อุทยานเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี

Rating: 3.6/5 (5 votes)

วันเปิดทำการ: พื้นที่สวนเปิดทุกวัน; อาคารพิพิธภัณฑ์เปิดทุกวัน (ยกเว้นวันหยุดนักขัตฤกษ์)

เวลาเปิดทำการ: พื้นที่สวน 06:00 – 18:00; อาคารพิพิธภัณฑ์ 08:30 – 16:30

 

อุทยานเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี ตั้งอยู่ที่ถนนสมเด็จเจ้าพระยา ซอย 3 เขตคลองสาน เป็นพื้นที่ที่ผสมความเป็น “สวนสาธารณะระดับชุมชน” เข้ากับ “พิพิธภัณฑ์เฉลิมพระเกียรติ” ได้อย่างนุ่มนวล อยู่ในบริเวณชุมชนวัดอนงคารามริมแม่น้ำเจ้าพระยา ทำให้บรรยากาศโดยรวมมีความสงบ ร่มรื่น และชวนให้เดินช้า ๆ แบบไม่ต้องรีบ เหมาะกับคนที่อยากพักสายตาจากความคึกคักของเมือง แต่ก็ยังอยากได้สาระและเรื่องเล่าทางประวัติศาสตร์ไปพร้อมกัน

 

ถ้าพูดให้สั้นที่สุด ที่นี่คือ “สวนเล็กที่มีเนื้อหาลึก” เพราะไม่ได้มีแค่พื้นที่ให้เดินเล่นหรือออกกำลังกายเบา ๆ แต่ยังตั้งใจเก็บรักษาเรื่องราวสำคัญของสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี และพื้นที่ย่านเดิมในวัยเยาว์ให้กลายเป็นแหล่งเรียนรู้ที่คนทั่วไปเข้าถึงได้จริง แนวคิดการจัดสร้างยังเชื่อมกับงานอนุรักษ์อาคารเก่าในย่านนิวาสสถานเดิมครั้งทรงพระเยาว์ และการพัฒนาพื้นที่เพื่อเป็นประโยชน์กับคนในชุมชนอย่างเป็นรูปธรรม ไม่ใช่พิพิธภัณฑ์ที่รู้สึก “ห่าง” จากชีวิตประจำวัน แต่เป็นพิพิธภัณฑ์ที่อยู่ในสวน อยู่ในชุมชน และอยู่ในจังหวะชีวิตของคนแถวนั้น

 

อุทยานแห่งนี้สร้างขึ้นเพื่อสนองกระแสพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวตั้งแต่ พ.ศ. 2536 โดยมีเป้าหมายสำคัญคือการอนุรักษ์อาคารเก่าให้เป็นพิพิธภัณฑ์เฉลิมพระเกียรติ และพัฒนาพื้นที่ซึ่งผู้ถือกรรมสิทธิ์ได้พร้อมใจกันน้อมเกล้าฯ ถวายจำนวน 4 ไร่ ในบริเวณชุมชนหลังวัดอนงคาราม ให้เป็นสวนสาธารณะระดับชุมชน ต่อมาทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้มูลนิธิชัยพัฒนาเป็นเจ้าของที่ดิน และเปิดโอกาสให้บุคคลและหน่วยงานต่าง ๆ ร่วมดำเนินการตามแนวพระราชดำริในรูปคณะกรรมการจัดสร้าง ทำให้ภาพรวมของสถานที่นี้เป็นการ “รวมพลัง” ระหว่างแนวคิดการอนุรักษ์ ความตั้งใจของชุมชน และการพัฒนาเพื่อประโยชน์สาธารณะ

 

วัตถุประสงค์ของอุทยานก็ชัดเจนแบบที่คนมาเที่ยวสัมผัสได้ทันที คืออนุรักษ์ไว้เป็นพิพิธภัณฑ์เทิดพระเกียรติสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี และพัฒนาพื้นที่เป็นสวนสาธารณะระดับชุมชน โดยตัวสวนแบ่งเป็นส่วนหน้าและส่วนใน เปิดให้ประชาชนทุกเพศทุกวัยใช้พักผ่อนหย่อนใจ ฟื้นฟูสุขภาพ ใช้เป็นพื้นที่ชุมนุมประกอบพิธีหรือกิจกรรมตามเทศกาล รวมถึงเป็นแหล่งศึกษาพันธุ์ไม้ และเป็นสถานที่จัดแสดงนิทรรศการ อบรมศิลปะ และงานฝีมือ ซึ่งทั้งหมดถูกออกแบบให้ผสมกลมกลืนกับสภาพแวดล้อมตามธรรมชาติ ไม่ทำให้รู้สึกว่า “สวนถูกยึด” ด้วยอาคาร แต่ทำให้อาคารและสวนค่อย ๆ พาเราไหลไปหาเรื่องเล่าอย่างเป็นธรรมชาติ

