วัดบุปผาราม (วัดปลายคลอง)

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 08.00 – 17.00 น.

 

วัดบุปผาราม จังหวัดตราด หรือที่ชาวตราดคุ้นเคยในชื่อ “วัดปลายคลอง” เป็นวัดเก่าแก่ที่สุดแห่งหนึ่งของจังหวัดตราด ตั้งอยู่หมู่ที่ 3 บ้านปลายคลอง ถนนพัฒนาการปลายคลอง ตำบลวังกระแจะ อำเภอเมืองตราด จังหวัดตราด วัดแห่งนี้มีความสำคัญอย่างยิ่งในฐานะศาสนสถานเก่าแก่ที่สืบเนื่องมาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา ราวรัชสมัยสมเด็จพระเจ้าปราสาททอง พ.ศ. 2191 เป็นแหล่งรวมศิลปกรรม โบราณวัตถุ ความศรัทธา และเรื่องราวการแลกเปลี่ยนวัฒนธรรมระหว่างเมืองท่าชายฝั่งตะวันออกกับโลกภายนอก วัดบุปผารามจึงไม่ใช่เพียงวัดสำหรับทำบุญไหว้พระเท่านั้น แต่เป็นแหล่งเรียนรู้ประวัติศาสตร์เมืองตราดที่มีชีวิต และเป็นสถานที่ที่ช่วยให้ผู้มาเยือนเห็นรากทางวัฒนธรรมของตราดได้อย่างลึกซึ้ง

 

วัดบุปผารามตั้งอยู่ไม่ไกลจากตัวเมืองตราด ทำให้เดินทางสะดวกและเหมาะกับการจัดเป็นจุดเริ่มต้นของการเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์ในเมืองตราด ภายในวัดมีทั้งอาคารศาสนสถานเก่าแก่ พิพิธภัณฑ์ วัตถุโบราณ ภาพจิตรกรรมฝาผนัง พระบรมสารีริกธาตุ พระพุทธรูปสำคัญ เครื่องถ้วยจีน เครื่องถ้วยยุโรป กลองมโหระทึก หมู่กุฏิเล็กทรงไทย หอสวดมนต์ เจดีย์ และวิหารฝากระดาน สิ่งเหล่านี้รวมกันทำให้วัดบุปผารามเป็นเหมือนคลังความทรงจำของเมืองตราดที่ยังคงเปิดให้คนรุ่นปัจจุบันได้เรียนรู้และสักการะอยู่ทุกวัน

 

ชื่อ “วัดปลายคลอง” เป็นชื่อที่สะท้อนภูมิประเทศและความคุ้นเคยของคนท้องถิ่น เพราะวัดตั้งอยู่บริเวณบ้านปลายคลองซึ่งเป็นพื้นที่ชุมชนเก่าในอำเภอเมืองตราด ส่วนชื่อ “วัดบุปผาราม” มีความหมายในทางมงคล คำว่า บุปผา หมายถึงดอกไม้ และ อาราม หมายถึงวัดหรือสถานที่สงบร่มเย็น เมื่อรวมกันจึงให้ความรู้สึกถึงวัดที่งดงาม สงบ และเป็นที่เจริญศรัทธา ชื่อทั้งสองจึงมีคุณค่าในคนละมิติ ชื่อวัดปลายคลองผูกกับความทรงจำของชาวบ้าน ส่วนชื่อวัดบุปผารามสะท้อนความหมายเชิงศาสนาและความงามของสถานที่

 

ในทางประวัติศาสตร์ วัดบุปผารามเป็นหลักฐานสำคัญที่แสดงให้เห็นว่าพื้นที่จังหวัดตราดมีชุมชนพุทธและวัฒนธรรมเมืองท่าเจริญอยู่มานานตั้งแต่สมัยอยุธยา ตราดเป็นเมืองชายฝั่งตะวันออกที่มีความสัมพันธ์กับเส้นทางการค้า การเดินเรือ และผู้คนหลากหลายกลุ่ม ทั้งชาวไทย ชาวจีน พ่อค้าเรือสำเภา และผู้คนจากเมืองท่าต่าง ๆ วัดบุปผารามจึงไม่เพียงเป็นพื้นที่ประกอบศาสนกิจ แต่ยังเป็นภาพสะท้อนของสังคมเมืองท่าที่มีการรับและผสมผสานอิทธิพลทางศิลปวัฒนธรรมจากหลายแหล่ง

