วัดสุทัศน์เทพวรารามราชวรมหาวิหาร

Rating: 3.2/5 (6 votes)

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 08:30 – 21:00

 

วัดสุทัศน์เทพวรารามราชวรมหาวิหาร คือวัดหลวงสำคัญบนถนนบำรุงเมือง เขตพระนคร ที่หลายคนผูกภาพจำไว้กับ “เสาชิงช้า” และลานคนเมือง แต่ถ้าเดินเข้ามาจริง ๆ คุณจะพบว่านี่ไม่ใช่วัดที่มีไว้ให้รีบไหว้แล้วรีบไปต่อ วัดสุทัศน์เป็นวัดที่ต้องค่อย ๆ ดู เพราะความงามของที่นี่อยู่ใน “รายละเอียด” และอยู่ในความตั้งใจของยุคต้นรัตนโกสินทร์ที่อยากทำให้พระนครมีวัดหลวงที่สง่า สมบูรณ์ และเป็นศูนย์รวมศิลปกรรมชั้นครูของเมืองหลวง การมาเยือนวัดนี้จึงเหมือนการได้อ่านกรุงเทพฯ ผ่านงานช่าง ผ่านพิธีกรรม และผ่านวิธีคิดของรัฐที่สร้างเมืองไปพร้อมกับสร้างศรัทธา

 

เส้นเรื่องของวัดสุทัศน์เริ่มจากพระราชประสงค์ของรัชกาลที่ 1 ที่ทรงต้องการให้มีพระวิหารขนาดใหญ่ทัดเทียมพระวิหารวัดพนัญเชิง เป็นศรีสง่าแก่พระนคร และทรงพระราชทานนามเดิมว่า “วัดมหาสุทธาวาส” แต่การก่อสร้างยังไม่ทันแล้วเสร็จก็เสด็จสวรรคตเสียก่อน เมื่อถึงสมัยรัชกาลที่ 2 จึงทรงดำเนินงานสานต่อ และพระราชทานนามใหม่ว่า “วัดสุทัศน์เทพวราราม” ก่อนที่งานจะแล้วเสร็จสมบูรณ์ในสมัยรัชกาลที่ 3 ความพิเศษของเรื่องนี้คือ วัดสุทัศน์ไม่ใช่ผลลัพธ์ของการสร้างครั้งเดียวจบ แต่เป็นผลลัพธ์ของเจตนารมณ์ต่อเนื่องหลายรัชกาล ทำให้ภาพรวมวัดสะท้อนพลังของยุคต้นกรุงที่กำลังประกอบร่างเมืองหลวงใหม่ให้ยิ่งใหญ่ทั้งในเชิงการปกครองและเชิงวัฒนธรรม

 

หนึ่งในประเด็นที่ทำให้คนสนใจวัดสุทัศน์ตั้งแต่ยังไม่ก้าวเข้าวัด คือคำบอกเล่าว่า “วัดนี้ไม่มีเจดีย์เหมือนวัดอื่น ๆ” ซึ่งไม่ได้หมายความว่าวัดขาดองค์ประกอบสำคัญ แต่เป็นเพราะมีแนวคิดการใช้ “สัตตมหาสถาน” เป็นอุเทสิกเจดีย์ หรือสิ่งที่ใช้แทนการระลึกถึงพุทธเหตุการณ์ด้วยสัญลักษณ์ต้นไม้สำคัญในพุทธศาสนา 7 ชนิด แนวคิดนี้ทำให้บรรยากาศวัดดูโปร่งและเน้นพื้นที่พระวิหาร พระอุโบสถ และองค์พระประธานมากขึ้น แทนที่จะให้พระเจดีย์เป็นจุดศูนย์กลางแบบวัดทั่วไป ผลที่ตามมาคือ ผู้มาเยือนจะถูกชวนให้ “มองงานศิลป์” และ “มองพื้นที่พิธีกรรม” เป็นแกนหลักของการเดินชม โดยไม่รู้ตัว

 

