พิพิธภัณฑ์สถานแห่งชาติเชียงใหม่

Rating: 3.5/5 (6 votes)

วันเปิดทำการ: วันพุธ–วันอาทิตย์ (ปิดวันจันทร์–อังคาร และวันหยุดนักขัตฤกษ์)

เวลาเปิดทำการ: 09.00–16.00 น.

 

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เชียงใหม่ หรือที่หลายคนเรียกสั้น ๆ ว่า พิพิธภัณฑ์เชียงใหม่ เป็นจุดเริ่มต้นที่ดีมากสำหรับใครที่อยากทำความรู้จักเมืองเชียงใหม่และดินแดนล้านนาให้ลึกกว่าการเดินชมวัดหรือคาเฟ่ ตัวพิพิธภัณฑ์ตั้งอยู่ริมถนนซุปเปอร์ไฮเวย์ เชียงใหม่–ลำปาง ใกล้วัดเจ็ดยอด บนพื้นที่ที่กรมศิลปากรจัดตั้งขึ้นให้เป็นพิพิธภัณฑสถานระดับภาค เพื่อทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางการศึกษา การอนุรักษ์ และการให้บริการข้อมูลด้านศิลปวัฒนธรรมของจังหวัดเชียงใหม่และภาคเหนือตอนบนทั้งหมด หรือที่รู้จักกันมาแต่โบราณในชื่อ “ล้านนา” อาคารหลักเป็นอาคารจตุรมุขทรงไทยประยุกต์สองชั้น ประดับยอดจั่วด้วยกาแลแบบศิลปะพื้นเมืองล้านนา ทำให้ตั้งแต่แรกเห็น ผู้มาเยือนก็สัมผัสได้ทันทีว่าที่นี่ไม่ได้เป็นเพียงอาคารจัดแสดงทั่วไป แต่เป็นพื้นที่ที่ออกแบบมาเพื่อเล่าเรื่อง “เมืองหลวงแห่งล้านนา” อย่างเป็นระบบและงดงาม

 

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เชียงใหม่ เปิดให้ประชาชนเข้าชมอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 6 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2516 โดยพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว พร้อมด้วยสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ เสด็จพระราชดำเนินมาทรงเปิดอาคารและทอดพระเนตรนิทรรศการถาวรภายในอาคาร การออกแบบอาคารในลักษณะไทยประยุกต์ผสมผสานเอกลักษณ์ล้านนานี้ ช่วยเชื่อมโยงบรรยากาศภายนอกกับเนื้อหาภายในได้อย่างกลมกลืน ภายหลังในปี พ.ศ. 2539 พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เชียงใหม่ ได้รับการซ่อมแซม ต่อเติมอาคาร และปรับปรุงนิทรรศการถาวรให้มีเนื้อหาวิชาการเข้มข้นขึ้น ควบคู่กับการใช้เทคนิคการจัดแสดงที่หลากหลาย ทั้งสื่อภาพ แผนผังจำลอง และวัตถุจัดแสดงจริง เพื่อให้ผู้ชมทุกวัยเข้าถึงเรื่องราวของล้านนาได้ง่ายขึ้นและมีชีวิตชีวามากกว่าเดิม

 

ภายในพิพิธภัณฑ์จัดแสดงข้อมูลเกี่ยวกับเมืองเชียงใหม่และดินแดนล้านนาในมิติต่าง ๆ อย่างเป็นลำดับ ตั้งแต่ภูมิประเทศ ภูมิอากาศ สภาพธรณีวิทยา และชีวิตดึกดำบรรพ์ของภาคเหนือ แสดงให้เห็นว่าพื้นที่แห่งนี้เคยเป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของมนุษย์และสัตว์โบราณมาก่อนจะกลายมาเป็นอาณาจักรที่รุ่งเรืองในเวลาต่อมา ส่วนจัดแสดงแรกยังเล่าเรื่องการตั้งถิ่นฐานของมนุษย์ก่อนประวัติศาสตร์ และเรื่องราวของชนเผ่าลัวะซึ่งถือเป็นชนพื้นเมืองดั้งเดิมของภาคเหนือ ก่อนที่อาณาจักรหริภุญไชยจะเกิดขึ้นในฐานะรัฐแรกในภูมิภาคนี้ การได้เห็นโบราณวัตถุ เครื่องมือหิน ภาชนะดินเผา และโครงกระดูกจากชั้นดินต่าง ๆ ช่วยให้ผู้ชมมองเห็นเส้นเวลายาวไกลของผืนแผ่นดินล้านนาได้ชัดเจนขึ้น

