อ่างเก็บน้ำป่าพะยอม

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 08.00 – 17.00 น.

 

อ่างเก็บน้ำป่าพะยอม จังหวัดพัทลุง หรือชื่อทางการว่า อ่างเก็บน้ำป่าพะยอมอันเนื่องมาจากพระราชดำริ เป็นอ่างเก็บน้ำสำคัญในพื้นที่ตำบลเกาะเต่า อำเภอป่าพะยอม จังหวัดพัทลุง ตั้งอยู่บริเวณบ้านวังเลน บนเส้นทางป่าพะยอม–ควนดินสอ ห่างจากถนนเพชรเกษมประมาณ 16 กิโลเมตร จุดเด่นของสถานที่แห่งนี้คือทิวทัศน์อ่างเก็บน้ำขนาดใหญ่ที่โอบล้อมด้วยแนวเขาและธรรมชาติของเทือกเขาบรรทัด มีภูมิประเทศสงบ สวยงาม และเหมาะสำหรับการพักผ่อน ชมวิว ถ่ายภาพ และเรียนรู้บทบาทของแหล่งน้ำที่มีความสำคัญต่อเกษตรกรรม ชุมชน และระบบนิเวศของจังหวัดพัทลุง

 

โดยสรุป อ่างเก็บน้ำป่าพะยอมเป็นจุดหมายที่เหมาะกับผู้ที่ต้องการเที่ยวพัทลุงในมุมธรรมชาติและแหล่งน้ำชุมชน ไม่ใช่สถานที่ท่องเที่ยวเชิงพาณิชย์ขนาดใหญ่ แต่มีคุณค่าในฐานะอ่างเก็บน้ำต้นทุนที่ช่วยสนับสนุนพื้นที่เพาะปลูกในเขตโครงการชลประทานบ้านพร้าว เป็นแหล่งน้ำเพื่อการเกษตรและการอุปโภคบริโภค เป็นแหล่งเพาะพันธุ์สัตว์น้ำ เป็นพื้นที่พักผ่อนของคนในพื้นที่ และเป็นส่วนหนึ่งของโครงข่ายแหล่งน้ำตามแนวพระราชดำริที่ช่วยลดปัญหาขาดแคลนน้ำในช่วงฝนทิ้งช่วงและฤดูแล้ง

 

ชื่ออ่างเก็บน้ำป่าพะยอมสัมพันธ์กับคลองป่าพะยอมและพื้นที่ป่าพะยอม ซึ่งเป็นภูมิประเทศที่เชื่อมโยงกับต้นน้ำจากเทือกเขาบรรทัด คลองป่าพะยอมเป็นลำน้ำสำคัญของลุ่มน้ำย่อยในพื้นที่พัทลุง อ่างเก็บน้ำแห่งนี้สร้างขึ้นโดยปิดกั้นคลองป่าพะยอมทางต้นน้ำเหนือฝายทดน้ำของโครงการบ้านพร้าวขึ้นไปประมาณ 15 กิโลเมตร ทำให้อ่างเก็บน้ำป่าพะยอมมีบทบาทเป็นแหล่งน้ำต้นทุนที่ส่งผลต่อพื้นที่เกษตรและชุมชน downstream ในหลายตำบล

 

ความสำคัญของอ่างเก็บน้ำป่าพะยอมเริ่มต้นจากพระราชดำริด้านการพัฒนาแหล่งน้ำ เมื่อวันที่ 14 กันยายน พ.ศ. 2520 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมีพระราชดำริให้กรมชลประทานพิจารณาวางโครงการอ่างเก็บน้ำพร้อมระบบส่งน้ำในบริเวณเชิงเทือกเขาบรรทัด จังหวัดพัทลุง เพื่อช่วยพื้นที่เพาะปลูกที่อยู่บริเวณเชิงเขา และช่วยเก็บกักน้ำไว้สนับสนุนการเพาะปลูกพืชฤดูแล้งในเขตโครงการชลประทานชายทะเลสาบสงขลา รวมถึงช่วยบรรเทาปัญหาอุทกภัยในพื้นที่ด้วย

 

