ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงแม่ทาเหนือ

Rating: 4.5/5 (4 votes)

วันเปิดทำการ: ทุกวัน (แนะนำโทรสอบถาม/นัดหมายล่วงหน้า เพราะเป็นพื้นที่ปฏิบัติงานของโครงการหลวง)

เวลาเปิดทำการ: แนะนำ 08.30–16.30 น. (เวลาอาจปรับตามภารกิจพื้นที่ ควรตรวจสอบก่อนเดินทาง)

 

ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงแม่ทาเหนือ เป็นปลายทาง “ที่พักผ่อนเชียงใหม่” ที่เหมาะกับคนอยากเที่ยวภาคเหนือแบบได้ทั้งความสดชื่นของธรรมชาติและความเข้าใจเรื่องการพัฒนาชุมชนบนพื้นที่สูง เพราะที่นี่ไม่ใช่แค่จุดแวะถ่ายรูป แต่เป็นพื้นที่ทำงานจริงของโครงการหลวงและโครงการพระราชดำริที่ตั้งใจแก้โจทย์ปากท้องให้คนอยู่ได้ พร้อมกับช่วยลดแรงกดดันต่อผืนป่าต้นน้ำไปพร้อมกัน

 

ความเป็นมาของพื้นที่เริ่มชัดในปี 2521 เมื่อมีพระราชดำริให้ช่วยราษฎรในชุมชนทาเหนือให้มีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้นและป้องกันปัญหาการบุกรุกทำลายป่า ช่วงแรกของการดำเนินงานได้รับความร่วมมือด้านการปลูกสร้างสวนป่าเพื่อให้ชุมชนมีรายได้จากการดูแลรักษาป่าไม้ ก่อนจะค่อย ๆ ขยายไปสู่การพัฒนาอาชีพการเกษตรที่ทำให้คนมีรายได้สม่ำเสมอมากขึ้นโดยไม่ต้องพึ่งการใช้ทรัพยากรป่าแบบหนักเกินสมดุล

 

ภาพภูมิประเทศของศูนย์ฯ เป็นที่ราบระหว่างหุบเขา มีแม่น้ำแม่ทาไหลผ่านด้านทิศเหนือ ขณะที่ด้านทิศใต้เป็นแนวภูเขาสูง พื้นที่ส่วนใหญ่ยังอยู่ในบริบทป่าดิบเขาและป่าเบญจพรรณ ซึ่งเป็นเหตุผลว่าทำไมการพัฒนาอาชีพจึงต้องเดินคู่กับการดูแลทรัพยากรธรรมชาติ ตัวข้อมูลของศูนย์ฯ ระบุระดับความสูงราว 520–850 เมตรจากระดับน้ำทะเล และทำให้การวางแผนปลูกพืชผัก ไม้ผล กาแฟ รวมถึงการเลี้ยงสัตว์ต้องคำนึงถึงฤดูกาลและสภาพพื้นที่อย่างจริงจัง

 

ในมุมงานพัฒนา “เกษตร” คือแกนหลักของศูนย์ฯ โดยมีทั้งพืชผักและไม้ผลภายใต้มาตรฐานอาหารปลอดภัย รวมถึงการส่งเสริมการเลี้ยงกระบือนมและแพะนมเพื่อเพิ่มทางเลือกด้านรายได้ให้เกษตรกร ถ้าคุณมาในสายท่องเที่ยวเชิงเกษตร จุดสนุกคือการได้เห็นแปลงปลูกที่หมุนไปตามฤดูกาล เช่น ถั่วเข็ม แตงกวาญี่ปุ่น ซุกินี รวมถึงแปลงผักอินทรีย์อย่างข้าวโพดฝักอ่อน กระเจี๊ยบเขียว และการจัดการแปลงจริงที่ไม่ใช่สวนโชว์แบบฉากถ่ายรูป นอกจากนี้ยังมีแปลงผลไม้ที่คนชอบถามหาอย่างเสาวรสหวาน อะโวกาโด และมะม่วงนวลคำ รวมถึงกิจกรรมที่หลายคนอยากลองคือการดูการเลี้ยงควายนมและการชิมน้ำนมควายสด (หากมีบริการในช่วงที่ไป ควรสอบถามก่อน)

 

อีกภาพที่ทำให้การ “พักผ่อน” ที่นี่มีความหมาย คือทิวทัศน์นาขั้นบันไดของชุมชน ซึ่งช่วงฤดูเขียวจะให้ความรู้สึกชุ่มตา และช่วงเก็บเกี่ยวจะเห็นเป็นทุ่งรวงข้าวสีทองที่เล่าเรื่องแรงงานและวิถีชีวิตได้แบบไม่ต้องอธิบายยาว เหมาะกับคนที่อยากชะลอจังหวะตัวเองและมองเห็นความสัมพันธ์ระหว่างคน–อาหาร–ภูเขาในภาพเดียวกัน

 

ด้านวัฒนธรรม ศูนย์ฯ อยู่ในพื้นที่ที่มีทั้งคนพื้นเมืองและชุมชนปกาเกอะญอ/กะเหรี่ยง ทำให้การมาเยือนมีโอกาสได้เรียนรู้วิถีชีวิตและงานหัตถกรรมพื้นบ้าน เช่น การทอผ้าและการปักผ้า รวมถึงประเพณีกินข้าวใหม่ที่สะท้อน “ความกตัญญูต่อข้าวและธรรมชาติ” ในมุมของชุมชนบนดอย (หากต้องการชมกิจกรรมหรือจังหวะประเพณี แนะนำวางแผนล่วงหน้าและสอบถามชุมชน/ศูนย์ฯ เพื่อไม่รบกวนพื้นที่และได้ข้อมูลตรงกับช่วงเวลา)

