ถ้ำสองแปด

Rating: 3.8/5 (5 votes)

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 08.00 – 17.00 น.

 

ถ้ำสองแปด บ้านท่ามะเดื่อ ต.ห้วยเขย่ง อ.ทองผาภูมิ จ.กาญจนบุรี คือถ้ำหินปูนขนาดกะทัดรัดแต่รายละเอียดภายใน “แน่น” มากสำหรับคนที่ชอบธรรมชาติแบบยังคงความดิบและความเงียบ โดยเฉพาะคนที่หลงใหลลวดลายของชั้นหินปูน หินงอกหินย้อย และผนังถ้ำที่มีประกายของผลึกแร่ตามธรรมชาติ ถ้ำแห่งนี้ยังเป็นจุดที่คนส่วนใหญ่รู้จักไม่มาก จึงเหมาะกับนักเดินทางที่อยากออกนอกเส้นทางหลักและอยากสัมผัสบรรยากาศของทองผาภูมิในมุมที่ไม่ค่อยถูกพูดถึงในกระแสหลักนัก

 

ถ้าต้องการคำตอบแบบสั้นที่สุด ถ้ำสองแปดน่าไปเพราะ 3 เหตุผล คือ (1) ความงามของหินงอกหินย้อยและชั้นหินปูนที่เกิดจากกระบวนการทางธรณีวิทยายาวนานมาก (2) ความเป็น “พื้นที่ธรรมชาติที่ยังไม่ถูกจัดแต่งจนเสียเสน่ห์” ทำให้การเดินทางมีความรู้สึกเหมือนกำลังสำรวจ และ (3) บริบทของพื้นที่ห้วยเขย่งที่มีทรัพยากรท่องเที่ยวเชิงนิเวศหลายอย่างต่อกันเป็นเส้นทางเดียวได้ ทั้งถ้ำ แหล่งน้ำ และป่ารอบ ๆ จนสามารถทำทริป 1–2 วันให้คุ้มได้โดยไม่ต้องเร่งรีบ

 

ถ้ำสองแปดตั้งอยู่ในพื้นที่ตำบลห้วยเขย่ง อำเภอทองผาภูมิ จังหวัดกาญจนบุรี โดยข้อมูลท้องถิ่นระบุว่าถ้ำอยู่ในเขตใช้ประโยชน์ของสวนป่าทองผาภูมิขององค์การอุตสาหกรรมป่าไม้ และอยู่ในแผนการท่องเที่ยวเชิงนิเวศของพื้นที่ ชื่อของถ้ำเองสะท้อนความเป็นสถานที่ที่ชาวบ้านรู้จักและใช้อ้างอิงกันมานานในระดับชุมชน มากกว่าจะเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่ถูกโปรโมตแบบเต็มรูปแบบเหมือนน้ำตกหรือจุดชมวิวชื่อดังในเส้นทางทองผาภูมิ–ปิล็อก

 

ลักษณะเด่นของถ้ำคือองค์ประกอบภายในที่เกิดจากหินปูน (limestone) ซึ่งเป็นหินตะกอนที่เกิดจากการทับถมของซากสิ่งมีชีวิตทะเลและสารประกอบแคลเซียมคาร์บอเนตเป็นเวลายาวนาน เมื่อเวลาผ่านไป น้ำฝนที่มีความเป็นกรดอ่อน ๆ จะซึมผ่านชั้นหินและละลายแคลเซียมคาร์บอเนตบางส่วน กลายเป็นสารละลายที่ไหลไปตามรอยแตกของหินและหยดลงมาอย่างช้า ๆ ทุกครั้งที่หยดน้ำระเหยหรือปล่อยคาร์บอนไดออกไซด์ออกไป จะทิ้งคราบแคลไซต์ (calcite) สะสมทีละน้อย จนกลายเป็น “หินงอก” ที่ขึ้นจากพื้น และ “หินย้อย” ที่ห้อยลงมาจากเพดาน

 

