วัดงาแมง

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 08.00 - 17.00 น.

 

วัดงาแมง ตั้งอยู่เลขที่ 164 บ้านงาแมง หมู่ 3 ตำบลแม่สาบ อำเภอสะเมิง จังหวัดเชียงใหม่ เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์มหานิกายที่มีประวัติยาวนานและมีบทบาทสำคัญต่อชุมชนบ้านงาแมง วัดแห่งนี้ตั้งขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2369 ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อวันที่ 28 มีนาคม พ.ศ. 2528 โดยมีเขตวิสุงคามสีมากว้าง 20 เมตร ยาว 40 เมตร พื้นที่ตั้งวัดมีเนื้อที่ 5 ไร่ 49 ตารางวา วัดตั้งอยู่ในชุมชนบนภูมิประเทศหุบเขาของสะเมิง มีลำห้วยแม่สาบไหลผ่านใกล้พื้นที่ชุมชน จึงเป็นวัดที่สะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างศาสนา หมู่บ้าน แหล่งน้ำ ป่าเขา และวิถีเกษตรของชาวบ้านแม่สาบอย่างชัดเจน

 

วัดงาแมงเป็นหนึ่งในวัดชุมชนที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัวสูงของอำเภอสะเมิง เพราะชื่อวัดผูกกับตำนานการตั้งหมู่บ้านโดยตรง เดิมบริเวณบ้านงาแมงเป็นพื้นที่ที่ปกคลุมด้วยต้นอ้อและต้นแขมขึ้นหนาแน่นสองข้างลำน้ำแม่สาบ ต้นอ้อและต้นแขมในบริเวณนี้สูงมากจนเล่ากันว่าสามารถท่วมหลังช้างได้ ในช่วงเวลานั้นมีช้างพลายเชือกหนึ่งซึ่งงาทั้งสองผุ หรือในภาษาถิ่นเรียกว่า “เป็นแมง” ทำให้เกิดการอักเสบและล้มตายลงบริเวณทุ่งป่าแขมทางทิศใต้ของหมู่บ้านเดิม ต่อมาพ่อเฒ่าหนานมันละได้เข้ามาตั้งหมู่บ้านบริเวณนี้ จึงเรียกหมู่บ้านว่า “บ้านงาแมง” และตั้งชื่อวัดตามชื่อหมู่บ้านมาจนถึงปัจจุบัน

 

ตำนานชื่อบ้านงาแมงทำให้วัดแห่งนี้ไม่ใช่เพียงสถานที่ประกอบศาสนกิจ แต่ยังเป็นพื้นที่ที่เก็บความทรงจำของชุมชนไว้ในชื่อสถานที่ คำว่า “งาแมง” สื่อถึงเรื่องเล่าที่เชื่อมโยงช้าง ป่าแขม ลำน้ำ และการตั้งถิ่นฐานของคนรุ่นแรก เมื่อชื่อหมู่บ้านและชื่อวัดใช้ชื่อเดียวกัน วัดงาแมงจึงกลายเป็นหลักหมายทางวัฒนธรรมที่ช่วยให้คนรุ่นหลังยังจดจำเรื่องราวของพื้นที่ก่อนกลายเป็นชุมชนปัจจุบันได้

 

บ้านงาแมงตั้งอยู่ในหมู่ 3 ตำบลแม่สาบ อำเภอสะเมิง จังหวัดเชียงใหม่ เป็นหมู่บ้านที่ตั้งอยู่บนที่ราบในร่องเขาของเทือกเขาสะเมิง ติดกับลำห้วยแม่สาบซึ่งเป็นแหล่งน้ำธรรมชาติสำคัญของชุมชน พื้นที่รอบหมู่บ้านเหมาะกับการปลูกพืชเศรษฐกิจและการทำเกษตร เช่น กล้วย สตรอว์เบอร์รี่ และดอกเก๊กฮวย รวมถึงการเลี้ยงสัตว์ วัดงาแมงจึงอยู่ท่ามกลางภูมิทัศน์ที่มีทั้งภูเขา ลำห้วย ป่าไม้ และพื้นที่เกษตร เป็นวัดที่สะท้อนวิถีชีวิตของชาวสะเมิงในระดับชุมชนอย่างใกล้ชิด

 