 

อดีตเจ้าอาวาสที่มีบทบาทสำคัญต่อการฟื้นฟูวัดคือท่านพระครูคุณสารพิสุทธิ์ หรือหลวงพ่อโห อดีตเจ้าอาวาสในสมัยรัชกาลที่ 5 ท่านได้บูรณะปฏิสังขรณ์เสนาสนะและถาวรวัตถุภายในวัด ทำให้วัดเก่าแก่แห่งนี้ยังคงใช้ประกอบศาสนกิจและดำรงคุณค่าทางวัฒนธรรมต่อเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน ต่อมาในยุคปัจจุบัน พระครูสุวรรณสารวิบูล พร้อมด้วยชาวบ้านและผู้มีจิตศรัทธา ได้ร่วมแรงร่วมใจกันจัดตั้งพิพิธภัณฑ์ ดูแลภูมิทัศน์โดยรอบวัด และรักษาวัดบุปผารามให้เป็นศูนย์กลางการปฏิบัติศาสนกิจของชุมชน

 

พิพิธภัณฑ์วัดบุปผารามเป็นจุดสำคัญที่ผู้มาเยือนไม่ควรพลาด เพราะเป็นแหล่งรวบรวมโบราณวัตถุอันทรงคุณค่าจำนวนมาก โดยเฉพาะพระบรมสารีริกธาตุ ซึ่งเป็นสิ่งมงคลสูงสุดและเป็นศูนย์รวมศรัทธาของผู้คน นอกจากนี้ยังมีพระพุทธรูปทองบุเงิน พระพุทธรูปปางต่าง ๆ เครื่องถ้วยจีน เครื่องถ้วยยุโรป และกลองมโหระทึก วัตถุจัดแสดงเหล่านี้ช่วยเปิดภาพให้เห็นว่าวัดบุปผารามไม่ใช่เพียงวัดเก่าของชุมชน แต่เป็นพื้นที่ที่สะท้อนการเดินทางของวัตถุ ศรัทธา และวัฒนธรรมจากเมืองท่าชายฝั่งตะวันออกไปเชื่อมโยงกับเมืองท่าโพ้นทะเลในเอเชียอาคเนย์และโลกตะวันตก

 

พระบรมสารีริกธาตุภายในวัดบุปผารามถือเป็นสิ่งสำคัญที่ทำให้วัดมีความหมายในฐานะสถานที่สักการะระดับสูง ผู้ศรัทธาจำนวนมากเดินทางมากราบไหว้เพื่อความเป็นสิริมงคล พระบรมสารีริกธาตุไม่ได้เป็นเพียงวัตถุศักดิ์สิทธิ์ในเชิงศาสนา แต่ยังเป็นศูนย์รวมความเชื่อ ความเคารพ และความภาคภูมิใจของชุมชน การที่วัดเก่าแก่แห่งนี้เป็นที่ประดิษฐานพระบรมสารีริกธาตุ ทำให้วัดบุปผารามมีสถานะเป็นแหล่งศรัทธาที่สำคัญคู่เมืองตราดมาอย่างยาวนาน

 

พระพุทธรูปทองบุเงินและพระพุทธรูปปางต่าง ๆ ภายในพิพิธภัณฑ์แสดงให้เห็นพัฒนาการของพุทธศิลป์ที่ผู้คนในอดีตถวายไว้ในวัด พระพุทธรูปแต่ละองค์มีรูปแบบ วัสดุ และศิลปะที่แตกต่างกัน สะท้อนทั้งศรัทธาของผู้ถวายและรสนิยมเชิงศิลปกรรมในแต่ละช่วงเวลา เมื่อเดินชมอย่างละเอียด ผู้มาเยือนจะเห็นว่าพระพุทธรูปในวัดไม่ได้เป็นเพียงสิ่งสักการะ แต่เป็นหลักฐานทางศิลปะที่ช่วยเล่าความสัมพันธ์ระหว่างชุมชน วัด และศรัทธาในแต่ละยุค

 

