หมู่เกาะสี่ เกาะห้า

วันเปิดทำการ: ทุกวันตามรอบเรือท่องเที่ยวและเงื่อนไขการอนุญาตเข้าพื้นที่

เวลาเปิดทำการ: 07.00 – 17.00 น.

 

หมู่เกาะสี่ เกาะห้า จังหวัดพัทลุง คือหมู่เกาะหินปูนกลางทะเลสาบสงขลาตอนกลางในพื้นที่ตำบลเกาะหมาก อำเภอปากพะยูน เป็นแหล่งท่องเที่ยวธรรมชาติ ประวัติศาสตร์ และวิถีชุมชนที่มีเอกลักษณ์สูงที่สุดแห่งหนึ่งของลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลา นักท่องเที่ยวเดินทางมาเพื่อชมภูเขาหินปูนที่ตั้งตระหง่านเหนือผืนน้ำ ชมโพรงถ้ำรังนกนางแอ่น นั่งเรือสัมผัสระบบนิเวศน้ำจืดถึงน้ำกร่อย สักการะพระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และชมจารึกพระปรมาภิไธยย่อ จ.ป.ร. บริเวณเกาะหน้าเทวดา สถานที่แห่งนี้เหมาะกับผู้ที่ต้องการเที่ยวพัทลุงในมุมลึกกว่าเส้นทางยอดนิยมทั่วไป เพราะให้ทั้งความงามของธรรมชาติ เรื่องเล่าทางประวัติศาสตร์ และภาพชีวิตริมทะเลสาบที่ยังเชื่อมโยงกับชุมชนประมงท้องถิ่นอย่างชัดเจน

 

ชื่อหมู่เกาะสี่ เกาะห้า เกิดจากลักษณะการมองเห็นของกลุ่มเกาะที่แตกต่างกันตามมุมมอง เมื่อมองจากทิศเหนือหรือทิศใต้จะเห็นเป็น 4 เกาะ แต่เมื่อมองจากทิศตะวันตกจะเห็นเป็น 5 เกาะ ชื่อเรียกนี้จึงไม่ได้หมายถึงเกาะที่ชื่อว่าเกาะสี่หรือเกาะห้าโดยตรง แต่เป็นชื่อรวมของกลุ่มเกาะหินปูนหลายเกาะที่เรียงตัวอยู่กลางทะเลสาบสงขลา ในกลุ่มเกาะมีชื่อที่ชาวบ้านและนักเดินทางรู้จัก เช่น เกาะท้ายถ้ำดำ เกาะร้านไก่ เกาะรูสิม เกาะหน้าเทวดา หรือเกาะมวย รวมถึงเกาะเล็กเกาะน้อยอื่น ๆ ที่กระจายอยู่ในพื้นที่เดียวกัน ภาพของเกาะหินปูนที่มีหน้าผาสูง โพรงถ้ำ และพืชพรรณสีเขียวปกคลุมบนผาหิน ทำให้หมู่เกาะแห่งนี้แตกต่างจากภาพจำของจังหวัดพัทลุงที่หลายคนมักนึกถึงเพียงทะเลน้อย เขาอกทะลุ หรือควนไข่หงส์

 

หมู่เกาะสี่ เกาะห้าตั้งอยู่ในทะเลสาบสงขลา ซึ่งเป็นระบบทะเลสาบขนาดใหญ่ที่มีลักษณะเป็นลากูนสำคัญของภาคใต้ ระบบนิเวศของพื้นที่นี้มีความพิเศษเพราะได้รับอิทธิพลของน้ำจืด น้ำกร่อย และน้ำเค็มตามช่วงฤดูกาลและการไหลเวียนของน้ำ จึงเกิดความหลากหลายของสัตว์น้ำ พืชน้ำ ป่าชายเลน และนกน้ำหลายชนิด ความอุดมสมบูรณ์นี้เป็นฐานสำคัญของวิถีประมงพื้นบ้านในอำเภอปากพะยูนและตำบลเกาะหมาก ชาวบ้านใช้เครื่องมือประมงพื้นถิ่น เช่น ไซ แห และอุปกรณ์จับกุ้งปลาแบบดั้งเดิม ทำให้การนั่งเรือชมหมู่เกาะสี่ เกาะห้าไม่ได้เป็นเพียงการชมทิวทัศน์ แต่ยังเป็นการเรียนรู้ภูมิประเทศและวิถีชีวิตของผู้คนที่อยู่กับทะเลสาบมายาวนาน

 