ความสำคัญของวัดงาแมงต่อชุมชนบ้านงาแมงเห็นได้จากบทบาททางศาสนา การศึกษา และคุณธรรม วัดเป็นแหล่งพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมของตำบลแม่สาบ และเปิดสอนพระปริยัติธรรมแผนกธรรมตั้งแต่ พ.ศ. 2519 บทบาทนี้ทำให้วัดไม่ได้ทำหน้าที่เพียงรองรับการไหว้พระหรือประกอบพิธีกรรมเท่านั้น แต่ยังเป็นพื้นที่เรียนรู้ทางพระพุทธศาสนา เป็นแหล่งปลูกฝังระเบียบวินัย คุณธรรม และการดำรงชีวิตตามหลักธรรมให้กับพระภิกษุ สามเณร และชาวบ้านในพื้นที่

 

พระครูสุวัฒน์วรธรรม ฐานวโร เป็นเจ้าอาวาสวัดงาแมง และดำรงตำแหน่งรองเจ้าคณะอำเภอสะเมิง ชื่อของท่านปรากฏร่วมกับบทบาททางคณะสงฆ์และกิจกรรมศาสนาของอำเภอสะเมิงหลายครั้ง ทำให้วัดงาแมงมีความสำคัญทั้งในระดับหมู่บ้านและระดับอำเภอ วัดจึงเป็นพื้นที่ที่เชื่อมงานพระพุทธศาสนาระดับชุมชนเข้ากับระบบคณะสงฆ์ของอำเภอสะเมิงอย่างชัดเจน

 

อาคารเสนาสนะของวัดงาแมงมีความครบถ้วนสำหรับวัดชุมชนขนาดสำคัญในตำบลแม่สาบ ประกอบด้วยอุโบสถ ศาลาการเปรียญ ศาลาเอนกประสงค์ กุฏิสงฆ์ ศาลาบำเพ็ญกุศล เจดีย์ บันไดนาค และโรงครัว อุโบสถกว้าง 6.50 เมตร ยาว 15 เมตร สร้างเมื่อ พ.ศ. 2535 ศาลาการเปรียญกว้าง 6 เมตร ยาว 20 เมตร สร้างเมื่อ พ.ศ. 2529 ศาลาเอนกประสงค์กว้าง 6 เมตร ยาว 12 เมตร สร้างเมื่อ พ.ศ. 2538 กุฏิสงฆ์มี 2 หลัง แบ่งเป็นอาคารไม้ 1 หลัง และอาคารตึก 1 หลัง ส่วนศาลาบำเพ็ญกุศล โรงครัว และพื้นที่ประกอบกิจกรรมต่าง ๆ ช่วยรองรับงานบุญและกิจกรรมชุมชนตลอดปี

 

อุโบสถของวัดงาแมงเป็นพื้นที่สำคัญที่สุดด้านสังฆกรรม และยังมีพระประธานในอุโบสถเป็นพระพุทธรูปก่ออิฐถือปูนเก่าแก่ พระประธานองค์นี้เป็นหนึ่งในปูชนียวัตถุสำคัญของวัดและเป็นศูนย์รวมศรัทธาของชาวบ้าน การก่ออิฐถือปูนสะท้อนเทคนิคช่างพื้นถิ่นและความศรัทธาของคนในอดีตที่ร่วมกันสร้างพระพุทธรูปไว้เป็นหลักใจประจำวัด ผู้มาเยือนควรให้ความสำคัญกับการกราบไหว้พระประธานในอุโบสถ เพราะเป็นจุดที่เชื่อมประวัติศาสนสถานกับศรัทธาของชุมชนได้ชัดเจนที่สุด

 

ภายในวัดยังมีพระพุทธรูปทองเหลืองพระพุทธชินราชจำลองเป็นพระประธานในศาลา พระพุทธชินราชจำลองเป็นรูปแบบพระพุทธรูปที่ได้รับความเคารพแพร่หลายในสังคมไทย ด้วยพุทธลักษณะสง่างามและสื่อถึงความมั่นคงทางศรัทธา การมีพระพุทธชินราชจำลองในศาลาของวัดทำให้พื้นที่ศาลาไม่ได้เป็นเพียงพื้นที่ประกอบกิจกรรมทั่วไป แต่ยังเป็นพื้นที่ไหว้พระ ทำบุญ ฟังธรรม และรวมใจของชาวบ้านในพิธีต่าง ๆ

