วังหลัง (เจดีย์พระศรีสุริโยทัย)

Rating: 4.2/5 (5 votes)

วันเปิดทำการ: ทุกวัน (โดยทั่วไป)

เวลาเปิดทำการ: 08.30 – 16.30 น. (แนะนำให้เช็กประกาศล่าสุดก่อนเดินทาง)

 

วังหลัง (เจดีย์พระศรีสุริโยทัย) เป็นที่เที่ยวอยุธยาที่พาคุณออกจากภาพจำ “เที่ยวกรุงเก่าคือเดินวัด” แล้วหันมามองเมืองในมุมของพระราชสำนัก กำแพงเมือง และสายน้ำไปพร้อมกัน เพราะพื้นที่วังหลังตั้งอยู่ริมกำแพงพระนครศรีอยุธยาด้านทิศตะวันตก ตรงข้ามกับวัดกษัตราธิราช และมีเรื่องเล่าว่าเดิมเป็นอุทยานสำหรับเสด็จประพาสเป็นครั้งคราว เรียกว่า “สวนหลวง” ก่อนจะค่อย ๆ พัฒนาเป็นพื้นที่วังที่สำคัญในช่วงปลายอยุธยาตามบันทึกในพงศาวดาร

 

ถ้าอยากเข้าใจ “วังหลัง” ให้ชัด ต้องเริ่มจากการเข้าใจว่าที่นี่ไม่ได้เป็นวังที่คนทั่วไปคุ้นชื่อแบบพระราชวังหลวงหรือพระราชวังจันทรเกษม แต่เป็นพื้นที่วังที่อยู่ “ด้านหลัง” ของระบบวังในเกาะเมือง ซึ่งสัมพันธ์กับการวางผังเมืองและการใช้งานจริงในยุคที่อยุธยาเป็นราชธานี โดยข้อมูลสายท่องเที่ยวของหน่วยงานรัฐระบุว่า วังหลังตั้งอยู่ในเขตที่ปัจจุบันเป็นบริเวณโรงงานสุราของกรมสรรพสามิต กระทรวงการคลัง ทำให้ภาพของ “วังหลังในวันนี้” เป็นพื้นที่ที่ต้องอ่านผ่านสิ่งที่เหลืออยู่และภูมิทัศน์ริมแม่น้ำ มากกว่าจะเป็นหมู่อาคารวังที่ยังครบถ้วนเหมือนการเดินชมวังสมัยใหม่

 

แก่นของประวัติศาสตร์ในพื้นที่นี้เริ่มจาก “สวนหลวง” หรือพระราชอุทยานนอกพระราชวัง เป็นที่สำหรับให้พระเจ้าแผ่นดินเสด็จฯ ประพาสเป็นครั้งคราว โดยระยะแรกเชื่อว่ามีเพียงตำหนักที่ประทับ ต่อมาในสมัยสมเด็จพระมหาธรรมราชาธิราชจึงมีการสร้างเป็นวังขึ้นอย่างเป็นเรื่องเป็นราว และโปรดให้เป็นที่ประทับของสมเด็จพระเอกาทศรถ จากนั้นวังหลังจึงกลายเป็นที่ประทับของเจ้านายในพระราชวงศ์ในยุคต่อมา ภาพรวมทั้งหมดทำให้วังหลังมีสถานะเป็นพื้นที่ “ราชสำนักและการใช้ชีวิต” ไม่ใช่เพียงพื้นที่พิธีกรรมอย่างเดียว

 

