วัดฉิมพลีวัน (สันผักหวาน)

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 08.00 – 17.00 น.

 

วัดฉิมพลีวัน หรือที่ชาวบ้านเรียกว่า วัดต้นงิ้ว ตั้งอยู่เลขที่ 165 หมู่ 2 บ้านต้นงิ้ว ตำบลสันผักหวาน อำเภอหางดง จังหวัดเชียงใหม่ เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย มีพื้นที่ตั้งวัด 8 ไร่ ได้รับอนุญาตตั้งเป็นวัดเมื่อ พ.ศ. 2369 และได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อวันที่ 31 กรกฎาคม พ.ศ. 2494 วัดแห่งนี้เป็นวัดประจำชุมชนบ้านต้นงิ้วที่มีความสำคัญทั้งด้านพระพุทธศาสนา ประวัติชุมชน ตำนานท้องถิ่น และประเพณีล้านนา โดยเฉพาะเรื่องเล่ามะพร้าวทองคำที่ลอยมาถึงบริเวณหนองงิ้ว จนเกิดการย้ายวัดเดิมมาสร้าง ณ พื้นที่แห่งนี้ และกลายเป็นวัดต้นงิ้วหรือวัดฉิมพลีวันในปัจจุบัน

 

ตำบลสันผักหวานเป็นพื้นที่ชุมชนเก่าในอำเภอหางดง อยู่ไม่ไกลจากตัวเมืองเชียงใหม่ และมีเส้นทางเชื่อมต่อกับย่านท่องเที่ยวสำคัญหลายแห่งของอำเภอหางดง พื้นที่นี้มีทั้งหมู่บ้านดั้งเดิม วัดประจำชุมชน พื้นที่อยู่อาศัย แหล่งอาหาร ที่พัก และเส้นทางต่อเนื่องไปยังบ้านถวาย กาดฝรั่งวิลเลจ แกรนด์แคนยอน วอเตอร์พาร์ค เชียงใหม่ วัดต้นเกว๋น และแหล่งท่องเที่ยวในตำบลใกล้เคียง วัดฉิมพลีวันจึงเป็นวัดที่เหมาะสำหรับการแวะไหว้พระ ทำบุญ และเรียนรู้เรื่องราวของบ้านต้นงิ้วในเส้นทางท่องเที่ยวหางดงแบบสงบและมีมิติทางวัฒนธรรม

 

บ้านต้นงิ้วเป็นชุมชนที่ชื่อสัมพันธ์กับต้นงิ้วและหนองงิ้ว ซึ่งปรากฏอยู่ในตำนานการสร้างวัดฉิมพลีวัน คำว่า “ฉิมพลี” มีความหมายเกี่ยวข้องกับต้นงิ้วในคติไทยและคติพุทธ ส่วนคำว่า “วัน” ในชื่อวัดทำให้ชื่อวัดมีน้ำเสียงเป็นพื้นที่อันร่มเย็นและเป็นมงคล ชื่อวัดฉิมพลีวันจึงเชื่อมทั้งต้นไม้ ภูมิทัศน์น้ำ และความศรัทธาของชุมชนไว้ในชื่อเดียวกัน ขณะเดียวกันชื่อวัดต้นงิ้วยังคงทำหน้าที่รักษาความทรงจำของหมู่บ้านและจุดกำเนิดวัดไว้ให้ชาวบ้านเรียกขานอย่างใกล้ชิด

 

ประวัติสำคัญของวัดฉิมพลีวันเริ่มจากเรื่องเล่าการเสี่ยงทายมะพร้าวทองคำจากวัดดอยถ้ำ หากมะพร้าวทองคำลอยไปออกที่ใด สถานที่นั้นจะสร้างวัดแล้วเจริญ ต่อมามะพร้าวทองคำลอยมาถึงบริเวณต้นงิ้วและหนองงิ้ว เมื่อมีผู้คนพบมะพร้าวทองคำ จึงเกิดแรงศรัทธาและย้ายวัดเดิมมาสร้างบริเวณหนองน้ำแห่งนี้ วัดจึงได้ชื่อว่าวัดต้นงิ้ว ก่อนเป็นวัดฉิมพลีวันในปัจจุบัน ตำนานนี้เป็นหัวใจของวัด เพราะช่วยอธิบายทั้งที่มาของชื่อ พื้นที่ตั้ง และความเชื่อว่าบริเวณบ้านต้นงิ้วเป็นพื้นที่มงคลที่เหมาะแก่การตั้งศาสนสถาน