 

เจดีย์ของวัดงาแมงสร้างขึ้นเมื่อวันที่ 13 มีนาคม พ.ศ. 2551 เป็นองค์ประกอบสำคัญที่ช่วยเพิ่มมิติทางศาสนาให้กับพื้นที่วัด เจดีย์ในวัดล้านนามักทำหน้าที่เป็นสัญลักษณ์ของความศรัทธา การสั่งสมบุญ และความต่อเนื่องของพระพุทธศาสนาในชุมชน เมื่อวัดงาแมงมีเจดีย์ควบคู่กับอุโบสถ ศาลา และพระพุทธรูปสำคัญ พื้นที่วัดจึงมีองค์ประกอบครบทั้งด้านการกราบไหว้ การประกอบสังฆกรรม การฟังธรรม และการระลึกถึงคุณค่าทางพุทธศาสนา

 

บันไดนาคของวัดงาแมงมีความยาว 80 เมตร สร้างเมื่อวันที่ 18 พฤษภาคม พ.ศ. 2553 และกลายเป็นหนึ่งในจุดเด่นทางสถาปัตยกรรมของวัด บันไดนาคมีความหมายเชิงสัญลักษณ์ในวัฒนธรรมล้านนา เพราะพญานาคเกี่ยวข้องกับการปกปักรักษาพระพุทธศาสนา การเชื่อมโลกมนุษย์กับพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ และการนำผู้ศรัทธาเข้าสู่เขตพุทธาวาส การเดินขึ้นบันไดนาคจึงเป็นมากกว่าการเดินทางทางกายภาพ แต่เป็นการค่อย ๆ เข้าสู่พื้นที่สงบและศักดิ์สิทธิ์ของวัด

 

ศาลาการเปรียญของวัดงาแมงเป็นอาคารสำคัญสำหรับการฟังธรรม การประชุม การทำบุญ และกิจกรรมทางพระพุทธศาสนา ศาลาเอนกประสงค์ช่วยรองรับกิจกรรมที่หลากหลายของชุมชน ส่วนศาลาบำเพ็ญกุศลใช้สำหรับงานอุทิศส่วนกุศล งานศพ และพิธีกรรมที่เกี่ยวข้องกับวาระชีวิตของชาวบ้าน โรงครัวเป็นอีกองค์ประกอบหนึ่งที่สะท้อนวิถีงานบุญแบบล้านนา เพราะงานบุญในหมู่บ้านมักต้องอาศัยการร่วมแรงของชาวบ้านในการจัดเตรียมอาหาร ถวายภัตตาหาร และต้อนรับผู้มาร่วมงาน

 

วัดงาแมงมีบทบาทต่อชุมชนอย่างต่อเนื่อง ทั้งในฐานะศูนย์รวมจิตใจ พื้นที่จัดงานบุญ และพื้นที่รวมกลุ่มของชาวบ้าน กิจกรรมทางศาสนาของวัดเกี่ยวข้องกับวันพระ การทำบุญเข้าพรรษา ออกพรรษา กฐิน ผ้าป่า การฟังธรรม การบำเพ็ญกุศล และพิธีกรรมในวาระสำคัญของชีวิต วัดยังเป็นพื้นที่ที่หน่วยงานท้องถิ่นและคณะสงฆ์ใช้จัดกิจกรรมธรรมสัญจรในตำบลแม่สาบ ซึ่งสะท้อนบทบาทของวัดในฐานะพื้นที่กลางของชุมชนและพระพุทธศาสนาในระดับตำบล

 

ประเพณีและกิจกรรมของวัดงาแมงมีลักษณะผูกกับวิถีล้านนาและปฏิทินพุทธศาสนา งานกฐินและผ้าป่าเป็นโอกาสที่ชาวบ้านร่วมกันสนับสนุนวัด ฟังธรรม และสร้างบุญร่วมกัน ส่วนกิจกรรมธรรมสัญจรและงานบุญประจำวาระต่าง ๆ ช่วยรักษาความสัมพันธ์ระหว่างพระสงฆ์ ชาวบ้าน ผู้นำชุมชน และหน่วยงานท้องถิ่น วัดจึงเป็นพื้นที่ที่ทำให้ความศรัทธาไม่หยุดอยู่เพียงการไหว้พระส่วนบุคคล แต่ขยายไปสู่การร่วมมือของชุมชน