เครื่องถ้วยจีนและเครื่องถ้วยยุโรปที่จัดแสดงในพิพิธภัณฑ์เป็นหลักฐานสำคัญของการติดต่อค้าขายและการแลกเปลี่ยนวัฒนธรรมในอดีต เมืองตราดตั้งอยู่ในพื้นที่ชายฝั่งที่เอื้อต่อการเดินเรือและการค้าขาย จึงมีโอกาสรับวัตถุจากต่างแดนเข้ามาอยู่ในชุมชนและวัด เครื่องถ้วยเหล่านี้ช่วยยืนยันว่าตราดไม่ได้เป็นเมืองปิดหรือชุมชนชายขอบ แต่เป็นส่วนหนึ่งของเครือข่ายการค้าและวัฒนธรรมในภูมิภาคที่เชื่อมโยงไกลกว่าชายฝั่งไทย

 

กลองมโหระทึกเป็นโบราณวัตถุอีกชนิดหนึ่งที่ทำให้พิพิธภัณฑ์วัดบุปผารามมีความน่าสนใจ เพราะกลองประเภทนี้เกี่ยวข้องกับวัฒนธรรมโบราณในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และมักถูกมองว่าเป็นหลักฐานของพิธีกรรม สถานะทางสังคม และการติดต่อทางวัฒนธรรมระหว่างกลุ่มชนในอดีต การมีวัตถุลักษณะนี้อยู่ภายในวัดช่วยเพิ่มมิติทางโบราณคดีและประวัติศาสตร์ให้กับการเที่ยวชม ไม่ใช่เพียงการดูของเก่า แต่เป็นการอ่านร่องรอยของผู้คนและเส้นทางวัฒนธรรมที่เคลื่อนไหวผ่านพื้นที่ตราด

 

ภาพจิตรกรรมฝาผนังในโบสถ์และวิหารพระพุทธไสยาสน์เป็นอีกหัวใจหนึ่งของวัดบุปผาราม จิตรกรรมเหล่านี้เขียนขึ้นในสมัยรัตนโกสินทร์ เป็นฝีมือช่างท้องถิ่นที่ผสมผสานศิลปะไทย จีน และเนื้อหาจากวรรณคดีจีนอย่างกลมกลืน ภาพเขียนจึงไม่ได้สะท้อนเพียงเรื่องราวทางพระพุทธศาสนาเท่านั้น แต่ยังสะท้อนโลกทัศน์ของผู้คนในเมืองตราดที่คุ้นเคยกับอิทธิพลวัฒนธรรมจีนจากการค้าขายและการอพยพทางเรือ

 

การปรากฏของศิลปจีนและวรรณคดีจีนในภาพจิตรกรรมช่วยให้เข้าใจบทบาทของชาวจีนในพื้นที่ชายฝั่งทะเลตะวันออกได้ชัดเจนยิ่งขึ้น ชาวจีนเดินทางเข้ามาค้าขายในเมืองตราดตั้งแต่สมัยอยุธยา บางส่วนอพยพมาจากอยุธยา กรุงเทพฯ เวียดนาม มาเลเซีย และสิงคโปร์ การตั้งถิ่นฐานและการค้าขายของคนจีนเหล่านี้ทำให้เกิดการอุปถัมภ์วัด การถวายสิ่งของ การสร้างศิลปกรรม และการผสมผสานความเชื่อ วัดบุปผารามจึงเป็นหลักฐานที่ดีของการอยู่ร่วมกันระหว่างพุทธศาสนาไทยกับวัฒนธรรมจีนในเมืองท่าตะวันออก

 

วิหารพระพุทธไสยาสน์หรือพื้นที่ที่เกี่ยวข้องกับพระนอนภายในวัดเป็นจุดที่มีความสำคัญต่อศรัทธาและศิลปกรรม พระพุทธไสยาสน์เป็นพระพุทธรูปในอิริยาบถนอน แสดงถึงช่วงเสด็จดับขันธปรินิพพานหรือความสงบสูงสุดทางธรรม การมีจิตรกรรมฝาผนังประกอบภายในวิหารช่วยเพิ่มบรรยากาศของการเรียนรู้ทั้งด้านธรรมะและศิลปะ ผู้มาเยือนจึงควรใช้เวลาเดินชมอย่างสำรวมและอ่านรายละเอียดทางศิลป์อย่างละเอียด

 