 

ตำนานมะพร้าวทองคำทำให้วัดฉิมพลีวันมีเอกลักษณ์ต่างจากวัดชุมชนทั่วไป เพราะเรื่องเล่าไม่ได้กล่าวถึงการสร้างวัดจากการบริจาคที่ดินเพียงอย่างเดียว แต่ให้ภาพของการเสี่ยงทาย การเคลื่อนที่ของสิ่งมงคล และการเลือกพื้นที่สร้างวัดตามนิมิตหมายของชุมชน ความเชื่อเช่นนี้พบได้ในหลายพื้นที่ของล้านนา ซึ่งมักอธิบายการเกิดวัดผ่านธรรมชาติ สายน้ำ ต้นไม้ สิ่งศักดิ์สิทธิ์ และแรงศรัทธาของผู้คน วัดฉิมพลีวันจึงเป็นตัวอย่างของวัดที่ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นและตำนานศรัทธาทำงานร่วมกันอย่างชัดเจน

 

การได้รับอนุญาตตั้งเป็นวัดเมื่อ พ.ศ. 2369 ทำให้วัดฉิมพลีวันมีสถานะเป็นวัดเก่าแก่ของตำบลสันผักหวาน ช่วงเวลาดังกล่าวสะท้อนว่าชุมชนบ้านต้นงิ้วมีการตั้งถิ่นฐานและมีความต้องการศาสนสถานประจำหมู่บ้านมาอย่างยาวนาน วัดจึงเป็นพื้นที่ที่ชาวบ้านใช้ประกอบศาสนกิจ ทำบุญ ฟังธรรม ร่วมงานประเพณี และสร้างความสัมพันธ์ระหว่างพระสงฆ์กับชุมชน วัดในบริบทล้านนาไม่ได้เป็นเพียงพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ แต่เป็นศูนย์กลางของชีวิตหมู่บ้านในหลายด้านพร้อมกัน

 

การได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อวันที่ 31 กรกฎาคม พ.ศ. 2494 เป็นอีกหลักฐานสำคัญที่ยืนยันสถานะของวัดฉิมพลีวันในฐานะศาสนสถานที่มีความพร้อมสำหรับการประกอบสังฆกรรมตามพระธรรมวินัย เขตวิสุงคามสีมาเป็นองค์ประกอบสำคัญของวัดที่ทำให้พระสงฆ์สามารถทำกิจของสงฆ์ได้อย่างเป็นทางการ วัดฉิมพลีวันจึงมีทั้งรากตำนานจากชุมชนและสถานะทางพระพุทธศาสนาที่มั่นคงตามระบบคณะสงฆ์

 

พระอธิการกิตติกร ธมฺมานนฺโทเป็นเจ้าอาวาสที่ปรากฏในข้อมูลของวัดฉิมพลีวัน บทบาทของเจ้าอาวาสในวัดชุมชนมีความสำคัญอย่างมาก เพราะต้องดูแลศาสนสถาน นำชาวบ้านประกอบพิธีกรรม ให้ธรรมะ ประสานงานบุญ และรักษาความสัมพันธ์ระหว่างพระสงฆ์กับชุมชนให้ต่อเนื่อง วัดฉิมพลีวันจึงเป็นพื้นที่ที่ศรัทธาของชาวบ้านและการดูแลของพระสงฆ์ทำงานร่วมกันเพื่อให้วัดยังเป็นศูนย์กลางของบ้านต้นงิ้วอย่างมั่นคง

 

พื้นที่วัดขนาด 8 ไร่ทำให้วัดฉิมพลีวันมีพื้นที่รองรับกิจกรรมของชุมชนได้กว้างขวาง ทั้งพื้นที่ไหว้พระ ลานวัด พื้นที่ประกอบศาสนกิจ พื้นที่รองรับงานบุญ และพื้นที่ที่เกี่ยวข้องกับพระธาตุและพระบรมสารีริกธาตุซึ่งปรากฏในกิจกรรมสรงน้ำพระธาตุของวัด พื้นที่วัดลักษณะนี้ช่วยให้วัดทำหน้าที่ได้ทั้งด้านพิธีกรรม งานประเพณี การรวมตัวของชาวบ้าน และการเป็นจุดพักใจของผู้มาเยือนในเส้นทางท่องเที่ยวสันผักหวาน

 

