โครงการหลวงป่าแป๋

Rating: 2.7/5 (9 votes)

วันเปิดทำการ: ทุกวัน (แนะนำโทรสอบถาม/นัดหมายล่วงหน้า ก่อนเดินทาง)

เวลาเปิดทำการ: เวลาเปิด–ปิดอาจเปลี่ยนตามภารกิจพื้นที่และการนัดหมาย

 

โครงการพัฒนาพื้นที่สูงแบบโครงการหลวงป่าแป๋ คือปลายทางพักผ่อนในเชียงใหม่ที่เหมาะกับคนอยาก “เที่ยวแบบได้เห็นชีวิตจริงของพื้นที่สูง” มากกว่ามาเช็กอินแล้วกลับ เพราะเสน่ห์ของป่าแป๋ไม่ได้อยู่ที่วิวอย่างเดียว แต่อยู่ที่การได้เห็นว่าชุมชนบนภูเขาอยู่กับป่า อยู่กับอากาศเย็น และอยู่กับอาชีพที่พึ่งพาทรัพยากรอย่างพอดีได้อย่างไร เมื่อมีระบบส่งเสริมอาชีพ การตลาด และการท่องเที่ยวที่ออกแบบให้คนในพื้นที่เดินไปข้างหน้าได้จริง

 

“ป่าแป๋” เป็นทั้งชื่อหมู่บ้านและชื่อตำบลป่าแป๋ อำเภอแม่แตง จังหวัดเชียงใหม่ โดยประวัติชุมชนระดับท้องถิ่นระบุว่าตั้งเป็นหมู่บ้านราวปี พ.ศ. 2440 จากการอพยพของชาวไทยใหญ่ (เงี้ยว) ที่เข้ามาตั้งรกรากเพื่อปลูกชาพื้นเมือง/ชาอัสสัม แล้วนำใบมาทำ “เมี่ยง” ซึ่งเป็นวัฒนธรรมการหมักใบชาไว้เคี้ยวหลังอาหารหรือใช้รับแขกในวิถีล้านนา ความเป็น “ชุมชนเมี่ยง” จึงฝังอยู่ในภูมิทัศน์ของป่าแป๋มานาน ก่อนที่ผู้คนจากพื้นที่อื่นจะค่อย ๆ ย้ายเข้ามามากขึ้นตามโอกาสของอาชีพและเงื่อนไขภูมิประเทศที่อากาศเย็นสบาย

 

ถ้าคุณเคยรู้จักเมี่ยงแค่ในฐานะของกินเล่น ป่าแป๋จะทำให้เห็นว่าเมี่ยงคือเรื่องของป่าและเศรษฐกิจชุมชนด้วย เพราะชาอัสสัมเป็นพืชที่เติบโตได้ดีในร่มเงาและเดินคู่ไปกับระบบนิเวศป่าได้อย่างแนบเนียน องค์ความรู้ของหน่วยงานพัฒนาพื้นที่สูงก็อธิบายไว้ในทิศทางเดียวกันว่า “ชาเมี่ยง/ชาอัสสัม” เป็นพืชเศรษฐกิจสำคัญของพื้นที่ และด้วยลักษณะการปลูกที่อาศัยร่มเงา จึงช่วยให้แนวคิดการทำกินแบบอยู่กับป่า “ไปด้วยกันได้” มากกว่าการเปิดพื้นที่จนป่าหาย

 

ในมิติของงานพัฒนา ป่าแป๋มีจุดเปลี่ยนสำคัญเมื่อมีการผลักดันให้เกิดพื้นที่โครงการหลวงในตำบล เพื่อช่วยแก้ปัญหาอาชีพและการตลาดของเกษตรกร โดยเอกสารข้อมูลพื้นที่ของหน่วยงานพัฒนาพื้นที่สูงระบุว่า “โครงการขยายผลโครงการหลวงป่าแป๋” ต่อมามีการเปลี่ยนชื่อเป็น “โครงการพัฒนาพื้นที่สูงแบบโครงการหลวงป่าแป๋” และมีขอบเขตรับผิดชอบ 13 หมู่บ้านในตำบลป่าแป๋ โดยสำนักงานโครงการตั้งอยู่ในพื้นที่ตำบลป่าแป๋ และปัจจุบันมีหน้าที่เชื่อมงานส่งเสริมอาชีพ การตลาด และการท่องเที่ยวในแบบที่เหมาะกับบริบทพื้นที่สูง

