วัดนันตาราม

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 08.00 – 18.00 น.

 

วัดนันตาราม ตั้งอยู่บริเวณตลาดเทศบาลตำบลเชียงคำ บ้านดอนไชย ตำบลหย่วน อำเภอเชียงคำ จังหวัดพะเยา เป็นวัดสำคัญของชุมชนชาวไทยใหญ่และเป็นหนึ่งในศาสนสถานที่โดดเด่นที่สุดของอำเภอเชียงคำ ด้วยวิหารไม้สักศิลปะแบบไทยใหญ่ที่งดงาม ละเอียด และมีเอกลักษณ์เฉพาะตัว วัดแห่งนี้ไม่ได้เป็นเพียงสถานที่ไหว้พระทำบุญ แต่ยังเป็นแหล่งเรียนรู้ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น งานช่างไม้ ศิลปกรรมพม่า-ไทยใหญ่ และวิถีศรัทธาของกลุ่มชาติพันธุ์ที่มีบทบาทสำคัญต่อพัฒนาการของเมืองเชียงคำ

 

วัดนันตารามเป็นจุดหมายที่เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการชมวิหารไม้สักทั้งหลัง ศึกษาศิลปะไทยใหญ่ ไหว้พระประธานภายในวิหาร และเยี่ยมชมพิพิธภัณฑ์พื้นบ้านของวัดในเส้นทางเดียวกัน จุดเด่นสำคัญอยู่ที่วิหารไม้รูปทรงแบบไทยใหญ่ หลังคาซ้อนชั้นลดหลั่นงดงาม เพดานประดับกระจกสี ลวดลายไม้ฉลุละเอียด เสาไม้ลงรักปิดทอง และบรรยากาศสงบที่สะท้อนความผูกพันระหว่างวัดกับชุมชนตลาดเชียงคำอย่างลึกซึ้ง

 

ประวัติของวัดนันตารามไม่ปรากฏหลักฐานแน่ชัดว่าสร้างขึ้นตั้งแต่สมัยใด แต่เดิมเป็นวัดประจำชุมชนชาวไทยใหญ่ในอำเภอเชียงคำ และเคยเรียกว่า “วัดจองคา” เพราะอาคารเดิมมุงด้วยหญ้าคา โดยคำว่า “จอง” ในภาษาไทยใหญ่หมายถึงวัด ชื่อเดิมนี้จึงสะท้อนทั้งวัสดุก่อสร้างในยุคแรกและรากวัฒนธรรมไทยใหญ่ที่ฝังแน่นอยู่ในพื้นที่ ต่อมาประชาชนทั่วไปยังนิยมเรียกวัดแห่งนี้ว่า “วัดจองเหนือ” เพราะตั้งอยู่ทางทิศเหนือของเทศบาลตำบลเชียงคำ ชื่อเรียกเหล่านี้กลายเป็นร่องรอยทางภาษาและความทรงจำของชุมชนที่ช่วยให้เข้าใจพัฒนาการของวัดได้ชัดเจนขึ้น

 

การก่อสร้างวัดในยุคแรกเกิดจากศรัทธาของพุทธศาสนิกชนชาวไทยใหญ่ โดยพ่อหม่อง โพธิ์ขิ่น ได้บริจาคที่ดินเนื้อที่ 3 ไร่เศษเพื่อใช้เป็นสถานที่ก่อสร้าง และพ่อเฒ่าอุบลเป็นประธานในการดำเนินงานจนสำเร็จ วัดในระยะแรกมีฐานะเป็นอารามหรือสำนักสงฆ์ ก่อนจะค่อย ๆ เติบโตเป็นศูนย์กลางศาสนาและชุมชนของชาวไทยใหญ่ในเขตเชียงคำ การที่ชาวบ้านร่วมกันบริจาคที่ดิน แรงกาย และทรัพย์สินเพื่อสร้างวัด แสดงให้เห็นว่าศาสนสถานแห่งนี้ถือกำเนิดจากศรัทธาของชุมชนอย่างแท้จริง

 