จุดสำคัญที่ควรไหว้และควรชมภายในวัดฉิมพลีวันคือพื้นที่สักการะพระพุทธรูป พื้นที่พระธาตุ พื้นที่ประกอบศาสนกิจ ลานวัด และบรรยากาศของวัดต้นงิ้วที่ผูกกับตำนานมะพร้าวทองคำ ผู้มาเยือนควรเริ่มจากการไหว้พระ ตั้งจิตให้สงบ แล้วเดินชมพื้นที่วัดอย่างสำรวม การเที่ยววัดแห่งนี้ควรให้ความสำคัญกับเรื่องเล่าและความสัมพันธ์ของวัดกับบ้านต้นงิ้ว ไม่ใช่เพียงการแวะถ่ายภาพ เพราะคุณค่าหลักของวัดอยู่ที่รากศรัทธาและความทรงจำของชุมชน

 

วัดฉิมพลีวันมีบทบาทด้านประเพณีล้านนาที่ชัดเจน โดยมีการจัดกิจกรรมตั้งธรรมหลวงเทศน์มหาชาติเวสสันดรชาดกล้านนา และโครงการสรงน้ำพระธาตุวัดฉิมพลีวัน กิจกรรมตั้งธรรมหลวงเป็นประเพณีฟังธรรมสำคัญของล้านนา ส่วนการสรงน้ำพระธาตุเป็นพิธีที่สะท้อนความเคารพต่อพระธาตุ พระบรมสารีริกธาตุ และศาสนสถาน วัดแห่งนี้จึงไม่ได้เป็นเพียงวัดประจำหมู่บ้าน แต่เป็นพื้นที่ที่ชาวบ้านร่วมกันสืบสานประเพณีและใช้พระพุทธศาสนาเป็นแกนกลางของชีวิตชุมชน

 

งานตั้งธรรมหลวงหรือเทศน์มหาชาติเวสสันดรชาดกล้านนามีความสำคัญต่อวัฒนธรรมล้านนา เพราะเป็นการฟังธรรมเรื่องใหญ่ที่ชาวบ้านร่วมกันจัดขึ้นอย่างมีพิธีการ การที่วัดฉิมพลีวันมีโครงการสนับสนุนกิจกรรมนี้สะท้อนว่าวัดยังทำหน้าที่เป็นพื้นที่ถ่ายทอดธรรมะ วรรณกรรมพุทธศาสนา และประเพณีท้องถิ่นแก่ผู้สูงอายุ ประชาชน และผู้สนใจทั่วไป ผู้มาเยือนที่สนใจวัฒนธรรมล้านนาควรจดจำวัดฉิมพลีวันในฐานะวัดที่ยังมีบทบาทด้านประเพณีฟังธรรม ไม่ใช่เพียงจุดสักการะทั่วไป

 

พิธีสรงน้ำพระธาตุวัดฉิมพลีวันเป็นอีกกิจกรรมสำคัญที่สะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างวัดกับชุมชน การสรงน้ำพระธาตุในล้านนาเป็นทั้งการบูชาพระรัตนตรัย การแสดงความเคารพต่อพระธาตุ และการรวมตัวของคนในหมู่บ้านเพื่อร่วมสร้างบุญกุศล เมื่อวัดมีงานลักษณะนี้ ชาวบ้านจะได้กลับมาร่วมดูแลวัด เตรียมสถานที่ ทำบุญ ฟังธรรม และรักษาประเพณีที่สืบทอดมาจากบรรพบุรุษ

 

นอกจากงานประเพณีเฉพาะของวัด วัดฉิมพลีวันยังมีบทบาทในงานบุญตามรอบปีของชุมชน เช่น งานทำบุญวันพระ งานตักบาตร งานฟังธรรม งานกฐิน งานผ้าป่า วันวิสาขบูชา วันอาสาฬหบูชา วันเข้าพรรษา วันออกพรรษา และงานทำบุญอุทิศส่วนกุศล กิจกรรมเหล่านี้ทำให้วัดมีชีวิตต่อเนื่องตลอดปี พระสงฆ์ ชาวบ้าน ผู้สูงอายุ เยาวชน และครอบครัวได้มาพบกันในพื้นที่เดียวกัน วัดจึงเป็นทั้งพื้นที่ศาสนาและพื้นที่สังคมของบ้านต้นงิ้ว

 