เสน่ห์ของถ้ำหินงอกหินย้อยอยู่ที่ความจริงจังของ “เวลา” เพราะสิ่งที่เห็นเหมือนจะเป็นก้อนหินธรรมดา แท้จริงคือผลลัพธ์ของหยดน้ำเล็ก ๆ ที่ทำงานอย่างต่อเนื่องยาวนานมาก การเติบโตของหินงอกหินย้อยมักช้ามากจนแทบวัดไม่ได้ในช่วงชีวิตของคนคนหนึ่ง นั่นหมายความว่าการแตะต้องหรือทำให้ผิวหินเสียหายเพียงครั้งเดียว อาจเท่ากับทำลายงานศิลป์ของธรรมชาติที่ใช้เวลานับไม่ถ้วนในการสร้างขึ้นมา และนี่คือเหตุผลว่าทำไมการเที่ยวถ้ำจึงควร “ชมด้วยสายตาเป็นหลัก” มากกว่าการสัมผัสเพื่อความรู้สึกใกล้ชิด

 

สำหรับคนที่ชอบดูรายละเอียดทางธรณีวิทยา ถ้ำสองแปดมีจุดชวนมองหลายอย่าง ตั้งแต่ผิวผนังถ้ำที่เห็นความเป็นชั้นของหินปูน ไปจนถึงรูปทรงของหินงอกหินย้อยที่มีทั้งแบบแท่งเรียวยาว แบบเป็นม่านบาง ๆ คล้ายผ้าม่านหินปูน และบางส่วนที่เหมือนกลีบหรือคลื่น ซึ่งมักเกิดจากทิศทางการไหลของน้ำและแรงลมภายในโพรงถ้ำ ประกอบกับสภาพความชื้นและอุณหภูมิที่ค่อนข้างคงที่ภายในถ้ำ ทำให้การตกผลึกของแคลไซต์เกิดรูปทรงแตกต่างกันไปในแต่ละจุด

 

อีกจุดที่หลายคนสนใจคือเรื่องสิ่งมีชีวิตภายในถ้ำ โดยข้อมูลพื้นที่กล่าวถึง “ค้างคาวคุณกิตติ” (Kitti’s hog-nosed bat) ซึ่งเป็นค้างคาวขนาดเล็กมากและเป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่มีขนาดเล็กมากชนิดหนึ่งของโลก การพบค้างคาวในถ้ำไม่ใช่เรื่องแปลก แต่สิ่งที่สำคัญคือการท่องเที่ยวต้องไม่รบกวนวงจรชีวิตของมัน ถ้าเข้าไปแล้วเจอสัญญาณว่ามีค้างคาวจำนวนมาก ควรลดเสียง ลดการใช้แสงจ้า และหลีกเลี่ยงการส่องไฟตรง ๆ ไปที่กลุ่มค้างคาวเป็นเวลานาน เพราะความเครียดสามารถทำให้มันย้ายถิ่นหรือเปลี่ยนพฤติกรรมได้

 

ถ้ำสองแปดยังมีจุดที่เล่าเรื่อง “การเดินทะลุถ้ำ” ได้ในระดับหนึ่ง โดยข้อมูลท้องถิ่นระบุว่ามีทางที่สามารถเดินทะลุออกได้ระยะทางประมาณ 100 เมตร ซึ่งสะท้อนว่าถ้ำมีโพรงและแนวทางเดินที่เชื่อมถึงกัน ไม่ได้เป็นแค่ช่องสั้น ๆ แล้วจบ อย่างไรก็ตาม การเข้าถ้ำลักษณะนี้ควรเน้นความปลอดภัยเป็นหลัก โดยเฉพาะในช่วงหน้าฝนที่ความชื้นสูง พื้นอาจลื่น และบางช่วงอาจมีน้ำขังหรือไหลผ่าน หากไม่ชำนาญพื้นที่ ควรประสานคนพื้นที่หรือหน่วยงานที่ดูแลก่อนเสมอ

 

การเดินทาง โดยภาพรวม ถ้ำสองแปดอยู่ห่างจากองค์การบริหารส่วนตำบลห้วยเขย่งประมาณ 18 กิโลเมตร เส้นทางช่วงหนึ่งเป็นถนนลูกรัง และเมื่อถึงจุดหนึ่งต้องเดินเท้าเพื่อเข้าชมถ้ำ ดังนั้นรถที่เหมาะคือรถที่มีระยะใต้ท้องสูงพอสมควร หรืออย่างน้อยควรตรวจสภาพยางและเตรียมอุปกรณ์พื้นฐานให้พร้อม หากมาเป็นรถเก๋งควรเช็กสภาพถนนและฤดูกาลก่อนเป็นพิเศษ โดยเฉพาะหลังฝนตกที่ถนนลูกรังอาจนิ่มและลื่นกว่าปกติ การเดินเท้าเข้าไปควรใส่รองเท้าดอกยางเกาะพื้นดีและพกไฟฉายคาดหัวเป็นอุปกรณ์มาตรฐาน