 

สายธรรมชาติจะชอบโซนนี้เพราะมีน้ำตกและเส้นทางเดินชมธรรมชาติที่เชื่อมกับอุทยานแห่งชาติแม่ตะไคร้ โดยจุดที่ถูกพูดถึงบ่อยคือ “น้ำตกตาดเหมย” ซึ่งอยู่ใกล้ศูนย์ฯ และเป็นจุดพักผ่อนเล่นน้ำได้ตามสภาพน้ำ อีกจุดคือ “น้ำตกแม่ตะไคร้” ที่อยู่ทางเหนือของศูนย์ฯ และมักมีน้ำมากในหน้าฝน ส่วนหน้าแล้งจะเห็นโขดหินชัดขึ้น รวมถึงเส้นทางแม่ตะไคร้–ห้วยแก้วที่มีจุดชมวิวมองเห็นผืนป่าได้กว้าง และช่วงประมาณเดือนมีนาคมมักมีดอกเสี้ยวป่าสีขาวเป็นบรรยากาศเด่นของเส้นทางนี้

 

ของฝากของที่ระลึกของพื้นที่นี้มักเป็นสินค้าเกษตรปลอดสารและงานหัตถกรรมผ้าทอของชาวเขา เช่น ผ้าปัก เสื้อ และย่าม ซึ่งเหมาะกับคนที่อยาก “ซื้อของที่มีที่มา” มากกว่าของฝากแบบทั่วไป เพราะรายได้จะย้อนกลับไปสู่คนทำงานจริงในชุมชน

 

เรื่องที่พัก ศูนย์ฯ มีบ้านพักรับรองรองรับนักท่องเที่ยวได้ประมาณ 10 คน และมีพื้นที่กางเต็นท์พร้อมบริการเช่าเต็นท์และถุงนอน ส่วนเรื่องอาหาร ภายในศูนย์ฯ ไม่มีร้านอาหารประจำ แต่สามารถสั่งรายการอาหารล่วงหน้าก่อนเข้าพัก 7 วัน และบริเวณหมู่บ้านใกล้เคียงมีร้านอาหารให้บริการ ดังนั้นถ้าตั้งใจไปพักค้าง แนะนำวางแผนเรื่องมื้ออาหารไว้ตั้งแต่ก่อนออกเดินทาง จะเที่ยวได้ลื่นกว่าและไม่ต้องเสี่ยงกับการ “ไปถึงแล้วค่อยคิด”

 

การเดินทาง จากตัวเมืองเชียงใหม่ใช้เส้นทาง 1317 (ถนนสี่แยกดอนจั่น–สันกำแพง) ตรงไปประมาณ 25 กิโลเมตร เมื่อถึงแยกไปโรงพยาบาลแม่ออน ให้เลี้ยวขวาเข้าทางหลวงหมายเลข 1006 ผ่านโรงพยาบาลแม่ออนและแยกเปาสามเขา ต่อเนื่องทางหลวงหมายเลข 1229 แล้วเลี้ยวขวาที่กิโลเมตรที่ 10 มุ่งหน้าบ้านใหม่ จากนั้นถึงแยกบ้านใหม่เลี้ยวขวาอีกประมาณ 3.5 กิโลเมตรก็จะถึงที่ทำการศูนย์ฯ รวมระยะทางโดยรวมประมาณ 38 กิโลเมตร ใช้เวลาประมาณ 1 ชั่วโมงครึ่ง เส้นทางโดยทั่วไปใช้รถยนต์ได้ทุกประเภท แต่ควรเตรียมรถให้พร้อมสำหรับทางขึ้นลงเขาและเผื่อเวลาเป็นพิเศษในฤดูฝน และพื้นที่นี้ไม่มีบริการรถยนต์รับจ้าง

 

 

ตอบ: เหมาะกับคนที่อยากพักผ่อนเชียงใหม่แบบสงบ ๆ แต่อยากได้สาระเรื่องโครงการหลวง งานเกษตรบนพื้นที่สูง และอยากเห็นความสัมพันธ์ของชุมชนกับป่าต้นน้ำในพื้นที่จริง

 

ตอบ: ปลายฝนถึงหน้าหนาวอากาศสบายและวิวเขียวชุ่มตา ส่วนแปลงพืชผักและผลผลิตจะเปลี่ยนตามฤดูกาล หากอยากดูงานในแปลงแบบเข้าจังหวะ แนะนำโทรถามก่อน

 

ตอบ: ถ้าจะพักในบ้านพักรับรองหรือกางเต็นท์ แนะนำติดต่อศูนย์ฯ ล่วงหน้าเพื่อเช็กวันว่างและเงื่อนไข และถ้าต้องการอาหารให้สั่งล่วงหน้าก่อนเข้าพัก 7 วันตามแนวทางของศูนย์ฯ

 

ตอบ: พื้นที่มีวิถีชุมชนปกาเกอะญอ/กะเหรี่ยงและงานหัตถกรรมผ้าทอ/ปักผ้า รวมถึงประเพณีกินข้าวใหม่ แต่กิจกรรมขึ้นกับช่วงเวลาและความพร้อมของชุมชน ควรสอบถามก่อนและเคารพพื้นที่

 

ตอบ: โดยทั่วไปใช้รถยนต์ได้ทุกประเภท แต่เป็นเส้นทางภูเขาและใช้เวลาประมาณ 1 ชั่วโมงครึ่งจากตัวเมืองเชียงใหม่ ควรเผื่อเวลาในฤดูฝนและตรวจสภาพรถก่อนเดินทาง และพื้นที่ไม่มีบริการรถยนต์รับจ้าง