ประตูเมืองกาญจนบุรี

Rating: 4/5 (6 votes)

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: เข้าชมได้ตลอดวัน (24 ชั่วโมง)

 

ประตูเมืองกาญจนบุรี (ถนนปากแพรก) ตั้งอยู่บนถนนปากแพรก ตำบลบ้านเหนือ อำเภอเมืองกาญจนบุรี จังหวัดกาญจนบุรี คือหนึ่งในหลักฐานเชิงรูปธรรมที่บอกเล่าช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อของ “เมืองหน้าด่าน” ในยุครัตนโกสินทร์ตอนต้นได้ชัดเจนที่สุด เพราะนี่ไม่ใช่เพียงซุ้มประตูอิฐถือปูนที่ยังคงตั้งตระหง่านอยู่ริมแม่น้ำแควใหญ่ หากแต่เป็น “จุดเริ่มต้นของเมืองใหม่” ที่เกิดขึ้นจากการย้ายเมืองกาญจนบุรีเก่า (บริเวณตำบลลาดหญ้า) มาสู่ย่านปากแพรกในปี พ.ศ. 2374 สมัยสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 3) ตามเหตุผลด้านยุทธศาสตร์และเศรษฐกิจที่เปลี่ยนแปลงไปอย่างจริงจัง

 

เมื่อเรายืนอยู่หน้า “ประตูเมืองด้านหน้า” ที่หันสู่แม่น้ำแควใหญ่ ภาพที่เห็นตรงหน้ามักทำให้หลายคนเข้าใจว่าเป็นแลนด์มาร์กถ่ายภาพสวย ๆ ของตัวเมืองกาญจนบุรี แต่ในมุมของประวัติศาสตร์การทหาร ประตูเมืองคือจุดควบคุมการเข้าออกที่สัมพันธ์กับกำแพง ป้อม และผังเมืองทั้งระบบ เป็นเหมือน “กลไกความมั่นคง” ที่ทำหน้าที่ตรวจตรา คัดกรอง ควบคุมเส้นทางการคมนาคม และกำหนดจุดรวมกำลังเมื่อเกิดเหตุการณ์คับขัน โดยเฉพาะในยุคที่กาญจนบุรีเป็นเมืองชายขอบสำคัญ เชื่อมโยงเส้นทางไปยังตะวันตก และเป็นพื้นที่ที่รัฐต้องให้ความสำคัญกับการสอดส่องการเคลื่อนไหวของกำลังภายนอก

 

ข้อมูลสำคัญที่ควรรู้ก่อนเริ่มเล่าเรื่องเชิงลึกคือ เมืองกาญจนบุรีใหม่ในสมัยรัชกาลที่ 3 ถูกวางผังให้มีกำแพงเมืองก่ออิฐถือปูน ด้านบนมีใบเสมา ผังเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า กว้างประมาณ 210 เมตร ยาวประมาณ 480 เมตร มีป้อมประจำมุม 4 ป้อม และยังมีป้อมเสริมตามแนวกำแพงอีกหลายจุด รวมทั้งมี “ประตู” รวม 8 ประตู แยกเป็นประตูเมือง 6 ประตู และประตูช่องกุด 2 ประตู อย่างไรก็ตาม เมื่อเวลาผ่านไป กำแพงและประตูส่วนใหญ่ชำรุดลงเกือบทั้งหมด ปัจจุบันคงเหลือเด่นชัดที่สุดคือประตูเมืองด้านหน้าและแนวกำแพงบางส่วนที่อยู่ติดกัน ซึ่งได้รับการบูรณะในปี พ.ศ. 2549 และบริเวณด้านหลังประตูเมืองเป็นที่ตั้งของพระบรมราชานุสาวรีย์รัชกาลที่ 3 อันช่วยย้ำความหมายของพื้นที่ในฐานะ “เมืองที่ถูกย้ายและถูกสร้างใหม่” ด้วยพระราชดำริของพระมหากษัตริย์พระองค์นี้

