หน้าแรก lovethailand >สถานที่ท่องเที่ยวภาคเหนือ >สถานที่ท่องเที่ยวจังหวัดนครสวรรค์ >อ.บรรพตพิสัย >ต.ตาสัง > เมืองโบราณดงแม่นางเมือง (ธานยปุรี)

TL;DR: เมืองโบราณดงแม่นางเมือง (ธานยปุรี) อยู่ที่บ้านดงแม่นางเมือง ตำบลตาสัง อำเภอบรรพตพิสัย จังหวัดนครสวรรค์ เปิดทุกวัน เวลา 08:30 – 16:30 น.

เมืองโบราณดงแม่นางเมือง (ธานยปุรี)

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 08:30 – 16:30 น.

เมืองโบราณดงแม่นางเมือง หรือ ธานยปุรี เป็นแหล่งโบราณคดีสำคัญของอำเภอบรรพตพิสัย จังหวัดนครสวรรค์ เหมาะสำหรับนักท่องเที่ยวที่สนใจประวัติศาสตร์ทวารวดี เมืองโบราณลุ่มน้ำปิง และร่องรอยบ้านเมืองก่อนสมัยสุโขทัย จุดเด่นของพื้นที่คือผังเมืองโบราณรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้ามุมมน มีคูน้ำคันดินล้อมรอบ 2 ชั้น และพบหลักฐานทางพุทธศาสนา โบราณวัตถุ จารึก และโครงกระดูกมนุษย์ที่ช่วยอธิบายพัฒนาการของชุมชนโบราณในลุ่มน้ำเจ้าพระยาตอนบน

เมืองโบราณแห่งนี้มีความสำคัญเพราะเป็นหลักฐานของบ้านเมืองที่มีการอยู่อาศัยต่อเนื่องมาตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์ตอนปลาย ผ่านยุคทวารวดีตอนปลาย และเข้าสู่สมัยลพบุรีตอนต้น ราวพุทธศตวรรษที่ 14–18 ก่อนที่เมืองจะลดบทบาทลงในช่วงก่อนหรือใกล้เคียงการเกิดขึ้นของรัฐสุโขทัย หลักฐานจากการสำรวจของกรมศิลปากรเมื่อ พ.ศ. 2510 ไม่พบโบราณวัตถุสมัยสุโขทัยในพื้นที่ จึงทำให้ดงแม่นางเมืองเป็นพื้นที่ศึกษาสำคัญสำหรับการทำความเข้าใจเมืองโบราณก่อนสุโขทัยในภาคเหนือตอนล่าง

ลักษณะผังเมืองของดงแม่นางเมืองเป็นเมืองรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้ามุมมน ขนาดประมาณ 500 x 600 เมตร มีคูน้ำคันดินล้อมรอบ 2 ชั้น ตั้งอยู่ในภูมิประเทศที่สัมพันธ์กับลำน้ำสำคัญ โดยทางตะวันตกมีแม่น้ำปิง ทางตะวันออกมีแม่น้ำเชิงไกรซึ่งไหลไปบรรจบกับแม่น้ำน่าน พื้นที่นี้อยู่เหนือบริเวณปากน้ำโพขึ้นไปราว 50 กิโลเมตร ทำเลดังกล่าวสะท้อนบทบาทของเมืองในฐานะชุมชนโบราณบนเส้นทางลุ่มน้ำที่เชื่อมโยงพื้นที่ตอนบนของเจ้าพระยากับเมืองและชุมชนสำคัญอื่น ๆ

ซากโบราณสถานภายในเมืองโบราณดงแม่นางเมืองมีลักษณะต่างจากเมืองร้างบางแห่ง เพราะรากฐานจำนวนมากจมอยู่ใต้ดิน ไม่ได้ปรากฏเป็นโคกอิฐสูงเด่นชัด ทำให้การทำความเข้าใจพื้นที่ต้องอาศัยทั้งการสำรวจภาคสนาม การขุดค้น และการอ่านภูมิประเทศร่วมกัน ปัจจุบันซากเจดีย์และโบราณสถานหลายส่วนได้รับผลกระทบจากการลักลอบขุดและการใช้พื้นที่ทำไร่นา แต่ภาพรวมของผังเมือง คูน้ำคันดิน และโบราณวัตถุที่ค้นพบยังคงแสดงให้เห็นความสำคัญของดงแม่นางเมืองในฐานะเมืองโบราณขนาดใหญ่ของนครสวรรค์