หัวใจของวัดสุทัศน์ที่ไม่ควรพลาด คือ “พระศรีศากยมุนี (หลวงพ่อโต)” พระประธานสำคัญที่มีที่มาเชื่อมโยงกับสุโขทัย เพราะเป็นพระพุทธรูปที่อัญเชิญมาจากวิหารหลวงวัดมหาธาตุ เมืองสุโขทัย ในเชิงความหมาย นี่คือการย้าย “ศูนย์กลางศิลปกรรมและศรัทธา” จากเมืองเก่าสู่เมืองหลวงใหม่อย่างเป็นรูปธรรม ทำให้วัดสุทัศน์ไม่ได้เป็นแค่วัดในกรุงเทพฯ แต่เป็นเหมือนจุดเชื่อมสายประวัติศาสตร์ของไทยที่ลากยาวจากสุโขทัยมาถึงรัตนโกสินทร์ เมื่อคุณยืนอยู่ต่อหน้าพระประธาน คุณจะรู้สึกได้ว่าความศักดิ์สิทธิ์กับน้ำหนักทางประวัติศาสตร์มันซ้อนทับกันอยู่ตรงนั้นเลย ไม่ต้องมีคำอธิบายเยอะก็สัมผัสได้

 

อีกเหตุผลที่ทำให้วัดสุทัศน์เป็นเหมือน “ห้องเรียนศิลปะ” ของเมืองหลวง คือศิลปกรรมบานประตูพระวิหารซึ่งขึ้นชื่อว่าเป็นงานแกะสลักชั้นเยี่ยมของสมัยรัตนโกสินทร์ ความงามของประตูไม่ได้อยู่แค่ความวิจิตร แต่อยู่ที่ชั้นเชิงของช่างไม้ที่จัดองค์ประกอบให้ลายเส้นไหลลื่น มีจังหวะและน้ำหนักราวกับภาพวาดบนไม้ ยิ่งมองใกล้ยิ่งเห็นรายละเอียดที่สะท้อนความชำนาญของงานช่างหลวงในยุคที่พระนครกำลังสร้างมาตรฐานความงามของตนเองขึ้นมา และที่น่าสนใจมากคือมีการกล่าวถึง “คู่ที่เป็นฝีพระหัตถ์ของรัชกาลที่ 2” ซึ่งปัจจุบันนำไปเก็บรักษาไว้ในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร นี่ทำให้การมาเที่ยววัดสุทัศน์ต่อยอดได้แบบสวย ๆ คือเริ่มจากการดูบริบทวัดและพื้นที่จริง แล้วค่อยไปดูชิ้นงานที่เก็บรักษาในพิพิธภัณฑ์เพื่อเห็นรายละเอียดแบบใกล้ชิดและปลอดภัยยิ่งขึ้น

 

ถ้าอ่านวัดสุทัศน์ในมุมของเมือง คุณจะเห็นวัดนี้ทำหน้าที่เป็นแกนหนึ่งของย่านเสาชิงช้า–บำรุงเมืองที่ “เดินได้จริง” และมีชีวิตอยู่เสมอ นอกกำแพงวัดคือความคึกคักของการเดินเท้า ร้านค้าเก่า ถนนดินสอ ถนนตะนาว และโซนราชการ พอก้าวเข้ามาในวัด ความวุ่นวายเหมือนถูกลดเสียงลงทันที เหลือแต่ความสงบและความเป็นระเบียบของพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ นี่คือเสน่ห์ของวัดหลวงในเมืองเก่า ที่ทำให้คนมาได้ทั้งสองแบบ—มาไหว้พระจริงจัง หรือมาเดินชมศิลปกรรมและรีเซ็ตใจจากความเร่งของเมือง

 

ถ้าตั้งใจมาเพื่อ “ดูให้เป็น” แนะนำให้เลือกช่วงเช้าหรือบ่ายแก่ เพราะแสงจะนุ่มกว่าและคนไม่แน่นเท่ากลางวัน โดยเฉพาะถ้าคุณอยากดูรายละเอียดงานแกะสลักหรือซึมซับบรรยากาศหน้าองค์พระประธานแบบไม่โดนเร่ง การแต่งกายสุภาพเป็นสิ่งสำคัญ และควรรักษาระดับเสียงให้เบา เพราะเป็นพระอารามหลวงที่ยังมีการประกอบศาสนกิจตามปกติ หากต้องการถ่ายภาพ แนะนำสังเกตป้ายและหลีกเลี่ยงจุดที่ไม่เหมาะสม เพื่อให้การมาเยือนราบรื่นและเคารพพื้นที่อย่างที่ควรเป็น

