บ้านป่าตาล

Rating: 3.8/5 (4 votes)

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 08.00–17.00 น. (แนะนำโทร/ทักเพจล่วงหน้า หากต้องการเวิร์กช็อปหรือสั่งทำจำนวนมาก)

 

บ้านป่าตาล คือหมู่บ้านเก่าแก่อีกหมู่บ้านหนึ่งของเมืองเชียงใหม่ที่ยังมีขนบธรรมเนียมประเพณีภาคเหนือพื้นบ้านพื้นเมืองหลงเหลืออยู่จนถึงปัจจุบัน และเสน่ห์ของชุมชนนี้ไม่ได้อยู่แค่ “ความเก่า” แบบนิ่ง ๆ แต่อยู่ที่การที่ผู้คนยังใช้ชีวิตอยู่กับภูมิประเทศ วัตถุดิบ และจังหวะงานฝีมือจริง ๆ ในแต่ละวัน จนทำให้บ้านป่าตาลกลายเป็นพื้นที่ที่คนมาเที่ยวแล้วจับต้องได้ว่า วัฒนธรรมไม่ใช่ของตั้งโชว์ แต่มันคือ “การทำมาหากิน” ที่เดินไปพร้อมกับความเชื่อ ความภูมิใจ และความสัมพันธ์ของคนในชุมชน

 

อาชีพหลักของชาวบ้านแต่เดิมคือการทำไร่ทำนา แต่สิ่งที่ทำให้บ้านป่าตาลมีภาพจำชัดคือการที่ชาวบ้านนำประโยชน์จากดินเหนียวที่มีอยู่มากจากหัวไร่ปลายนามาปั้นเป็นก้อนอิฐ หม้อดิน และผางประทีป เพื่อสร้างรายได้ให้กับครัวเรือน งานแบบนี้สะท้อนวิธีคิดของชุมชนเหนือหลายแห่งที่ใช้ทรัพยากรในพื้นที่อย่างรู้ค่า คือไม่ได้ขุดดินมา “แค่ใช้” แต่ขุดมาเพื่อแปรเป็นของที่อยู่ในชีวิตประจำวันของคนอื่นได้จริง ไม่ว่าจะเป็นอิฐที่ไปเป็นส่วนหนึ่งของบ้านเรือน หม้อดินที่ไปอยู่ในครัว หรือผางประทีปที่ไปอยู่ในพื้นที่ศรัทธาและพิธีกรรม

 

ถ้ามองให้ลึกขึ้น “ดินเหนียว” สำหรับหมู่บ้านช่าง ไม่ได้เป็นแค่วัตถุดิบ แต่มันคือบททดสอบความอดทนและความละเอียดของคนทำ เพราะงานดินเผาไม่ได้ชนะกันที่ความเร็ว งานที่ดีต้องรู้ว่าเนื้อดินควรนวดจนเนียนแค่ไหน ควรขึ้นรูปอย่างไรให้ผนังชิ้นงานสมดุล ควรตากให้แห้งแบบค่อยเป็นค่อยไปเพื่อไม่ให้แตกร้าว และควรเผาด้วยอุณหภูมิ/เวลาประมาณไหนเพื่อให้ชิ้นงานแข็งแรงตามหน้าที่ของมัน ยิ่งเป็นหม้อดินและงานที่ต้อง “ใช้งานจริง” ความสวยจะมาเป็นเรื่องรอง เพราะแก่นคือความทนและความไว้ใจได้ของชิ้นงาน

 

ในยุคที่วิถีชีวิตเปลี่ยนไป บ้านป่าตาลก็ไม่ได้หยุดอยู่กับภาพเดิมเพียงอย่างเดียว ปัจจุบันมีการพัฒนาผลิตภัณฑ์ที่หลากหลายยิ่งขึ้น เช่น รูปปั้นคนยิ้ม และรูปปั้นสัตว์ยิ้มต่าง ๆ ซึ่งทำหน้าที่เหมือน “สะพาน” เชื่อมงานฝีมือดั้งเดิมเข้ากับรสนิยมร่วมสมัยได้ดี เพราะคนรุ่นใหม่อาจไม่ได้ซื้อหม้อดินไปใช้ทุกวันเหมือนเดิม แต่ยังอยากได้ของแต่งบ้านที่มีเรื่องเล่า มีมือคนทำ และมีความรู้สึกอบอุ่นแบบงานคราฟต์ ชิ้นงานแนว “ยิ้ม” ของบ้านป่าตาลจึงเหมือนการเล่าว่า ชุมชนยังอยู่ได้ด้วยงานเดิม เพียงแต่เปลี่ยนภาษาให้เข้ากับคนยุคใหม่มากขึ้น

 

อีกมุมที่น่าคิดคือ งานอย่าง “ผางประทีป” ทำให้เราเห็นชัดว่าหัตถกรรมไม่ได้ถูกตัดขาดจากความเชื่อและพิธีกรรม ผางประทีปเป็นของที่มีบทบาทในพื้นที่ศรัทธาและงานบุญอยู่แล้วในภาคเหนือ เมื่อชุมชนทำผางประทีปได้เอง มันจึงไม่ใช่แค่รายได้ แต่เป็นการรักษาสายใยของวัฒนธรรมที่ผูกกับการจุดไฟ การถวายแสงสว่าง และความหมายเชิงสัญลักษณ์ที่อยู่ในวิถีล้านนา การเที่ยวบ้านป่าตาลด้วยสายตาแบบนี้ จะทำให้คุณไม่ได้เห็นแค่ “ของน่ารัก” แต่เห็นระบบความหมายที่ซ่อนอยู่หลังชิ้นงานด้วย