บทบาทของวัดฉิมพลีวันต่อชุมชนบ้านต้นงิ้วมีความชัดเจนในฐานะศูนย์รวมจิตใจของหมู่บ้าน เมื่อมีงานบุญ งานพิธี หรือกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับพระพุทธศาสนา วัดคือพื้นที่ที่ชาวบ้านให้ความเคารพและใช้ร่วมกัน พระสงฆ์ทำหน้าที่นำพิธีและให้ธรรมะ ส่วนชาวบ้านช่วยกันสนับสนุน ดูแล และเข้าร่วมกิจกรรมตามกำลังศรัทธา ความสัมพันธ์ระหว่างวัดกับบ้านเช่นนี้เป็นหัวใจของสังคมล้านนา เพราะวัดไม่ได้แยกออกจากชีวิตประจำวัน แต่เป็นพื้นที่ที่หล่อเลี้ยงศรัทธาและความสัมพันธ์ของคนในชุมชนให้แน่นแฟ้นขึ้น

 

วัดฉิมพลีวันยังอยู่ในตำบลที่มีวัดสำคัญหลายแห่ง เช่น วัดชัยสถิต วัดถาวรธรรม วัดผาสุการาม และวัดลัฎฐิวนาราม ซึ่งแต่ละวัดทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางของหมู่บ้านตนเอง การจัดเส้นทางไหว้พระในตำบลสันผักหวานจึงทำให้เห็นภาพของวัดชุมชนหลายแห่งที่มีเรื่องเล่าและบทบาทต่างกัน วัดฉิมพลีวันโดดเด่นจากตำนานมะพร้าวทองคำ ชื่อวัดต้นงิ้ว และงานประเพณีเกี่ยวกับเทศน์มหาชาติกับสรงน้ำพระธาตุ

 

ในมิติการท่องเที่ยว วัดฉิมพลีวันเหมาะกับผู้ที่ต้องการแวะไหว้พระในวัดชุมชนที่สงบและมีตำนานเฉพาะตัว ผู้มาเยือนสามารถจัดเส้นทางร่วมกับวัดชัยสถิต กาดฝรั่งวิลเลจ บ้านถวาย North Hill Golf Club แกรนด์แคนยอน วอเตอร์พาร์ค เชียงใหม่ วัดต้นเกว๋น เชียงใหม่ไนท์ซาฟารี และอุทยานหลวงราชพฤกษ์ได้ โดยสามารถเลือกเส้นทางแบบครึ่งวันหรือเต็มวันตามความสนใจ หากต้องการเน้นวัฒนธรรม ควรเริ่มจากวัดฉิมพลีวัน วัดชัยสถิต และบ้านถวาย หากต้องการเส้นทางครอบครัว สามารถต่อไปยังแกรนด์แคนยอน เชียงใหม่ไนท์ซาฟารี หรืออุทยานหลวงราชพฤกษ์ได้

 

วัดฉิมพลีวันเหมาะกับผู้สูงอายุที่ต้องการไหว้พระอย่างสงบ ครอบครัวที่ต้องการแวะวัดระหว่างเที่ยวหางดง นักท่องเที่ยวสายวัฒนธรรมที่สนใจตำนานมะพร้าวทองคำ ผู้ที่สนใจประเพณีล้านนา และผู้ที่ต้องการเรียนรู้ตำบลสันผักหวานผ่านวัดประจำหมู่บ้าน ความน่าสนใจของวัดอยู่ที่ความเรียบง่าย ประวัติการตั้งวัด ตำนานหนองงิ้ว และบทบาทของวัดในงานบุญร่วมสมัย ไม่ใช่ความใหญ่โตแบบแหล่งท่องเที่ยวหลัก

 

การเดินทาง ไปวัดฉิมพลีวันจากตัวเมืองเชียงใหม่ทำได้สะดวกด้วยรถยนต์ส่วนตัว รถเช่า หรือรถรับจ้าง ใช้ถนนเชียงใหม่–หางดงหรือทางหลวงหมายเลข 108 ผ่านพื้นที่หางดง แล้วเข้าสู่ตำบลสันผักหวานและบ้านต้นงิ้ว หมู่ 2 อีกทางหนึ่งสามารถใช้ถนนวงแหวนรอบเมืองและถนนสายรองของตำบลสันผักหวานเพื่อเชื่อมเข้าสู่หมู่บ้าน ระยะเวลาเดินทางจากตัวเมืองเชียงใหม่โดยทั่วไปประมาณ 25–40 นาทีตามสภาพการจราจร ผู้ที่ใช้รถโดยสารท้องถิ่นควรเดินทางมาถึงย่านหางดงหรือสันผักหวานก่อน แล้วต่อรถรับจ้างหรือเรียกรถเข้าสู่วัด