หลักฐานสำคัญที่พบในพื้นที่ ได้แก่ โบราณสถานในพุทธศาสนา พระพุทธรูปสำริด พระพุทธรูปหินทรายแบบทวารวดีตอนปลาย พระพิมพ์ดินเผาแบบลพบุรี ตลับสังคโลก ปูนปั้นประดับโบราณสถาน ศิลาจารึก และพระพุทธรูปหินชนวนสลักแบบนูนต่ำซึ่งมีลักษณะพระพักตร์แบบทวารวดี หลักฐานเหล่านี้ช่วยยืนยันว่าดงแม่นางเมืองไม่ได้เป็นเพียงชุมชนพักอาศัย แต่เป็นศูนย์กลางทางศาสนาและวัฒนธรรมที่มีการรับอิทธิพลจากหลายช่วงเวลา

สิ่งที่ทำให้ดงแม่นางเมืองมีเอกลักษณ์มากคือการพบโครงกระดูกมนุษย์ที่ยังไม่ถูกเผา บางโครงมีลักษณะคล้ายถูกพันธนาการ ซึ่งเป็นหลักฐานที่แตกต่างจากแหล่งโบราณคดีหลายแห่งในภูมิภาคเดียวกัน การค้นพบลักษณะนี้ทำให้พื้นที่มีคุณค่าในเชิงโบราณคดี เพราะช่วยเปิดมุมมองต่อวิถีชีวิต ความเชื่อ พิธีกรรม และระบบสังคมของผู้คนในช่วงก่อนและระหว่างการพัฒนาเป็นเมืองพุทธศาสนา

จารึกที่พบในพื้นที่มีความสำคัญเป็นพิเศษ เพราะระบุศักราชตรงกับ พ.ศ. 1710 และมีการกล่าวถึงชื่อเมืองโบราณแห่งนี้ในนาม “ธานยปุระ” หรือ “ธานยปุรี” ชื่อนี้ทำให้ดงแม่นางเมืองมีตัวตนชัดเจนในเอกสารและหลักฐานโบราณ ไม่ใช่เพียงชื่อเรียกสมัยใหม่ของชาวบ้าน การเชื่อมโยงชื่อดงแม่นางเมืองกับธานยปุรีจึงเป็นประเด็นสำคัญสำหรับผู้สนใจประวัติศาสตร์นครสวรรค์และประวัติศาสตร์เมืองโบราณในลุ่มน้ำเจ้าพระยา

การเดินทาง ไปเมืองโบราณดงแม่นางเมืองสามารถเริ่มจากตลาดเมืองใหม่ อำเภอบรรพตพิสัย ริมแม่น้ำปิงฝั่งตะวันออก ใช้เส้นทางบรรพตพิสัย–หนองตางู ระยะทางประมาณ 8 กิโลเมตร จากนั้นเลี้ยวซ้ายเข้าทางแยกจากถนนใหญ่อีกประมาณ 3 กิโลเมตร จะถึงวัดดงแม่นางเมืองซึ่งอยู่ใกล้ทางเข้าหมู่บ้าน นักท่องเที่ยวควรใช้รถส่วนตัวหรือเหมารถท้องถิ่น เพราะพื้นที่เป็นแหล่งโบราณคดีในชุมชนชนบทและการเดินทางด้วยระบบขนส่งสาธารณะยังไม่สะดวกเท่าพื้นที่ท่องเที่ยวหลักในตัวเมืองนครสวรรค์

การเที่ยวดงแม่นางเมืองเหมาะกับการเดินชมแบบใช้เวลา ไม่ใช่เพียงแวะถ่ายรูปสั้น ๆ นักท่องเที่ยวควรสังเกตภูมิประเทศ คูเมือง คันดิน แนวพื้นที่เกษตร และจุดที่เกี่ยวข้องกับวัดดงแม่นางเมือง เพราะองค์ประกอบเหล่านี้ช่วยให้เห็นภาพของเมืองโบราณมากกว่าการมองหาอาคารสมบูรณ์แบบ การเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์ในพื้นที่นี้จึงเหมาะกับผู้ที่สนใจโบราณคดี ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น การตั้งถิ่นฐานริมแม่น้ำ และเส้นทางวัฒนธรรมก่อนสุโขทัย

