ตึกไทยคู่ฟ้า ทำเนียบรัฐบาล

Rating: 2.7/5 (15 votes)

วันเปิดทำการ: โดยทั่วไปไม่เปิดให้เข้าชมภายในเป็นประจำ (เป็นสถานที่ราชการ/ความปลอดภัยสูง) อาจเปิดเฉพาะ “กิจกรรมพิเศษ” เช่น วันเด็กแห่งชาติ (ขึ้นกับประกาศรายปี)

เวลาเปิดทำการ: ไม่มีเวลาเปิดตายตัวสำหรับการเข้าชมภายใน (ถ้ามีกิจกรรมพิเศษ ให้ยึดตามประกาศของหน่วยงาน/ผู้จัดในปีนั้น)

 

ตึกไทยคู่ฟ้า ในทำเนียบรัฐบาล คืออาคารที่ต่อให้ยืนดูอยู่แค่รั้วด้านนอกก็ยังรับรู้ได้ถึง “ความตั้งใจ” ของรัฐไทยยุคใหม่ที่อยากให้บ้านเมืองมีภาพลักษณ์สง่า เป็นสากล และมีระเบียบแบบแผน เพราะทำเนียบไม่ใช่พื้นที่ท่องเที่ยวธรรมดา แต่มันคือพื้นที่ทำงานจริงของฝ่ายบริหาร เป็นจุดรับรองแขกบ้านแขกเมือง และเป็นสัญลักษณ์เชิงพิธีการของประเทศ ดังนั้นความพิเศษของตึกไทยคู่ฟ้าจึงไม่ได้อยู่แค่ความสวย แต่อยู่ที่ความหมายของมันในฐานะฉากจริงของการเมืองการปกครองที่คนไทยคุ้นตาผ่านข่าวและเหตุการณ์สำคัญมาหลายยุค

 

ถ้าย้อนกลับไปที่จุดเริ่มต้น ทำเนียบรัฐบาลในวันนี้มีรากมาจาก “บ้านนรสิงห์” ซึ่งเดิมเป็นบ้านพักขนาดใหญ่ที่สร้างขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 6 เพื่อพระราชทานแก่เจ้าของเดิม ก่อนที่เวลาจะพาบ้านหลังนี้เข้ามาอยู่ในสมการของรัฐ เมื่อเจ้าของเห็นว่าบ้านใหญ่เกินกำลังดูแลและมีค่าใช้จ่ายบำรุงรักษาสูง จึงเสนอขายให้รัฐบาล และในยุคจอมพล ป. พิบูลสงคราม รัฐเห็นควรให้ซื้อไว้เพื่อใช้เป็นสถานที่รับรองแขกเมือง และเริ่มใช้เป็นทำเนียบรัฐบาลตั้งแต่ช่วงราวเดือนกันยายน พ.ศ. 2484 ก่อนโอนกรรมสิทธิ์เป็นของรัฐโดยสมบูรณ์ในเวลาต่อมา นี่คือเหตุผลว่าทำไมพื้นที่นี้จึง “มีชีวิต” มากกว่าคำว่าอาคารเก่า เพราะมันเปลี่ยนบทบาทจากบ้านส่วนบุคคลไปสู่พื้นที่ราชการระดับชาติ

 

เมื่อเดินเรื่องมาถึง “ตึกไทยคู่ฟ้า” เราจะเห็นชัดว่าความทะเยอทะยานของงานออกแบบอยู่ที่การเลือกภาษาสถาปัตยกรรมแบบกอทิกตอนปลายที่มีรากจากเวนิส หรือที่มักเรียกว่า Neo Venetian Gothic แล้วเสริมกลิ่นอายแบบไบแซนไทน์เข้าไปอีกชั้น จนเกิดบุคลิกที่ทั้งหรู ทั้งละเอียด และดูเป็นพิธีการโดยธรรมชาติ แรงบันดาลใจสำคัญมักถูกโยงกับวัง Doge’s Palace เมืองเวนิสในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 14–15 แต่สิ่งที่น่าสนใจคือแนวคิดของการ “หยิบองค์ประกอบเด่นมาสร้างงานใหม่” มากกว่าการลอกทั้งหลัง ทำให้ตึกไทยคู่ฟ้าดูเป็นตะวันตกในโครง แต่ยังมีความเป็นไทยในบริบทการใช้งานและวัฒนธรรมพิธีการที่รองรับอยู่ข้างใน

 

เรื่องช่างของตึกไทยคู่ฟ้ายังน่าฟัง เพราะมีการเล่าว่าในช่วงแรกใช้ทีมช่างอิตาเลียนชุดเดียวกับงานก่อสร้างระดับชาติยุคเดียวกัน แต่การทำงานไม่ต่อเนื่องเมื่อเข้าสู่ช่วงเปลี่ยนผ่านของยุคสมัย จนท้ายที่สุดในสมัยจอมพล ป. พิบูลสงคราม ได้มอบหมายให้ศาสตราจารย์ศิลป์ พีระศรี (Corrado Feroci) ซึ่งรับราชการอยู่ที่กรมศิลปากร นำนักเรียนสายช่างจากศิลปากรเข้ามาช่วยปรับปรุง ต่อเติม และตกแต่งต่อจนแล้วเสร็จในรูปแบบที่เราเห็นกันในปัจจุบัน ถ้ามองแบบคนรักงานศิลป์ นี่คือช่วงเวลาที่สะท้อน “การต่อสายความรู้” จากช่างต่างชาติสู่ช่างไทยยุคใหม่อย่างชัดเจน