 

ถ้าคุณอยากดันประสบการณ์ให้ “แน่น” ขึ้น ลองชวนตัวเองสังเกตความต่างของงานดินในเชียงใหม่เป็นฉากหลัง เช่น บ้านเหมืองกุงที่เด่นเรื่องภาชนะดินเผาแบบ “ของใช้ในบ้าน” (อย่างคนโท/น้ำต้น) จะให้ภาพภูมิปัญญาเรื่องประโยชน์ใช้สอยและคุณสมบัติของดินเผาในชีวิตประจำวัน ส่วนบ้านป่าตาลจะให้ภาพอีกด้านที่ชัดขึ้นคือการเอาดินไปต่อยอดเป็นทั้งของใช้ (อิฐ หม้อดิน) และของเชิงสัญลักษณ์/ของตกแต่ง (ผางประทีป งานยิ้ม) ซึ่งสะท้อนการปรับตัวของชุมชนงานฝีมือให้เดินได้ในตลาดปัจจุบัน แต่ยังคง “ความเป็นเหนือ” อยู่ในตัวงาน

 

และเพราะบ้านป่าตาลอยู่ในโซนหางดงที่เชื่อมต่อย่านท่องเที่ยวและงานคราฟต์ได้ง่าย คุณจึงจัดเป็นทริป “สายหัตถกรรม” ได้แบบไม่เหนื่อย เช่น แวะบ้านป่าตาลเพื่อซึมซับงานดิน ต่อด้วยวัดอินทราวาส (วัดต้นเกว๋น) เพื่อดูสถาปัตยกรรมล้านนา แล้วไปบ้านถวายเพื่อดูงานไม้แกะสลัก หรือปิดท้ายด้วยอุทยานหลวงราชพฤกษ์/เชียงใหม่ไนท์ซาฟารี ทั้งหมดเป็นเส้นทางที่เดินทางต่อกันได้และเหมาะกับการเที่ยวแบบมีธีม

 

การเดินทาง เดินทางโดยรถจักรยานยนต์ รถยนต์ หรือรถโดยสารประจำทาง จากสี่แยกสนามบินไปทางอำเภอหางดงประมาณ 7 กิโลเมตร ใช้เวลาเดินทางประมาณ 10–15 นาที เลยปั๊มน้ำมัน ปตท.ประมาณ 300 เมตร หมู่บ้านป่าตาลตั้งอยู่ทางซ้ายมือก่อนถึงสี่แยกสะเมิง

 

 

ตอบ: เด่นเรื่องงานดินเผาจากดินเหนียวท้องถิ่น ทั้งอิฐ หม้อดิน ผางประทีป และงานประติมากรรมร่วมสมัยอย่าง “คนยิ้ม/สัตว์ยิ้ม” ที่กลายเป็นเอกลักษณ์ของชุมชน

 

ตอบ: เพราะดินเหนียวในพื้นที่มีมาก ชาวบ้านจึงใช้เวลาว่างจากงานไร่นามาแปรดินเป็นผลิตภัณฑ์เพื่อสร้างรายได้เสริมให้ครัวเรือน และต่อยอดเป็นหัตถกรรมประจำชุมชน

 

ตอบ: ผางประทีปเป็นของที่ใช้ในบริบทศรัทธาและงานบุญ การทำผางประทีปจึงไม่ใช่แค่การขายของ แต่เป็นการรักษาภูมิปัญญาและความหมายเชิงวัฒนธรรมที่อยู่กับวิถีล้านนา

 

ตอบ: ถ้าอยากได้ของ “ใช้งานได้จริง” เลือกหม้อดิน/งานภาชนะที่เหมาะกับการใช้งานในครัว แต่ถ้าอยากได้ของแต่งบ้านและของฝากที่มีเอกลักษณ์ เลือกกลุ่ม “คนยิ้ม/สัตว์ยิ้ม” หรือชิ้นงานประติมากรรมที่สะท้อนคาแรกเตอร์ของชุมชน

 

ตอบ: ลองให้เวลากับการสังเกตขั้นตอนงานดิน เช่น การขึ้นรูป การตาก การเผา และพูดคุยกับช่างเรื่องการดูแลชิ้นงาน จะทำให้เข้าใจคุณค่า “งานมือ” และเห็นความหมายของงานดินในฐานะวิถีชีวิตมากขึ้น

 

ตอบ: สามารถต่อทริปสายคราฟต์ได้ง่าย เช่น กาดฝรั่งวิลเลจ วัดต้นเกว๋น บ้านถวาย อุทยานหลวงราชพฤกษ์ และเชียงใหม่ไนท์ซาฟารี ซึ่งอยู่ในโซนเดียวกันและเดินทางต่อกันสะดวก