 

หากย้อนกลับไปทำความเข้าใจเหตุผลของการย้ายเมืองจากลาดหญ้ามาสู่ปากแพรก จะเห็นว่าปัจจัยหลักคือยุทธศาสตร์การตั้งรับข้าศึกที่เปลี่ยนไป เมืองเดิมอาจไม่ตอบโจทย์การควบคุมพื้นที่และการป้องกันภัยได้ดีเท่าที่ควร ในขณะที่พื้นที่ปากแพรกมีชัยภูมิที่เหมาะกับการตั้งรับมากกว่า และยังเป็นทำเลที่เชื่อมต่อการค้าขายกับเมืองต่าง ๆ ได้สะดวกขึ้นโดยอาศัยเครือข่ายลำน้ำและเส้นทางบก ซึ่งทำให้เมืองใหม่มีบทบาททั้งด้านความมั่นคงและเศรษฐกิจในเวลาเดียวกัน กล่าวอีกแบบหนึ่งคือ เมืองใหม่ถูกออกแบบให้ “รับมือสงครามได้” และ “ขับเคลื่อนการค้าได้” ไปพร้อมกัน

 

การวิเคราะห์ผังเมืองเชิงทหารของกาญจนบุรีในยุครัตนโกสินทร์ตอนต้นจึงควรเริ่มจากสิ่งที่ดูเรียบง่ายที่สุด นั่นคือ “รูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า” เพราะรูปทรงนี้เอื้อต่อการกำหนดแนวกำแพงให้ควบคุมได้ง่าย ลดมุมอับ และทำให้การจัดวางป้อมประจำมุมมีประสิทธิภาพในการสร้างแนวยิงไขว้ (crossfire) หากมีการบุกเข้ามาจากด้านใดด้านหนึ่ง ป้อมมุมทำหน้าที่เป็นจุดยิงหลักในการควบคุมแนวกำแพงสองด้านพร้อมกัน ขณะเดียวกัน การมีป้อมเพิ่มเติมตามแนวกำแพงด้านหน้าและด้านหลังช่วยเสริมการสอดส่องแนวยาว ลดโอกาสที่ศัตรูจะเข้าประชิดกำแพงโดยไม่ถูกตรวจพบ และเพิ่มความหนาแน่นของการป้องกันในจุดที่อาจเสี่ยงมากเป็นพิเศษ

 

อีกมิติที่มักถูกมองข้ามคือ “จำนวนประตู” ที่มากถึง 8 ประตู การมีประตูหลายจุดดูเหมือนจะเพิ่มความเสี่ยง แต่ในบริบทเมืองหน้าด่าน การมีประตูหลายจุดคือการกระจายเส้นทางสัญจรและการลำเลียงเสบียง ลดคอขวดของการเคลื่อนย้ายกำลัง และเพิ่มความยืดหยุ่นในการออกปฏิบัติการ โดยเฉพาะเมื่อเมืองต้องสื่อสารกับพื้นที่โดยรอบทั้งทางบกและทางน้ำ ประตูจึงไม่ใช่แค่ช่องผ่าน แต่เป็น “ปมเครือข่าย” ที่เชื่อมเมืองกับชุมชนเกษตร ชุมชนค้าขาย จุดท่าเรือ และเส้นทางไปยังพื้นที่ยุทธศาสตร์อื่น ๆ อย่างไรก็ตาม การออกแบบลักษณะประตูและแนวทางเข้ามักไม่เปิดโล่งแบบตรงยาวทั้งหมด หากมีการบังคับทิศทางหรือจัดพื้นที่ให้ตรวจตราได้ง่าย เพื่อให้ด่านตรวจควบคุมคนเข้าออกได้จริง

 

