ให้คม แต่ยังรักษาความนุ่มนวลของพื้นผิวไม้ ซึ่งเป็นสิ่งที่ดูเผิน ๆ คล้ายกันได้ แต่ดูใกล้ ๆ จะเริ่มเห็นระดับความต่างของฝีมือ

 

ถ้าคุณสนใจบริบท OTOP ของชุมชน ข้อมูลท้องถิ่นระบุว่าผลงานไม้แกะสลักของช่างในหมู่บ้านเคยผ่านการคัดสรรหนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ไทยในปี 2004 และมีตัวอย่างงานที่ถูกกล่าวถึงในชุมชน เช่น “ช้างอิริยาบถลีลา” ของสหกรณ์หัตถกรรมผลิตภัณฑ์ไม้ จำกัด รวมถึงผลงานแนวแผ่นภาพ/แผ่นป้ายมงคลและป้ายบอกสถานที่ งานกินรา–กินรี และงานชุดช้างครอบครัวที่เล่าอิริยาบถในชีวิตแบบมีเรื่องราว สิ่งพวกนี้ทำให้บ้านกิ่วแลน้อยไม่ได้เป็นแค่แหล่งซื้อของ แต่เป็นแหล่งดูพัฒนาการของช่างท้องถิ่น ว่าชุมชนหนึ่งจะยืนระยะในตลาดงานฝีมือได้อย่างไร

 

วิธีเที่ยวให้ “ได้ของและได้ความเข้าใจ” คือให้เวลาเดินช้า ๆ แล้วลองสังเกต 3 อย่าง หนึ่งคือเนื้อไม้และการเก็บผิวงาน เพราะงานที่ดีจะสม่ำเสมอและมีการจบงานที่เนียน สองคือสัดส่วนของช้างหรือองค์ประกอบลายที่สมดุล ไม่บิด ไม่เสียทรง และสามคือความคมของเส้นกับความลึกตื้นของลาย ซึ่งสะท้อนชั่วโมงบินของช่าง ถ้าคุณตั้งใจซื้อเป็นของฝากหรือของแต่งบ้าน ลองถามตรง ๆ ว่าไม้ชนิดไหน เหมาะวางในร่มหรือกลางแจ้งไหม และมีวิธีดูแลอย่างไร จะช่วยให้ซื้อแล้วใช้งานได้ยาว ไม่กลายเป็นของสวยที่วางแล้วพังเร็ว

 

อีกอย่างที่ทำให้การมาเยือนมีคุณค่า คือการปฏิบัติกับชุมชนแบบให้เกียรติ เพราะนี่คือพื้นที่ทำมาหากินของช่างจริง ไม่ใช่ฉากท่องเที่ยว ถ้าจะถ่ายภาพงานหรือขั้นตอนทำงาน ควรขออนุญาตก่อน โดยเฉพาะช่วงที่ช่างกำลังลงรายละเอียด เพราะบางงานเป็นแบบสั่งทำ ลูกค้าอาจไม่อยากให้เผยแพร่ก่อนส่งมอบ และถ้าคุณอยากต่อราคา แนะนำทำอย่างสุภาพ โดยยึดหลักว่า “ของทำมือ” ราคามันไม่ได้มีแค่วัสดุ แต่รวมแรงและเวลาไว้ทั้งหมด ถ้าตั้งใจสนับสนุนชุมชนจริง การจ่ายให้เหมาะสมคือส่วนหนึ่งของการช่วยให้ทักษะนี้อยู่ต่อได้

 

การเดินทาง จากตัวเมืองเชียงใหม่มาหาบ้านกิ่วแลน้อยทำได้ 2 แนวทางหลัก แนวทางแรกคือใช้ถนนเลียบคันคลองชลประทานจากตัวเมืองเชียงใหม่ ผ่านโซนหางดง เข้าพื้นที่ตำบลสันกลางและตำบลน้ำบ่อหลวง อำเภอสันป่าตอง แล้ววิ่งต่อเข้าสู่หมู่บ้านกิ่วแลน้อย (ในพื้นที่มีจุดศูนย์กลางชุมชนและจุดจำหน่าย/แสดงสินค้า OTOP) อีกแนวทางคือใช้ถนนสายหลักเชียงใหม่–ฮอด ทางหลวง 108 ผ่านสี่แยกสนามบิน จากนั้นผ่านที่ว่าการอำเภอหางดงไปประมาณ 10 กม. ถึงแยกคันคลองชลประทาน (แยก ธ.ก.ส. สันป่าตอง) เลี้ยวขวาเข้าถนนคันคลองชลประทาน ผ่านพื้นที่ตำบลยุหว่า แล้วเข้าไปอีกประมาณ 6 กม. ตามข้อมูลท้องถิ่น การขับรถส่วนตัวจะสะดวกที่สุด โดยเฉพาะถ้าคุณอยากแวะหลายจุดในวันเดียว

 

ถ้าอยากเที่ยวแบบครึ่งวัน–1 วันให้คุ้ม ลองเริ่มเช้าด้วยการเดินชมงานไม้ในชุมชน เลือกซื้อของชิ้นเล็กก่อนเพื่อ “จับคุณภาพ” แล้วค่อยตัดสินใจชิ้นใหญ่ ช่วงเที่ยงขยับไปกินร้านบรรยากาศดีโซนหางดงหรือแม่เหียะ จากนั้นบ่ายแวะที่เที่ยวเชิงเรียนรู้ใกล้ ๆ อย่างอุทยานหลวงราชพฤกษ์หรือเชียงใหม่ไนท์ซาฟารี แล้วปิดท้ายด้วยแวะกาดสล่าแม่ครูคำซึ่งเป็นแหล่งงานไม้/ของแต่งบ้านอีกสไตล์หนึ่ง จะทำให้ทั้งวันมีทั้งงานฝีมือ วิถีชุมชน และสถานที่ท่องเที่ยวกระแสหลักในเส้นเดียวกัน

 

 

ตอบ: เด่นเรื่องงานแกะสลักไม้ โดยเฉพาะงานรูปช้างหลายอิริยาบถ และงานลายเรื่องเล่าอย่างรามเกียรติ์ เหมาะกับคนที่อยากเห็นงานช่างจริงและเลือกซื้อของทำมือ

 

ตอบ: แนะนำอย่างน้อย 2–4 ชั่วโมงสำหรับเดินชมและเลือกซื้อแบบไม่รีบ และถ้าอยากรวมแวะที่เที่ยวใกล้เคียงอย่างราชพฤกษ์/ไนท์ซาฟารี ให้เผื่อเป็นทริป 1 วัน

 

ตอบ: ได้ในหลายกรณี แต่ควรขออนุญาตก่อนเสมอ โดยเฉพาะงานสั่งทำที่อาจมีข้อจำกัด และควรหลีกเลี่ยงการถ่ายระยะใกล้เวลาช่างกำลังลงรายละเอียด

 

ตอบ: ดูความเรียบเนียนของผิวงาน ความสมดุลของสัดส่วน ความคมของเส้นและความลึกตื้นของลาย แล้วถามชนิดไม้และวิธีดูแลให้ชัดเจนก่อนซื้อ โดยเฉพาะถ้าจะวางในพื้นที่ชื้นหรือโดนแดด

 

ตอบ: แนะนำช่วงเช้าถึงบ่าย เพราะคุยกับช่างได้สะดวกและเดินชมสบายกว่า และถ้าตั้งใจนัดชมงานแบบเจาะลึกให้ติดต่อก่อนเพื่อความแน่นอน