ต่อมาเมื่อวันที่ 24 กันยายน พ.ศ. 2524 ได้มีพระราชดำริเพิ่มเติมเกี่ยวกับการก่อสร้างอ่างเก็บน้ำที่เหมาะสมในจังหวัดพัทลุง เนื่องจากพื้นที่เพาะปลูกในเขตโครงการฝายทดน้ำต่าง ๆ ประสบปัญหาขาดแคลนน้ำเป็นประจำ โดยเฉพาะช่วงฝนทิ้งช่วงและฤดูแล้ง หากมีอ่างเก็บน้ำบริเวณต้นน้ำก็จะช่วยจัดสรรน้ำให้พื้นที่เพาะปลูกได้สมบูรณ์ขึ้น ช่วยให้ทำการเพาะปลูกได้ต่อเนื่อง และเป็นตัวอย่างให้ราษฎรเห็นประโยชน์ของอ่างเก็บน้ำต่อชีวิตและการเกษตร

 

การดำเนินงานของโครงการอ่างเก็บน้ำป่าพะยอมเริ่มในปีงบประมาณ พ.ศ. 2531 และแล้วเสร็จในปี พ.ศ. 2535 โครงการมีลักษณะเป็นเขื่อนดินปิดกั้นคลองป่าพะยอม มีพื้นที่รับน้ำฝนเหนือเขื่อนประมาณ 24 ตารางกิโลเมตร ความจุอ่างเก็บน้ำประมาณ 20.50 ล้านลูกบาศก์เมตร ความยาวเขื่อนดิน 255 เมตร และความสูง 33 เมตร พร้อมอาคารระบายน้ำและท่อส่งน้ำจากอ่างเก็บน้ำลงสู่ลำน้ำเดิมด้านท้ายเขื่อน เพื่อระบายน้ำให้ฝายบ้านพร้าวที่อยู่ตอนล่าง

 

ผลประโยชน์สำคัญของอ่างเก็บน้ำป่าพะยอมคือการช่วยเหลือพื้นที่เพาะปลูกในเขตโครงการบ้านพร้าวประมาณ 35,700 ไร่ ครอบคลุมพื้นที่ 22 หมู่บ้านใน 5 ตำบล ได้แก่ ตำบลเกาะเต่า ตำบลป่าบอน ตำบลบ้านพร้าว ตำบลแหลมโตนด อำเภอป่าพะยอม จังหวัดพัทลุง และตำบลขอนหาด อำเภอชะอวด จังหวัดนครศรีธรรมราช ในฤดูฝนสามารถช่วยพื้นที่เพาะปลูกได้โดยเฉลี่ยประมาณ 21,500 ไร่ และในฤดูแล้งประมาณ 4,000 ไร่ เมื่อปีใดมีน้ำมากเพียงพอก็สามารถช่วยพื้นที่ปลูกพืชในฤดูแล้งได้มากขึ้น

 

เมื่อมองในเชิงท่องเที่ยว อ่างเก็บน้ำป่าพะยอมเป็นพื้นที่ที่เหมาะกับการพักผ่อนแบบสงบ ชมผืนน้ำกว้างและแนวเขาที่โอบล้อมอยู่ด้านหลัง บรรยากาศโดยรอบให้ความรู้สึกของแหล่งน้ำต้นเขา มีลมเย็นในบางช่วงของวัน และมีมุมมองธรรมชาติที่ต่างจากแหล่งท่องเที่ยวในตัวเมืองพัทลุง นักท่องเที่ยวสามารถมาแวะพัก ชมวิว ถ่ายภาพ หรือนั่งรับบรรยากาศช่วงเช้าและช่วงเย็นได้อย่างเหมาะสม

 

จุดเด่นของอ่างเก็บน้ำป่าพะยอมอยู่ที่ความเรียบง่ายและบริบทของสถานที่ พื้นที่นี้ไม่ได้สร้างขึ้นเพื่อความบันเทิงเป็นหลัก แต่เป็นโครงสร้างแหล่งน้ำที่มีหน้าที่จริงต่อชุมชน การเดินทางมาเที่ยวจึงควรมองให้เห็นทั้งความงามของภูมิประเทศและความสำคัญของระบบน้ำที่อยู่เบื้องหลัง ความสวยงามของอ่างไม่ได้มีเพียงผืนน้ำและภูเขา แต่ยังอยู่ที่เรื่องราวของการแก้ปัญหาน้ำ การช่วยเหลือเกษตรกร และการจัดการทรัพยากรธรรมชาติอย่างเป็นระบบ

 