อีกชื่อหนึ่งของหมู่เกาะสี่ เกาะห้าคือเกาะรังนก เพราะพื้นที่นี้มีโพรงถ้ำจำนวนมากซึ่งเป็นแหล่งอาศัยและทำรังของนกนางแอ่นทะเล รังนกจากพัทลุงมีชื่อเสียงมายาวนานในฐานะทรัพยากรธรรมชาติที่มีมูลค่าสูงและเชื่อมโยงกับเศรษฐกิจท้องถิ่น การมีถ้ำมืด หน้าผาหินปูน และสภาพแวดล้อมกลางทะเลสาบที่เหมาะสม ทำให้นกนางแอ่นกลับมาทำรังในพื้นที่นี้อย่างต่อเนื่อง นักท่องเที่ยวที่ล่องเรือผ่านบริเวณเกาะจะเห็นบ้านพักหรือจุดเฝ้ารังนกตามบางช่วงของหน้าผา ซึ่งสะท้อนให้เห็นระบบการดูแลพื้นที่ที่เข้มงวด เพราะบางส่วนเป็นเขตสัมปทานรังนกและมีข้อจำกัดในการขึ้นเกาะหรือเข้าใกล้ถ้ำบางจุด

 

ความสำคัญของหมู่เกาะสี่ เกาะห้าไม่ได้อยู่ที่ธรรมชาติเท่านั้น แต่ยังเป็นพื้นที่ประวัติศาสตร์สำคัญของจังหวัดพัทลุง ในปี พ.ศ. 2432 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จประพาสเมืองพัทลุงและพื้นที่ปากพะยูน โดยมีหลักฐานเกี่ยวข้องกับหมู่เกาะสี่ เกาะห้า คือจารึกพระปรมาภิไธยย่อ จ.ป.ร. และศักราช ร.ศ. 108 บริเวณเพิงผาหน้าถ้ำเทวดา หลักฐานนี้ทำให้หมู่เกาะแห่งนี้มีสถานะเป็นทั้งแหล่งธรรมชาติและแหล่งประวัติศาสตร์ร่วมกัน ปัจจุบันบริเวณเกาะหน้าเทวดายังมีพระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวให้ผู้มาเยือนได้สักการะ เป็นจุดที่ทำให้การเดินทางมาหมู่เกาะสี่ เกาะห้ามีความหมายมากกว่าการนั่งเรือชมวิว เพราะเป็นการตามรอยประวัติศาสตร์ที่เชื่อมโยงกับรัชกาลที่ 5 และเมืองพัทลุงโดยตรง

 

ลักษณะภูมิประเทศของหมู่เกาะสี่ เกาะห้าเป็นภูเขาหินปูนกลางน้ำ มีหน้าผาชัน ถ้ำ โพรงหิน และช่องแคบระหว่างเกาะ บางช่วงเมื่อนั่งเรือเข้าใกล้จะเห็นผาหินตั้งขึ้นจากผิวน้ำอย่างโดดเด่น พืชพรรณบนเกาะขึ้นปกคลุมตามชั้นหินและรอยแยกของหน้าผา เกิดเป็นภาพที่ทั้งดิบ สงบ และลึกลับในเวลาเดียวกัน จุดเด่นของการเที่ยวที่นี่คือการนั่งเรือวนชมรอบหมู่เกาะ ไม่ใช่การเล่นน้ำหรือพักผ่อนบนชายหาดแบบทะเลทั่วไป นักท่องเที่ยวจึงควรเตรียมตัวให้เหมาะกับการเดินทางทางเรือ เช่น สวมเสื้อผ้าที่ระบายอากาศดี เตรียมหมวก แว่นกันแดด น้ำดื่ม และปฏิบัติตามคำแนะนำของคนเรือ โดยเฉพาะในช่วงที่มีคลื่นลม ฝน หรือระดับน้ำเปลี่ยนแปลง

 

เส้นทางเที่ยวหมู่เกาะสี่ เกาะห้าโดยทั่วไปเริ่มจากจุดลงเรือในพื้นที่อำเภอปากพะยูนหรือเกาะหมาก นักท่องเที่ยวสามารถใช้บริการเรือจากท่าเรือเทศบาลตำบลปากพะยูน ชุมชนประมงบ้านช่องฟืน หรือบริเวณชมดาว ลานยอ เกาะหมาก แล้วล่องเรือออกไปยังกลุ่มเกาะกลางทะเลสาบ เส้นทางเรือมักพาชมทิวทัศน์ริมทะเลสาบ วิถีประมง จุดชมวิวเกาะหินปูน และพื้นที่สำคัญของหมู่เกาะ หากจัดทริปกับชุมชนท้องถิ่นอาจได้สัมผัสกิจกรรมเชิงอนุรักษ์เพิ่มเติม เช่น การเรียนรู้ธนาคารสัตว์น้ำ การชิมกุ้งก้ามกรามสามน้ำ การชมเครื่องมือประมงพื้นบ้าน หรือการฟังเรื่องเล่าเกี่ยวกับเกาะรังนกและประวัติศาสตร์รัชกาลที่ 5 จากคนในพื้นที่

