วัดบรมพุทธาราม

Rating: 3.8/5 (4 votes)

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: ประมาณ 08:00 – 16:30 (เวลาอาจเปลี่ยนแปลงตามประกาศของพื้นที่ แนะนำตรวจสอบก่อนเดินทาง)

 

วัดบรมพุทธาราม เป็นโบราณสถานสำคัญของกรุงเก่าที่หลายคน “ขับผ่านแล้วไม่รู้ว่ามี” เพราะตั้งอยู่ภายในบริเวณมหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา ทำให้บรรยากาศรอบวัดเงียบกว่าโซนวัดยอดฮิต และเหมาะกับคนที่อยากเดินดูงานช่างแบบไม่ต้องเบียดกับฝูงชน จุดน่าสนใจของที่นี่ไม่ใช่แค่ความเป็นวัดในยุคปลายอยุธยา แต่เป็น “เรื่องเล่าของพื้นที่” ที่ผูกกับการขึ้นครองราชย์ของสมเด็จพระเพทราชา และความตั้งใจในการสร้างวัดให้เป็นภาพจำทางสถาปัตยกรรมอย่างหนึ่งของราชวงศ์บ้านพลูหลวง

 

ถ้าคุณเคยรู้สึกว่าวัดในอยุธยาหลายแห่งมีอารมณ์คล้ายกัน วัดบรมพุทธารามจะทำให้คุณหยุดมองด้วยรายละเอียดที่ต่างออกไป ตั้งแต่การวางผังที่ถูก “บังคับ” โดยเส้นทางคมนาคมในสมัยโบราณ ไปจนถึงเรื่องเด่นที่สุดที่ทำให้วัดนี้มีชื่อเล่นติดปากว่า “วัดกระเบื้องเคลือบ” เพราะมีการทำกระเบื้องเคลือบสีเหลืองขึ้นมาใช้มุงหลังคาอาคารสำคัญ และยังใช้ประดับส่วนต่าง ๆ ของวัดด้วย แม้วันนี้เราจะเห็นเป็นซากโบราณสถาน แต่ถ้าคุณลองจินตนาการว่าวันหนึ่งหลังคาและซุ้มประตูเคยมีสีสันของกระเบื้องเคลือบสะท้อนแสงอยู่จริง คุณจะเข้าใจว่าทำไมวัดนี้ถึงถูกพูดถึงในฐานะ “งานสร้างที่ตั้งใจให้จำ” มากกว่า “วัดที่สร้างเพื่อมีอยู่”

 

ในเชิงประวัติศาสตร์ วัดบรมพุทธารามมักถูกอธิบายว่าเริ่มสร้างในสมัยสมเด็จพระเพทราชา (ราว พ.ศ. 2231–2246) บริเวณย่านป่าตองซึ่งเป็นนิวาสสถานเดิมของพระองค์ การเลือกพื้นที่นี้จึงมีความหมายเชิงสัญลักษณ์ชัดเจน คือการวาง “ราก” ของความชอบธรรมและความทรงจำของราชวงศ์ไว้ในพื้นที่ที่ผูกกับชีวิตก่อนขึ้นครองราชย์ แล้วต่อยอดด้วยการก่อสร้างวัดให้เป็นศูนย์รวมความศรัทธาและความยิ่งใหญ่ทางงานช่างในยุคนั้น

 

สิ่งที่น่าชวนสังเกตคือ “ข้อจำกัดของพื้นที่” ที่กลับกลายเป็นเอกลักษณ์ของผังวัด เพราะขอบเขตของวัดถูกจำกัดโดยแนวคลองฉะไกรน้อยทางด้านตะวันออก และแนวถนนหลวงเก่าทางด้านตะวันตก (ซึ่งถูกกล่าวถึงว่าเป็นแนวถนนมหารัฐยาหรือถนนป่าตอง) แนวคลองและถนนนี้บังคับให้ผังวัดวางตัวตามแนวเหนือ–ใต้ และหันหน้าวัดไปทางทิศเหนือ ทำให้ภาพรวมของวัดดู “เป็นระบบ” และให้อารมณ์ต่างจากวัดที่มีพื้นที่เปิดกว้างมาก ๆ ในโซนอุทยานประวัติศาสตร์

 

เมื่อเดินเข้าไปในบริเวณวัด สิ่งที่ควรทำเป็นอย่างแรกคือหยุดมองภาพรวมก่อน อย่าเพิ่งรีบถ่ายรูป เพราะความงามของวัดบรมพุทธารามอยู่ที่สัดส่วนของอาคารและร่องรอยเชิงช่างที่ยังพอให้เราอ่านได้ โดยเฉพาะพระอุโบสถก่ออิฐถือปูนที่เป็นหัวใจของพื้นที่ ลักษณะเด่นที่มักถูกกล่าวถึงคือการจัดองค์ประกอบด้านหน้าและระบบทางขึ้นที่สะท้อนพิธีการในอดีต รวมถึงร่องรอยใบเสมาและรายละเอียดทางสถาปัตยกรรมที่ชวนให้เดินอ่านทีละจุดแบบไม่เร่ง

