มัสยิดดารุลอีบาดะห์

Rating: 4/5 (4 votes)

วันเปิดทำการ: ทุกวัน (สำหรับศาสนกิจ; การเข้าชมแนะนำให้ติดต่อ/นัดหมายล่วงหน้า)

เวลาเปิดทำการ: ขึ้นอยู่กับเวลาละหมาดและกิจกรรมของมัสยิด – โปรดโทรสอบถามก่อนเดินทาง

 

มัสยิดดารุ้ลอิบาดะห์ (หัวหมากน้อย) กรุงเทพฯ ถ้าคุณคุ้นย่านหัวหมาก–รามคำแหงในภาพถนนใหญ่ รถติดเป็นช่วง ๆ และความเป็น “ทางผ่าน” ของคนทำงานกับนักเรียน นักศึกษา มีโอกาสสูงที่คุณจะมองข้ามศาสนสถานสำคัญของชุมชนไปแบบไม่ตั้งใจ แต่ในซอยรามคำแหง 60 มีมัสยิดเก่าแก่ที่ทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางชีวิตของผู้คนมายาวนาน นั่นคือมัสยิดดารุ้ลอิบาดะห์ (หัวหมากน้อย) ซึ่งเดิมชุมชนเรียกกันว่า “สุเหร่าหัวหมากน้อย” และได้รับการจดทะเบียนอย่างเป็นทางการตั้งแต่วันที่ 16 กันยายน พ.ศ. 2492

 

เหตุผลที่มัสยิดแห่งนี้ “น่าไปทำความรู้จัก” ไม่ใช่เพราะจะเป็นจุดเช็กอินเหมือนสถานที่ท่องเที่ยวทั่วไป แต่เพราะมันคือภาพจริงของกรุงเทพฯ ที่ประกอบขึ้นจากชุมชนหลากวัฒนธรรม มัสยิดดารุ้ลอิบาดะห์เติบโตจากการอุทิศที่ดินเพื่อศาสนาและส่วนรวมของตระกูลบุญมาเลิศ โดยมีเรื่องเล่าถึงโต๊ะกีโก๊ะ บุญมาเลิศ และสายครอบครัวที่สืบทอดการดูแลพื้นที่ศาสนกิจร่วมกัน ก่อนจะค่อย ๆ พัฒนาเป็นมัสยิดขนาดใหญ่ที่รองรับผู้ละหมาดได้จำนวนมากในปัจจุบัน

 

ย้อนกลับไปในยุคเริ่มต้น สุเหร่าหัวหมากน้อยเคยเป็นอาคารเรือนไม้สักมุงกระเบื้อง ขนาดกว้างประมาณ 8 เมตร ยาวประมาณ 18 เมตร ภาพของอาคารไม้หลังนั้นสะท้อนวิธีคิดของชุมชนในเวลานั้นได้ชัดเจน คือเริ่มจาก “พื้นที่พอใช้ร่วมกันได้จริง” แล้วค่อย ๆ ขยายตามจำนวนผู้คนและกิจกรรมศาสนกิจที่เพิ่มขึ้น โดยโต๊ะกีโก๊ะได้รับความเห็นชอบจากสัปบุรุษให้เป็นอิหม่ามในช่วงหนึ่งของยุคแรก

 

เมื่อผู้นำรุ่นแรกจากไป ชุมชนก็ไม่ได้หยุดอยู่กับความทรงจำ แต่เดินหน้าจัดระเบียบการดูแลศาสนสถานต่อเนื่อง เรื่องที่น่าสนใจคือโครงสร้างการทำงานในมัสยิดไม่ได้มีแค่ “อิหม่าม” เพียงตำแหน่งเดียว แต่ยังมีคอเต็บและบิหลั่นซึ่งช่วยให้ศาสนกิจเดินไปได้อย่างเป็นระบบ การสืบทอดตำแหน่งและความรับผิดชอบเหล่านี้สะท้อนความเข้มแข็งของชุมชน เพราะสุดท้ายมัสยิดจะอยู่ได้ยาว ไม่ใช่เพราะอาคารแข็งแรงอย่างเดียว แต่เพราะมีคน “รับไม้ต่อ” อย่างจริงจัง