ประตูเมืองด้านหน้าที่เหลืออยู่ในปัจจุบันจึงเปรียบเสมือน “จุดอ่านผังเมือง” ที่ช่วยให้เราจินตนาการถึงระบบการป้องกันเดิมได้ โดยเฉพาะความสัมพันธ์กับแม่น้ำแควใหญ่ เพราะแม่น้ำในทางยุทธศาสตร์มีสองบทบาทพร้อมกัน คือเป็นทั้ง “คูเมืองธรรมชาติ” ที่เป็นอุปสรรคต่อการเคลื่อนทัพของฝ่ายตรงข้าม และเป็น “เส้นทางลำเลียง” ที่ช่วยให้รัฐส่งกำลัง เสบียง ข่าวสาร และสินค้าได้รวดเร็วกว่าเส้นทางบกในบางฤดูกาล เมืองที่หันหน้าสู่แม่น้ำจึงเหมือนเมืองที่วางตัวให้สอดรับกับภูมิศาสตร์เพื่อความมั่นคงและความมั่งคั่งในคราวเดียว

 

เมื่อย้ายมองจากระบบทหารมาสู่ชีวิตผู้คน ความสำคัญของประตูเมืองจะยิ่งชัดขึ้น เพราะประตูเมืองไม่ได้ทำหน้าที่แค่ในยามสงคราม แต่ยังเป็น “สัญลักษณ์ของความเป็นเมือง” และเป็นจุดที่กำหนดจังหวะของเศรษฐกิจชุมชน ผู้ค้าขายที่เข้ามาในเมืองผ่านประตู ผู้เดินทางที่มาอาศัยท่าเรือและถนนเส้นหลัก ตลอดจนผู้คนที่มาติดต่อราชการ ล้วนผ่านปมนี้แทบทั้งสิ้น ประตูเมืองจึงเป็นพื้นที่ที่ “การเมืองการปกครอง” และ “เศรษฐกิจชีวิตประจำวัน” ซ้อนทับกันอย่างแนบแน่น

 

ย่านปากแพรกที่ประตูเมืองตั้งอยู่ยังมีความหมายพิเศษในฐานะชุมชนเก่าแก่ของกาญจนบุรี เป็นย่านการค้าริมน้ำที่เติบโตจากการเชื่อมต่อการเดินเรือและการขนส่งสินค้า เมื่อเวลาผ่านไป ปากแพรกกลายเป็นถนนสายสำคัญของเมือง เป็นพื้นที่ที่รวมร้านค้า บ้านเรือน อาคารพาณิชย์เก่า และวัฒนธรรมของผู้คนหลากเชื้อสาย ชุมชนในย่านนี้จึงไม่ได้มีเพียงเรื่องเล่าของทหารหรือการป้องกันเมือง แต่ยังมีเรื่องเล่าของพ่อค้า ช่างฝีมือ คนเรือ คนตลาด และครอบครัวที่ใช้ชีวิตอยู่กับจังหวะน้ำขึ้นน้ำลงและการมาถึงของผู้คนจากหลากพื้นที่

 

เรื่องเล่าจากชุมชนปากแพรกที่ผู้เฒ่าผู้แก่จำนวนไม่น้อยยังพูดถึง คือบรรยากาศของ “เมืองริมน้ำ” ที่เคยคึกคักตั้งแต่เช้าตรู่ เรือสินค้าและเรือโดยสารเทียบท่า ผู้คนเดินไปมาเพราะถนนและท่าน้ำเป็นศูนย์กลางของกิจกรรม แถวบ้านเรือนใกล้ท่าน้ำมีทั้งร้านขายของชำ ร้านอาหารพื้นถิ่น ร้านเครื่องมือช่าง ร้านขายผ้า และพื้นที่แลกเปลี่ยนข่าวสารแบบไม่เป็นทางการ การ “ไปท่าน้ำ” ในอดีตจึงไม่ใช่เพียงการเดินทาง แต่เป็นการไปพบปะ ไปซื้อขาย ไปฟังเรื่องราวของเมือง และไปเห็นความเปลี่ยนแปลงของผู้คนที่ไหลเข้ามาในพื้นที่หน้าด่านแห่งนี้

