มัสยิดรีอายะตุ้ลกอดีรี

Rating: 3.8/5 (4 votes)

วันเปิดทำการ: โปรดติดต่อมัสยิดเพื่อยืนยัน (ช่วงเวลาใช้งานอาจเปลี่ยนตามรอบศาสนกิจและกิจกรรมชุมชน)

เวลาเปิดทำการ: โปรดติดต่อมัสยิดเพื่อยืนยัน

 

มัสยิดรีอายะตุ้ลกอดีรี (อนุสรณ์ตระกูลกอดีรี) เป็นมัสยิดชุมชนในกรุงเทพมหานครโซนตะวันออกที่มีเรื่องเล่ายาวนานและ “มีชีวิตจริง” ในความหมายที่ไม่ได้ถูกสร้างขึ้นมาเพื่อเป็นแลนด์มาร์กถ่ายรูป แต่เป็นพื้นที่ศรัทธาและพื้นที่เรียนรู้ที่เติบโตมากับชุมชนอย่างต่อเนื่อง ย้อนเวลากลับไปประมาณ 90 ปีเศษนับจาก พ.ศ. 2456 จุดเริ่มต้นของสถานที่แห่งนี้ผูกพันกับความทรงจำของชุมชนและตระกูลกอดีรีอย่างแนบแน่น จนถูกเรียกขานในฐานะ “อนุสรณ์ตระกูลกอดีรี” ที่ไม่ได้เป็นเพียงชื่อ แต่เป็นการระลึกถึงผู้คนที่ช่วยกันลงแรง ลงใจ และลงทรัพย์เพื่อให้พื้นที่ศาสนาและพื้นที่การศึกษาของลูกหลานมุสลิมในละแวกนี้เกิดขึ้นได้จริง

 

เมื่อกล่าวถึงการก่อกำเนิดของอนุสรณ์แห่งนี้ ชุมชนจะระลึกถึงบรรพบุรุษสำคัญคือ ต่วนฮัจยีหวัง กอดีรี หรือที่ผู้คนเรียกกันว่า “ครูหวัง กอดีรี” ผู้จุดประกายแนวคิดและลงมือร่วมกับพี่น้องมุสลิมจำนวนหนึ่งเพื่อสร้าง “บาแล” ขึ้นมาเป็นจุดตั้งต้น บาแลในยุคแรกเป็นอาคารเรียบง่าย ใช้เป็นสถานที่ละหมาดญะมาอะห์และเป็นที่สอนศาสนา มีความยาวประมาณ 8 เมตร กว้างประมาณ 6 เมตร หลังคามุงจาก ซึ่งภาพของอาคารหลังเล็กในวันนั้นคือภาพสะท้อนว่าศาสนสถานจำนวนมากไม่ได้เริ่มจากความใหญ่โต แต่เริ่มจากความจำเป็นของชุมชนและความตั้งใจที่จะ “มีพื้นที่ร่วมกัน” สำหรับศรัทธาและการเรียนรู้

 

คณะผู้บริหารชุดแรกที่ถูกเล่าขานร่วมกันในประวัติของชุมชนประกอบด้วย 1) ต่วนฮัจยีหวัง กอดีรี 2) โต๊ะเยาะห์เด็ง นิซู 3) โต๊ะหมอนิล มูเราะห์ 4) โต๊ะกีมะห์ ขำกา 5) แชเล็ก วังหิตัง 6) โต๊ะกีเลาะห์ 7) ผู้ใหญ่เก็บ ขำทอง 8) นายแอ มาสะและ และ 9) นายหมัด มหิศวร โดยท่านเหล่านี้สละทั้งกำลังกาย กำลังใจ และกำลังทรัพย์ เพื่อให้เกิดโรงเรียนสอนศาสนาขึ้นเป็นครั้งแรก ด้วยความห่วงใยต่อบุตรหลานและพี่น้องมุสลิมในพื้นที่เป็นสำคัญ นี่คือแกนหลักที่ทำให้เรื่องเล่าของมัสยิดรีอายะตุ้ลกอดีรีไม่ใช่เรื่อง “อาคาร” อย่างเดียว แต่เป็นเรื่อง “การสร้างคน” ที่ฝังอยู่ในวิถีชุมชนมาตั้งแต่ต้น

 

