วัดเขาแก้วชัยมงคล

วัดเขาแก้วชัยมงคล ตั้งอยู่เลขที่ 64/2 หมู่ 11 ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย ตั้งอยู่บนยอดเขาหินปนดิน มีพื้นที่ทั้งหมดประมาณ 26 ไร่ พื้นที่บริเวณนี้เดิมเป็นป่าไม้สักและไม้เบญจพรรณที่อุดมสมบูรณ์ ชาวบ้านเรียกกันว่า “ป่าดงข่า” โดยกลุ่มชาวอำเภอเถิน จังหวัดลำปางเป็นผู้บุกเบิกอพยพมาตั้งถิ่นฐานเป็นกลุ่มแรกและมีการติดตามเพิ่มเติมจากชาวบ้านกลุ่มอื่น ๆ จนเกิดชุมชนขนาดใหญ่ขึ้น ในระยะเริ่มแรก ชาวบ้านได้ร่วมปรึกษาหารือถึงความจำเป็นในการสร้างวัดเพื่อเป็นสถานที่ประกอบพิธีทางศาสนา โดยได้เชิญพระอธิการมาแก้ว จากวัดเหล่าน้อย อำเภอเถิน จังหวัดลำปาง มาดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาสและเป็นประธานในการก่อสร้างวัดเมื่อปี พ.ศ. 2482 วัดแห่งนี้ในช่วงแรกได้ตั้งชื่อว่า “วัดวังต๊องดอย”

 

ต่อมาในปี พ.ศ. 2491 พระครูวิมลปริยัติการ เจ้าอาวาสวัดเด่นแก้ว อำเภอเถิน จังหวัดลำปาง ได้เข้ามาบูรณะและพัฒนาวัด พร้อมทั้งเปลี่ยนชื่อวัดเป็น “วัดเขาแก้วชัยมงคล” โดยที่มาของชื่อวัดนั้นมาจากลักษณะเฉพาะบนยอดเขา ซึ่งเต็มไปด้วยหินแก้วผลึกรูปสี่เหลี่ยมและหกเหลี่ยมกระจัดกระจายอยู่เป็นจำนวนมาก ต่อมาในปี พ.ศ. 2492 หลวงปู่ครูบาอินทนิจ หรือพระครูบรรพตรัตนชัย ได้มาดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาส พร้อมกับทำการบูรณปฏิสังขรณ์และพัฒนาวัดอย่างต่อเนื่อง วัดเขาแก้วชัยมงคลจึงมีการสร้างวิหาร อุโบสถ เจดีย์ ศาลาการเปรียญ และห้องประดิษฐานพระบรมสารีริกธาตุ ทำให้วัดแห่งนี้ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมา และปัจจุบันมีพระสมุห์ภูไทย ปภากโร เป็นเจ้าอาวาส

 

วัดเขาแก้วชัยมงคลมีผลงานสำคัญในด้านการพัฒนาชุมชนและส่งเสริมการศึกษาทางพระพุทธศาสนา เริ่มตั้งแต่ปี พ.ศ. 2518 ที่วัดเป็นหน่วยอบรมประชาชนประจำตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ และต่อมาในปี พ.ศ. 2546 วัดได้รับคัดเลือกให้เป็นวัดอุทยานการศึกษาในวัดจากสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ นอกจากนี้ยังได้ก่อตั้งศูนย์เผยแพร่ศีลธรรมนำชีวิตประจำอำเภอทุ่งเสลี่ยม และในปี พ.ศ. 2550 วัดถูกคัดเลือกให้เป็นวัดพัฒนาตัวอย่างประจำปี รวมถึงยังได้รับการยกย่องเป็นศูนย์วัฒนธรรมไทยสายใยชุมชนตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ ในปี พ.ศ. 2551 วัดเปิดศูนย์ศึกษาพระพุทธศาสนาวันอาทิตย์สำหรับเด็กและประชาชนในพื้นที่ เพื่อให้เป็นสถานที่เรียนรู้หลักธรรมคำสอนของพระพุทธศาสนาอย่างต่อเนื่อง

 

วัดเขาแก้วชัยมงคล ยังเป็นที่ประดิษฐานพระพุทธรูปและสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่สำคัญหลายองค์ โดยมีพระเจดีย์ซึ่งบรรจุพระบรมสารีริกธาตุ สมเด็จพระพุทธสมณโคดม พระประธานในอุโบสถ หลวงพ่อพระเจ้าต๋นหลวง รวมถึงรูปเหมือนครูบาเจ้าศรีวิชัยที่แกะจากไม้ขนุน และรูปเหมือนครูบาเจ้าอินทนิจหรือพระครูบรรพตรัตนชัย ซึ่งเป็นบูรพาจารย์ของวัด สิ่งเหล่านี้ถือเป็นศูนย์รวมจิตใจและสัญลักษณ์สำคัญทางศาสนาที่ชาวพุทธและผู้ที่มาสักการะต่างเคารพนับถือ

 

ด้วยประวัติความเป็นมาที่ยาวนาน วัดเขาแก้วชัยมงคลไม่เพียงเป็นสถานที่ปฏิบัติธรรมและประกอบพิธีทางศาสนาเท่านั้น แต่ยังมีบทบาทสำคัญในชุมชนท้องถิ่น ทั้งในด้านการศึกษา การพัฒนาสังคม และการอนุรักษ์วัฒนธรรมไทย ภูมิทัศน์ของวัดที่ตั้งอยู่บนยอดเขาทำให้มองเห็นทัศนียภาพที่สวยงามและร่มรื่น เป็นสถานที่ที่ผู้คนสามารถเดินทางมาทำบุญ สักการะสิ่งศักดิ์สิทธิ์ และพักผ่อนจิตใจไปพร้อม ๆ กัน ทำให้วัดเขาแก้วชัยมงคลกลายเป็นหนึ่งในวัดสำคัญของจังหวัดสุโขทัยที่มีคุณค่าเชิงประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมอย่างยิ่ง