 

บริบทของบ้านงาแมงยังน่าสนใจในด้านเศรษฐกิจฐานราก ชุมชนมีการรวมกลุ่มแปรรูปผลิตภัณฑ์จากกล้วย เช่น กล้วยฉาบ กล้วยอบ และขนมจากกล้วย เพื่อเพิ่มมูลค่าผลผลิตทางการเกษตรของพื้นที่ ภาพของวัดงาแมงจึงไม่ควรแยกออกจากชุมชนเกษตรที่อยู่รอบวัด เพราะวัด บ้าน ลำห้วย และพื้นที่ทำกินล้วนเป็นส่วนหนึ่งของระบบชีวิตเดียวกัน ผู้ที่มาเยือนจะเห็นว่าวัดแห่งนี้ตั้งอยู่ในพื้นที่ที่ศาสนาและเศรษฐกิจชุมชนดำเนินไปควบคู่กัน

 

จุดเด่นของวัดงาแมงสำหรับผู้มาเยือนคืออุโบสถทรงล้านนา พระประธานก่ออิฐถือปูนเก่าแก่ พระพุทธชินราชจำลองในศาลา เจดีย์ บันไดนาคยาว 80 เมตร และบรรยากาศวัดชุมชนบนพื้นที่ภูเขา วัดไม่ได้เน้นความคึกคักแบบแหล่งท่องเที่ยวขนาดใหญ่ แต่มีความสงบและจริงแท้แบบวัดที่ชาวบ้านใช้ประกอบศาสนกิจในชีวิตประจำปี เสน่ห์ของวัดอยู่ที่การได้เห็นศรัทธาของชุมชนผ่านอาคาร เส้นทางขึ้นวัด พระพุทธรูป และการจัดพื้นที่เพื่อรองรับกิจกรรมบุญของคนในหมู่บ้าน

 

ผู้ที่สนใจประวัติท้องถิ่นควรอ่านวัดงาแมงควบคู่กับประวัติบ้านงาแมง เพราะวัดและหมู่บ้านเกิดขึ้นบนเรื่องเล่าเดียวกัน ตำนานช้างพลายงาผุ พื้นที่ป่าแขม ลำน้ำแม่สาบ และการตั้งหมู่บ้านโดยพ่อเฒ่าหนานมันละ คือรากเรื่องที่ทำให้วัดมีชื่อและตัวตนเฉพาะ พื้นที่วัดจึงเป็นเหมือนจุดรวมของประวัติศาสตร์ปากเปล่า ภูมิประเทศ และศรัทธาทางพุทธศาสนา

 

สำหรับการเที่ยวเชื่อมโยง วัดงาแมงสามารถจัดร่วมกับสถานที่ท่องเที่ยวในตำบลแม่สาบและอำเภอสะเมิงได้หลายแห่ง เช่น ถ้ำหลวงแม่สาบ พระบรมธาตุดอยผาส้ม น้ำตกแม่นาเปอะ พระธาตุม่อนเปี้ยะ และอุทยานแห่งชาติขุนขาน ถ้ำหลวงแม่สาบเป็นถ้ำหินปูนที่มีผนังถ้ำสีสันจากแร่ธาตุธรรมชาติและมีหลายโถงสำคัญ พระบรมธาตุดอยผาส้มเป็นศาสนสถานเก่าแก่ของตำบลแม่สาบ น้ำตกแม่นาเปอะเป็นแหล่งท่องเที่ยวธรรมชาติที่มีน้ำตกหลายชั้น ส่วนอุทยานแห่งชาติขุนขานเป็นพื้นที่ธรรมชาติที่เหมาะกับการพักผ่อนและเดินศึกษาธรรมชาติ

 

การเดินทาง ไปวัดงาแมงเหมาะกับรถยนต์ส่วนตัวหรือรถเช่า จากตัวเมืองเชียงใหม่สามารถเดินทางไปทางอำเภอสะเมิง แล้วเข้าสู่ตำบลแม่สาบ บ้านงาแมง หมู่ 3 เส้นทางในอำเภอสะเมิงมีลักษณะเป็นถนนภูเขา มีโค้งและช่วงขึ้นลงเขา ควรขับด้วยความระมัดระวัง โดยเฉพาะช่วงฝนตก หมอกลง หรือช่วงเช้าและเย็น หากวางแผนเที่ยวต่อเนื่อง สามารถเริ่มจากการไหว้พระที่วัดงาแมง แล้วเดินทางต่อไปยังถ้ำหลวงแม่สาบ พระบรมธาตุดอยผาส้ม และแหล่งท่องเที่ยวธรรมชาติของแม่สาบได้