ในปี พ.ศ. 2467 วัดนันตารามได้มีการสร้างวิหารไม้ขึ้น และต่อมาแม่นางจ๋ามเฮิงได้บริจาคที่ดินเพิ่มเติมจำนวน 5 ไร่ 1 งาน 72 ตารางวา เพื่อขยายอาณาเขตของวัด รวมพื้นที่ทั้งหมดเป็น 8 ไร่ 1 งาน 72 ตารางวา การขยายพื้นที่ครั้งนี้ทำให้วัดมีบริเวณกว้างขึ้น สามารถรองรับกิจกรรมทางศาสนา งานบุญประเพณี และการดูแลศาสนสมบัติของชุมชนได้มากขึ้น พื้นที่วัดจึงไม่ได้เป็นเพียงเขตพุทธสถาน แต่เป็นพื้นที่สาธารณะทางวัฒนธรรมที่ชุมชนใช้สืบทอดความทรงจำ ความเชื่อ และศิลปกรรมจากรุ่นสู่รุ่น

 

วิหารหลังปัจจุบันของวัดนันตารามมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อภาพจำของวัด พ่อเฒ่านันตา หรืออู๋ วงศ์อนันต์ คหบดีชาวไทยใหญ่ผู้มีศรัทธาแรงกล้าในการทำนุบำรุงพระพุทธศาสนา ได้บริจาคทรัพย์เพื่อบูรณะปฏิสังขรณ์เสนาสนะ และเป็นเจ้าภาพสร้างวิหารหลังใหม่แทนวิหารเดิมที่มุงด้วยหญ้าคา โดยว่าจ้างช่างชาวไทยใหญ่มาออกแบบและก่อสร้างเป็นวิหารไม้ทั้งหลัง รูปทรงแบบไทยใหญ่ หลังคาหน้าจั่วซ้อนชั้นลดหลั่นอย่างงดงาม มุงด้วยแป้นเกร็ดหรือกระเบื้องไม้ เพดานประดับกระจกสีเป็นลวดลายวิจิตร เสาทั้ง 68 ต้นลงรักปิดทอง และใช้งบก่อสร้างประมาณ 45,000 บาทเศษ ซึ่งเป็นจำนวนเงินสูงมากเมื่อเทียบกับยุคสมัยนั้น

 

ความงดงามของวิหารวัดนันตารามไม่ได้เกิดจากความใหญ่โตเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากความประณีตขององค์ประกอบทุกส่วน ตั้งแต่ทรงหลังคาที่ซ้อนขึ้นเป็นชั้น ๆ ตามแบบสถาปัตยกรรมไทยใหญ่ ลวดลายฉลุไม้ที่ปรากฏตามหน้าบัน ช่องหน้าต่าง และส่วนประดับต่าง ๆ ไปจนถึงการใช้ไม้เป็นวัสดุหลักทั้งอาคาร ภายในวิหารให้ความรู้สึกสงบ ขรึม และศักดิ์สิทธิ์ แสงที่ลอดผ่านช่องเปิดกระทบกับกระจกสีและลวดลายปิดทอง ทำให้บรรยากาศภายในมีมิติทางศิลปะและศรัทธาที่ชัดเจน

 

พระประธานภายในวิหารหลังปัจจุบันเป็นองค์พระสำคัญที่พุทธศาสนิกชนเดินทางมาสักการะ แม้ไม่ปรากฏหลักฐานแน่ชัดว่าสร้างขึ้นในสมัยใด แต่เป็นศูนย์รวมจิตใจของผู้มาเยือนและชุมชนโดยรอบ ลักษณะของพระพุทธรูปและองค์ประกอบทางศิลปกรรมภายในวัดสะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างล้านนา ไทยใหญ่ และพม่า ซึ่งเป็นเครือข่ายวัฒนธรรมสำคัญในพื้นที่ชายแดนภาคเหนือของไทย

 

วัดนันตารามยังเป็นสถานที่ที่ช่วยให้เห็นบทบาทของชาวไทยใหญ่ในอำเภอเชียงคำได้อย่างเป็นรูปธรรม ชาวไทยใหญ่เป็นกลุ่มชาติพันธุ์ที่มีวัฒนธรรม ศิลปะ ภาษา และประเพณีเฉพาะตัว การสร้างวัดด้วยรูปแบบศิลปกรรมไทยใหญ่จึงไม่ใช่เพียงการสร้างอาคารสำหรับประกอบพิธีทางศาสนา แต่เป็นการประกาศอัตลักษณ์ของชุมชนผ่านงานสถาปัตยกรรม วัดแห่งนี้จึงเป็นเหมือนหลักฐานมีชีวิตที่บอกเล่าความเป็นมาของผู้คน การตั้งถิ่นฐาน และความศรัทธาที่เดินทางข้ามพรมแดนวัฒนธรรมมายังเมืองเชียงคำ