 

ถ้าเริ่มต้นจากตัวอำเภอทองผาภูมิ (โซนท่าขนุน/ตลาดทองผาภูมิ) เส้นทางหลักของพื้นที่มักเชื่อมต่อไปยังตำบลห้วยเขย่งและจุดท่องเที่ยวเชิงนิเวศหลายแห่งของชุมชน การวางแผนที่ดีคือเริ่มเช้า เข้าพื้นที่ก่อนเที่ยง เพื่อให้มีเวลาเดินเท้า ชมถ้ำแบบไม่เร่งรีบ และออกจากป่าหรือทางลูกรังก่อนแสงเริ่มน้อย เพราะการขับทางลูกรังช่วงมืดหรือช่วงฝนพรำมีความเสี่ยงสูงขึ้น

 

ช่วงเวลาที่เหมาะกับการมาเที่ยวถ้ำสองแปดขึ้นอยู่กับสไตล์การท่องเที่ยวของแต่ละคน หากชอบเขียวชอุ่มและอยากเห็นธรรมชาติรอบ ๆ สดที่สุด ช่วงต้นฝนถึงกลางฝนมักให้บรรยากาศดี แต่ต้องแลกกับความลื่นและโอกาสที่น้ำในถ้ำหรือทางเดินจะชื้นมาก หากต้องการความปลอดภัยและการเดินที่ง่ายกว่า ปลายฝน–ต้นหนาวถึงหน้าหนาวจะเดินสบายกว่า อากาศทองผาภูมิโดยรวมเย็นกว่าเมือง ทำให้ทริปเดินสำรวจไม่เหนื่อยจนเกินไป

 

การเที่ยวถ้ำที่ดีไม่จำเป็นต้องใช้เวลานาน แต่ควรใช้เวลา “ดูให้เป็น” เพราะถ้ำคือพื้นที่ที่รายละเอียดซ่อนอยู่ในความมืดและความเงียบ ลองหยุดมองลวดลายบนผนัง มองความต่างของสีหินในแต่ละชั้น สังเกตคราบน้ำที่ไหลผ่าน และมองรูปทรงของหินงอกหินย้อยว่าคล้ายอะไรในจินตนาการ บางคนชอบตั้งโจทย์เล็ก ๆ ให้ตัวเอง เช่น มองหา “ม่านหินปูน” หรือมองหาจุดที่ผลึกแร่สะท้อนแสงวิบวับ เพราะการตั้งใจมองจะทำให้การเดินถ้ำสนุกขึ้นโดยไม่ต้องพึ่งกิจกรรมอื่นมาก

 

สิ่งที่ควรเตรียมสำหรับถ้ำสองแปด ถ้าตั้งใจมาแบบจริงจังคือไฟฉายคาดหัว (เผื่อมือว่างสำหรับการทรงตัว) ถุงมือแบบบางสำหรับกันลื่นเวลาจับกิ่งไม้หรือหิน (แต่ไม่ควรใช้จับหินงอกหินย้อย) รองเท้าดอกยางดี น้ำดื่มพอเหมาะ ผ้าเช็ดเหงื่อ และถุงขยะส่วนตัวเพื่อเก็บขยะกลับออกมา หากเป็นช่วงฝนควรมีเสื้อกันฝนแบบบาง และควรหลีกเลี่ยงการพกร่มเข้าไปในถ้ำเพราะเกะกะและอาจไปกระแทกผนังหรือเพดานถ้ำโดยไม่ตั้งใจ

 