 

ผู้มาเยือนควรแต่งกายสุภาพ ใช้เสียงเบา และเคารพพื้นที่สงฆ์ โดยเฉพาะบริเวณอุโบสถ ศาลาการเปรียญ กุฏิสงฆ์ และพื้นที่ที่มีพิธีกรรม หากมีงานบุญ งานบำเพ็ญกุศล หรือกิจกรรมของชุมชนภายในวัด ควรหลีกเลี่ยงการรบกวนพื้นที่พิธี และควรขออนุญาตก่อนถ่ายภาพพระสงฆ์หรือชาวบ้านที่กำลังร่วมกิจกรรม วัดงาแมงเป็นวัดชุมชนที่ยังมีชีวิตจริง การมาเยือนจึงควรให้ความสำคัญกับความสงบ ความเคารพ และความเข้าใจในบริบทท้องถิ่น

 

วัดงาแมงจึงเหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการสัมผัสสะเมิงในมุมลึกกว่าการเที่ยวธรรมชาติทั่วไป วัดแห่งนี้มีทั้งประวัติการตั้งวัดตั้งแต่ พ.ศ. 2369 ตำนานชื่อหมู่บ้านที่แตกต่าง อาคารเสนาสนะสำคัญ ปูชนียวัตถุเก่าแก่ บันไดนาคขนาดยาว เจดีย์ และบทบาทด้านคุณธรรมจริยธรรมของชุมชน เมื่อมองรวมกัน วัดงาแมงคือศูนย์กลางทางศรัทธาของบ้านงาแมง และเป็นหนึ่งในสถานที่ที่ช่วยให้เข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างพุทธศาสนา วิถีล้านนา ภูเขา ลำห้วย และชีวิตของชาวสะเมิงได้อย่างครบถ้วน

 

 

ตอบ: วัดงาแมงตั้งอยู่เลขที่ 164 บ้านงาแมง หมู่ 3 ตำบลแม่สาบ อำเภอสะเมิง จังหวัดเชียงใหม่ 50250

 

ตอบ: วัดงาแมงตั้งวัดเมื่อ พ.ศ. 2369 และได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อวันที่ 28 มีนาคม พ.ศ. 2528

 

ตอบ: ชื่อวัดตั้งตามชื่อบ้านงาแมง ซึ่งมีตำนานเกี่ยวกับช้างพลายที่งาทั้งสองผุหรือเป็นแมง ก่อนล้มตายในบริเวณทุ่งป่าแขมเดิมของชุมชน

 

ตอบ: ภายในวัดมีอุโบสถ ศาลาการเปรียญ ศาลาเอนกประสงค์ กุฏิสงฆ์ ศาลาบำเพ็ญกุศล เจดีย์ บันไดนาค และโรงครัว

 

ตอบ: ปูชนียวัตถุสำคัญคือพระประธานในอุโบสถซึ่งเป็นพระพุทธรูปก่ออิฐถือปูนเก่าแก่ พระพุทธรูปทองเหลืองพระพุทธชินราชจำลองในศาลา และเจดีย์

 

ตอบ: พระครูสุวัฒน์วรธรรม ฐานวโร เป็นเจ้าอาวาสวัดงาแมง และดำรงตำแหน่งรองเจ้าคณะอำเภอสะเมิง

 

ตอบ: เหมาะกับผู้ที่สนใจวัดชุมชนล้านนา ประวัติบ้านงาแมง วิถีแม่สาบ การไหว้พระในบรรยากาศสงบ และการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมบนพื้นที่ภูเขาของสะเมิง

 

ตอบ: สามารถเที่ยวร่วมกับถ้ำหลวงแม่สาบ พระบรมธาตุดอยผาส้ม น้ำตกแม่นาเปอะ พระธาตุม่อนเปี้ยะ และอุทยานแห่งชาติขุนขานได้