 

อีกส่วนที่ไม่ควรมองข้ามคือพิพิธภัณฑ์พื้นบ้านวัดนันตาราม ซึ่งเป็นแหล่งเรียนรู้ภายในวัดที่จัดแสดงวัตถุสะท้อนวิถีชีวิตและความทรงจำของชุมชน เช่น พระพุทธรูปทรงเครื่องแบบพม่าสลักด้วยไม้สักทอง เหรียญตรา ธนบัตรเก่า เครื่องใช้โบราณ ผ้าโบราณ และข้าวของที่เกี่ยวข้องกับภูมิปัญญาท้องถิ่น พิพิธภัณฑ์แห่งนี้ช่วยให้การเที่ยววัดนันตารามมีมิติมากกว่าการชมวิหาร เพราะผู้มาเยือนสามารถเข้าใจชีวิตผู้คนในอดีต ความสัมพันธ์ระหว่างศาสนากับชุมชน และคุณค่าของสิ่งของที่คนรุ่นก่อนเก็บรักษาไว้

 

เมื่อเดินชมภายในวัด นักท่องเที่ยวจะสัมผัสได้ถึงความกลมกลืนระหว่างศิลปะ ศาสนา และวิถีชุมชน วัดตั้งอยู่ใกล้ตลาดเทศบาลตำบลเชียงคำ ทำให้บรรยากาศรอบวัดมีชีวิตชีวาแบบเมืองเล็ก มีทั้งตลาด ร้านค้า ร้านอาหาร และที่พักในระยะไม่ไกล นักท่องเที่ยวสามารถวางแผนมาไหว้พระช่วงเช้า แล้วต่อด้วยการเดินชมตลาดหรือรับประทานอาหารพื้นถิ่นในอำเภอเชียงคำได้อย่างสะดวก

 

เสน่ห์ของวัดนันตารามอยู่ที่การเป็นวัดที่ยังคงมีชีวิต ไม่ใช่สถานที่ทางประวัติศาสตร์ที่ถูกแยกออกจากชุมชน ผู้คนยังเดินทางมาทำบุญ ไหว้พระ ร่วมกิจกรรมทางศาสนา และใช้พื้นที่วัดเป็นศูนย์รวมใจ วัดจึงทำหน้าที่ทั้งในฐานะพุทธสถาน แหล่งอนุรักษ์ศิลปกรรม แหล่งเรียนรู้วัฒนธรรมไทยใหญ่ และจุดท่องเที่ยวสำคัญของจังหวัดพะเยาในเวลาเดียวกัน

 

สำหรับผู้สนใจงานช่างไม้ วัดนันตารามเป็นตัวอย่างสำคัญของการใช้ไม้ในงานสถาปัตยกรรมศาสนาอย่างประณีต การก่อสร้างวิหารไม้ทั้งหลังต้องอาศัยความชำนาญของช่าง ทั้งการเลือกไม้ การเข้าไม้ การฉลุลวดลาย การจัดสัดส่วนอาคาร และการประดับตกแต่งให้เกิดความสมดุล ระหว่างความแข็งแรงของโครงสร้างกับความงามทางศิลปะ วิหารแห่งนี้จึงเหมาะสำหรับผู้ที่สนใจศิลปกรรมภาคเหนือ งานไม้พื้นถิ่น และสถาปัตยกรรมไทยใหญ่ที่หาชมได้ไม่มากนักในประเทศไทย

 

สิ่งที่ทำให้วัดนันตารามแตกต่างจากวัดล้านนาหลายแห่งคือรูปแบบศิลปกรรมที่มีบุคลิกแบบไทยใหญ่และพม่าชัดเจน หลังคาซ้อนชั้นสูงต่ำลดหลั่นคล้ายจังหวะของปราสาทไม้ ลวดลายตกแต่งมีความละเอียดและแน่นกว่างานเรียบง่ายทั่วไป สีทอง กระจกสี และไม้สักเข้มช่วยสร้างอารมณ์สงบแต่สง่างาม เมื่อมองจากด้านหน้า วิหารให้ความรู้สึกคล้ายอาคารศาสนสถานในรัฐฉานหรือพม่า แต่เมื่ออยู่ในบริบทของอำเภอเชียงคำ ก็กลายเป็นภาพสะท้อนการผสมผสานของวัฒนธรรมชายแดนภาคเหนืออย่างลงตัว

 