 

ในความทรงจำของคนปากแพรก ประตูเมืองมักถูกมองเป็น “เสาหลักของย่าน” คล้ายจุดนัดหมายที่ใคร ๆ ก็รู้จัก บางบ้านเล่าว่าเวลามีญาติจากต่างอำเภอเข้ามาในเมืองกาญจน์ ก็มักบอกนัดกัน “เจอกันที่ประตูเมือง” ก่อนพาไปตลาดหรือไปท่าน้ำ ประตูเมืองจึงทำหน้าที่ทางสังคมในเชิงสัญลักษณ์ เป็นจุดเริ่มต้นของการทำความรู้จักเมือง และเป็นเครื่องหมายว่าเราได้เข้าสู่พื้นที่ศูนย์กลางของเมืองแล้วจริง ๆ

 

อีกเรื่องเล่าหนึ่งที่พบได้ในหลายครอบครัวคือการเปลี่ยนผ่านของปากแพรกจากพื้นที่ค้าขายริมน้ำไปสู่ถนนสายการค้าสมัยใหม่ เมื่อการคมนาคมทางบกสะดวกขึ้น ผู้คนเริ่มใช้รถมากกว่าเรือ ร้านค้าปรับตัวจากการเน้นลูกค้าชาวเรือไปสู่การเน้นลูกค้าที่ขับผ่าน ถนนปากแพรกจึงค่อย ๆ กลายเป็นเส้นเลือดหลักของเมืองในรูปแบบใหม่ แต่แม้รูปแบบเศรษฐกิจจะเปลี่ยน สิ่งที่ยังทำให้พื้นที่นี้มีเอกลักษณ์คือ “ชั้นของเวลา” ที่ทับซ้อนอยู่ในอาคารเก่า รอยบูรณะ ป้ายร้านเดิมบางส่วน และเรื่องเล่าของคนที่ยังจำได้ว่าเมื่อก่อนพื้นที่ตรงนี้เคยเป็นท่าน้ำที่มีชีวิต

 

การบูรณะประตูเมืองและแนวกำแพงในปี พ.ศ. 2549 ทำให้พื้นที่กลับมามีบทบาทในฐานะแหล่งท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์ที่จับต้องได้มากขึ้น ผู้มาเยือนจำนวนมากเริ่มเดินทางมาที่ถนนปากแพรกเพื่อถ่ายภาพ ซึมซับบรรยากาศเมืองเก่า และต่อยอดไปยังจุดท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์ในเมืองกาญจนบุรี เช่น สะพานข้ามแม่น้ำแคว สุสานทหารสัมพันธมิตรดอนรัก พิพิธภัณฑ์ทางรถไฟไทย–พม่า หรือพิพิธภัณฑ์สงครามต่าง ๆ ซึ่งช่วยให้การเล่าเรื่องเมืองกาญจน์ในยุคสมัยใหม่มี “แกนกลาง” ที่เชื่อมโยงได้ ตั้งแต่ยุคสร้างเมืองในรัชกาลที่ 3 ไปจนถึงยุคสงครามโลกครั้งที่ 2 และการท่องเที่ยวร่วมสมัย

 

หากต้องการเข้าใจประตูเมืองให้ลึกขึ้น การมองเพียงตัวสถาปัตยกรรมอาจยังไม่พอ เพราะประตูเมืองคือผลลัพธ์ของการตัดสินใจเชิงรัฐศาสตร์และยุทธศาสตร์ในระดับประเทศ รัชกาลที่ 3 เป็นยุคที่สยามต้องเผชิญกับแรงกดดันจากบริบทภูมิภาค ทั้งความสัมพันธ์กับรัฐเพื่อนบ้าน ความกังวลเรื่องการเคลื่อนกำลังตามแนวชายแดน และการจัดระเบียบเมืองหน้าด่านให้สอดรับกับการบริหารราชการแผ่นดินที่เข้มแข็งขึ้น เมืองกาญจนบุรีในฐานะพื้นที่ตะวันตกจึงต้องถูก “จัดรูป” ให้มั่นคงขึ้น การสร้างกำแพง ป้อม และประตูไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่คือการยืนยันอำนาจรัฐผ่านภูมิทัศน์เมือง