 

อีกชั้นของเรื่องราวที่ทำให้มัสยิดหัวหมากน้อยมีความหมาย คืออดีตเคยเป็นศูนย์รวมผู้มาละหมาดวันศุกร์จากพื้นที่กว้างไกล มีผู้มาร่วมละหมาดเกิน 40 คนเป็นประจำ จนเมื่อประชากรโดยรอบเพิ่มขึ้นและการเดินทางสะดวกขึ้น ชุมชนบางส่วนจึงแยกตัวไปจัดตั้งมัสยิดใหม่ในพื้นที่ต่าง ๆ เพื่อรองรับคนละแวกนั้น ๆ ให้ใช้งานศาสนสถานได้ใกล้บ้านมากขึ้น นี่คือภาพ “การเติบโตแบบแตกกิ่ง” ของชุมชนมุสลิมในกรุงเทพฯ ที่เกิดจากความต้องการใช้งานจริง ไม่ได้เกิดจากกระแสหรือแฟชั่น

 

พอเข้าสู่ยุคที่กฎหมายและระบบการบริหารศาสนสถานชัดเจนขึ้น มัสยิดดารุ้ลอิบาดะห์ (หัวหมากน้อย) ก็ได้รับการจดทะเบียนอย่างเป็นทางการ โดยฐานข้อมูลของสำนักงานคณะกรรมการอิสลามประจำกรุงเทพมหานครระบุทะเบียนเลขที่ 49 และวันจดทะเบียน 16 กันยายน 2492 ซึ่งถือเป็นหลักหมุดสำคัญ เพราะทำให้การจัดการทรัพย์สิน การดูแลพื้นที่ และการขับเคลื่อนกิจกรรมชุมชนทำได้เป็นระบบมากขึ้น

 

จากนั้นมัสยิดก็ก้าวสู่ “ยุคอาคารคอนกรีต” เมื่ออาคารไม้สักเดิมถูกเปลี่ยนเป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก 2 ชั้น โดยเริ่มก่อสร้างราวเดือนตุลาคม พ.ศ. 2516 และแล้วเสร็จสมบูรณ์ประมาณ พ.ศ. 2532 การเปลี่ยนผ่านนี้ไม่ได้แปลว่าของเดิมไม่มีค่า แต่เป็นคำตอบของชุมชนต่อความจริงที่ว่า จำนวนผู้มาใช้ศาสนสถานมากขึ้น ความต้องการพื้นที่กิจกรรมมากขึ้น และการดูแลความปลอดภัย/การใช้งานระยะยาวต้องรองรับสเกลที่ใหญ่กว่าเดิม

 

ในภาพปัจจุบัน สิ่งที่ทำให้มัสยิดดารุ้ลอิบาดะห์ “เป็นมากกว่าที่ละหมาด” คือระบบพื้นที่และบทบาทเชิงสังคมที่เกิดขึ้นรอบ ๆ มัสยิด ไม่ว่าจะเป็นอาคารสอนศาสนา การเรียนรู้ของเยาวชนและคนในชุมชน โรงเรียนสามัญที่ใช้ที่ดินของมัสยิดจัดการเรียนการสอน รวมถึงพื้นที่สาธารณะอย่างหอสมุดประชาชน ศูนย์อนามัย และลานกีฬา สิ่งเหล่านี้ทำให้เรามองมัสยิดได้ชัดขึ้นว่าเป็นทั้งพื้นที่ศรัทธาและพื้นที่ดูแลกันของผู้คนในละแวกเดียวกัน

 