 

อีกจุดที่ทำให้การเดินชมสนุกคือซุ้มประตูและกรอบช่องเปิดที่ยังพอเห็นร่องรอยงานประดับ รวมถึงรายละเอียดที่ชวนให้ค่อย ๆ เดินวนดูรอบอาคาร เพราะซากโบราณสถานแบบนี้จะเล่าเรื่องด้วย “พื้นผิว” ยิ่งคุณเดินช้า คุณจะยิ่งเห็นความต่างของชั้นปูน ร่องรอยการซ่อมแซม และสภาพวัสดุที่ผ่านแดดฝนมาหลายร้อยปี ซึ่งเป็นเสน่ห์ที่วัดใหม่ให้ไม่ได้

 

ไฮไลต์เชิงเรื่องเล่าที่ทำให้วัดนี้ไม่เหมือนวัดอื่น คือเรื่องของกระเบื้องเคลือบสีเหลืองที่สมเด็จพระเพทราชาทรงโปรดให้ทำขึ้น เพื่อใช้มุงหลังคาพระอุโบสถ พระวิหาร ศาลาการเปรียญ และใช้ประดับเจดีย์กับซุ้มประตูด้วย การมี “วัสดุสี” แบบนี้ในอยุธยาไม่ใช่เรื่องธรรมดา เพราะหมายถึงการลงทุนด้านงานช่างเฉพาะทางและการจัดการการผลิต ซึ่งสะท้อนทั้งกำลังของรัฐและความตั้งใจจะสร้างภาพจำให้วัดแห่งนี้โดดเด่น เมื่อคุณรู้จุดนี้แล้ว การยืนอยู่หน้าซากอาคารจะไม่ใช่แค่การดูอิฐเก่า ๆ แต่เป็นการมองเห็น “ความพยายามทำให้วัดสว่าง” ในความหมายของทั้งศรัทธาและศิลปะ

 

ต่อมาในสมัยพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ วัดบรมพุทธารามถูกกล่าวถึงว่ามีการปฏิสังขรณ์ครั้งใหญ่ และมีการทำบานประตูมุกฝีมือประณีตงดงาม 3 คู่ ซึ่งปัจจุบันบานประตูมุกเหล่านี้มีการกล่าวถึงว่าแยกไปอยู่ตามสถานที่สำคัญ เช่น วัดพระศรีรัตนศาสดาราม วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนาราม และอีกคู่หนึ่งถูกนำไปทำตู้หนังสือและจัดแสดงในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร เรื่องนี้ทำให้วัดบรมพุทธารามมีมิติพิเศษสำหรับคนชอบเดินพิพิธภัณฑ์ เพราะทริปของคุณสามารถเชื่อมจาก “ซากสถานที่จริง” ไปสู่ “ศิลปวัตถุที่ถูกเก็บรักษา” ได้เหมือนต่อจิ๊กซอว์ประวัติศาสตร์คนละชิ้นเข้าหากัน

 

สิ่งที่หลายคนชอบของวัดนี้คืออารมณ์ “สงบแบบมีพื้นที่หายใจ” เพราะอยู่ในรั้วมหาวิทยาลัย ทำให้คนไม่หนาแน่นเท่าวัดยอดนิยม และมีจังหวะการเดินที่เป็นของตัวเอง คุณสามารถใช้เวลาอ่านพื้นที่ เดินดูองค์ประกอบของอาคาร หรือถ่ายภาพมุมแสงเงาโดยไม่ต้องรีบ ทั้งยังเหมาะกับคนที่อยากมองอยุธยาแบบลึกขึ้น ไม่ใช่แค่ไปเช็กอินจุดดังแล้วออก

 

การเดินทาง วัดบรมพุทธารามอยู่ภายในบริเวณมหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา ในเขตเกาะเมืองอยุธยา หากขับรถมาจากกรุงเทพฯ โดยใช้ถนนสายเอเชีย (ทางหลวงหมายเลข 32) ให้เลี้ยวเข้าสู่ตัวเมืองพระนครศรีอยุธยา แล้วมุ่งหน้าเข้าสู่เกาะเมืองตามเส้นทางหลัก จากนั้นใช้ระบบนำทางตั้งปลายทางเป็น “วัดบรมพุทธาราม” หรือ “Wat Boromphuttharam” จะสะดวกที่สุด เพราะถนนในเกาะเมืองมีทางแยกหลายช่วงและมีทางวันเวย์บางส่วน การขับตามระบบนำทางจะช่วยลดการวนรถโดยไม่จำเป็น