ในแง่ความปลอดภัย จุดที่มักพลาดกันคือการประเมินความลื่นต่ำเกินไป พื้นถ้ำที่เป็นหินปูนเมื่อชื้นจะลื่นกว่าที่คิด และบางจุดอาจมีตะไคร่น้ำบาง ๆ เคลือบอยู่ ยิ่งทำให้ลื่นง่าย การเดินควรก้าวสั้นลง ใช้จังหวะช้า ๆ และหลีกเลี่ยงการวิ่งหรือรีบตามคนอื่น หากไปเป็นกลุ่ม ควรเว้นระยะห่างกันพอสมควรเพื่อไม่ให้ชนกันเวลามีคนสะดุด และควรสื่อสารกันด้วยเสียงเบา ๆ ไม่ตะโกน เพราะเสียงในถ้ำก้องและอาจรบกวนสัตว์ได้มากกว่าที่คิด

 

นอกจากความปลอดภัยของคน สิ่งที่สำคัญไม่แพ้กันคือความปลอดภัยของ “ถ้ำ” เอง หินงอกหินย้อยจำนวนมากเสียหายจากการจับ การหัก หรือการเขียนชื่อบนผนังถ้ำ ซึ่งเป็นรอยที่แทบลบไม่ได้ การถ่ายรูปทำได้แต่ควรใช้แสงเท่าที่จำเป็น หลีกเลี่ยงแฟลชรัว ๆ ใส่ค้างคาวหรือสัตว์ที่พบ และหลีกเลี่ยงการนำสเปรย์หรือสารเคมีใด ๆ เข้าไป เพราะละอองสามารถเกาะผิวหินและรบกวนระบบนิเวศย่อยในถ้ำได้

 

ถ้ามองถ้ำสองแปดในฐานะ “ปลายทาง” เพียงจุดเดียว คุณอาจใช้เวลาไม่นานแล้วกลับ แต่ถ้ามองในฐานะ “ชิ้นส่วนหนึ่งของเส้นทางห้วยเขย่ง–ทองผาภูมิ” ทริปจะคุ้มขึ้นมาก เพราะพื้นที่ห้วยเขย่งมีแหล่งท่องเที่ยวธรรมชาติหลายแบบ ทั้งถ้ำ แหล่งน้ำ และจุดชมธรรมชาติที่เล่าเรื่องระบบนิเวศได้หลากหลาย การวางทริปที่ดีคือใช้ถ้ำเป็นไฮไลต์ช่วงสายหรือบ่ายต้น แล้วค่อยต่อด้วยคาเฟ่หรือร้านอาหารในโซนท่าขนุนช่วงเย็น เพื่อให้ร่างกายได้พักจากการเดินและได้ปิดท้ายด้วยวิวแม่น้ำหรือบรรยากาศเมืองเล็ก

 

สำหรับคนที่อยากจัดทริป 2 วัน 1 คืน แนะนำให้นอนในโซนท่าขนุนหรือที่พักริมน้ำในทองผาภูมิ เพื่อให้เช้าอีกวันสามารถต่อไปยังจุดท่องเที่ยวชื่อดังของอำเภอ เช่น เขื่อนวชิราลงกรณหรือเส้นทางไปบ้านไร่–ปิล็อกได้ต่อเลย การนอนค้าง 1 คืนช่วยให้คุณไม่ต้องเร่งการเดินทางกลับ และยังมีโอกาสได้เห็นบรรยากาศช่วงเช้าของทองผาภูมิที่อากาศเย็นและสงบ ซึ่งเป็นเสน่ห์ที่หลายคนติดใจเมื่อได้มา

 

ถ้ำสองแปดจึงไม่ใช่ถ้ำที่ถูกทำให้เข้าถึงง่ายแบบเดินจากลานจอดรถไม่กี่ก้าวแล้วเข้าได้ทันที แต่เป็นถ้ำที่ “ต้องตั้งใจมา” และความตั้งใจนี่เองที่ทำให้ประสบการณ์ต่างจากสถานที่ท่องเที่ยวทั่วไป คุณต้องเตรียมตัว เดินทางตามสภาพเส้นทาง และยอมให้ธรรมชาติเป็นคนกำหนดจังหวะ เมื่อเดินเข้าไปถึง แล้วได้ยืนอยู่ท่ามกลางความมืดที่ไม่ได้น่ากลัว แต่กลับทำให้เรารู้สึกเล็กลงและเงียบลง คุณจะเข้าใจว่าทำไมสถานที่แบบนี้ถึงควรถูกดูแลด้วยความเคารพ และทำไมการท่องเที่ยวเชิงนิเวศจึงสำคัญกับพื้นที่ที่มีทรัพยากรเปราะบางเช่นถ้ำหินปูน