อย่างไรก็ตาม ในเชิงการเที่ยว “สิ่งที่เห็นได้ชัดและกลายเป็นหัวใจของการมาเยือน” คือ “พระเจดีย์ศรีสุริโยทัย” หรือที่คนทั่วไปเรียกกันว่า “เจดีย์พระศรีสุริโยทัย” ซึ่งตั้งอยู่ในบริเวณวัดสวนหลวงสบสวรรค์ (วัดร้าง) และเป็นอนุสรณ์สำคัญที่เกี่ยวข้องกับสมเด็จพระสุริโยทัย ข้อมูลด้านแหล่งศิลปกรรมและการอนุรักษ์อธิบายลักษณะเด่นว่าเป็นเจดีย์ทรงย่อมุมไม้สิบสอง ตั้งอยู่บนฐานประทักษิณ และเป็นโบราณสถานสำคัญที่ทำให้พื้นที่วังหลังในปัจจุบัน “ยังมีจุดหมายให้คนมองเห็นคุณค่าได้ชัด” แม้ส่วนวังจะไม่เหลือโครงสร้างให้ชมเต็มรูปแบบเหมือนอดีต

 

เสน่ห์ของการมาเที่ยววังหลังจึงอยู่ที่การได้ยืนอยู่ริมกำแพงด้านตะวันตก แล้วมองเห็นความสัมพันธ์ระหว่างเมืองกับแม่น้ำเจ้าพระยาอย่างเป็นรูปธรรม ฝั่งตรงข้ามคือวัดกษัตราธิราช ขณะที่ตัวพื้นที่ฝั่งนี้ทำให้เรานึกภาพได้ว่า ทำไมราชธานีอย่างอยุธยาต้องมีพื้นที่พักผ่อนและพื้นที่สำรองนอกพระราชวังที่เชื่อมกับทางน้ำ เพราะสายน้ำคือทั้งเส้นทางคมนาคม เส้นทางค้า และเส้นทางยุทธศาสตร์ในเวลาเดียวกัน

 

ถ้าคุณตั้งใจมาเพื่อ “อ่านเมือง” แนะนำให้เดินช้า ๆ แล้วให้ความสำคัญกับ 3 อย่างพร้อมกันคือ แนวกำแพง (เพื่อเห็นขอบเขตเมือง), สายน้ำ (เพื่อเห็นเส้นเลือดใหญ่ของอยุธยา), และเจดีย์ (เพื่อเห็นชั้นความหมายทางประวัติศาสตร์) แล้วค่อยประกอบภาพในหัวว่า พื้นที่ที่เคยเป็นสวนหลวงและวังหลังนั้นน่าจะมีจังหวะการใช้งานอย่างไรในแต่ละยุค การเดินชมด้วยวิธีนี้ทำให้การเที่ยวไม่ได้จบที่ “เห็นแล้วกลับ” แต่กลายเป็นการทำความเข้าใจอยุธยาแบบที่เมืองโบราณกลับมามีชีวิตอีกครั้งในมุมคิดของเรา

 

ช่วงเวลาที่หลายคนชอบคือช่วงบ่ายแก่ถึงเย็น เพราะบรรยากาศริมแม่น้ำจะผ่อนคลาย และช่วยให้การถ่ายภาพอิฐ-กำแพง-เจดีย์มีมิติขึ้น โดยเฉพาะถ้าคุณอยากได้ภาพที่เล่าเรื่อง “อยุธยาในมุมสงบ” ที่นี่มักให้ฟีลต่างจากโซนวัดยอดฮิตที่คนแน่นตลอดวัน แต่ก็ยังควรรักษามารยาทการชมโบราณสถาน ไม่ปีนป่าย ไม่ขีดเขียน และไม่ทำกิจกรรมที่รบกวนคนอื่นหรือกระทบพื้นที่อนุรักษ์

 

การเดินทาง ถ้าขับรถจากกรุงเทพฯ ให้มุ่งหน้าเข้าพระนครศรีอยุธยาแล้วเข้าสู่โซนเกาะเมือง จากนั้นตั้งหมุดไปฝั่งกำแพงเมืองด้านตะวันตกบริเวณตรงข้ามวัดกษัตราธิราช (โซนเดียวกับพื้นที่เจดีย์พระศรีสุริโยทัย) เมื่อถึงพื้นที่แล้วคุณสามารถจัดเส้นทางเที่ยวต่อเนื่องได้ง่าย เพราะอยู่ไม่ไกลจากแลนด์มาร์กฝั่งตะวันตกอย่างวัดไชยวัฒนารามและจุดชมวิวริมน้ำหลายจุดในเกาะเมือง