 

จากมุมมองของวิศวกรรมและการตั้งรับ กำแพงอิฐถือปูนที่มีใบเสมาด้านบนสะท้อนแนวคิดการกำหนดขอบเขตเมืองอย่างชัดเจน ใบเสมาในบริบทนี้ไม่ได้มีแต่ความหมายเชิงศาสนาเท่านั้น หากยังเป็นการสร้าง “สันกำแพง” ที่ช่วยกำหนดระดับและแนวขอบบนให้มองเห็นเด่นชัด เพิ่มความชันของการปีน และอาจใช้เป็นแนวกำบังระดับหนึ่งสำหรับผู้เฝ้าระวังบนกำแพงในยุคก่อน ขณะเดียวกัน ป้อมมุมและป้อมกลางกำแพงช่วยให้การเฝ้าระวังไม่จำกัดอยู่แค่การมองด้วยสายตา แต่เป็นการเตรียมพร้อมสำหรับการใช้กำลังตอบโต้หากมีการเข้าประชิด

 

การวางประตูเมืองให้หันสู่แม่น้ำแควใหญ่ยังสะท้อนการเชื่อมต่อ “ระบบเมือง” กับ “ระบบน้ำ” เพราะแม่น้ำคือทั้งเส้นทางค้าและเส้นทางยุทธศาสตร์ ประตูเมืองด้านหน้าจึงเหมือนประตูที่เปิดสู่โลกภายนอกผ่านลำน้ำ ผู้เดินทางบางยุคอาจมาถึงเมืองจากท่าน้ำเป็นหลักก่อนจะขึ้นสู่ถนนปากแพรก การมีประตูเมืองใกล้แม่น้ำจึงทำให้การควบคุมการเข้าออกทางน้ำเป็นเรื่องที่ทำได้จริง และช่วยให้รัฐสามารถกำกับกิจกรรมเศรษฐกิจและความมั่นคงไปพร้อมกัน

 

ในอีกด้านหนึ่ง ประตูเมืองเป็นพื้นที่ที่สะท้อน “ความทรงจำร่วม” ของกาญจนบุรี เพราะเมืองนี้เป็นเมืองที่มีประวัติศาสตร์หลายชั้น ตั้งแต่การสร้างเมืองใหม่ยุครัชกาลที่ 3 ไปจนถึงการเป็นพื้นที่สำคัญในสงครามโลกครั้งที่ 2 และการเติบโตของการท่องเที่ยวหลังสงคราม หลายคนมาเมืองกาญจน์เพราะอยากเห็นสะพานข้ามแม่น้ำแควหรือพิพิธภัณฑ์สงคราม แต่เมื่อเดินเข้าถนนปากแพรกและเห็นประตูเมือง จะเริ่มรู้สึกว่า “เมืองกาญจน์ไม่ได้มีแค่เรื่องสงครามโลก” หากยังมีประวัติศาสตร์การจัดการเมืองและการป้องกันชายแดนที่ยาวนานก่อนหน้านั้นมาก

 

การท่องเที่ยวที่ประตูเมืองจึงเหมาะกับผู้ที่อยาก “เริ่มต้นเรื่องเล่าเมืองกาญจน์” จากเมืองเก่า แล้วค่อยต่อยอดไปยังยุคสมัยต่าง ๆ ตามความสนใจ นักท่องเที่ยวเชิงภาพถ่ายจะได้ภาพซุ้มประตูและแนวกำแพงที่เป็นเส้นนำสายตาอย่างสวยงาม นักท่องเที่ยวสายประวัติศาสตร์จะได้เห็นหลักฐานเชิงพื้นที่ของการย้ายเมืองในรัชกาลที่ 3 และผู้ที่สนใจวิถีชุมชนจะสามารถเดินต่อไปตามถนนปากแพรกเพื่อดูบ้านเรือนเก่า ร้านค้าเก่า และบรรยากาศของชุมชนริมน้ำที่ยังพอมีร่องรอยให้สัมผัสได้