 

หากคุณเป็นสายถ่ายภาพ ถ้ำสองแปดเหมาะกับการฝึกถ่ายภาพในสภาพแสงน้อยแบบจริงจัง ไฟฉายคาดหัวที่ปรับความสว่างได้และการตั้งค่ากล้องอย่างเหมาะสมจะช่วยให้เก็บรายละเอียดพื้นผิวหินและเงาที่เกิดจากรูปทรงหินงอกหินย้อยได้สวยมาก แต่ถ้าถ่ายด้วยมือถือก็ยังสนุกได้ เพียงใช้โหมดกลางคืนและคุมมือให้นิ่ง จุดสำคัญคืออย่าขยับเข้าใกล้หินงอกหินย้อยเพื่อ “ให้ได้ภาพใหญ่” เพราะเสี่ยงต่อการชนหรือไปโดนผิวหินโดยไม่ตั้งใจ ภาพที่สวยและปลอดภัยมักได้จากการถ่ายแบบเผื่อระยะ และปล่อยให้รูปทรงของถ้ำเป็นตัวเล่าเรื่อง

 

ท้ายที่สุด ถ้ำสองแปดเป็นสถานที่ที่เหมาะกับคนที่อยากรู้สึกว่าได้ “ค้นพบ” อะไรบางอย่างด้วยตัวเอง แม้จะไม่ใช่การค้นพบแบบไม่มีใครเคยไป แต่เป็นการค้นพบความละเอียดของธรรมชาติในพื้นที่ที่ยังไม่ถูกรบกวนมาก หากคุณให้เวลากับถ้ำมากพอ คุณจะได้มากกว่ารูปถ่าย เพราะคุณจะได้ความเข้าใจเรื่องเวลาของโลก ความอดทนของธรรมชาติ และความรับผิดชอบเล็ก ๆ ของนักท่องเที่ยวที่สามารถช่วยให้สถานที่แบบนี้ยังคงสวยอยู่ได้ในอนาคต

 

 

ตอบ: ถ้ำอยู่ในพื้นที่ตำบลห้วยเขย่ง อำเภอทองผาภูมิ โดยจาก อบต.ห้วยเขย่งไปประมาณ 18 กม. เป็นถนนลูกรัง และต้องเดินเท้าเข้าไป จึงควรเตรียมรองเท้าดอกยางดีและไฟฉายคาดหัว

 

ตอบ: จุดเด่นคือหินงอกหินย้อยและชั้นหินปูนที่เห็นรายละเอียดชัด บางส่วนของผนังถ้ำมีประกายผลึกแคลไซต์ และพื้นที่ยังคงความเป็นธรรมชาติสูง

 

ตอบ: ถ้าต้องการเดินสบายและลดความเสี่ยงพื้นลื่น แนะนำปลายฝน–ต้นหนาวถึงหน้าหนาว แต่ถ้าชอบบรรยากาศเขียวชุ่มและธรรมชาติสดมาก ช่วงต้นฝนจะสวยเป็นพิเศษแต่ต้องระวังความลื่นและสภาพถนนลูกรัง

 

ตอบ: หากไม่ชำนาญเส้นทางและสภาพถ้ำ แนะนำให้ประสานหน่วยงาน/คนพื้นที่ก่อน เพราะเส้นทางมีลูกรังและต้องเดินเท้า รวมถึงความปลอดภัยด้านแสงสว่างและพื้นลื่นภายในถ้ำ

 

ตอบ: ควรลดเสียง หลีกเลี่ยงการส่องไฟจ้าใส่สัตว์เป็นเวลานาน ไม่แตะหรือทำให้หินงอกหินย้อยเสียหาย และเก็บขยะกลับออกมาทั้งหมด เพื่อไม่รบกวนระบบนิเวศภายในถ้ำ

 

ตอบ: สามารถต่อเที่ยวโซนทองผาภูมิได้อีกหลายจุด เช่น เขื่อนวชิราลงกรณ และถ้าจัดเวลาเป็น 2 วัน 1 คืน สามารถต่อเส้นทางไปบ้านไร่–ปิล็อก–บ้านอีต่องได้ (ควรเช็กสภาพถนนและฤดูกาลก่อน)