 

ข้อดีของการที่วัดอยู่ในพื้นที่มหาวิทยาลัยคือโดยมากมีจุดจอดรถและทางเดินที่ค่อนข้างเป็นระบบ แต่บางวันอาจมีช่วงกิจกรรมของมหาวิทยาลัยหรือช่วงเวลาเร่งด่วนของคนในพื้นที่ หากอยากเดินแบบสบาย แนะนำมาเช้า โดยเฉพาะถ้าคุณตั้งใจถ่ายภาพและอยากได้แสงนุ่ม ๆ บนผิวอิฐเก่า ช่วงเช้าจะทำให้รายละเอียดของพื้นผิวดูมีมิติชัดกว่า

 

การจัดทริปให้ลื่นไหลทำได้ง่าย เพราะวัดบรมพุทธารามอยู่ไม่ไกลจากกลุ่มโบราณสถานหลักในเกาะเมือง คุณสามารถเชื่อมเส้นทางไปวัดพระศรีสรรเพชญ์ วิหารพระมงคลบพิตร พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติเจ้าสามพระยา วัดมหาธาตุ และวัดราชบูรณะได้ภายในวันเดียว โดยใช้เวลาส่วนใหญ่ไปกับการเดินชมจริงมากกว่าการเดินทาง ถ้าอยากให้ทริป “แน่นแบบไม่เหนื่อย” วัดนี้เป็นจุดเริ่มต้นที่ดี แล้วค่อยไปวัดฮิตในช่วงสายถึงบ่าย

 

มารยาทในการเข้าชมควรให้ความเคารพพื้นที่ เพราะแม้จะเป็นโบราณสถาน แต่ก็เป็นส่วนหนึ่งของความทรงจำของเมือง การแต่งกายสุภาพช่วยให้การเที่ยวอยุธยาดูเหมาะกับสถานที่โดยธรรมชาติ และหากต้องการถ่ายภาพใกล้ซากอาคาร ควรระวังการปีนป่ายหรือแตะต้องส่วนที่เปราะบาง เพื่อช่วยกันรักษาพื้นที่ให้คนรุ่นต่อไปยังได้เห็นร่องรอยอยุธยาในแบบที่ใกล้เคียงความจริงที่สุด

 

 

ตอบ: วัดอยู่ภายในบริเวณมหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา เขตเกาะเมืองอยุธยา ตำบลประตูชัย เดินทางสะดวกและสามารถเชื่อมต่อไปโซนวัดหลักในเกาะเมืองได้ง่าย

 

ตอบ: โดยทั่วไปอธิบายว่าสร้างในสมัยสมเด็จพระเพทราชา ราว พ.ศ. 2231–2246 และเกี่ยวเนื่องกับย่านป่าตองซึ่งเป็นนิวาสสถานเดิมของพระองค์

 

ตอบ: เพราะมีเรื่องเล่าว่ามีการทำกระเบื้องเคลือบสีเหลืองขึ้นมาใช้มุงหลังคาอาคารสำคัญและประดับส่วนต่าง ๆ ของวัด ทำให้วัดนี้โดดเด่นต่างจากวัดอื่นในอยุธยา

 

ตอบ: โดยทั่วไปมักพบข้อมูลช่วงเวลาใกล้เคียงประมาณ 08:00 – 16:30 และเปิดทุกวัน แต่เวลาอาจเปลี่ยนตามประกาศของพื้นที่ แนะนำตรวจสอบก่อนเดินทาง

 

ตอบ: ถ้าเดินชมภาพรวมและถ่ายภาพ ใช้เวลาประมาณ 30–60 นาที แต่ถ้าชอบดูรายละเอียดงานช่าง แนะนำเผื่อเวลา 1–1.5 ชั่วโมงแบบไม่เร่ง

 

ตอบ: แนะนำไปวัดพระศรีสรรเพชญ์ วิหารพระมงคลบพิตร พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติเจ้าสามพระยา วัดมหาธาตุ และวัดราชบูรณะ เพราะอยู่ในเส้นทางเกาะเมืองเดียวกันและเดินทางต่อได้สะดวก

 

ตอบ: ช่วงเช้าจะเดินสบายกว่าและได้แสงที่ช่วยให้ผิวอิฐเก่าดูมีมิติ โดยเฉพาะถ้าตั้งใจถ่ายรายละเอียดของอาคารและซุ้มประตู