ถ้าคุณจะมาเยือนในฐานะผู้สนใจประวัติชุมชนหรืออยากทำคอนเทนต์เชิงวัฒนธรรม สิ่งที่ควรจำให้ขึ้นใจคือมัสยิดเป็นศาสนสถานที่มี “จังหวะเวลาของศาสนกิจ” การแต่งกายสุภาพ การพูดคุยด้วยน้ำเสียงเหมาะสม การหลีกเลี่ยงการรบกวนช่วงเวลาละหมาด และการขออนุญาตก่อนถ่ายภาพในบางมุม เป็นมารยาทพื้นฐานที่ช่วยให้การเยือนเป็นประสบการณ์ที่ดีทั้งสองฝ่าย และถ้าคุณตั้งใจจะเข้าชมแบบเรียนรู้เชิงลึกหรือพากลุ่มใหญ่ไป แนะนำให้โทรติดต่อประสานงานล่วงหน้า

 

การเดินทาง การไปมัสยิดดารุ้ลอิบาดะห์ (หัวหมากน้อย) ให้ปักหมุด “ซอยรามคำแหง 60” แล้วเข้าซอยไปตามแผนที่จนถึงตัวมัสยิด วิธีที่ตรงที่สุดสำหรับหลายคนคือใช้รถส่วนตัวหรือแท็กซี่ เพราะถนนรามคำแหงเป็นเส้นหลักที่เชื่อมหลายย่าน แต่ถ้าคุณต้องการลดความเสี่ยงรถติดในบางช่วงเวลา สามารถวางแผนให้เชื่อมกับโหนดขนส่งใกล้เคียงอย่าง Airport Rail Link ฝั่งหัวหมาก แล้วต่อแท็กซี่/วินมอเตอร์ไซค์เข้าไป โดยเฉพาะช่วงเช้าและเย็นควรเผื่อเวลาเพิ่ม เพราะโซนนี้มีจังหวะคับคั่งตามเวลาเลิกเรียน เลิกงาน และกิจกรรมของผู้คนในพื้นที่

 

ทริปที่เข้ากันได้ดีคือวางมัสยิดเป็น “จุดเรียนรู้ชุมชน” แล้วค่อยต่อไปยังแลนด์มาร์กแถวหัวหมาก–รามคำแหง เช่น โซนสนามกีฬา ศูนย์การค้า หรือสวนสาธารณะขนาดใหญ่ในฝั่งตะวันออกของกรุงเทพฯ คุณจะได้ทั้งมิติประวัติชุมชน มิติศรัทธา และมิติชีวิตเมืองแบบที่ไม่ได้เห็นจากย่านท่องเที่ยวเดิม ๆ

 

 

ตอบ: อยู่เลขที่ 49 ซอยรามคำแหง 60 ถนนรามคำแหง แขวงหัวหมาก เขตบางกะปิ กรุงเทพมหานคร 10240

 

ตอบ: ชุมชนเดิมเรียกกันว่า “สุเหร่าหัวหมากน้อย” ก่อนจะเป็นที่รู้จักอย่างเป็นทางการในชื่อมัสยิดดารุ้ลอิบาดะห์ (หัวหมากน้อย)

 

ตอบ: โดยหลักเป็นศาสนสถานสำหรับศาสนกิจ จึงแนะนำให้แต่งกายสุภาพ รักษามารยาท และโทรติดต่อก่อนเพื่อความเหมาะสมกับช่วงเวลาละหมาดและกิจกรรมของมัสยิด

 

ตอบ: จุดเด่นคือเรื่องราวการเติบโตของชุมชนจากสุเหร่าไม้สักสู่มัสยิดคอนกรีต 2 ชั้นขนาดใหญ่ พร้อมบทบาทด้านการเรียนรู้และสาธารณประโยชน์รอบมัสยิดที่ทำให้ที่นี่เป็น “ศูนย์กลางชีวิตชุมชน”

 

ตอบ: ควรหลีกเลี่ยงช่วงเวลาละหมาดสำคัญและช่วงกิจกรรมของมัสยิด ทางที่ดีคือโทรสอบถามก่อนเดินทาง เพื่อให้การเข้าชมเหมาะสมกับทั้งผู้มาเยือนและผู้ใช้งานสถานที่

 

ตอบ: ติดต่อได้ที่ 02-735-2412 หรือ 083-984-1077 หรือ 086-880-1284