พิพิธภัณฑ์บัว

Rating: 3.9/5 (8 votes)

วันเปิดทำการ: วันจันทร์ – วันศุกร์

เวลาเปิดทำการ: 08.30 – 16.30 น.

 

พิพิธภัณฑ์บัว จังหวัดปทุมธานี ตั้งอยู่ภายในมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี คลองหก อำเภอธัญบุรี จังหวัดปทุมธานี เป็นแหล่งเรียนรู้ด้านพรรณไม้น้ำที่มีเอกลักษณ์อย่างมากของประเทศไทย และเป็นหนึ่งในสถานที่ท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ที่มีคุณค่าทั้งในเชิงวิชาการ เชิงพฤกษศาสตร์ และเชิงวัฒนธรรมในเวลาเดียวกัน จุดเริ่มต้นของพิพิธภัณฑ์แห่งนี้เกิดขึ้นในปี 2543 ภายใต้การดูแลของหน่วยงานภายในมหาวิทยาลัยตามแนวทางของโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี โดยมีเป้าหมายสำคัญคือการรวบรวมพันธุ์บัวไทย พันธุ์ต่างประเทศ และพันธุ์ลูกผสม เพื่อการอนุรักษ์ ศึกษา วิจัย และต่อยอดการใช้ประโยชน์อย่างเป็นระบบ

 

ความน่าสนใจของพิพิธภัณฑ์บัวไม่ได้อยู่เพียงการเป็นสวนรวบรวมบัวสวยงามสำหรับถ่ายภาพ แต่คือการทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางองค์ความรู้เรื่องบัวอย่างครบวงจรในระดับมหาวิทยาลัยและระดับสาธารณะ บัวในพื้นที่แห่งนี้ถูกรวบรวม ปลูกดูแล ศึกษา และจำแนกอย่างจริงจัง ทำให้ผู้มาเยือนได้เห็นว่าบัวไม่ใช่เพียงไม้ประดับในสระน้ำ แต่เป็นพืชที่มีประวัติศาสตร์ มีความหลากหลายทางพันธุกรรม และมีประโยชน์ในด้านอาหาร ยา งานประดับ การขยายพันธุ์ และการพัฒนาพืชสวนในอนาคต

 

เมื่อเริ่มดำเนินงานในระยะแรก พิพิธภัณฑ์มีการรวบรวมพันธุ์บัวเพียงประมาณ 40 สายพันธุ์ ก่อนจะค่อย ๆ ขยายจำนวนและพัฒนาพื้นที่อย่างต่อเนื่อง จนปัจจุบันมีบัวมากกว่า 100 สายพันธุ์ ทั้งบัวหลวง บัวผัน บัวเผื่อน บัวสาย บัวฝรั่ง บัววิกตอเรีย บัวกระด้ง และพันธุ์ไทยหายากหลายชนิด กระถางและสระปลูกบัวที่วางเรียงรายอยู่ในพื้นที่ทำให้ผู้เข้าชมได้เห็นรูปลักษณ์ สีสัน ขนาดดอก รูปทรงใบ และลักษณะเฉพาะของบัวแต่ละสายพันธุ์อย่างใกล้ชิด ซึ่งเป็นประสบการณ์ที่ต่างจากการอ่านข้อมูลจากหนังสือหรือดูภาพถ่ายเพียงอย่างเดียว

 

สิ่งที่ทำให้พิพิธภัณฑ์บัว มทร.ธัญบุรี มีชื่อเสียงมากขึ้นในวงกว้าง คือการเป็นแหล่งรวบรวมบัวที่มีผลงานปรับปรุงพันธุ์ระดับนานาชาติอยู่ในพื้นที่เดียวกัน ตัวอย่างที่โดดเด่นคือ “มังคลอุบล” บัวฝรั่งสัญชาติไทยที่ได้รับรางวัล Best New Hardy Waterlily 2004 จากการประกวดบัวโลกครั้งที่ 19 ในสหรัฐอเมริกา ตามมาด้วย “บัวแทนขวัญ” ที่ได้รับรางวัล Best New Hardy Waterlily 2006 และ “บัวธัญกาฬ” บัวสายบานกลางคืนดอกสีแดงดำเหลือบม่วงที่ได้รับรางวัลรองชนะเลิศอันดับ 2 ในงานบัวนานาชาติเฉลิมพระเกียรติ ณ สวนหลวง ร.9 ในปี 2550 รายชื่อเหล่านี้ทำให้พิพิธภัณฑ์บัวไม่ได้เป็นเพียงแหล่งอนุรักษ์ แต่ยังสะท้อนศักยภาพของนักพัฒนาพันธุ์พืชไทยในเวทีโลกด้วย

