วัดธรรมาราม

Rating: 4.4/5 (5 votes)

วันเปิดทำการ: ทุกวัน (แนะนำโทรสอบถามก่อนเดินทาง)

เวลาเปิดทำการ: ช่วงเช้า – เย็น (เวลาอาจเปลี่ยนแปลงตามประกาศของวัด)

 

วัดธรรมาราม เป็นวัดเก่าแก่ริมแม่น้ำเจ้าพระยาฝั่งบ้านป้อม อำเภอพระนครศรีอยุธยา โดยจุดสังเกตที่คนท้องถิ่นมักใช้บอกทางคือวัดตั้งอยู่ “ตรงข้ามเจดีย์พระศรีสุริโยทัย” ทำให้บรรยากาศของการมาเยือนมีความพิเศษอยู่สองอย่างพร้อมกัน คือได้ความสงบแบบวัดริมน้ำที่คนไม่แน่นเท่าจุดท่องเที่ยวยอดนิยมในเกาะเมือง และได้เดินอ่านรายละเอียดงานช่างอยุธยาตอนปลายจากพระอุโบสถขนาดย่อมที่เต็มไปด้วยลูกเล่นทางสถาปัตยกรรมและงานปูนปั้นแบบดูใกล้ ๆ แล้วเพลินมาก

 

ถ้ามองวัดธรรมารามในภาพใหญ่ของอยุธยา วัดริมน้ำแบบนี้ไม่ได้เป็นแค่พื้นที่ประกอบพิธีกรรมทางศาสนาเท่านั้น แต่ยังสะท้อนโครงสร้างชีวิตของเมืองที่ผูกอยู่กับแม่น้ำเจ้าพระยาอย่างแน่นแฟ้น ทั้งการสัญจร การค้าขาย และการตั้งชุมชน วัดจึงเหมือนจุดยึดของผู้คนในพื้นที่ และเมื่อเวลาผ่านไป สิ่งที่เหลืออยู่ให้เราเห็นในปัจจุบันคือ “ร่องรอยความงามแบบอยุธยา” ที่ยังเก็บรายละเอียดไว้มากพอให้คนรุ่นหลังเดินดูแล้วเชื่อมต่อจินตนาการกับอดีตได้

 

หัวใจของวัดนี้คือพระอุโบสถศิลปะสมัยอยุธยาตอนปลาย ซึ่งเป็นอุโบสถขนาดย่อมที่ให้ความรู้สึกกระชับ แต่แฝงความตั้งใจของช่างไว้อย่างชัดเจน ลักษณะการก่อสร้างเป็นผนังหุ้มกลอง และมีผนังหน้าหลังเชื่อมผนังจนเกิดรูปทรงหน้าบันแบบ “ยันอกไก่” ที่ช่วยให้โครงอาคารดูแน่นและสง่า แม้ไม่ได้ใหญ่โตเหมือนวัดหลวงในเกาะเมือง แต่กลับมีเสน่ห์ตรงที่เราเดินดูได้ใกล้ เห็นองค์ประกอบได้ครบ และไม่ต้องแย่งมุมกับคนจำนวนมาก

 

สิ่งที่ทำให้หลายคนหยุดดูอยู่นานคือรายละเอียดปูนปั้น โดยเฉพาะลวดลายเครือเถาที่วิ่งไปตามส่วนต่าง ๆ ของอาคาร ลายแบบนี้เมื่อมองผ่าน ๆ อาจคิดว่าเป็นเพียงงานประดับ แต่ถ้าลองสังเกตดี ๆ จะเห็นความตั้งใจในการคุมจังหวะของเส้น การเว้นช่องไฟ และการทำให้ลายดูมี “ชีวิต” ไม่แข็งทื่อ จุดที่น่าสนใจมากอีกอย่างคือการประดับถ้วยชามลงในงานปูนปั้น ซึ่งเป็นเทคนิคที่พบในสถาปัตยกรรมหลายแห่งของอยุธยาและรัตนโกสินทร์ตอนต้น เพราะเครื่องถ้วยให้ความเงางามและสีสันที่ต่างจากพื้นผิวปูน เมื่อกระทบแสงจะเกิดมิติที่ทำให้ผนังดูไม่เรียบจนเกินไป

 

ในส่วนยอดอาคารอย่างช่อฟ้า ใบระกา และองค์ประกอบประดับอื่น ๆ ก็มีการทำลวดลายปั้นปูนที่ช่วยส่งอารมณ์ความเป็นอยุธยาตอนปลายได้ดี ถ้าคุณชอบดูงานช่าง แนะนำให้เดินวนช้า ๆ รอบอุโบสถแล้วมอง “ภาพรวมก่อน” จากนั้นค่อยซูมดูรายละเอียดตามจุด เพราะการไล่จากภาพใหญ่ไปภาพเล็กจะทำให้เห็นว่าช่างตั้งใจให้ลายพาเราเคลื่อนสายตาไปทางไหน และตั้งใจให้ความหนักเบาของรายละเอียดอยู่ช่วงใดของอาคาร

 

อีกมุมที่ทำให้วัดธรรมารามน่าแวะคือบรรยากาศริมแม่น้ำเจ้าพระยา เพราะลมริมน้ำทำให้ความร้อนของอยุธยาลดลงอย่างรู้สึกได้ โดยเฉพาะถ้ามาช่วงเช้าหรือช่วงบ่ายแก่ ๆ แสงจะนุ่มและเหมาะกับการถ่ายภาพแบบไม่ต้องพยายามมาก คุณสามารถใช้เวลานั่งสงบ ๆ สักพัก แล้วค่อยเดินกลับไปไหว้พระหรือเดินดูรายละเอียดสถาปัตยกรรมต่อได้แบบไม่รีบ วัดลักษณะนี้เหมาะกับคนที่อยาก “ซึมซับ” มากกว่าคนที่อยาก “เก็บครบทุกจุดใน 1 ชั่วโมง”