หมู่กุฏิเล็กทรงไทยภายในวัดบุปผารามเป็นสิ่งที่หาได้ไม่ง่ายในปัจจุบัน เพราะเป็นกุฏิที่สร้างตามพระวินัยบัญญัติ มีขนาดพอเหมาะสำหรับภิกษุอยู่ได้เพียงรูปเดียว กุฏิขนาดเล็กเหล่านี้สะท้อนวิถีชีวิตพระสงฆ์แบบเรียบง่ายและสอดคล้องกับหลักพระวินัย ที่น่าสนใจคือประเพณีของคนในท้องถิ่นซึ่งเมื่อให้ลูกหลานบวชเรียนที่วัด ก็จะสร้างกุฏิให้พร้อม แล้วช่วยกันหามแห่มายังวัดในวันทำพิธีบวช ประเพณีนี้แสดงให้เห็นความศรัทธาของชุมชนและบทบาทของวัดในชีวิตครอบครัวอย่างลึกซึ้ง

 

หอสวดมนต์ของวัดบุปผารามเป็นอาคารไม้ยกพื้นสูง หลังคามุงกระเบื้องเคลือบชั้นเดียว มีชายคาปีกนก หน้าบันไม้จำหลักปิดทองลายเทพนม ฝาประกน และเสาไม้แปดเหลี่ยม รายละเอียดเหล่านี้สะท้อนฝีมือช่างและความละเอียดประณีตของงานไม้ไทยในอดีต หอสวดมนต์ไม่ได้เป็นเพียงอาคารประกอบพิธีกรรม แต่เป็นตัวอย่างของสถาปัตยกรรมไม้ที่มีคุณค่าทั้งด้านศาสนา ศิลปะ และประวัติศาสตร์

 

เจดีย์ภายในวัดบุปผารามเป็นเจดีย์ย่อมุมไม้สิบสอง ก่อด้วยศิลาแลงฉาบปูน มีรูปสี่เหลี่ยมจตุรัส ลักษณะสถาปัตยกรรมเช่นนี้สะท้อนอิทธิพลศิลปกรรมโบราณและเทคนิคการก่อสร้างในอดีต ศิลาแลงเป็นวัสดุที่พบในงานโบราณสถานหลายแห่งของไทย การใช้ศิลาแลงฉาบปูนในเจดีย์ทำให้เห็นทั้งความคงทนและรูปแบบที่สืบทอดจากยุคก่อน เจดีย์จึงเป็นอีกจุดที่ควรสังเกตในฐานะหลักฐานทางสถาปัตยกรรมของวัดเก่าแก่

 

วิหารฝากระดานเป็นศาสนสถานอีกหลังที่มีความสำคัญ โดยก่ออิฐถือปูน มีรูปเรือสำเภาเช่นเดียวกับฐานโบสถ์วิหาร สร้างในสมัยกรุงศรีอยุธยาตอนปลาย หลังคาชั้นเดียวและฝาผนังไม้ ลักษณะฐานรูปเรือสำเภามีความน่าสนใจอย่างยิ่ง เพราะเชื่อมโยงกับภาพของเมืองท่าชายฝั่งและวัฒนธรรมการเดินเรือที่มีบทบาทในพื้นที่ตราด วัดบุปผารามจึงไม่เพียงสะท้อนพุทธศิลป์ แต่ยังสะท้อนภูมิศาสตร์ทางเศรษฐกิจและวัฒนธรรมของเมืองชายทะเล

 

หอพระพุทธบาท หอไตร และโบราณสถานอื่น ๆ ภายในวัดช่วยเสริมให้วัดบุปผารามเป็นพื้นที่ที่มีมิติครบถ้วน ทั้งด้านคัมภีร์ การศึกษา การสักการะ และการเก็บรักษาความทรงจำทางศาสนา หอไตรมีความหมายในฐานะสถานที่เก็บรักษาพระไตรปิฎกและคัมภีร์สำคัญ ส่วนหอพระพุทธบาทเกี่ยวข้องกับการบูชารอยพระพุทธบาท ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของการระลึกถึงพระพุทธเจ้าและการดำเนินตามพระธรรม

 