 

ช่วงเวลาที่เหมาะกับการมาเยือนคือช่วงเช้าหรือช่วงบ่ายก่อนเย็น เพราะอากาศไม่ร้อนเกินไปและเหมาะกับการไหว้พระอย่างสงบ ผู้มาเยือนควรแต่งกายสุภาพ ใช้เสียงเบา เคารพพื้นที่พระสงฆ์ ไม่รบกวนผู้ที่กำลังไหว้พระ ฟังธรรม หรือร่วมพิธีกรรม และถ่ายภาพอย่างเหมาะสม หากมีงานบุญ งานเทศน์มหาชาติ งานสรงน้ำพระธาตุ หรืองานพิธีในวัด ควรให้พื้นที่แก่ชาวบ้านและผู้ร่วมพิธีเป็นหลัก เพราะวัดฉิมพลีวันยังเป็นวัดชุมชนที่คนในพื้นที่ใช้งานจริงในชีวิตประจำวัน

 

โดยสรุป วัดฉิมพลีวันหรือวัดต้นงิ้วเป็นวัดเก่าแก่ของบ้านต้นงิ้ว ตำบลสันผักหวาน อำเภอหางดง จังหวัดเชียงใหม่ ที่มีคุณค่าทั้งด้านพระพุทธศาสนา ตำนานท้องถิ่น ประเพณีล้านนา และบทบาทต่อชุมชน จุดเด่นของวัดอยู่ที่การตั้งวัดเมื่อ พ.ศ. 2369 ตำนานมะพร้าวทองคำลอยมาถึงต้นงิ้วหนองงิ้ว การได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อ พ.ศ. 2494 พระธาตุ งานตั้งธรรมหลวงเทศน์มหาชาติเวสสันดรชาดกล้านนา งานสรงน้ำพระธาตุ และบทบาทในฐานะศูนย์รวมใจของบ้านต้นงิ้ว วัดแห่งนี้จึงเหมาะสำหรับการไหว้พระ ทำบุญ และเรียนรู้เรื่องราวของตำบลสันผักหวานในเส้นทางท่องเที่ยวหางดงอย่างมีความหมาย

 

 

ตอบ: วัดฉิมพลีวันตั้งอยู่เลขที่ 165 หมู่ 2 บ้านต้นงิ้ว ตำบลสันผักหวาน อำเภอหางดง จังหวัดเชียงใหม่ 50230

 

ตอบ: วัดฉิมพลีวันมีชื่อเรียกท้องถิ่นว่าวัดต้นงิ้ว เพราะสัมพันธ์กับตำนานมะพร้าวทองคำที่ลอยมาถึงบริเวณต้นงิ้ว หนองงิ้ว

 

ตอบ: วัดฉิมพลีวันได้รับอนุญาตตั้งเป็นวัดเมื่อ พ.ศ. 2369 และได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อวันที่ 31 กรกฎาคม พ.ศ. 2494

 

ตอบ: ตำนานเล่าว่ามีการเสี่ยงทายมะพร้าวทองคำจากวัดดอยถ้ำ หากลอยไปออกที่ใดจะสร้างวัดแล้วเจริญ ต่อมามะพร้าวทองคำลอยมาถึงต้นงิ้ว หนองงิ้ว จึงย้ายวัดเดิมมาสร้างบริเวณนี้

 

ตอบ: เจ้าอาวาสที่ปรากฏในข้อมูลท้องถิ่นคือพระอธิการกิตติกร ธมฺมานนฺโท

 

ตอบ: วัดมีงานตั้งธรรมหลวงเทศน์มหาชาติเวสสันดรชาดกล้านนา งานสรงน้ำพระธาตุวัดฉิมพลีวัน และงานบุญตามรอบปีของชุมชน เช่น งานกฐิน งานผ้าป่า วันพระ วันเข้าพรรษา และวันออกพรรษา

 

ตอบ: วัดเปิดทุกวัน เวลา 08.00 – 17.00 น.

 

ตอบ: สามารถเที่ยวร่วมกับวัดชัยสถิต กาดฝรั่งวิลเลจ ศูนย์หัตถกรรมบ้านถวาย North Hill Golf Club แกรนด์แคนยอน วอเตอร์พาร์ค เชียงใหม่ วัดต้นเกว๋น และเชียงใหม่ไนท์ซาฟารีได้