 

อีกหนึ่งสายพันธุ์ที่มีความสำคัญอย่างมากคือ “บังจงกลนี” ซึ่งเป็นบัวไทยแท้ที่มีประวัติสืบเนื่องยาวนานตั้งแต่สมัยสุโขทัย และเป็นพันธุ์ที่มีความพิเศษในเชิงพฤกษศาสตร์และวัฒนธรรม เพราะดอกบานแล้วไม่หุบจากการมีกลีบซ้อนจำนวนมาก ลักษณะเด่นเช่นนี้ทำให้บัวไม่ได้เป็นเพียงพืชสำหรับชมความงาม แต่ยังเป็นหลักฐานของภูมิปัญญาและความสัมพันธ์ระหว่างคนไทยกับพรรณไม้น้ำมาตั้งแต่อดีต

 

พิพิธภัณฑ์บัวจึงมีคุณค่าในหลายระดับ ระดับแรกคือคุณค่าด้านการอนุรักษ์พันธุกรรมพืช ซึ่งช่วยรักษาสายพันธุ์บัวทั้งไทยและต่างประเทศให้อยู่ในระบบดูแลที่เป็นวิชาการ ระดับที่สองคือคุณค่าด้านการศึกษา เพราะนักศึกษา นักวิจัย และผู้สนใจทั่วไปสามารถใช้สถานที่แห่งนี้เป็นแหล่งค้นคว้าเรื่องการจำแนกพันธุ์ การปรับปรุงพันธุ์ การใช้ประโยชน์จากส่วนต่าง ๆ ของบัว และระบบนิเวศของพรรณไม้น้ำ ระดับที่สามคือคุณค่าด้านการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ ที่เปิดโอกาสให้คนทั่วไปได้เข้าใจพืชชนิดหนึ่งอย่างลึกขึ้นผ่านการเดินชมในพื้นที่จริง

 

บรรยากาศของพิพิธภัณฑ์บัวมีเสน่ห์ต่างจากพิพิธภัณฑ์ในอาคาร เพราะพื้นที่ส่วนใหญ่เป็นแหล่งจัดแสดงกลางแจ้งที่เน้นธรรมชาติ ความเงียบสงบ และความเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาล ผู้ที่เดินชมจะได้เห็นผิวน้ำ ใบบัว ดอกบัวที่ผลิบานในเฉดสีต่าง ๆ และรูปแบบการปลูกที่จัดไว้อย่างเป็นระบบ ภาพรวมจึงเหมาะทั้งกับคนที่ชอบถ่ายภาพ คนที่อยากเดินเล่นในบรรยากาศร่มรื่น และคนที่สนใจเรียนรู้พรรณไม้จริงแบบไม่เร่งรีบ

 

ในเชิงการใช้งานจริง พิพิธภัณฑ์บัวเหมาะกับผู้ชมหลายกลุ่มมาก ทั้งนักเรียนที่ต้องการเรียนรู้เรื่องพืชและสิ่งแวดล้อม นักศึกษาสาขาเกษตร พืชสวน ชีววิทยา และภูมิสถาปัตยกรรม นักวิจัยที่สนใจพันธุกรรมพืช ผู้ปกครองที่ต้องการพาเด็ก ๆ มาเปิดโลกการเรียนรู้นอกห้องเรียน ตลอดจนคนทั่วไปที่กำลังมองหาที่เที่ยวปทุมธานีแบบสงบ มีสาระ และไม่ไกลจากกรุงเทพฯ มากนัก

 