 

และเพื่อให้ภาพของทำเนียบ “ครบ” ไม่หลุดไปแค่ตึกเดียว พื้นที่นี้ยังมีอาคารสำคัญอื่นที่เล่าเรื่องการใช้งานของรัฐได้ดี เช่น ตึกนารีสโมสร ซึ่งในอดีตเคยเกี่ยวข้องกับกิจกรรมฝ่ายสตรีของยุคสมัยหนึ่ง ก่อนจะปรับบทบาทเป็นพื้นที่ทำงานราชการ และตึกสันติไมตรีที่วางผังล้อมสนามน้ำพุและถูกใช้รองรับงานเลี้ยง งานรับรอง และการประชุมของหน่วยงานรัฐหลายรูปแบบในแต่ละยุค เมื่อเอาทั้งหมดมาวางรวมกัน จะเห็นว่าทำเนียบรัฐบาลถูกออกแบบให้เป็น “เมืองเล็ก ๆ” ของพิธีการ การทำงาน และการต้อนรับอย่างแท้จริง

 

ประเด็นสำคัญสำหรับคนที่อยากไปเที่ยวคือ ทำเนียบรัฐบาลและตึกไทยคู่ฟ้า “ไม่ใช่” สถานที่ที่เปิดให้คนทั่วไปเดินเข้าไปชมภายในได้ตามปกติ เพราะเกี่ยวข้องกับความปลอดภัยระดับประเทศ ดังนั้นการวางแผนเที่ยวแบบใช้งานจริงควรคิดไว้ 2 แบบ แบบแรกคือไปเพื่อ “ชมภายนอก” เดินเก็บบรรยากาศย่านดุสิต ถ่ายภาพมุมสถาปัตยกรรมแบบสุภาพ และจัดทริปต่อไปยังวัดหรือพิพิธภัณฑ์ใกล้เคียง แบบที่สองคือไปในช่วงที่มี “กิจกรรมพิเศษ” เช่น วันเด็กแห่งชาติ ซึ่งบางปีจะเปิดให้เด็ก ๆ ได้ชมบรรยากาศภายในบางจุด รวมถึงมีโอกาสได้เห็นโซนตึกไทยคู่ฟ้าและกิจกรรมต่าง ๆ แต่ทั้งหมดต้องยึดประกาศและกติกาหน้างานเป็นหลัก เพราะปีไหนเงื่อนไขเปลี่ยนก็เปลี่ยนได้ตามสถานการณ์

 

การเดินทาง การมาโซนทำเนียบรัฐบาลสามารถใช้รถประจำทางได้หลายสายตามเส้นทางที่ผ่านย่านดุสิต (เช่น สาย 10, 16, 23, 99, 201, ปอ.23, 505, 509, 515, 521) หรือใช้แท็กซี่/รถแอปจะสะดวกสำหรับคนที่อยากต่อหลายจุดในครึ่งวันเดียว หากขับรถส่วนตัวควรเผื่อเวลาเรื่องการจราจรและการจัดระเบียบพื้นที่ โดยยึดจุดจอดที่อนุญาตจริงในวันนั้น และหลีกเลี่ยงการจอดกีดขวาง เพราะย่านนี้มีการดูแลเข้มงวดเป็นพิเศษ

 

ทริคเล็ก ๆ ถ้ามาเพื่อถ่ายภาพภายนอก: ช่วงเช้าแสงจะคมทำให้องค์ประกอบสถาปัตยกรรมดูชัด ส่วนช่วงบ่ายแก่ ๆ แสงจะนุ่มขึ้นและเงาจะช่วยให้รายละเอียดแนวซุ้มและสัดส่วนอาคารเด่นขึ้น แต่ไม่ว่ามาช่วงไหน หลักใหญ่คือแต่งกายสุภาพ เคารพป้ายและแนวเขตห้ามเข้า ไม่รบกวนการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่ และไม่พยายามถ่ายในจุดที่ถูกขอให้งด เพราะนี่คือพื้นที่ที่ “สวย” และ “จริงจัง” ไปพร้อมกัน

 

 

ตอบ: โดยทั่วไปไม่เปิดให้เข้าชมภายในเป็นประจำ เพราะเป็นพื้นที่ราชการและเกี่ยวข้องกับความปลอดภัยระดับประเทศ มักเปิดเฉพาะกิจกรรมพิเศษตามประกาศ

 

ตอบ: บางปีจะมีกิจกรรมวันเด็กแห่งชาติที่เปิดพื้นที่บางส่วนให้เด็ก ๆ เข้าเยี่ยมชมได้ แนะนำติดตามประกาศรายปีก่อนเดินทางเสมอ

 

ตอบ: คุ้มสำหรับคนชอบสถาปัตยกรรมและอยากเก็บบรรยากาศย่านดุสิต เพราะสามารถชมภายนอกและจัดทริปต่อวัด/พิพิธภัณฑ์ใกล้เคียงได้ในครึ่งวันเดียว

 

ตอบ: ใช้รถเมล์ตามสายที่ผ่านย่านดุสิตหรือใช้แท็กซี่/รถแอปจะสะดวก โดยเฉพาะวันที่อยากต่อหลายจุดในทริปเดียว และควรเผื่อเวลารถติด

 

ตอบ: แต่งกายสุภาพ เคารพแนวเขตและป้ายคำสั่ง ไม่ถ่ายภาพในจุดที่ห้าม และทำตามกติกาหน้างานอย่างเคร่งครัด เพราะเป็นพื้นที่ราชการ