 

ถ้าไม่ขับรถ ทางเลือกที่สะดวกคือรถไฟหรือรถตู้มาลงในตัวเมืองอยุธยา แล้วต่อแท็กซี่/รถรับจ้าง/แอปเรียกรถเข้าเกาะเมือง โดยถ้าคุณวางแผนจะเที่ยวหลายจุดในวันเดียว การเหมารถเป็นรอบหรือเรียกรถแบบแวะหลายจุดมักคุ้มกว่า ลดเวลาเสียไปกับการรอรถและช่วยให้ทริปไหลลื่นกว่า โดยเฉพาะวันหยุดที่คนเที่ยวเยอะ

 

สิ่งที่ควรรู้ก่อนออกเดินทางคือ เวลาเปิด-ปิดและการเข้าถึงพื้นที่อาจเปลี่ยนได้ตามการจัดการหน้างาน เพราะพื้นที่มีบริบทการใช้งานในยุคปัจจุบันที่ต่างจากโบราณสถานเปิดโล่งทั่วไป ดังนั้นถ้าคุณอยากชัวร์เรื่องการเข้าชมและเวลาที่สะดวกที่สุด แนะนำให้โทรสอบถามหน่วยงานที่ดูแลอุทยานประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยาก่อนเดินทาง จะช่วยให้ไม่เสียเที่ยวและจัดแผนวันได้แม่นขึ้น

 

 

ตอบ: อยู่ริมกำแพงเมืองพระนครศรีอยุธยาด้านทิศตะวันตก ในโซนตรงข้ามวัดกษัตราธิราช และเป็นพื้นที่เดียวกับบริเวณเจดีย์พระศรีสุริโยทัยที่คนไปเยือนกันบ่อย

 

ตอบ: ตามบันทึกทางประวัติศาสตร์ บริเวณนี้เดิมเป็นพระราชอุทยานสำหรับเสด็จประพาสเรียกว่า “สวนหลวง” ก่อนจะพัฒนาเป็นวังหลังในสมัยต่อมา และใช้เป็นที่ประทับของเจ้านายในพระราชวงศ์

 

ตอบ: โฟกัสที่เจดีย์พระศรีสุริโยทัยและบรรยากาศริมแม่น้ำควบคู่กับแนวกำแพงเมือง เพราะจะช่วยให้เข้าใจอยุธยาในมุมเมือง-ราชสำนัก-สายน้ำ มากกว่าการแวะถ่ายรูปอย่างเดียว

 

ตอบ: มักมีการอ้างอิงเวลาเปิด-ปิดแบบ “โดยทั่วไป” เช่นช่วง 08.30 – 16.30 น. แต่เพื่อความชัวร์แนะนำให้โทรเช็กกับหน่วยงานดูแลก่อนเดินทาง โดยเฉพาะถ้ามาในวันหยุดยาวหรือช่วงมีการจัดการพื้นที่

 

ตอบ: ถ้าเน้นเดินชมแบบอ่านพื้นที่ ถ่ายภาพ และนั่งรับบรรยากาศริมแม่น้ำ เผื่อประมาณ 45 – 90 นาทีจะกำลังดี และสามารถต่อไปวัดไชยวัฒนารามหรือจุดฝั่งตะวันตกอื่น ๆ ได้ในทริปเดียว

 

ตอบ: โทรสอบถามอุทยานประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยาได้ที่ 035-242-525 เพื่อเช็กเรื่องเวลาเข้าชมและข้อมูลหน้างานล่าสุดก่อนเดินทาง