พื้นที่โดยรอบอ่างเก็บน้ำยังเชื่อมโยงกับแหล่งท่องเที่ยวธรรมชาติในแนวเทือกเขาบรรทัด โดยเฉพาะเส้นทางที่มีถ้ำหินงอกหินย้อย น้ำตก และป่าเขา นักท่องเที่ยวที่ชอบธรรมชาติสามารถใช้บริเวณอ่างเก็บน้ำเป็นจุดเริ่มต้นของการเที่ยวโซนป่าพะยอมและพื้นที่ใกล้อุทยานแห่งชาติเขาปู่–เขาย่า ซึ่งมีแหล่งท่องเที่ยวอย่างถ้ำ น้ำตก จุดชมวิว และพื้นที่ป่าดิบชื้นที่เป็นเอกลักษณ์ของพัทลุง

 

อ่างเก็บน้ำป่าพะยอมยังเหมาะกับการถ่ายภาพแนวภูมิทัศน์ โดยเฉพาะช่วงเช้าที่แสงอ่อนและอากาศยังไม่ร้อน หรือช่วงเย็นที่แสงตกกระทบผิวน้ำและแนวภูเขาอย่างนุ่มนวล มุมที่น่าสนใจคือแนวสันเขื่อน ผืนน้ำกว้าง ฉากภูเขา ถนนเข้าสู่อ่าง และพื้นที่ริมอ่างที่มองเห็นความโล่งของภูมิประเทศ ภาพที่ได้จะสะท้อนความสงบและความเป็นธรรมชาติของพื้นที่มากกว่าความคึกคักแบบแหล่งท่องเที่ยวหลัก

 

สำหรับผู้ที่สนใจการท่องเที่ยวเชิงเรียนรู้ อ่างเก็บน้ำป่าพะยอมเป็นตัวอย่างที่ดีของโครงการพัฒนาแหล่งน้ำตามแนวพระราชดำริ เพราะสามารถอธิบายได้ครบทั้งปัญหาต้นทาง วัตถุประสงค์การสร้าง ประโยชน์ด้านการเกษตร การอุปโภคบริโภค การเพาะพันธุ์สัตว์น้ำ การพักผ่อนของชุมชน และการบรรเทาอุทกภัยในพื้นที่ลุ่มน้ำ อ่างเก็บน้ำแห่งนี้จึงไม่ใช่เพียงสถานที่ชมวิว แต่เป็นแหล่งเรียนรู้เรื่องน้ำที่เกี่ยวข้องกับชีวิตของผู้คนจำนวนมาก

 

เส้นทางป่าพะยอม–ควนดินสอเป็นอีกองค์ประกอบที่ทำให้การเดินทางมายังอ่างเก็บน้ำมีเสน่ห์ เพราะเป็นเส้นทางที่เชื่อมพื้นที่ชุมชนกับแนวเขา ระหว่างทางจะเห็นบรรยากาศชนบท พื้นที่เกษตร และภูมิประเทศที่ค่อย ๆ เปลี่ยนจากพื้นที่ราบไปสู่แนวภูเขา การเดินทางช่วงนี้เหมาะกับผู้ที่ใช้รถยนต์ส่วนตัวหรือรถเช่า เพราะสามารถแวะชมจุดต่าง ๆ และต่อยอดไปยังสถานที่ใกล้เคียงได้สะดวกกว่าใช้ขนส่งสาธารณะ

 

การเที่ยวอ่างเก็บน้ำป่าพะยอมควรวางแผนให้สอดคล้องกับเวลาและสภาพอากาศ ช่วงเช้าเหมาะกับการถ่ายภาพและชมวิวแบบสงบ ส่วนช่วงบ่ายแก่ถึงเย็นเหมาะกับการพักผ่อนและรับลม หากเดินทางในฤดูฝนควรระวังถนนเปียก พื้นลื่น และสภาพน้ำที่อาจเปลี่ยนแปลงตามปริมาณฝน เนื่องจากพื้นที่นี้เป็นแหล่งน้ำจริงและมีหน้าที่ด้านชลประทาน นักท่องเที่ยวควรใช้พื้นที่อย่างระมัดระวัง และไม่เข้าไปในบริเวณที่เป็นโครงสร้างชลประทานหรือพื้นที่ควบคุมโดยไม่ได้รับอนุญาต

 

ข้อควรปฏิบัติเมื่อมาเที่ยวอ่างเก็บน้ำป่าพะยอมคือการรักษาความสะอาด ไม่ทิ้งขยะ ไม่รบกวนพื้นที่ป่าและแหล่งน้ำ ไม่ลงเล่นน้ำในจุดที่ไม่ได้จัดไว้ และไม่ทำกิจกรรมที่อาจส่งผลต่อคุณภาพน้ำ เนื่องจากอ่างเก็บน้ำแห่งนี้มีบทบาทต่อการเกษตร การอุปโภคบริโภค และระบบนิเวศของพื้นที่ การท่องเที่ยวที่ดีจึงต้องเคารพหน้าที่หลักของแหล่งน้ำและช่วยรักษาสภาพแวดล้อมให้คงอยู่