 

จากนั้นนิทรรศการจะพาผู้ชมเข้าสู่ประวัติศาสตร์ราชอาณาจักรล้านนาอย่างเป็นลำดับ เริ่มจากการสถาปนานครเชียงใหม่โดยพญามังราย ความรุ่งเรืองของเมืองในฐานะศูนย์กลางการค้า การศาสนา และศิลปกรรมของภาคเหนือ ตลอดจนช่วงเวลาที่อาณาจักรเข้าสู่ภาวะเสื่อมถอย จากสงคราม การเมือง และการเปลี่ยนแปลงในภูมิภาค นิทรรศการส่วนนี้จัดแสดงจารึก เครื่องใช้ เครื่องศาสนพิธี พระพุทธรูป และงานศิลปกรรมหลากยุคที่สะท้อนอัตลักษณ์ล้านนา เช่น ลายคำปิดทอง งานปูนปั้น และงานแกะสลักไม้ ทำให้ผู้ชมเข้าใจได้ว่าล้านนาไม่ใช่เพียงชื่อทางภูมิศาสตร์ แต่เป็นอารยธรรมที่มีระบบคิด ความเชื่อ และงานศิลปะแบบเฉพาะของตนเอง

 

อีกส่วนหนึ่งที่น่าสนใจอย่างยิ่งคือการเล่าเรื่องเชียงใหม่ภายใต้ร่มเงาอาณาจักรสยาม หลังการกอบกู้เอกราชจากพม่าและการตั้งเมืองเชียงใหม่ขึ้นใหม่ในพุทธศักราช 2339 นิทรรศการเล่าถึงความสัมพันธ์ระหว่างเมืองเชียงใหม่กับกรุงเทพฯ การส่งขุนนาง การปกครอง การค้าขาย และการปรับตัวของเมืองล้านนาในโลกสมัยใหม่ ผู้ชมจะได้เห็นพัฒนาการในด้านเศรษฐกิจผ่านข้อมูลการค้าในระยะแรกช่วง พ.ศ. 2399–2463 ซึ่งเป็นยุคที่การค้าทางบกและทางน้ำเริ่มเติบโต ก่อนจะเข้าสู่ระยะที่สองระหว่าง พ.ศ. 2467–2482 เมื่อทางรถไฟสายเหนือสร้างเสร็จและมาถึงเชียงใหม่ การมาของรถไฟไม่เพียงเปลี่ยนรูปแบบการคมนาคม แต่ยังส่งผลต่อการค้าขาย การเดินทางของผู้คน และการแลกเปลี่ยนวัฒนธรรมอย่างมีนัยสำคัญ

 

ภายในนิทรรศการยังมีส่วนที่อธิบายการดำรงชีวิตและพัฒนาการทางสังคมของผู้คนในเชียงใหม่และล้านนาอย่างละเอียด ทั้งด้านการเกษตร การทำเหมือง และอุตสาหกรรมพื้นฐาน การเงินการธนาคาร การศึกษา และการสาธารณสุข ผู้ชมจะได้เห็นตัวอย่างข้าวของเครื่องใช้ในชีวิตประจำวัน เครื่องมือการเกษตร เครื่องชั่ง ตราชั่ง เครื่องมือแพทย์ยุคแรก ๆ รวมถึงรูปถ่ายเมืองเชียงใหม่ในอดีตที่สะท้อนให้เห็นความเปลี่ยนแปลงของเมืองจากชุมชนริมปิงสู่เมืองใหญ่ด้านการท่องเที่ยวในปัจจุบัน ส่วนจัดแสดงท้าย ๆ ยังนำเสนอวิวัฒนาการของศิลปกรรมล้านนาเปรียบเทียบกับศิลปกรรมในภูมิภาคอื่นของประเทศไทย ทำให้เห็นทั้งความเหมือนและความต่างระหว่างศิลปะแต่ละพื้นที่อย่างชัดเจน