ต่อมาเมื่อผู้บริหารชุดแรกสิ้นสุดลง คณะผู้บริหารชุดที่ 2 เข้ารับหน้าที่บริหารต่อ โดยมีรายชื่อที่ถูกบันทึกในเรื่องเล่าชุมชน ได้แก่ 1) โต๊ะเยาะห์เด็ง นิซู 2) ผู้ใหญ่เก็บ ขำทอง 3) นายหมัด มหิศวร 4) นายสุไลมาน สมานเพ็ชร 5) ต่วนฮัจยีฮารูณ ศรีมาลา 6) นายหวังเซ็มวังหิตัง 7) ฮัจยีอับดุลมุดตอเล็บ กอดีรี 8) นายแอ มาสะและ 9) ครูหมัด พงษ์ธีรวัฒน์ 10) นายจำรัส มูเราะห์ 11) ผู้ใหญ่ประกอบ ขำทอง และ 12) คุณครูมูเราะห์ ขำกา รวมถึงคุณครูเราะห์ ขำกา ซึ่งเป็นครูผู้อบรมและทำการสอนด้านวิชาการศาสนาด้วย การที่ชื่อของครูและผู้บริหารถูกเล่าซ้ำ ๆ ในความทรงจำของชุมชน สะท้อนว่า “การศึกษา” เป็นหนึ่งในหัวใจของมัสยิดแห่งนี้มาโดยตลอด ไม่ใช่บทบาทเสริมที่เกิดขึ้นภายหลัง

 

จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นในปี พ.ศ. 2498 เมื่อโต๊ะปุก นิซู ได้วะกัฟที่ดินจำนวนประมาณ 2 ไร่เศษติดกับที่ดินแปลงเดิม เพื่อให้เป็นสาธารณะประโยชน์ในกิจกรรมศาสนาอิสลาม คณะผู้บริหารจึงประชุมและมีมติเป็นเอกฉันท์ให้ย้ายบาแลไปก่อสร้างบนที่ดินวะกัฟเพื่อให้สอดคล้องกับเจตนารมณ์ของผู้วะกัฟ ภาพการย้ายในครั้งนั้นเป็นภาพของ “แรงร่วม” เพราะสัปบุรุษช่วยกันรื้อถอนและปลูกสร้างจนแล้วเสร็จในปีเดียวกัน และในช่วงเดียวกัน โต๊ะเยาะห์เด็ง นิซู ซึ่งเป็นสามีของโต๊ะปุก นิซู ยังได้วะกัฟที่ดินเพิ่มอีก 2 แปลง รวมเนื้อที่ราว 49 ไร่เศษด้วย เรื่องวะกัฟเหล่านี้ทำให้เห็นว่ามัสยิดไม่ได้เติบโตจากงบประมาณก้อนเดียว แต่เติบโตจากการวางรากฐานทรัพยากรของชุมชนเพื่อให้ศาสนาและสาธารณะประโยชน์เดินต่อได้ในระยะยาว

 

จากนั้นอีกประมาณ 2 ปีเศษ คณะผู้บริหารชุดที่ 2 ได้ประชุมเพื่อพิจารณาการสร้าง “มัสยิด” อย่างจริงจัง และลงมติเป็นเอกฉันท์เห็นสมควรให้สร้างขึ้น แต่การก่อสร้างครั้งนั้นมีอุปสรรคด้านงบประมาณ แม้จะได้รับความร่วมมือจากสัปบุรุษแล้วก็ยังไม่เพียงพอ จึงมีการบอกบุญและขอแรงสนับสนุนจากพี่น้องมุสลิมในท้องถิ่นต่าง ๆ โดยคุณครูมูเราะห์ ขำกา ฝ่ายวิชาการด้านศาสนาได้ออกไปพบปะผู้มีจิตศรัทธาเพื่อสมทบทุน และยังได้รับความอนุเคราะห์จากผู้มีน้ำใจหลายท่านตามที่ถูกเล่าขาน เช่น โต๊ะเยาะห์ฮีม อัสซาลาม โต๊ะยีมะห์ คลอง 14 และฮัจยีอับดุลเลาะห์ พงษ์พิบูล กับฮัจยะห์เหรี่ยม พงษ์พิบูล (สกุลเดิมกอดีรี) ชาวบางลำภู ที่ร่วมบริจาคเงินจำนวนมาก จนทำให้งานก่อสร้างดำเนินไปได้ด้วยความเรียบร้อย

 

เสน่ห์ของเรื่องเล่านี้อยู่ที่รายละเอียดเล็ก ๆ ที่สะท้อนความเป็นชุมชน เพราะนอกจากเงินบริจาคแล้ว งานก่อสร้างยังอาศัยแรงงานอาสาอย่างมาก สัปบุรุษช่วยกันก่อสร้างโดยไม่คิดค่าแรง และชาวบ้านอีกจำนวนไม่น้อยช่วยกันจัดเลี้ยงอาหารวันละ 2 เวลาโดยสลับกันไป ภาพแบบนี้ทำให้เราเข้าใจว่า “มัสยิด” ในความหมายของชุมชน ไม่ได้เป็นเพียงสิ่งปลูกสร้าง แต่เป็นผลงานร่วมของผู้คนที่ยินดีรับผิดชอบต่อพื้นที่ส่วนรวมด้วยกัน