 

ในแง่การจัดทริป วัดสุทัศน์เป็นจุดที่วางเข้ากับเส้นทางเที่ยวเกาะรัตนโกสินทร์ได้ง่ายมาก คุณสามารถเริ่มจากเสาชิงช้า เดินเข้าวัดสุทัศน์ ใช้เวลาชมแบบไม่เร่ง แล้วค่อยเดินต่อไปถนนดินสอหรือถนนตะนาวเพื่อหาของกิน จากนั้นค่อยเลือกว่าจะไปสายวัดใหญ่ต่ออย่างวัดพระแก้ว–พระบรมมหาราชวัง หรือจะไปวัดโพธิ์แล้วลงไปท่าเตียนก็ได้ทั้งหมด หรือถ้าคุณชอบพิพิธภัณฑ์ การต่อไปพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนครก็เป็นเส้นทางที่เข้ากันมาก เพราะทำให้เรื่อง “ประตูฝีพระหัตถ์” กลายเป็นประสบการณ์ที่ครบวงจรจากวัดสู่ห้องจัดแสดง

 

การเดินทาง ถ้าใช้รถไฟฟ้าใต้ดิน แนะนำลง MRT สถานีสามยอด แล้วต่อแท็กซี่/มอเตอร์ไซค์รับจ้างระยะสั้นมาทางเสาชิงช้าและถนนบำรุงเมือง หรือถ้าชอบเดินสามารถวางเส้นทางให้เดินผ่านย่านเมืองเก่าเพื่อซึมซับบรรยากาศก่อนเข้าวัดก็ได้ อีกทางเลือกคือรถเมล์ที่วิ่งผ่านโซนเสาชิงช้า–ศาลาว่าการกรุงเทพมหานครซึ่งมีตลอดทั้งวัน ส่วนรถส่วนตัวควรเผื่อเวลาเรื่องที่จอด เพราะย่านเมืองเก่ามีข้อจำกัดเรื่องที่จอดในบางช่วงเวลาและบางวัน

 

 

ตอบ: วัดตั้งอยู่ถนนบำรุงเมือง แขวงเสาชิงช้า เขตพระนคร ใกล้เสาชิงช้าและศาลาว่าการกรุงเทพมหานคร เดินเที่ยวต่อในย่านเมืองเก่าได้สะดวก

 

ตอบ: ไฮไลต์หลักคือพระศรีศากยมุนี (หลวงพ่อโต) พระประธานสำคัญ และศิลปกรรมบานประตูพระวิหารที่เป็นงานแกะสลักชั้นครูของรัตนโกสินทร์

 

ตอบ: มีเรื่องเล่าว่าวัดนี้ไม่ได้เน้นเจดีย์แบบวัดอื่น เพราะให้ความสำคัญกับสัตตมหาสถานเป็นอุเทสิกเจดีย์ ทำให้โฟกัสหลักของวัดไปอยู่ที่วิหาร อุโบสถ และงานศิลป์ภายในมากขึ้น

 

ตอบ: มีข้อมูลว่าคนไทยเข้าชมฟรี และชาวต่างชาติมีค่าเข้าชม 100 บาท แนะนำเตรียมเงินสดไว้และตรวจสอบประกาศหน้างานในวันที่ไปเพื่อความชัวร์

 

ตอบ: ลง MRT สถานีสามยอด แล้วต่อแท็กซี่หรือมอเตอร์ไซค์รับจ้างระยะสั้นมายังโซนเสาชิงช้าและถนนบำรุงเมือง หรือวางเส้นทางเดินเที่ยวในย่านเมืองเก่าก่อนเข้าวัดก็ได้

 

ตอบ: มีข้อมูลว่าคู่ที่เป็นฝีพระหัตถ์รัชกาลที่ 2 ปัจจุบันเก็บรักษาไว้ที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร ดังนั้นสามารถจัดทริปต่อจากวัดไปพิพิธภัณฑ์เพื่อดูชิ้นงานแบบใกล้ชิดได้