วัดบุปผารามยังเป็นศูนย์กลางการปฏิบัติศาสนกิจของชุมชนวังกระแจะและคนเมืองตราดมาอย่างต่อเนื่อง ผู้คนมาทำบุญ ฟังธรรม บวชเรียน ร่วมงานประเพณี และสืบทอดศรัทธาผ่านกิจกรรมของวัด การที่วัดเก่าแก่แห่งนี้ยังคงมีชีวิต ไม่ได้กลายเป็นเพียงโบราณสถานที่นิ่งเงียบ ทำให้วัดบุปผารามมีคุณค่าในฐานะวัดที่เชื่อมอดีตกับปัจจุบันได้อย่างสมบูรณ์

 

สำหรับผู้ที่สนใจการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม วัดบุปผารามเป็นจุดหมายที่เหมาะอย่างยิ่ง เพราะสามารถเรียนรู้ได้หลายเรื่องในพื้นที่เดียวกัน ทั้งประวัติศาสตร์อยุธยา ประวัติศาสตร์เมืองตราด บทบาทของชาวจีนโพ้นทะเล งานจิตรกรรมพื้นถิ่น โบราณวัตถุ เครื่องถ้วยต่างชาติ กลองมโหระทึก สถาปัตยกรรมไม้ และประเพณีการสร้างกุฏิถวายพระภิกษุ ผู้มาเยือนควรใช้เวลาเดินชมอย่างช้า ๆ เพราะรายละเอียดของวัดไม่ได้อยู่เฉพาะจุดใหญ่ แต่ซ่อนอยู่ในองค์ประกอบเล็ก ๆ เช่น ลวดลายไม้ เสา รูปทรงหลังคา ภาพเขียน และวัตถุในตู้จัดแสดง

 

การเข้าชมพิพิธภัณฑ์และพื้นที่ศาสนสถานควรปฏิบัติด้วยความสำรวม แต่งกายสุภาพ ไม่ส่งเสียงดัง ไม่สัมผัสวัตถุจัดแสดง ไม่ใช้แฟลชถ่ายภาพในจุดที่ไม่อนุญาต และไม่รบกวนพระสงฆ์หรือผู้มาปฏิบัติธรรม หากเดินทางเป็นหมู่คณะควรติดต่อวัดล่วงหน้าเพื่อความเรียบร้อย โดยเฉพาะกลุ่มนักเรียน นักศึกษา หรือผู้ที่ต้องการข้อมูลประกอบการศึกษาอย่างละเอียด

 

การเดินทาง จากตัวเมืองตราดให้ใช้ทางหลวงหมายเลข 3 หรือถนนสุขุมวิท เมื่อถึงบริเวณตรงข้ามโรงพยาบาลตราดให้เลี้ยวแยกซ้ายเข้าถนนพัฒนาการปลายคลองไปประมาณ 2 กิโลเมตร วัดตั้งอยู่ที่หมู่ 3 บ้านปลายคลอง ตำบลวังกระแจะ อำเภอเมืองตราด การเดินทางเหมาะกับรถยนต์ส่วนตัว รถเช่า รถจักรยานยนต์ หรือรถรับจ้างในพื้นที่ เพราะอยู่ใกล้ตัวเมืองและใช้เวลาเดินทางไม่นาน

 

วัดบุปผารามสามารถจัดร่วมในเส้นทางเที่ยวเมืองตราดได้สะดวก นักท่องเที่ยวสามารถแวะวัดบุปผารามแล้วเดินทางต่อไปยังศาลเจ้าพ่อหลักเมืองตราด วัดโยธานิมิต พิพิธภัณฑสถานเมืองตราด ตลาดเมืองตราด หรือจุดท่องเที่ยวเชิงชุมชนใกล้เคียง เช่น บ้านน้ำเชี่ยวและแหลมงอบได้ หากต้องการเที่ยวแบบเน้นประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม วัดบุปผารามควรเป็นหนึ่งในจุดหลักของโปรแกรม เพราะช่วยให้เข้าใจตราดในฐานะเมืองเก่าและเมืองท่าที่มีความสัมพันธ์กับโลกภายนอกมาอย่างยาวนาน

 