 

การจัดแสดงภายในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เชียงใหม่ แบ่งออกเป็น 6 ส่วนหลักที่เรียงร้อยเนื้อหาอย่างต่อเนื่อง ส่วนแรกเล่าภูมิหลังแผ่นดินล้านนา ตั้งแต่ธรณีวิทยา ชีวิตดึกดำบรรพ์ และสภาพแวดล้อมของภาคเหนือ รวมทั้งเรื่องราวของชนเผ่าลัวะและรัฐหริภุญไชย ส่วนที่สองเล่าประวัติศาสตร์ราชอาณาจักรล้านนาในช่วงรุ่งเรืองและช่วงเสื่อมถอย ส่วนที่สามอธิบายเรื่องเมืองเชียงใหม่ใต้ร่มอาณาจักรสยามหลังการกอบกู้เอกราชจากพม่า ส่วนที่สี่เล่าพัฒนาการด้านการค้าและเศรษฐกิจในสองช่วงเวลาสำคัญคือก่อนและหลังรถไฟมาถึง ส่วนที่ห้าให้ภาพการดำรงชีวิตและพัฒนาการทางสังคม โดยเชื่อมโยงการเกษตร อุตสาหกรรม การเงิน การศึกษา และการสาธารณสุขเข้าด้วยกัน และส่วนที่หกแสดงวิวัฒนาการงานศิลปกรรมล้านนาควบคู่กับศิลปกรรมไทยโดยรวม ทำให้ผู้ชมเห็นโครงเรื่องใหญ่ของล้านนาได้ครบทั้งมิติประวัติศาสตร์ เศรษฐกิจ สังคม และศิลปะ

 

บรรยากาศภายในพิพิธภัณฑ์สงบ เรียบง่าย และเอื้อต่อการเดินชมอย่างไม่รีบร้อน ป้ายข้อมูลทั้งภาษาไทยและอังกฤษทำให้ผู้ชมชาวไทยและต่างชาติสามารถเรียนรู้ร่วมกันได้อย่างสะดวก สำหรับผู้ที่สนใจศึกษาลึกเพิ่มเติม ที่นี่ถือเป็นแหล่งข้อมูลสำคัญของนักเรียน นักศึกษา นักวิจัย และผู้สนใจประวัติศาสตร์ล้านนา เนื่องจากมีการรวบรวมโบราณวัตถุ เอกสาร และข้อมูลอ้างอิงจำนวนมากไว้ในพื้นที่เดียว การได้เดินจากตู้จัดแสดงหนึ่งไปยังอีกตู้หนึ่ง เปรียบเสมือนการเดินย้อนเวลาไปทีละช่วงอย่างช้า ๆ จากยุคก่อนประวัติศาสตร์สู่เวลาที่เชียงใหม่กลายเป็นเมืองท่องเที่ยวสำคัญของไทยในปัจจุบัน

 

การเดินทางมายังพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เชียงใหม่ สามารถทำได้สะดวกทั้งรถส่วนตัวและรถสาธารณะ หากเดินทางด้วยรถยนต์ส่วนตัว จากย่านมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ให้ใช้ถนนห้วยแก้วมุ่งหน้าสี่แยกรินคำ เลี้ยวซ้ายเข้าสู่ถนนซุปเปอร์ไฮเวย์สายเชียงใหม่–ลำปาง จากนั้นขับตรงไปผ่านวัดเจ็ดยอดเล็กน้อยประมาณ 500 เมตร พิพิธภัณฑ์จะอยู่ทางซ้ายมือ ใกล้กับทางเข้าวัดเจ็ดยอด มีป้ายบอกทางชัดเจน สามารถเลี้ยวเข้าลานจอดรถด้านหน้าอาคารได้เลย ส่วนผู้ที่ใช้รถสองแถวสีแดงสามารถแจ้งคนขับให้มาส่งบริเวณวัดเจ็ดยอดหรือพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เชียงใหม่ แล้วเดินเข้าพื้นที่พิพิธภัณฑ์ได้ในระยะทางสั้น ๆ ทำเลของพิพิธภัณฑ์อยู่ไม่ไกลจากย่านคูเมืองด้านเหนือ แยกรินคำ และศูนย์การค้าเมญ่า จึงสามารถจัดรวมเข้ากับโปรแกรมเที่ยววัดใกล้เคียงหรือแวะทานอาหารในย่านช้างเผือกได้อย่างลงตัว

 

ในด้านเวลาเปิดทำการ ปัจจุบันพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เชียงใหม่เปิดให้เข้าชมทุกวันพุธถึงวันอาทิตย์ ตั้งแต่เวลา 09.00–16.00 น. และหยุดทำการในวันจันทร์ วันอังคาร รวมทั้งวันหยุดนักขัตฤกษ์ ผู้ที่วางแผนเดินทางควรตรวจสอบประกาศล่าสุดจากกรมศิลปากรหรือเพจของพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เชียงใหม่ เผื่อกรณีมีการปิดให้บริการชั่วคราวในบางช่วง สำหรับค่าธรรมเนียมเข้าชม คนไทยมีอัตราค่าธรรมเนียมประมาณคนละ 20 บาท ส่วนชาวต่างชาติประมาณคนละ 100 บาท กลุ่มนักเรียน นักศึกษาในเครื่องแบบ พระภิกษุ สามเณร นักบวชในศาสนาต่าง ๆ และกลุ่มที่ได้รับสิทธิตามเงื่อนไขของกรมศิลปากรจะได้รับการยกเว้นค่าธรรมเนียมเมื่อแสดงหลักฐานต่อเจ้าหน้าที่ การจัดอัตราค่าธรรมเนียมในระดับที่ทุกคนเข้าถึงได้เช่นนี้ ทำให้พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เชียงใหม่เป็นหนึ่งในแหล่งเรียนรู้ด้านประวัติศาสตร์และศิลปวัฒนธรรมที่คุ้มค่าอย่างยิ่งสำหรับการแวะชมเมื่อมาเยือนเชียงใหม่

 

โดยภาพรวม พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เชียงใหม่ ทำหน้าที่เป็นเหมือน &ldquoาห้องเรียนใหญ่ของล้านนา” ที่เปิดประตูต้อนรับทุกคนให้เข้ามาเรียนรู้รากเหง้าของผู้คนบนแผ่นดินเหนือผ่านโบราณวัตถุ เอกสาร ภาพถ่าย และการจัดแสดงที่เรียงร้อยเนื้อหาอย่างเป็นระบบ การใช้เวลาเดินชมที่นี่สัก 1–2 ชั่วโมง จะช่วยเติมเต็มภาพของเชียงใหม่ให้ชัดกว่าการมองเห็นเพียงวัดสวยหรือถนนท่องเที่ยวยอดนิยม เพราะเบื้องหลังเมืองที่คึกคักในวันนี้ คือประวัติศาสตร์อันยาวนานของอาณาจักรล้านนา การเปลี่ยนผ่านสู่การเป็นส่วนหนึ่งของรัฐไทย และพัฒนาการทางเศรษฐกิจ–สังคมในแต่ละยุคสมัย สำหรับใครที่อยากให้การมาเที่ยวเชียงใหม่ครั้งหนึ่งมีทั้งความเพลิดเพลินและความเข้าใจเมืองนี้อย่างลึกซึ้ง พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เชียงใหม่คือจุดหมายที่ไม่ควรมองข้าม

 

 