 

สถานที่ใกล้เคียงที่เหมาะกับการจัดทริปร่วมกับอ่างเก็บน้ำป่าพะยอม ได้แก่ อุทยานแห่งชาติเขาปู่–เขาย่า ล่องแก่งหนานมดแดง ล่องแก่งวังวาดี วัดป่าพะยอม หลาดใต้โหนด และแหล่งธรรมชาติในพื้นที่ป่าพะยอม เส้นทางเหล่านี้ช่วยให้ทริปมีความหลากหลายมากขึ้น ทั้งชมอ่างเก็บน้ำ เรียนรู้โครงการพระราชดำริ เที่ยวป่าเขา ล่องแก่ง ชิมอาหารท้องถิ่น และสัมผัสวิถีชุมชนในวันเดียวหรือสองวันหนึ่งคืน

 

อุทยานแห่งชาติเขาปู่–เขาย่าเป็นแหล่งท่องเที่ยวธรรมชาติสำคัญที่อยู่ในโซนใกล้เคียง มีป่าดิบชื้น พันธุ์ไม้ใหญ่ ถ้ำ และน้ำตกหลายแห่ง จึงเหมาะกับการเที่ยวต่อจากอ่างเก็บน้ำป่าพะยอม โดยเฉพาะผู้ที่ต้องการสัมผัสธรรมชาติลึกขึ้นจากการชมผืนน้ำ สถานที่นี้ช่วยเสริมเนื้อหาของทริปให้ครบทั้งอ่างเก็บน้ำ ป่าเขา ถ้ำ และน้ำตกตามที่พื้นที่ป่าพะยอมมีชื่อเสียง

 

ล่องแก่งหนานมดแดงและล่องแก่งวังวาดีเป็นกิจกรรมที่เหมาะกับผู้ที่ต้องการเพิ่มความสนุกหลังจากชมอ่างเก็บน้ำ ทั้งสองแห่งอยู่ในพื้นที่อำเภอป่าพะยอมและเกี่ยวข้องกับสายน้ำธรรมชาติ นักท่องเที่ยวที่เดินทางมาเป็นกลุ่มสามารถจัดโปรแกรมชมอ่างเก็บน้ำในช่วงเช้า แล้วไปล่องแก่งหรือพักผ่อนริมสายน้ำในช่วงกลางวันหรือบ่ายได้ การจัดเส้นทางแบบนี้จะทำให้การเที่ยวป่าพะยอมมีทั้งมุมสงบและมุมกิจกรรม

 

สำหรับคนที่สนใจชุมชนและวัฒนธรรม วัดป่าพะยอมและชุมชนป่าพะยอมเป็นจุดที่ควรแวะเพิ่มเติม เพราะชื่อป่าพะยอมมีเรื่องเล่าและความหมายในพื้นที่ การเที่ยวอ่างเก็บน้ำแล้วต่อด้วยชุมชนหรือวัดในอำเภอป่าพะยอมช่วยทำให้การเดินทางไม่ได้จำกัดอยู่กับธรรมชาติเท่านั้น แต่ยังได้สัมผัสบริบทของผู้คน ประวัติท้องถิ่น และวิถีชีวิตที่เติบโตอยู่กับภูมิประเทศและแหล่งน้ำของพื้นที่

 

การเดินทาง ไปอ่างเก็บน้ำป่าพะยอมสามารถใช้เส้นทางถนนเพชรเกษมแล้วแยกเข้าสู่ถนนป่าพะยอม–ควนดินสอ ระยะทางจากถนนเพชรเกษมถึงอ่างเก็บน้ำประมาณ 16 กิโลเมตร จุดหมายอยู่ในเขตตำบลเกาะเต่า อำเภอป่าพะยอม จังหวัดพัทลุง การเดินทางด้วยรถยนต์ส่วนตัวสะดวกที่สุด เพราะสามารถเชื่อมต่อไปยังอุทยานแห่งชาติเขาปู่–เขาย่า แหล่งล่องแก่งในป่าพะยอม ร้านอาหาร และที่พักใกล้เคียงได้ง่าย

 