 

ภาพที่คุณจะสัมผัสได้เมื่อมาเยือน คือป่าแป๋ไม่ใช่พื้นที่ที่ “ทุกคนทำอาชีพเดียวกัน” แต่เป็นพื้นที่ที่พยายามสร้างรายได้หลายทางเพื่อลดความเสี่ยงของครัวเรือน ตัวอย่างกิจกรรมกลุ่มอาชีพที่ถูกเล่าไว้ในข้อมูลที่คุณให้ ได้แก่ กลุ่มผู้ปลูกพืชผักปลอดสารเพื่อบริโภคและจำหน่ายในท้องถิ่น กลุ่มผู้ปลูกกาแฟอาราบิก้าในพื้นที่ที่มีร่มเงาไม้ใหญ่ซึ่งเหมาะกับกาแฟแบบปลูกใต้ร่มไม้ กลุ่มปศุสัตว์บางประเภท รวมถึงกลุ่มสัจจะออมทรัพย์ที่ช่วยสร้างวินัยทางการเงินในชุมชน สิ่งเหล่านี้ทำให้ “การเที่ยว” ของป่าแป๋ไม่ได้แยกขาดจาก “การทำมาหากิน” แต่เป็นการมาเห็นระบบชีวิตที่ออกแบบให้คนอยู่กับภูเขาได้

 

ถ้าคุณอยากเที่ยวเชิงเรียนรู้แบบง่ายที่สุด ให้เริ่มจากการ “เดินดูผลผลิต” แล้วค่อยฟังเรื่องเล่าจากคนพื้นที่ เพราะของที่วางขายมักสะท้อนฤดูกาลและสะท้อนทักษะของชุมชนโดยตรง และยังทำให้เห็นแกนหลักของโครงการพัฒนาอาชีพและการตลาดที่จับต้องได้จริง (ไม่ใช่แค่คำสวย ๆ ในรายงาน) บางช่วงเวลามีการกล่าวถึงตลาดจำหน่ายผลผลิตในพื้นที่ ซึ่งเป็นอีกภาพหนึ่งของการต่อยอดให้ผลผลิตไปถึงผู้บริโภคได้ใกล้ขึ้น

 

บรรยากาศของป่าแป๋ยังมี “วัฒนธรรมชนเผ่าบนพื้นที่สูง” เป็นส่วนหนึ่งของประสบการณ์ หากคุณได้เจอกิจกรรมชุมชนหรือมัคคุเทศก์ท้องถิ่นนำทาง การเที่ยวจะยิ่งนุ่มนวลและลึกขึ้น เพราะคุณจะได้เรียนรู้ผ่านคน ไม่ใช่แค่ผ่านป้ายบอกทาง ข้อสำคัญคือเที่ยวแบบเคารพพื้นที่: ขออนุญาตก่อนถ่ายภาพ ไม่รบกวนวิถีชีวิต และถ้าอยากสนับสนุนแบบตรงที่สุด ให้ซื้อสินค้าชุมชนหรือใช้บริการนำเที่ยวในพื้นที่ตามความเหมาะสม

 

ถ้าคุณอยากต่อทริปธรรมชาติ ป่าแป๋เป็นหนึ่งในโซนที่คนนิยมเชื่อมไป “น้ำพุร้อนโป่งเดือด” ซึ่งเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่มีข้อมูลการเดินทางค่อนข้างชัด โดยมีคำอธิบายว่าใช้ถนนสายแม่มาลัย–ปาย (ทล. 1095) ไปประมาณ 35 กิโลเมตร แล้วเลี้ยวเข้าไปอีกประมาณ 6.5 กิโลเมตร และมีเวลาเปิดทำการที่ถูกระบุไว้ทั่วไป รวมถึงเบอร์ติดต่อในข้อมูลท่องเที่ยว ขณะเดียวกันในเชิงหน่วยงานรัฐ อุทยานฯ ก็มีช่องทางติดต่อส่วนกลางสำหรับข้อมูลท่องเที่ยวเช่นกัน

 