สำหรับคนที่ค้นหาคำว่า “พิพิธภัณฑ์บัว ปทุมธานี”, “ที่เที่ยวคลองหก”, “แหล่งเรียนรู้พรรณไม้น้ำ”, “ที่เที่ยวในมหาวิทยาลัยราชมงคลธัญบุรี”, “สวนบัวสวย ๆ ใกล้กรุงเทพ” หรือ “Lotus Museum Pathum Thani” สถานที่แห่งนี้ตอบโจทย์ได้ตรงมาก เพราะรวมทั้งองค์ความรู้ทางพฤกษศาสตร์ ความสวยงามของธรรมชาติ และบริบททางการศึกษาไว้ครบในพื้นที่เดียว

 

ในด้านการเข้าชม ข้อมูลสาธารณะที่เผยแพร่โดยหน่วยงานที่เกี่ยวข้องระบุสอดคล้องกันว่าพิพิธภัณฑ์เปิดในวันจันทร์ถึงวันศุกร์ เวลา 08.30–16.30 น. และเข้าชมได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย หากต้องการเข้าชมเป็นหมู่คณะหรือประสงค์จะขอวิทยากรนำชมในวันเสาร์–อาทิตย์ ควรประสานงานล่วงหน้ากับพิพิธภัณฑ์หรือมหาวิทยาลัยก่อนเดินทาง ข้อมูลลักษณะนี้ช่วยให้ผู้เยี่ยมชมวางแผนเวลาได้สะดวก โดยเฉพาะคนที่ต้องการจัดเป็นทริปเรียนรู้ครึ่งวันหรือเต็มวัน

 

การเดินทาง มายังพิพิธภัณฑ์บัวสะดวกที่สุดด้วยรถยนต์ส่วนตัว โดยใช้ถนนรังสิต–นครนายกและเข้าสู่มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรีที่คลองหก จากนั้นสามารถต่อวินมอเตอร์ไซค์ภายในมหาวิทยาลัยได้ในค่าใช้จ่ายไม่สูง ผู้ใช้ขนส่งสาธารณะสามารถเดินทางมายังโซนคลองหกก่อนแล้วต่อรถเข้าสู่มหาวิทยาลัยได้เช่นกัน ความได้เปรียบของโลเคชันนี้คือสามารถเชื่อมทริปต่อไปยังพิพิธภัณฑ์พระรามเก้า กลุ่มพิพิธภัณฑ์ อพวช. พิพิธภัณฑ์การเกษตรเฉลิมพระเกียรติฯ หรือร้านอาหารย่านคลองหกได้สะดวก

 

หากมองในมุมของคุณค่าระยะยาว พิพิธภัณฑ์บัวคือพื้นที่ที่ช่วยรักษาความสัมพันธ์ระหว่างคนไทยกับพืชที่มีบทบาททั้งในวัฒนธรรม ศาสนา และวิถีชีวิต บัวไม่ใช่เพียงดอกไม้ในพานบูชา แต่เป็นสัญลักษณ์ เป็นอาหาร เป็นสมุนไพร และเป็นพืชที่สะท้อนความละเอียดอ่อนของภูมิปัญญาไทย การมีพิพิธภัณฑ์เฉพาะทางลักษณะนี้จึงช่วยให้เรื่องของบัวไม่หายไปกับการเปลี่ยนแปลงของวิถีเมือง และยังเป็นสะพานเชื่อมระหว่างการอนุรักษ์กับการท่องเที่ยวได้อย่างลงตัว

 

 

ตอบ: อยู่ภายในมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี 39 หมู่ 1 ถนนรังสิต-นครนายก ตำบลคลองหก อำเภอธัญบุรี จังหวัดปทุมธานี

 

ตอบ: เปิดวันจันทร์ถึงวันศุกร์ เวลา 08.30–16.30 น.

 

ตอบ: ไม่เสียค่าเข้าชม

 

ตอบ: มีบัวมากกว่า 100 สายพันธุ์ ทั้งพันธุ์ไทย พันธุ์ต่างประเทศ และพันธุ์ลูกผสม

 

ตอบ: จุดเด่นคือการรวบรวมสายพันธุ์บัวที่หลากหลาย พร้อมพันธุ์รางวัลระดับนานาชาติและพันธุ์ไทยหายากในพื้นที่เดียว

 

ตอบ: เหมาะมาก เพราะเป็นแหล่งเรียนรู้ธรรมชาติที่ดูง่าย เดินชมได้เพลิน และช่วยให้เด็กเข้าใจเรื่องพืชและสิ่งแวดล้อมจากของจริง