 

ในด้านความหมายทางประวัติศาสตร์ มีการเล่าและกล่าวถึงวัดธรรมารามในบริบทความสัมพันธ์ทางพระพุทธศาสนาระหว่างไทยและศรีลังกา ซึ่งมักเชื่อมกับเรื่อง “สยามวงศ์” ที่เป็นภาพจำสำคัญของประวัติศาสตร์พุทธศาสนาในภูมิภาค อย่างไรก็ตาม เวลาพูดถึงเรื่องนี้ควรแยกให้ชัดระหว่าง “ฐานของวัดที่อยู่ในสมัยอยุธยา” กับ “การจัดทำ/สร้างองค์ประกอบบางส่วนในยุคปัจจุบันเพื่อรำลึกหรือเฉลิมฉลองความสัมพันธ์” เพราะเป็นคนละชั้นเวลา การเล่าแบบแยกชั้นจะทำให้บทความน่าเชื่อถือขึ้น และช่วยให้ผู้อ่านเข้าใจว่าอะไรคือมรดกเดิม และอะไรคือสิ่งที่คนรุ่นหลังเข้ามาจัดวางเพื่อสื่อความหมายเพิ่มเติม

 

ถ้าคุณอยากเที่ยวให้ลื่นไหล แนะนำให้เริ่มจากการเดินชมรอบพระอุโบสถก่อนในรอบแรกเพื่อ “จับภาพรวม” แล้วค่อยกลับมาดูรายละเอียดปูนปั้นและการประดับถ้วยชามในรอบที่สอง จากนั้นค่อยใช้เวลาริมน้ำเพื่อพักสายตา วิธีนี้จะทำให้คุณไม่พลาดทั้งความงามเชิงองค์ประกอบและความสงบเชิงบรรยากาศ และยังเหมาะกับการถ่ายภาพด้วย เพราะแสงจะเปลี่ยนไปเรื่อย ๆ ทำให้ได้มุมต่างกันโดยไม่ต้องย้ายที่ไปไกล

 

การเดินทาง หากขับรถจากกรุงเทพฯ สามารถมุ่งหน้าเข้าอำเภอพระนครศรีอยุธยา แล้วไปโซนตำบลบ้านป้อม (ฝั่งนอกเกาะเมืองด้านตะวันตก) โดยใช้จุดสังเกตเป็นแนวแม่น้ำเจ้าพระยาและบริเวณฝั่งตรงข้ามเจดีย์พระศรีสุริโยทัย จากโซนเกาะเมืองอยุธยามาย่านบ้านป้อมโดยทั่วไปใช้เวลาไม่นาน เส้นทางขับง่าย แต่ถ้ามาช่วงวันหยุดยาวควรเผื่อเวลาเรื่องการจราจรในโซนท่องเที่ยวหลัก และถ้าต้องการความชัวร์เรื่องช่วงเวลาเปิดจริงในวันนั้น แนะนำโทรสอบถามวัดก่อนออกเดินทาง

 

การแต่งกายควรสุภาพ โดยเฉพาะถ้าตั้งใจเข้าไปไหว้พระในอุโบสถ และควรถ่ายภาพด้วยความเกรงใจผู้มาทำบุญท่านอื่น ๆ ถ้าพาเด็กหรือผู้สูงอายุมา วัดลักษณะนี้เดินไม่ยากและมีจังหวะพักได้เรื่อย ๆ การมาแบบไม่เร่งจะทำให้เห็นเสน่ห์ของวัดธรรมารามชัดที่สุด

 

ถ้ามีเวลาเพิ่ม วัดธรรมารามยังเหมาะเป็น “จุดแวะ” เพื่อเชื่อมต่อไปยังโบราณสถานสำคัญในอยุธยาได้หลายแห่งในทริปเดียว เพราะอยู่ไม่ไกลจากวัดริมน้ำและแหล่งท่องเที่ยวหลักในเกาะเมือง คุณสามารถจัดเป็นทริป 1 วันแบบบาลานซ์ได้ทั้งความสงบ งานสถาปัตย์ และการเดินเล่นกินของอร่อยในเมืองเก่า โดยไม่ต้องย้ายจุดไกลจนเหนื่อย

 

 

ตอบ: วัดตั้งอยู่ตำบลบ้านป้อม อำเภอพระนครศรีอยุธยา ริมแม่น้ำเจ้าพระยา และเป็นจุดที่มักอธิบายว่าอยู่ฝั่งตรงข้ามเจดีย์พระศรีสุริโยทัย

 

ตอบ: ไฮไลต์คือพระอุโบสถศิลปะอยุธยาตอนปลายขนาดย่อม และงานปูนปั้นลายเครือเถาพร้อมการประดับถ้วยชามที่เห็นรายละเอียดได้ใกล้

 

ตอบ: ช่วงเช้าหรือบ่ายแก่จะสบายกว่าเพราะอากาศไม่ร้อนจัด และแสงริมน้ำจะสวย เหมาะทั้งเดินชมและถ่ายภาพ

 

ตอบ: ถ้าเน้นเดินดูอุโบสถและงานช่างพร้อมนั่งรับลมริมน้ำ ใช้เวลาประมาณ 45 นาที – 1.5 ชั่วโมงแบบไม่เร่ง

 

ตอบ: สามารถต่อไปวัดกษัตราธิราชวรวิหาร วัดไชยวัฒนาราม หรือโซนวัดพระศรีสรรเพชญ์และวิหารพระมงคลบพิตรได้ไม่ไกล จัดเป็นทริป 1 วันได้สะดวก