 

หลังการก่อสร้างแล้วเสร็จ ยังมีผู้มีจิตศรัทธาบริจาคสิ่งของเครื่องใช้ต่าง ๆ เพื่อใช้ในงานบุญและกิจกรรมของมัสยิด เช่น เรือหาง (เรือเครื่องวางท้าย) 1 ลำ ถาดตับซี และถ้วยจานกระเบื้องอีกจำนวนมาก รวมถึงมีการสร้างเขื่อนคอนกรีตตลอดแนวที่ดินวะกัฟด้านคลองเนื่องเขตด้วย ต่อมาได้มีการยื่นขอจดทะเบียนมัสยิด แต่ในช่วงเวลานั้น “ไม่ได้รับการพิจารณา” ซึ่งสำหรับผู้อ่านในวันนี้ ประเด็นนี้ช่วยให้เห็นความจริงว่าเส้นทางของศาสนสถานชุมชนมักต้องผ่านทั้งความพยายาม ความอดทน และการประคองงานส่วนรวมอย่างต่อเนื่องกว่าจะยืนได้มั่นคง

 

หากคุณเป็นผู้มาเยือนที่ไม่ใช่มุสลิมและอยากมาศึกษาเรียนรู้ สิ่งสำคัญคือการเคารพจังหวะของพื้นที่ เพราะมัสยิดเป็นสถานที่ประกอบศาสนกิจ ไม่ใช่พื้นที่ท่องเที่ยวแบบเดินเข้าออกได้ตามใจ ควรแต่งกายสุภาพ ลดเสียง หลีกเลี่ยงช่วงละหมาดหรือช่วงกิจกรรมสำคัญ และหากต้องการถ่ายภาพหรือสอบถามข้อมูลเชิงลึก แนะนำให้ขออนุญาตก่อนเสมอ การเริ่มต้นด้วยความเคารพมักทำให้การเรียนรู้เป็นธรรมชาติขึ้น และทำให้เราได้เข้าใจ “เรื่องเล่าของพื้นที่” ในแบบที่ลึกกว่าการอ่านจากป้ายหรือโพสต์สั้น ๆ

 

การเดินทาง ไปยังมัสยิดรีอายะตุ้ลกอดีรี (อนุสรณ์ตระกูลกอดีรี) เหมาะกับการใช้รถส่วนตัวหรือเรียกรถรับจ้าง/แท็กซี่เป็นหลัก โดยแนะนำให้ปักหมุดชื่อมัสยิดในแผนที่นำทางและใช้เส้นทางหลักของเขตหนองจอกก่อนค่อยเข้าสู่ซอยในโซนชุมชน เพื่อหลีกเลี่ยงการวนในทางย่อย หากตั้งใจจัดทริปวันเดียวให้คุ้ม สามารถวางเส้นทางแบบ “วนเป็นวง” โดยเลือกแวะจุดเที่ยวฝั่งมีนบุรี–หนองจอกที่อยู่ไม่ไกลนัก แล้วค่อยกลับออกสู่ถนนเส้นหลักทีเดียว จะช่วยประหยัดเวลาและทำให้การเดินทางลื่นกว่าไป-กลับเส้นเดิมหลายรอบ

 

 

ตอบ: อยู่ในกรุงเทพมหานครโซนตะวันออก เขตหนองจอก ย่านชุมชนกระทุ่มราย ซึ่งเป็นพื้นที่ชุมชนที่ยังมีวิถีชีวิตท้องถิ่นชัดเจน

 

ตอบ: เรื่องเล่าย้อนถึงราว พ.ศ. 2456 โดยเริ่มจากการสร้าง “บาแล” เพื่อการละหมาดญะมาอะห์และการสอนศาสนา ซึ่งเป็นฐานของการพัฒนาเป็นศาสนสถานของชุมชนในเวลาต่อมา

 

ตอบ: เป็นปีที่มีการวะกัฟที่ดินเพื่อสาธารณะประโยชน์ด้านกิจกรรมศาสนาอิสลาม ทำให้ชุมชนมีพื้นที่รองรับการขยายตัวและการพัฒนาศาสนสถานอย่างเป็นรูปธรรมมากขึ้น

 

ตอบ: โดยหลักสามารถมาเพื่อเรียนรู้ได้ แต่ควรแต่งกายสุภาพ เคารพศาสนกิจ หลีกเลี่ยงช่วงเวลาละหมาด ลดเสียงรบกวน และขออนุญาตก่อนหากต้องการถ่ายภาพหรือสอบถามเชิงลึก

 

ตอบ: โทร 085-935-9905