ผู้มาเยือนควรเผื่อเวลาอย่างน้อย 1 – 2 ชั่วโมงสำหรับการเดินชมวัด หากต้องการศึกษาพิพิธภัณฑ์และภาพจิตรกรรมอย่างละเอียดควรใช้เวลามากกว่านั้น ช่วงเช้าเป็นเวลาที่เหมาะสำหรับการเข้าชม เพราะอากาศไม่ร้อนมากและบรรยากาศวัดสงบ ส่วนช่วงบ่ายเหมาะกับผู้ที่ต้องการจัดเส้นทางร่วมกับร้านอาหารและสถานที่ท่องเที่ยวในเมืองตราด

 

วัดบุปผารามเป็นสถานที่ที่ควรค่าแก่การอนุรักษ์และควรค่าแก่การมาเยือน เพราะมีองค์ประกอบที่ครบถ้วนทั้งประวัติศาสตร์ ศาสนา ศิลปกรรม และชุมชน วัดนี้แสดงให้เห็นว่าศาสนสถานเก่าแก่ไม่ได้เป็นเพียงพื้นที่ประกอบพิธีกรรม แต่เป็นหอจดหมายเหตุของสังคม เป็นพื้นที่เก็บรักษาความทรงจำของผู้คน และเป็นสะพานเชื่อมวัฒนธรรมไทย จีน และต่างแดนไว้ในพื้นที่เดียวกัน

 

การมาเยือนวัดบุปผารามจึงเป็นการเดินทางที่ได้ทั้งความสงบและความรู้ ผู้มาเยือนได้สักการะพระบรมสารีริกธาตุ ชมพิพิธภัณฑ์ เรียนรู้โบราณวัตถุ ดูภาพจิตรกรรมฝาผนัง ชมสถาปัตยกรรมไม้และเจดีย์โบราณ พร้อมทั้งสัมผัสบรรยากาศวัดเก่าแก่ที่สุดของจังหวัดตราดอย่างใกล้ชิด วัดบุปผารามจึงเป็นหนึ่งในสถานที่สำคัญที่ช่วยอธิบายตัวตนของเมืองตราดได้อย่างงดงามและลึกซึ้ง

 

 

ตอบ: วัดบุปผาราม หรือวัดปลายคลอง ตั้งอยู่หมู่ที่ 3 บ้านปลายคลอง ถนนพัฒนาการปลายคลอง ตำบลวังกระแจะ อำเภอเมืองตราด จังหวัดตราด

 

ตอบ: เป็นวัดเก่าแก่ที่สุดของจังหวัดตราด สร้างขึ้นตั้งแต่สมัยอยุธยา ราวรัชสมัยสมเด็จพระเจ้าปราสาททอง และเป็นแหล่งรวมโบราณวัตถุ ศิลปกรรม และประวัติศาสตร์เมืองตราด

 

ตอบ: มีพระบรมสารีริกธาตุ พระพุทธรูปทองบุเงิน พระพุทธรูปปางต่าง ๆ เครื่องถ้วยจีน เครื่องถ้วยยุโรป กลองมโหระทึก และโบราณวัตถุสำคัญของจังหวัดตราด

 

ตอบ: ภาพจิตรกรรมในโบสถ์และวิหารพระพุทธไสยาสน์เป็นฝีมือช่างท้องถิ่นสมัยรัตนโกสินทร์ที่ผสมผสานศิลปะจีนและวรรณคดีจีน สะท้อนความสัมพันธ์ของเมืองตราดกับชาวจีนโพ้นทะเลและเมืองท่าชายฝั่ง

 

ตอบ: เปิดทุกวัน เวลา 08.00 – 17.00 น.

 

ตอบ: ไม่เก็บค่าเข้าชม นักท่องเที่ยวสามารถเข้าไปไหว้พระ ชมพิพิธภัณฑ์ และชมโบราณสถานภายในวัดได้โดยควรแต่งกายสุภาพและปฏิบัติตนอย่างสำรวม

 

ตอบ: จากตัวเมืองตราดใช้ทางหลวงหมายเลข 3 ถนนสุขุมวิท เมื่อถึงบริเวณตรงข้ามโรงพยาบาลตราดให้เลี้ยวซ้ายเข้าถนนพัฒนาการปลายคลองประมาณ 2 กม.

 

ตอบ: สามารถเที่ยวต่อที่ศาลเจ้าพ่อหลักเมืองตราด วัดโยธานิมิต พิพิธภัณฑสถานเมืองตราด วัดไผ่ล้อม ตลาดเมืองตราด และชุมชนบ้านน้ำเชี่ยวได้