 

หากคุณอยาก “อ่านเมือง” แบบละเอียด ลองสังเกตว่าการยืนหน้าประตูเมืองทำให้คุณเห็นแกนทิศทางของเมืองอย่างไร ด้านหน้าคือแม่น้ำแควใหญ่ซึ่งเป็นภูมิประเทศสำคัญ ด้านหลังคือถนนปากแพรกซึ่งทำหน้าที่เหมือนแกนเศรษฐกิจของชุมชน และบริเวณใกล้กันยังมีพระบรมราชานุสาวรีย์รัชกาลที่ 3 ที่ช่วยย้ำบทบาทของรัฐในกระบวนการสร้างเมือง การวางองค์ประกอบเหล่านี้ในพื้นที่เดียวกัน ทำให้ประตูเมืองไม่ใช่เพียงวัตถุทางสถาปัตยกรรม แต่เป็น “ฉาก” ที่รวมรัฐ เมือง และชุมชนไว้ในภาพเดียว

 

การเดินทาง มาประตูเมืองกาญจนบุรีค่อนข้างสะดวก เพราะอยู่ในเขตตัวเมืองบนถนนปากแพรก นักท่องเที่ยวสามารถขับรถมาจอดในพื้นที่ใกล้เคียงแล้วเดินชม หรือใช้รถสาธารณะภายในเมืองเพื่อมาลงบริเวณถนนปากแพรก จากจุดนี้ยังสามารถต่อไปยังจุดท่องเที่ยวอื่นได้ง่าย เพราะหลายแห่งอยู่ไม่ไกลกันนักในเชิงระยะทาง การวางแผนเที่ยวแบบ “เส้นทางเมืองเก่า–เส้นทางประวัติศาสตร์สงคราม” จึงเหมาะมาก โดยเริ่มจากประตูเมืองและถนนปากแพรก แล้วต่อไปยังพิพิธภัณฑ์และอนุสรณ์สถานต่าง ๆ ในตัวเมือง

 

แม้จะเป็นสถานที่เปิดโล่งและเข้าชมได้ตลอดวัน แต่บรรยากาศที่เหมาะที่สุดมักเป็นช่วงเช้าหรือช่วงเย็น เพราะแสงจะนุ่มและทำให้รายละเอียดผิวปูน–อิฐดูมีมิติ อีกทั้งอากาศไม่ร้อนเกินไป เหมาะกับการเดินต่อไปตามถนนปากแพรกเพื่อสำรวจย่านชุมชนเก่า หรือแวะรับประทานอาหารในตัวเมืองก่อนต่อไปยังสะพานข้ามแม่น้ำแควและจุดท่องเที่ยวอื่น

 

สิ่งสำคัญอีกอย่างคือการเข้าชมด้วยความเคารพต่อพื้นที่ประวัติศาสตร์ เพราะประตูเมืองเป็นมรดกทางวัฒนธรรมของชุมชน การถ่ายภาพทำได้ตามปกติ แต่การรักษาความเรียบร้อย ไม่ปีนป่าย ไม่ทำลายผิวปูน–อิฐ และไม่รบกวนคนในชุมชน จะช่วยให้พื้นที่คงอยู่ได้ยาวนานและยังเป็นประโยชน์กับการท่องเที่ยวเชิงคุณภาพของกาญจนบุรีโดยรวม

 