หากวางแผนเที่ยวแบบครึ่งวัน สามารถออกเดินทางช่วงเช้าเพื่อชมอ่างเก็บน้ำ ถ่ายภาพ และแวะชุมชนป่าพะยอม จากนั้นเลือกรับประทานอาหารในตัวอำเภอหรือใกล้มหาวิทยาลัยทักษิณ วิทยาเขตพัทลุง หากมีเวลาหนึ่งวันเต็ม สามารถจัดเส้นทางอ่างเก็บน้ำป่าพะยอม อุทยานแห่งชาติเขาปู่–เขาย่า ล่องแก่งหนานมดแดง และร้านอาหารป่าพะยอมได้อย่างเหมาะสม ส่วนผู้ที่ต้องการพักค้างคืนสามารถเลือกที่พักในอำเภอป่าพะยอมหรือโซนล่องแก่งลานข่อยเพื่อเดินทางต่อในวันรุ่งขึ้น

 

อ่างเก็บน้ำป่าพะยอมจึงเป็นสถานที่ที่ควรค่าแก่การนำเสนอในฐานะแหล่งท่องเที่ยวธรรมชาติและแหล่งเรียนรู้ด้านน้ำของพัทลุง จุดหมายนี้มีข้อมูลครบทั้งด้านพระราชดำริ ประวัติโครงการ ลักษณะเขื่อนดิน ความจุอ่าง ประโยชน์ต่อพื้นที่เพาะปลูก ภูมิทัศน์สวยงาม เส้นทางเชื่อมโยงกับถ้ำ น้ำตก และสถานที่พักผ่อนใกล้เคียง เมื่อจัดข้อมูลให้ครบถ้วน ผู้อ่านจะเข้าใจทันทีว่าอ่างเก็บน้ำป่าพะยอมไม่ใช่เพียงสถานที่ชมวิว แต่เป็นหนึ่งในโครงสร้างแหล่งน้ำที่มีความสำคัญต่อชีวิต เกษตรกรรม และธรรมชาติของจังหวัดพัทลุงอย่างแท้จริง

 

 

ตอบ: อ่างเก็บน้ำป่าพะยอมตั้งอยู่บริเวณบ้านวังเลน ตำบลเกาะเต่า อำเภอป่าพะยอม จังหวัดพัทลุง บนเส้นทางป่าพะยอม–ควนดินสอ

 

ตอบ: เป็นอ่างเก็บน้ำตามแนวพระราชดำริที่ช่วยเหลือพื้นที่เพาะปลูกในเขตโครงการบ้านพร้าว เป็นแหล่งน้ำเพื่อการเกษตร อุปโภคบริโภค เพาะพันธุ์สัตว์น้ำ พักผ่อน และบรรเทาอุทกภัย

 

ตอบ: พิกัดโดยประมาณคือ 7.75861, 99.75972 อยู่ในตำบลเกาะเต่า อำเภอป่าพะยอม จังหวัดพัทลุง

 

ตอบ: เหมาะกับการชมวิวอ่างเก็บน้ำ ถ่ายภาพ พักผ่อนช่วงเช้าหรือเย็น และเรียนรู้เรื่องโครงการพัฒนาแหล่งน้ำตามแนวพระราชดำริ

 

ตอบ: ใช้เส้นทางถนนเพชรเกษมแล้วแยกเข้าสู่ถนนป่าพะยอม–ควนดินสอ จากถนนเพชรเกษมถึงอ่างเก็บน้ำมีระยะทางประมาณ 16 กิโลเมตร

 

ตอบ: ที่เที่ยวใกล้เคียง ได้แก่ อุทยานแห่งชาติเขาปู่–เขาย่า ล่องแก่งหนานมดแดง ล่องแก่งวังวาดี วัดป่าพะยอม หลาดใต้โหนด และทะเลน้อย

 

ตอบ: ช่วงเช้าและช่วงเย็นเหมาะที่สุด เพราะอากาศไม่ร้อนจัด แสงเหมาะกับการถ่ายภาพ และสามารถชมทิวทัศน์อ่างเก็บน้ำกับแนวภูเขาได้ชัดเจน

 

ตอบ: ควรใช้พื้นที่เฉพาะจุดที่ปลอดภัย ไม่เข้าใกล้โครงสร้างชลประทานโดยไม่ได้รับอนุญาต ไม่ทิ้งขยะ และไม่ลงเล่นน้ำในพื้นที่ที่ไม่ได้จัดไว้