ผู้มาเยือนวัดนันตารามควรใช้เวลาเดินชมอย่างช้า ๆ เริ่มจากบริเวณหน้าวิหารเพื่อมองรูปทรงหลังคาโดยรวม จากนั้นจึงสังเกตงานประดับไม้ ลายฉลุ และรายละเอียดเล็ก ๆ ตามส่วนต่าง ๆ ของอาคาร เมื่อเข้าสู่ภายในวิหาร ควรแต่งกายสุภาพ สำรวมกิริยา และหลีกเลี่ยงการส่งเสียงดัง เพราะพื้นที่นี้เป็นสถานที่ประกอบศาสนกิจจริง ไม่ใช่เพียงจุดถ่ายภาพ การถ่ายรูปควรทำอย่างเคารพต่อพระพุทธรูป พระสงฆ์ และผู้ที่กำลังประกอบพิธีหรือสวดมนต์

 

ด้านการวางแผนเที่ยว วัดนันตารามเหมาะกับการเดินทางตลอดทั้งปี ช่วงเช้าและช่วงเย็นเป็นเวลาที่เหมาะสำหรับการชมวัด เพราะอากาศไม่ร้อนเกินไปและแสงธรรมชาติช่วยให้รายละเอียดของวิหารไม้ดูสวยงามขึ้น ผู้ที่สนใจถ่ายภาพสถาปัตยกรรมควรเผื่อเวลาอย่างน้อย 1 ชั่วโมง เพื่อเก็บภาพมุมด้านหน้า มุมด้านข้าง รายละเอียดลายไม้ และบรรยากาศภายในวัดอย่างครบถ้วน

 

อำเภอเชียงคำยังมีแหล่งท่องเที่ยวที่สามารถจัดร่วมกับวัดนันตารามได้หลายแห่ง เช่น วัดพระนั่งดิน วัดพระธาตุสบแวน เฮือนไทลื้อแม่แสงดา วัดแสนเมืองมา และพิพิธภัณฑ์ผู้เสียสละ พตท. 2324 เส้นทางเหล่านี้เหมาะกับผู้ที่ต้องการทำความเข้าใจความหลากหลายทางวัฒนธรรมของเชียงคำ ทั้งไทยใหญ่ ไทลื้อ ล้านนา และประวัติศาสตร์ท้องถิ่น การเริ่มต้นที่วัดนันตารามจึงเป็นทางเลือกที่ดี เพราะวัดอยู่ในตัวอำเภอ เดินทางง่าย และมีสิ่งอำนวยความสะดวกโดยรอบ

 

การเดินทาง หากเดินทางจากตัวเมืองพะเยา สามารถใช้เส้นทางหลวงหมายเลข 1202 ผ่านอำเภอภูกามยาว จากนั้นต่อเข้าสู่เส้นทางหมายเลข 1298 และหมายเลข 1021 มุ่งหน้าอำเภอเชียงคำ เมื่อเข้าสู่เขตเทศบาลตำบลเชียงคำให้มุ่งหน้าไปบริเวณตลาดเทศบาล วัดนันตารามตั้งอยู่ในพื้นที่ตำบลหย่วน ใกล้ย่านชุมชนและตลาด การเดินทางด้วยรถยนต์ส่วนตัวสะดวกที่สุด ส่วนผู้ที่ใช้รถโดยสารสามารถเดินทางมายังตัวอำเภอเชียงคำ แล้วต่อรถท้องถิ่นหรือเรียกรถรับจ้างไปยังวัดได้

 

ผู้ที่เดินทางมาด้วยรถส่วนตัวควรตรวจสอบเส้นทางล่วงหน้า โดยเฉพาะในช่วงวันหยุดยาวหรือช่วงเทศกาล เพราะบริเวณตลาดเทศบาลตำบลเชียงคำอาจมีการจราจรคึกคักกว่าปกติ การเลือกเดินทางช่วงเช้าจะช่วยให้หาที่จอดรถได้ง่ายขึ้น และยังมีเวลาเพียงพอสำหรับเที่ยวต่อยังสถานที่ใกล้เคียงในอำเภอเชียงคำ

 