ชื่อสถานที่	เมืองโบราณดงแม่นางเมือง หรือ ธานยปุรี
ที่ตั้ง	บ้านดงแม่นางเมือง ตำบลตาสัง อำเภอบรรพตพิสัย จังหวัดนครสวรรค์
พิกัด	16.015959, 100.008345
ไฮไลต์	เมืองโบราณก่อนสุโขทัย ผังเมืองรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้ามุมมน คูน้ำคันดิน 2 ชั้น หลักฐานทวารวดี ลพบุรี และจารึกธานยปุรี
ประวัติ / สมัย / ยุค	ก่อนประวัติศาสตร์ตอนปลาย ทวารวดีตอนปลาย ถึงลพบุรีตอนต้น ราวพุทธศตวรรษที่ 14–18
หลักฐานสำคัญ	พระพุทธรูปสำริด พระพุทธรูปหินทราย พระพิมพ์ดินเผา ตลับสังคโลก ปูนปั้น ศิลาจารึก พระพุทธรูปหินชนวน และโครงกระดูกมนุษย์
ที่มาของชื่อ	ชื่อดงแม่นางเมืองเป็นชื่อเรียกในท้องถิ่น ส่วนชื่อธานยปุรีหรือธานยปุระปรากฏจากหลักฐานจารึก
ลักษณะเด่น	เมืองรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้ามุมมน ขนาดประมาณ 500 x 600 เมตร มีคูน้ำคันดินล้อมรอบ 2 ชั้น ตั้งอยู่ระหว่างแม่น้ำปิงและแม่น้ำเชิงไกร
การเดินทาง	จากตลาดเมืองใหม่ อำเภอบรรพตพิสัย ใช้ทางหลวงสายบรรพตพิสัย–หนองตางูประมาณ 8 กม. แล้วเลี้ยวซ้ายเข้าทางแยกอีกประมาณ 3 กม. ถึงวัดดงแม่นางเมือง
สถานะปัจจุบัน	เป็นแหล่งโบราณคดีและแหล่งท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์ในอำเภอบรรพตพิสัย
วันเปิดทำการ	ทุกวัน
เวลาเปิดทำการ	08:30 – 16:30 น.
เบอร์ติดต่อหลัก	ททท. สำนักงานนครสวรรค์ 056-221-811
สถานที่ท่องเที่ยวใกล้เคียง	1. วัดดงแม่นางเมือง ประมาณ 1 กม. 2. วัดหนองตางู ประมาณ 10 กม. 3. เขาหน่อ–เขาแก้ว ประมาณ 28 กม. 4. ตลาดบรรพตพิสัย ประมาณ 12 กม. 5. บึงบอระเพ็ด ประมาณ 58 กม.
ร้านอาหารใกล้เคียง	1. ก๋วยเตี๋ยวเรือนรกแตก บรรพตพิสัย ประมาณ 12 กม. 2. @Sweet Side Heaven ประมาณ 12 กม. 3. PunThai Coffee บรรพตพิสัย ประมาณ 13 กม. 4. ป้าแจ๋วก๋วยเตี๋ยว 20 บาทท่างิ้ว ประมาณ 18 กม. 5. Blacksmith Cups & Camp ประมาณ 25 กม.
ที่พักใกล้เคียง	1. รีแล็กซ์ รีสอร์ท บรรพตพิสัย ประมาณ 13 กม. 2. สบายใจ รีสอร์ท 2 ประมาณ 14 กม. 3. ที่พักในอำเภอบรรพตพิสัย ประมาณ 12–18 กม. 4. โรงแรมในตัวเมืองนครสวรรค์ ประมาณ 55 กม. 5. รีสอร์ทใกล้เขาหน่อ–เขาแก้ว ประมาณ 28 กม.