เมื่อเราเชื่อมเรื่องเล่าของประตูเมืองเข้ากับชุมชนปากแพรก จะเห็นว่า “เมือง” ในความหมายของกาญจนบุรีไม่เคยหยุดนิ่ง เมืองถูกย้าย ถูกสร้าง ถูกบูรณะ และถูกเล่าใหม่ในแต่ละยุค แต่ประตูเมืองยังคงทำหน้าที่เป็นจุดเริ่มต้นของการทำความเข้าใจเมืองเสมอ เพราะมันยืนอยู่ตรงรอยต่อระหว่างประวัติศาสตร์ราชสำนักกับประวัติศาสตร์ชุมชน ระหว่างยุทธศาสตร์การตั้งรับกับการค้าขาย และระหว่างความทรงจำของคนท้องถิ่นกับประสบการณ์ของนักท่องเที่ยว

 

ดังนั้น หากคุณกำลังมองหาที่เที่ยวกาญจนบุรีในเมืองที่ให้ทั้งภาพสวย ความหมายลึก และต่อยอดเป็นเส้นทางท่องเที่ยวได้หลายแบบ ประตูเมืองกาญจนบุรีคือจุดที่ควรเริ่มต้น เพราะเพียงเดินผ่านซุ้มประตูนี้ คุณจะเหมือนได้ “เดินผ่านเวลา” จากยุครัตนโกสินทร์ตอนต้นเข้าสู่เมืองร่วมสมัยที่ยังมีชีวิต และยังมีเรื่องเล่ารอให้คุณค่อย ๆ เปิดอ่านทีละชั้นไปพร้อมกับผู้คนในปากแพรกและแม่น้ำแควใหญ่ที่ไหลผ่านเมืองนี้มาตลอด

 

 

ตอบ: สร้างขึ้นในสมัยสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 3) เมื่อปี พ.ศ. 2374 ในวาระการย้ายเมืองกาญจนบุรีจากตำบลลาดหญ้ามาสู่ย่านปากแพรก

 

ตอบ: เพื่อให้เหมาะกับยุทธศาสตร์การตั้งรับข้าศึกที่เปลี่ยนไป และเพื่อความสะดวกในการค้าขายและการคมนาคมกับเมืองต่าง ๆ โดยใช้ชัยภูมิริมแม่น้ำและเส้นทางสัญจรที่ได้เปรียบกว่าเดิม

 

ตอบ: เป็นกำแพงก่ออิฐถือปูน ด้านบนมีใบเสมา ผังเมืองเป็นสี่เหลี่ยมผืนผ้า กว้างประมาณ 210 เมตร ยาวประมาณ 480 เมตร มีป้อมประจำมุม 4 ป้อม และมีประตูรวม 8 ประตู แต่ปัจจุบันชำรุดไปเกือบหมด เหลือเด่นชัดที่สุดคือประตูเมืองด้านหน้าและแนวกำแพงบางส่วน

 

ตอบ: โดยทั่วไปเข้าชมได้ตลอดวัน (24 ชั่วโมง) เพราะเป็นพื้นที่เปิดโล่งในเขตเมือง นักท่องเที่ยวสามารถแวะชมและถ่ายภาพได้สะดวก

 

ตอบ: ระยะทางโดยประมาณราว 3.7 กม. เดินทางด้วยรถในเมืองได้สะดวก และสามารถจัดเป็นเส้นทางท่องเที่ยวต่อเนื่องกับพิพิธภัณฑ์และอนุสรณ์สถานในตัวเมืองได้

 

ตอบ: แนะนำต่อเส้นทางไปชุมชนปากแพรก (เดินต่อได้), สุสานทหารสัมพันธมิตรดอนรัก, พิพิธภัณฑ์ทางรถไฟไทย–พม่า, สกายวอล์คกาญจนบุรี และสะพานข้ามแม่น้ำแคว เพื่อเชื่อมเรื่องเล่าจากยุครัชกาลที่ 3 สู่ประวัติศาสตร์สงครามโลกครั้งที่ 2 และเมืองกาญจน์ร่วมสมัย