 

เกาะร้านไก่เป็นหนึ่งในจุดที่มักถูกบรรจุอยู่ในทริปเรือเที่ยวหมู่เกาะสี่ เกาะห้า จุดเด่นของเกาะร้านไก่คือเป็นเกาะหินปูนขนาดเล็กที่มีลักษณะเป็นถ้ำ สามารถเดินทะลุหากันได้ในบางช่วง และเป็นมุมถ่ายภาพที่ได้รับความนิยม นักท่องเที่ยวบางกลุ่มเลือกพายเรือคายักรอบเกาะเพื่อสัมผัสผาหินและบรรยากาศทะเลสาบอย่างใกล้ชิด พื้นที่รอบเกาะร้านไก่อุดมสมบูรณ์ด้วยสัตว์น้ำ ทำให้ชาวประมงใช้เป็นพื้นที่หลบแดด หลบฝน หรือพักระหว่างออกหากุ้งปลา จุดนี้ช่วยเติมมิติของการเที่ยวหมู่เกาะให้ครบขึ้น เพราะแสดงให้เห็นว่ากลุ่มเกาะกลางทะเลสาบไม่ได้เป็นเพียงทิวทัศน์สวยงาม แต่เป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวันของชุมชนประมงด้วย

 

เกาะหน้าเทวดาหรือพื้นที่เพิงผาหน้าถ้ำเทวดาเป็นจุดสำคัญด้านประวัติศาสตร์ของทริป นักท่องเที่ยวที่ได้รับอนุญาตให้ขึ้นหรือเข้าใกล้พื้นที่ตามเงื่อนไขของผู้ดูแลจะได้ชมจุดสักการะและเรียนรู้เรื่องจารึก จ.ป.ร. ซึ่งเกี่ยวข้องกับการเสด็จประพาสของรัชกาลที่ 5 ความงดงามของจุดนี้อยู่ที่การผสานกันของผาหิน ถ้ำ น้ำ และประวัติศาสตร์ เมื่อยืนมองผาหินและทะเลสาบรอบตัว จะเห็นว่าทำไมพื้นที่แห่งนี้จึงเป็นจุดที่มีความโดดเด่นทั้งในเชิงภูมิประเทศและความทรงจำของท้องถิ่น การเข้าชมจึงควรทำด้วยความเคารพ ไม่ขีดเขียน ไม่สัมผัสจารึก ไม่ทิ้งขยะ และไม่รบกวนพื้นที่ที่เกี่ยวข้องกับรังนกหรือสัตว์ป่า

 

สิ่งที่ทำให้หมู่เกาะสี่ เกาะห้าเหมาะกับการทำบทความท่องเที่ยวเชิงคุณภาพ คือความครบของประสบการณ์ในที่เดียว นักท่องเที่ยวได้เห็นภูเขาหินปูนกลางทะเลสาบ ได้เข้าใจระบบนิเวศสามน้ำ ได้เรียนรู้วิถีประมงพื้นบ้าน ได้สัมผัสประวัติศาสตร์รัชกาลที่ 5 และได้รู้จักทรัพยากรรังนกนางแอ่นที่เป็นภาพจำของปากพะยูนมายาวนาน หากเปรียบกับแหล่งท่องเที่ยวทั่วไปในพัทลุง หมู่เกาะนี้เหมาะกับผู้ที่ต้องการเส้นทางธรรมชาติที่ไม่เร่งรีบ ไม่เน้นความคึกคัก และต้องการเห็นพัทลุงจากมุมของทะเลสาบมากกว่ามุมของภูเขาหรือชุมชนเมือง

 

การเที่ยวหมู่เกาะสี่ เกาะห้าควรวางแผนล่วงหน้า เพราะเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่ต้องพึ่งพาเรือ สภาพอากาศ ระดับน้ำ และเงื่อนไขการอนุญาตเข้าพื้นที่ บางจุดเป็นเขตเกี่ยวข้องกับรังนกนางแอ่นและมีการดูแลเฉพาะ ไม่ควรเดินทางเข้าไปเองโดยไม่มีคนพื้นที่หรือผู้ให้บริการเรือที่รู้เส้นทาง การติดต่อชุมชนท่องเที่ยวในเกาะหมากหรือผู้ให้บริการเรือในปากพะยูนก่อนเดินทางจะช่วยให้จัดรอบเรือ เวลาออกเรือ ค่าเรือ และรูปแบบทริปได้เหมาะสม โดยเฉพาะนักท่องเที่ยวที่ต้องการรวมเกาะร้านไก่ เกาะกระ ชมดาว ลานยอ หรือกิจกรรมกินอาหารพื้นบ้านเข้าไว้ในทริปเดียวกัน