อีกจุดที่สายวิวและสายหมอกชอบคือ “ม่อนอังเกตุ” ซึ่งมีเอกสารประชาสัมพันธ์ท้องถิ่นอธิบายเส้นทางแบบเป็นตัวเลขไว้ค่อนข้างละเอียด ตั้งแต่การออกจากตัวเมืองเชียงใหม่ไปทางทล. 107 ประมาณ 37 กิโลเมตร ถึงตลาดแม่มาลัย แล้วเลี้ยวซ้ายเข้าทล. 1095 ประมาณ 30 กิโลเมตร ก่อนเข้าเส้นทางขึ้นดอยรวมระยะทางอีกประมาณ 15 กิโลเมตร จุดนี้ช่วยให้วางแผนรถและเวลาได้ดีขึ้น และถ้าจะไปช่วงหน้าฝนควรระวังเรื่องทางลื่นเป็นพิเศษ

 

การเดินทาง หากคุณเริ่มจากตัวเมืองเชียงใหม่ เส้นทางหลักที่คนใช้กันบ่อยคือมุ่งหน้าไปโซนแม่แตง แล้วเชื่อมเข้าทล. 107 (เชียงใหม่–ฝาง) ไปทางแยกแม่มาลัย จากนั้นใช้ทล. 1095 (แม่มาลัย–ปาย) เพื่อเข้าพื้นที่ตำบลป่าแป๋ตามจุดหมายที่นัดกับเจ้าหน้าที่หรือจุดท่องเที่ยวที่ตั้งใจไป ข้อแนะนำที่คุ้มสุดคือโทรนัดหมายล่วงหน้า โดยเฉพาะถ้าคุณอยากเข้าพื้นที่กิจกรรมของโครงการหรืออยากให้คนพื้นที่ช่วยแนะนำเส้นทาง/จุดเรียนรู้ เพราะพื้นที่สูง “เปลี่ยนตามฤดูและภารกิจ” ได้เสมอ

 

สุดท้าย ถ้าคุณไปป่าแป๋ด้วยใจที่อยาก “พัก” คุณจะได้พักแน่ แต่ถ้าคุณไปด้วยใจที่อยาก “เข้าใจ” ด้วย คุณจะได้ของแถมเป็นบทเรียนว่า การท่องเที่ยวที่ดีไม่จำเป็นต้องดังหรือแน่นเสมอไป แต่อาจเป็นพื้นที่ที่ทำให้เราเห็นความพยายามของชุมชน และทำให้การใช้เงินของนักท่องเที่ยวไหลกลับไปหล่อเลี้ยงคนในพื้นที่ได้จริง

 

 

ตอบ: เหมาะกับคนที่อยากเที่ยวแบบได้ความรู้ ชอบวิถีชุมชนบนพื้นที่สูง สนใจเรื่องเมี่ยง/ชาอัสสัม/กาแฟ และอยากเดินทางแบบเคารพพื้นที่ ไม่เร่งรีบ

 

ตอบ: ได้ ถ้าตั้งใจไปเดินดูผลผลิตและแวะจุดท่องเที่ยวใกล้เคียงอย่างโป่งเดือด แต่ถ้าอยากคุยกับคนพื้นที่หรืออยากให้พาเดินจุดเรียนรู้ แนะนำเผื่อเวลาและนัดหมายล่วงหน้า

 

ตอบ: ประวัติท้องถิ่นเล่าว่าชุมชนเริ่มจากการอพยพเข้ามาปลูกชาอัสสัมเพื่อทำเมี่ยงตั้งแต่ราวปี พ.ศ. 2440 ทำให้เมี่ยงเป็นทั้งวัฒนธรรมการกินและรากเศรษฐกิจของพื้นที่

 

ตอบ: โดยข้อมูลท่องเที่ยวระบุว่าใช้ทล. 1095 (แม่มาลัย–ปาย) ไปประมาณ 35 กิโลเมตร แล้วเลี้ยวเข้าไปอีกประมาณ 6.5 กิโลเมตร และควรเช็กเวลาเปิด–ปิดก่อนเดินทาง

 

ตอบ: ติดต่อ 085-705-6569 หรือ 089-954-9628 เพื่อสอบถามการนัดหมาย จุดกิจกรรม และข้อมูลล่าสุดก่อนเดินทาง