ตอบ: พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เชียงใหม่เปิดให้เข้าชมวันพุธ–วันอาทิตย์ เวลา 09.00–16.00 น. และปิดทุกวันจันทร์ วันอังคาร รวมทั้งวันหยุดนักขัตฤกษ์ ผู้เยี่ยมชมควรตรวจสอบประกาศล่าสุดจากกรมศิลปากรหรือช่องทางทางการของพิพิธภัณฑ์ก่อนเดินทาง เผื่อกรณีมีการปิดบริการชั่วคราวในบางช่วง

 

ตอบ: โดยทั่วไปชาวไทยมีค่าธรรมเนียมเข้าชมประมาณคนละ 20 บาท ส่วนชาวต่างชาติประมาณคนละ 100 บาท นักเรียน นักศึกษาในเครื่องแบบ พระภิกษุ สามเณร นักบวชในศาสนาต่าง ๆ และกลุ่มที่ได้รับสิทธิยกเว้นตามระเบียบกรมศิลปากร สามารถเข้าชมฟรีเมื่อแสดงหลักฐานประกอบต่อเจ้าหน้าที่ ทั้งนี้อัตราค่าธรรมเนียมอาจมีการเปลี่ยนแปลง ควรตรวจสอบข้อมูลล่าสุดก่อนเข้าชม

 

ตอบ: ภายในพิพิธภัณฑ์จัดแสดงเนื้อหาหลากหลายด้านเกี่ยวกับล้านนาและเชียงใหม่ ตั้งแต่เรื่องธรณีวิทยา ชีวิตดึกดำบรรพ์ การตั้งถิ่นฐานยุคก่อนประวัติศาสตร์ ประวัติศาสตร์ราชอาณาจักรล้านนา เมืองเชียงใหม่ภายใต้ร่มอาณาจักรสยาม การพัฒนาเศรษฐกิจ การค้า การเกษตร อุตสาหกรรม รวมถึงการดำรงชีวิตของผู้คนในสังคมเมืองล้านนาและวิวัฒนาการของศิลปกรรมล้านนาเปรียบเทียบกับศิลปกรรมไทยโดยรวม

 

ตอบ: หากต้องการเดินชมแบบทั่วไป อ่านป้ายข้อมูลและดูโบราณวัตถุในแต่ละส่วนอย่างคร่าว ๆ ควรเผื่อเวลาประมาณ 1–2 ชั่วโมง แต่หากเป็นผู้ที่สนใจด้านประวัติศาสตร์หรือศิลปกรรมล้านนาโดยเฉพาะ อาจใช้เวลานานกว่านั้นตามความละเอียดในการอ่านและการสังเกตงานศิลปะและโบราณวัตถุแต่ละชิ้น

 

ตอบ: สามารถเดินทางได้สะดวกโดยรถสองแถวสีแดงจากในเมือง เพียงบอกคนขับให้ไปส่งบริเวณวัดเจ็ดยอดหรือพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เชียงใหม่ จากนั้นสามารถเดินเข้าพื้นที่พิพิธภัณฑ์ได้ในระยะไม่ไกล นอกจากนี้ยังสามารถใช้บริการรถแท็กซี่หรือบริการเรียกรถผ่านแอปพลิเคชัน โดยใช้ชื่อพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เชียงใหม่หรือวัดเจ็ดยอดเป็นจุดหมายปลายทาง

 

ตอบ: เหมาะอย่างยิ่ง เพราะมีการจัดแสดงที่เข้าใจง่าย มีภาพ แผนผังจำลอง และโบราณวัตถุให้เด็ก ๆ ได้เห็นของจริง ช่วยให้เรียนรู้ประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมล้านนาแบบไม่เครียด ผู้ปกครองอาจช่วยอธิบายเพิ่มเติมระหว่างเดินชม และควรดูแลเด็กไม่ให้วิ่งเล่นหรือสัมผัสวัตถุจัดแสดงโดยตรงเพื่อรักษาสภาพโบราณวัตถุให้คงอยู่ต่อไป