 

วิธีเดินชมให้ได้อารมณ์ที่สุด ลองเริ่มจากการตั้งใจมอง “ภาพรวมก่อนรายละเอียด” เดินผ่านพื้นที่สวนที่ร่มด้วยไม้ใหญ่ มองจังหวะทางเดิน ม้านั่ง และมุมพักที่ตั้งไว้ให้คนทุกวัยใช้งานได้จริง แล้วค่อย ๆ เข้าใกล้โซนพิพิธภัณฑ์ซึ่งเป็นหัวใจด้านการเรียนรู้ของอุทยาน ความน่าสนใจของที่นี่คือแม้พื้นที่ไม่ใหญ่ แต่มีความเป็นระเบียบและความละเมียดในสเกลชุมชน ทำให้เราไม่ต้องใช้พลังเยอะในการเดิน แต่กลับได้เวลาอยู่กับตัวเองมากขึ้น ยิ่งถ้ามาช่วงเช้าตรู่หรือบ่ายแก่ ๆ แสงจะนุ่ม เดินสบาย และได้ภาพบรรยากาศสวยแบบไม่ต้องพยายามเยอะ

 

หลายคนที่เคยมา จะชอบความรู้สึก “เงียบแบบมีความหมาย” เพราะเสียงหลักที่ได้ยินมักเป็นเสียงลมในต้นไม้ เสียงคนเดินคุยกันเบา ๆ หรือเสียงชีวิตประจำวันจากชุมชนใกล้เคียง ซึ่งทำให้สถานที่นี้ต่างจากสวนใหญ่ในเมืองที่มีความคึกคักตลอดเวลา ที่นี่เหมาะกับการชาร์จพลังแบบสุภาพ ๆ ไม่ต้องมีกิจกรรมหนัก แค่มาเดิน สูดอากาศ นั่งพัก แล้วเข้าไปดูนิทรรศการหรือข้อมูลเชิงประวัติศาสตร์ ก็เหมือนได้ “ทบทวน” เมืองผ่านมุมที่อ่อนโยนขึ้น

 

การเดินทาง ถ้าตั้งต้นจากการเดินทางด้วยขนส่งสาธารณะ สามารถใช้รถโดยสารประจำทางที่ผ่านย่านนี้ เช่น สาย 6, 42, 43 แล้วลงในโซนถนนสมเด็จเจ้าพระยา ก่อนเดินเข้าซอยสมเด็จเจ้าพระยา 3 ตามป้ายและทางเท้าไปยังอุทยาน เมื่อเข้าใกล้จะเริ่มสัมผัสความเป็นชุมชนวัดอนงคารามชัดขึ้น ทำให้การเดินทางไม่ได้เป็นแค่ “ไปถึง” แต่เหมือนได้เดินผ่านฉากจริงของย่านคลองสานด้วยอีกชั้นหนึ่ง หากมาด้วยรถไฟฟ้า BTS โซนคลองสาน/เจริญนคร จะสะดวกในภาพรวมแล้วค่อยต่อแท็กซี่หรือวินมอเตอร์ไซค์เข้ามาในซอย ส่วนการเดินทางทางเรือ หากคุณชอบบรรยากาศริมแม่น้ำ สามารถวางแผนลงท่าเรือฝั่งธนในละแวกนี้แล้วเดินต่อ โดยควรเผื่อเวลาเล็กน้อยเพราะเส้นทางในย่านชุมชนจะมีจังหวะของตรอกซอกซอยและการเดินเท้าที่ต่างจากโซนถนนใหญ่

 