 

ช่วงเวลาที่เหมาะกับการเที่ยวคือช่วงเช้าถึงบ่ายแก่ ๆ เพราะแสงไม่แรงเกินไป เหมาะกับการถ่ายภาพผาหิน สายน้ำ และเรือประมง หากต้องการชมบรรยากาศพระอาทิตย์ตก ควรเลือกเส้นทางที่กลับมาจบที่ฝั่งเกาะหมากหรือชมดาว ลานยอ ซึ่งมีมุมชมวิวทะเลสาบและบรรยากาศเย็นที่สวยงาม การเดินทางช่วงเย็นต้องจัดเวลาให้รอบคอบ เพราะการกลับฝั่งหลังแสงหมดไม่เหมาะสำหรับนักท่องเที่ยวทั่วไป โดยเฉพาะผู้ที่ไม่คุ้นเคยกับเส้นทางน้ำในทะเลสาบสงขลา

 

สำหรับครอบครัวหรือผู้สูงอายุ หมู่เกาะสี่ เกาะห้าสามารถเที่ยวได้หากเลือกเรือที่ปลอดภัย มีเสื้อชูชีพ และใช้เส้นทางชมวิวเป็นหลัก ไม่จำเป็นต้องขึ้นเกาะหรือเดินในพื้นที่ที่ลื่นและชัน จุดที่ควรใส่ใจคือการขึ้นลงเรือ การนั่งเรือกลางแดด และการใช้ห้องน้ำก่อนออกเรือ เพราะบนเกาะไม่มีสิ่งอำนวยความสะดวกแบบแหล่งท่องเที่ยวทั่วไป ผู้เดินทางควรเตรียมยาเฉพาะตัว น้ำดื่ม และถุงกันน้ำสำหรับอุปกรณ์ถ่ายภาพ ส่วนผู้ที่เมาเรือง่ายควรเตรียมตัวล่วงหน้าและเลือกเรือที่เหมาะกับจำนวนคน

 

หมู่เกาะสี่ เกาะห้ายังเหมาะกับการจัดเป็นเส้นทางเชื่อมโยงกับแหล่งท่องเที่ยวในตำบลเกาะหมาก เช่น ชมดาว ลานยอ ชุมชนประมงบ้านช่องฟืน เกาะร้านไก่ เกาะกระ ป่าพรุเกาะโคบ และจุดชมวิวริมทะเลสาบ การเที่ยวลักษณะนี้ช่วยกระจายรายได้สู่ชุมชนและทำให้ผู้เดินทางเข้าใจพื้นที่ได้ครบกว่าเดิม เพราะได้เห็นทั้งเกาะกลางน้ำและชุมชนริมฝั่ง หากมีเวลา 1 วันเต็ม สามารถเริ่มช่วงเช้าด้วยการลงเรือชมหมู่เกาะ กลับมารับประทานอาหารพื้นบ้านหรือกุ้งสามน้ำช่วงเที่ยง แล้วต่อด้วยจุดชมวิวหรือกิจกรรมชุมชนช่วงบ่ายถึงเย็น เป็นแผนเที่ยวที่ใช้เวลาไม่เร่งรีบและได้สัมผัสตัวตนของปากพะยูนอย่างลึกซึ้ง

 

การเดินทาง หากเดินทางจากตัวเมืองพัทลุง ให้ใช้รถยนต์ส่วนตัวหรือรถเช่ามุ่งหน้าไปอำเภอปากพะยูน จากนั้นเลือกจุดลงเรือที่สะดวก เช่น ท่าเรือเทศบาลตำบลปากพะยูน พื้นที่เกาะหมาก ชมดาว ลานยอ หรือชุมชนประมงบ้านช่องฟืน ระยะทางจากท่าเรือปากพะยูนไปยังหมู่เกาะอยู่ในเส้นทางทะเลสาบและใช้เวลาเดินทางทางเรือประมาณ 1 ชั่วโมงตามเส้นทางและสภาพน้ำ อีกทางเลือกคือเดินทางจากฝั่งลำปำในอำเภอเมืองพัทลุง แต่เส้นทางจากปากพะยูนและเกาะหมากเหมาะกับการเชื่อมต่อกิจกรรมชุมชนและร้านอาหารริมทะเลสาบมากกว่า ผู้ที่ไม่มีรถส่วนตัวควรเดินทางมายังอำเภอปากพะยูนแล้วติดต่อเรือหรือชุมชนท่องเที่ยวล่วงหน้า เพื่อให้จัดรอบเรือและจุดรับส่งได้ชัดเจน