ในเชิงคุณค่าทางวัฒนธรรม วัดนันตารามเป็นวัดที่ควรได้รับการมองในฐานะมรดกของชุมชนไทยใหญ่ในพะเยา ไม่ใช่เพียงวัดสวยสำหรับถ่ายภาพ ความงดงามของวิหารไม้เกิดจากแรงศรัทธา การบริจาคของผู้คน และฝีมือช่างที่ร่วมกันสร้างพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ให้ชุมชน วัดจึงเป็นหลักฐานของความสัมพันธ์ระหว่างศาสนา เศรษฐกิจชุมชน และอัตลักษณ์ชาติพันธุ์ที่ดำรงอยู่ในเมืองเชียงคำมายาวนาน

 

เมื่อกล่าวถึงวัดในจังหวัดพะเยา หลายคนอาจนึกถึงวัดริมกว๊านพะเยาและวัดสำคัญในตัวเมือง แต่สำหรับผู้ที่เดินทางขึ้นมาทางอำเภอเชียงคำ วัดนันตารามคือจุดหมายที่ไม่ควรพลาด เพราะเป็นวัดที่รวมทั้งประวัติศาสตร์ ความงามทางสถาปัตยกรรม และบรรยากาศท้องถิ่นไว้ในพื้นที่เดียว การมาเยือนวัดแห่งนี้ช่วยให้เห็นว่าพะเยาไม่ได้มีเสน่ห์เฉพาะธรรมชาติและกว๊านพะเยาเท่านั้น แต่ยังมีวัฒนธรรมของชุมชนชายแดนที่ลึกและน่าสนใจมาก

 

วัดนันตารามจึงเหมาะสำหรับนักท่องเที่ยวสายวัฒนธรรม ผู้สนใจวัดเก่า ผู้ชื่นชอบงานไม้ นักถ่ายภาพ ครอบครัว และผู้ที่ต้องการทำบุญไหว้พระในบรรยากาศสงบ การมาเยือนควรให้เวลากับรายละเอียดของสถานที่ ไม่รีบเดินผ่านเพียงเพื่อถ่ายภาพด้านหน้า เพราะคุณค่าที่แท้จริงของวัดอยู่ในเรื่องราวของผู้คนที่ร่วมกันสร้าง การใช้ภาษาท้องถิ่นในชื่อวัดเดิม การสืบทอดงานช่าง และความศรัทธาที่คงอยู่ภายในชุมชนเชียงคำจนถึงปัจจุบัน

 

 

ตอบ: วัดนันตารามตั้งอยู่บ้านดอนไชย ตำบลหย่วน อำเภอเชียงคำ จังหวัดพะเยา ใกล้ตลาดเทศบาลตำบลเชียงคำ

 

ตอบ: จุดเด่นคือวิหารไม้สักศิลปะไทยใหญ่ทั้งหลัง หลังคาซ้อนชั้น ลวดลายไม้ฉลุ เพดานประดับกระจกสี และเสาไม้ลงรักปิดทอง 68 ต้น

 

ตอบ: เดิมเรียกว่า วัดจองคา เพราะอาคารเดิมมุงด้วยหญ้าคา และคำว่า จอง ในภาษาไทยใหญ่หมายถึงวัด นอกจากนี้ยังนิยมเรียกว่า วัดจองเหนือ

 

ตอบ: เปิดให้เข้าชมทุกวัน เวลา 08.00 – 18.00 น.

 

ตอบ: ไม่เก็บค่าเข้าชม นักท่องเที่ยวสามารถเข้าไปไหว้พระ ชมวิหาร และเยี่ยมชมพื้นที่เรียนรู้ภายในวัดได้

 

ตอบ: มีพิพิธภัณฑ์พื้นบ้านวัดนันตาราม จัดแสดงวัตถุสะท้อนวิถีชีวิตและภูมิปัญญาท้องถิ่น เช่น พระพุทธรูปทรงเครื่องแบบพม่า ธนบัตรเก่า เหรียญตรา ผ้าโบราณ และเครื่องใช้โบราณ

 

ตอบ: สามารถเที่ยวต่อได้ที่ศูนย์วัฒนธรรมไทลื้อ วัดหย่วน วัดแสนเมืองมา วัดพระนั่งดิน วัดพระธาตุสบแวน และพิพิธภัณฑ์ผู้เสียสละ พตท. 2324

 

ตอบ: ใช้เส้นทางหมายเลข 1202 ต่อด้วยหมายเลข 1298 และหมายเลข 1021 มุ่งหน้าอำเภอเชียงคำ จากนั้นเข้าสู่บริเวณตลาดเทศบาลตำบลเชียงคำและตำบลหย่วนซึ่งเป็นที่ตั้งของวัด