ข้อแนะนำเล็ก ๆ ก่อนมา คือให้เผื่อเวลา “สองจังหวะ” ไว้เสมอ จังหวะแรกคือเวลาเดินเล่นในสวนแบบไม่ต้องรีบ อย่างน้อย 30–45 นาที เพื่อให้ร่างกายได้ปรับจากความเร่งของเมือง จังหวะที่สองคือเวลาสำหรับพิพิธภัณฑ์และการอ่านป้าย/นิทรรศการ เพราะถ้ารีบเกินไป ที่นี่จะกลายเป็นแค่สวนเงียบ ๆ แห่งหนึ่ง แต่ถ้าให้เวลาอีกนิด จะเริ่มเห็นว่ามีความตั้งใจซ่อนอยู่ในรายละเอียด และนั่นคือเสน่ห์ที่ทำให้คนกลับมาได้มากกว่าหนึ่งครั้ง

 

สำหรับครอบครัวหรือคนพาเด็กมา อุทยานลักษณะนี้มักเหมาะกับการชวนเด็ก “เดินดูแล้วถาม” มากกว่าเดินแบบทำเวลา ลองชวนคุยเรื่องต้นไม้ รูปแบบสวน และแนวคิดของพิพิธภัณฑ์ว่าทำไมเราถึงเก็บอาคารเก่าไว้ แทนที่จะรื้อทิ้งแล้วสร้างใหม่ทั้งหมด เด็กจะได้มุมคิดเรื่องการอนุรักษ์และคุณค่าของพื้นที่ชุมชนโดยไม่รู้สึกว่าโดนสอนตรง ๆ และสำหรับคนที่ชอบถ่ายรูป ที่นี่ก็ให้ภาพได้หลายแบบ ตั้งแต่โทนเขียวสงบของสวน ไปจนถึงมุมที่สะท้อนความทรงจำและประวัติศาสตร์ของย่านริมเจ้าพระยา

 

สิ่งที่ควรทำเมื่อมาเยือน คือรักษาความสงบและความสะอาดแบบที่เราอยากให้คนอื่นทำเวลาเราไปสถานที่เงียบ ๆ เช่นกัน เพราะบริบทของที่นี่อยู่ในชุมชนและมีส่วนพิพิธภัณฑ์ที่เน้นการเรียนรู้ การพูดคุยเสียงเบา ไม่ทิ้งขยะ และแต่งกายสุภาพ จะทำให้บรรยากาศของสถานที่นี้ยังคง “ใจดี” กับคนรุ่นต่อไปได้อีกนาน

 

ถ้าคุณกำลังมองหาที่เที่ยวกรุงเทพฯ ฝั่งธน ที่ไม่ต้องแข่งกับเวลา ไม่ต้องต่อคิว และไม่ต้องใช้พลังเยอะ แต่อยากได้ทั้งความร่มรื่นและเรื่องเล่าเชิงความทรงจำของเมือง อุทยานเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี เป็นตัวเลือกที่เหมาะมาก โดยเฉพาะวันที่อยากให้กรุงเทพฯ พูดกับเราด้วยน้ำเสียงที่เบาลง

 

 

ตอบ: พื้นที่สวนเปิดทุกวัน ส่วนอาคารพิพิธภัณฑ์เปิดทุกวันแต่ยกเว้นวันหยุดนักขัตฤกษ์

 

ตอบ: พื้นที่สวน 06:00–18:00 และอาคารพิพิธภัณฑ์ 08:30–16:30

 

ตอบ: โดยทั่วไปไม่มีค่าเข้าชม (แนะนำตรวจสอบเงื่อนไขกิจกรรมพิเศษเป็นครั้ง ๆ หากมีการจัดงาน)

 

ตอบ: สามารถใช้รถโดยสารประจำทางสาย 6, 42, 43 แล้วเดินเข้าซอยสมเด็จเจ้าพระยา 3 ต่อไปยังอุทยาน

 

ตอบ: เหมาะ เพราะเป็นสวนขนาดชุมชน เดินไม่หนัก มีมุมพัก และได้กิจกรรมเชิงเรียนรู้จากโซนพิพิธภัณฑ์ แนะนำไปช่วงเช้าหรือบ่ายแก่ ๆ อากาศสบายกว่า

 

ตอบ: ถ้าเดินเล่นในสวน + แวะพิพิธภัณฑ์แบบไม่รีบ ประมาณ 1–2 ชั่วโมงจะพอดี และถ้าต่อไปย่านกุฎีจีนหรือ ICONSIAM อาจเผื่อเพิ่มตามแผนของคุณ

 

ตอบ: สามารถติดต่อได้ที่ 02-437-7799 และ 02-439-0902