 

มารยาทสำคัญในการเที่ยวหมู่เกาะสี่ เกาะห้าคือการเคารพพื้นที่ธรรมชาติและพื้นที่สัมปทานรังนก ไม่ส่งเสียงดังใกล้ถ้ำ ไม่เข้าเขตหวงห้าม ไม่เก็บหิน เปลือกหอย หรือสิ่งมีชีวิตกลับไป ไม่ให้อาหารสัตว์น้ำ ไม่ทิ้งขยะลงทะเลสาบ และไม่ใช้โดรนในบริเวณที่อาจรบกวนนกหรือพื้นที่ดูแลเฉพาะ การเที่ยวด้วยความระมัดระวังจะช่วยรักษาความสมบูรณ์ของหมู่เกาะและทำให้ชุมชนสามารถใช้ทรัพยากรธรรมชาติอย่างยั่งยืนต่อไป

 

โดยสรุป หมู่เกาะสี่ เกาะห้าเป็นหนึ่งในแหล่งท่องเที่ยวที่ควรค่าแก่การเดินทางของจังหวัดพัทลุง เพราะมีองค์ประกอบครบทั้งภูมิประเทศหินปูนกลางทะเลสาบ ระบบนิเวศสามน้ำ รังนกนางแอ่น วิถีประมง และร่องรอยประวัติศาสตร์รัชกาลที่ 5 การมาเยือนที่นี่จึงไม่ใช่แค่การนั่งเรือชมเกาะ แต่เป็นการเดินทางเข้าไปทำความเข้าใจลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลาในมิติที่มีชีวิตจริง มีผู้คน มีความทรงจำ และมีธรรมชาติที่ยังต้องการการดูแลอย่างรอบคอบ

 

 

ตอบ: หมู่เกาะสี่ เกาะห้าอยู่ในทะเลสาบสงขลาตอนกลาง พื้นที่ตำบลเกาะหมาก อำเภอปากพะยูน จังหวัดพัทลุง

 

ตอบ: เพราะเมื่อมองจากทิศเหนือหรือทิศใต้จะเห็นเป็น 4 เกาะ แต่เมื่อมองจากทิศตะวันตกจะเห็นเป็น 5 เกาะ จึงเกิดชื่อเรียกหมู่เกาะสี่ เกาะห้า

 

ตอบ: จุดเด่นคือเกาะหินปูนกลางทะเลสาบ โพรงถ้ำรังนกนางแอ่น วิถีประมงพื้นบ้าน พระบรมราชานุสาวรีย์รัชกาลที่ 5 และจารึกพระปรมาภิไธยย่อ จ.ป.ร. ร.ศ. 108

 

ตอบ: การเดินทางมีค่าเช่าเรือ โดยควรสอบถามราคาที่จุดลงเรือหรือกลุ่มท่องเที่ยวชุมชนก่อนเดินทาง

 

ตอบ: เดินทางไปอำเภอปากพะยูนหรือเกาะหมาก แล้วต่อเรือจากท่าเรือเทศบาลตำบลปากพะยูน ชมดาว ลานยอ หรือชุมชนประมงบ้านช่องฟืน ใช้เวลาเดินทางทางเรือประมาณ 1 ชั่วโมง

 

ตอบ: เหมาะกับการเที่ยวเชิงธรรมชาติ ประวัติศาสตร์ วิถีชุมชน และการนั่งเรือชมทิวทัศน์ ไม่ใช่แหล่งเล่นน้ำหรือพักผ่อนบนชายหาด

 

ตอบ: ควรติดต่อเรือหรือกลุ่มท่องเที่ยวชุมชนล่วงหน้า เพราะการเดินทางขึ้นอยู่กับรอบเรือ สภาพอากาศ ระดับน้ำ และเงื่อนไขการอนุญาตเข้าพื้นที่บางจุด

 

ตอบ: ควรสวมเสื้อชูชีพ ไม่เข้าเขตหวงห้าม ไม่รบกวนถ้ำรังนก ไม่ทิ้งขยะลงทะเลสาบ และปฏิบัติตามคำแนะนำของคนเรือหรือผู้ดูแลพื้นที่