วัดศรีโพธิ์ทอง

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 08.00 – 17.00 น.

 

วัดศรีโพธิ์ทอง ตั้งอยู่เลขที่ 103 บ้านไร่ หมู่ที่ 1 ตำบลบ้านแหวน อำเภอหางดง จังหวัดเชียงใหม่ เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์มหานิกายที่มีประวัติผูกพันกับชุมชนบ้านไร่และตำบลบ้านแหวนมาอย่างยาวนาน วัดแห่งนี้เป็นวัดชุมชนเก่าแก่ที่มีทั้งประวัติการย้ายวัดจากพื้นที่เดิม เรื่องเล่าจากตำนานใบลาน ลำดับเจ้าอาวาสหลายยุคสมัย พระพุทธรูป และเจดีย์ศิลปพม่าเป็นปูชนียวัตถุสำคัญ ทำให้วัดศรีโพธิ์ทองเป็นหนึ่งในศาสนสถานที่สะท้อนรากทางศรัทธาและวิถีชุมชนล้านนาในอำเภอหางดงได้อย่างชัดเจน

 

ตำบลบ้านแหวนเป็นพื้นที่สำคัญของอำเภอหางดง ตั้งอยู่ไม่ไกลจากตัวเมืองเชียงใหม่ และเป็นตำบลที่มีวัดเก่า วัดชุมชน หมู่บ้านเก่าแก่ เส้นทางหัตถกรรม ร้านอาหาร และแหล่งท่องเที่ยวกระจายอยู่หลายจุด วัดศรีโพธิ์ทองจึงไม่ได้เป็นเพียงสถานที่ไหว้พระของคนในละแวกบ้านไร่เท่านั้น แต่ยังเป็นส่วนหนึ่งของเครือข่ายวัดในตำบลบ้านแหวนที่ช่วยบอกเล่าภาพรวมของสังคมล้านนาในระดับหมู่บ้าน วัดในพื้นที่นี้ทำหน้าที่เป็นศูนย์รวมจิตใจ สถานที่ประกอบพิธีกรรม และพื้นที่สืบทอดประเพณีของชุมชนมาอย่างต่อเนื่อง

 

ประวัติของวัดศรีโพธิ์ทองมีความลึกและน่าสนใจกว่าวัดชุมชนทั่วไป เพราะวัดแห่งนี้มีข้อมูลทั้งปีสร้างตามทะเบียนวัดและเรื่องเล่าตามตำนานของวัด วัดศรีโพธิ์ทองสร้างเมื่อ พ.ศ. 2423 แต่ประวัติวัดแจ้งว่าสร้างขึ้นประมาณ พ.ศ. 2287 เดิมวัดตั้งอยู่ทางเหนือของที่ตั้งปัจจุบัน เรียกว่า วัดสันกับตอง ตั้งอยู่ริมผังน้ำเหมืองใหญ่ที่เรียกว่าเหมืองหมู่เน่า ชื่อวัดเดิมและตำแหน่งเดิมของวัดช่วยให้เห็นว่าวัดศรีโพธิ์ทองมีรากเก่าที่สัมพันธ์กับภูมิประเทศ แหล่งน้ำ และรูปแบบการตั้งถิ่นฐานของชาวบ้านในอดีต

 

การย้ายวัดมายังที่ตั้งปัจจุบันเป็นช่วงสำคัญในประวัติของวัดศรีโพธิ์ทอง ในปี จ.ศ. 1108 มีท่านครูบาคำแสนเป็นเจ้าอาวาส ท่านเกรงว่าน้ำจะท่วมบริเวณวัดเดิม จึงย้ายวัดมาตั้ง ณ พื้นที่ปัจจุบัน การตัดสินใจย้ายวัดสะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างศาสนสถานกับภูมิประเทศอย่างชัดเจน เพราะวัดล้านนาในอดีตมักตั้งอยู่ใกล้ชุมชน แหล่งน้ำ และเส้นทางการใช้ชีวิตของชาวบ้าน เมื่อลักษณะพื้นที่เสี่ยงต่อปัญหาน้ำท่วม การย้ายวัดจึงเป็นการรักษาพื้นที่ศรัทธาของชุมชนให้ดำรงอยู่ได้มั่นคงต่อไป

 

ตำนานของวัดศรีโพธิ์ทองเดิมเขียนลงในใบลาน ซึ่งเป็นรูปแบบการบันทึกความรู้ที่สำคัญของล้านนา ต่อมาใบลานผุกร่อน ทางวัดจึงให้นายบุญบั้น จันทร์ดี ผู้จบการศึกษาภาษาล้านนา ทำการคัดลอกส่วนที่เห็นได้ชัดไว้เพื่อรักษาตำนานของวัดให้คงอยู่ต่อไป รายละเอียดนี้มีคุณค่ามาก เพราะสะท้อนว่าวัดศรีโพธิ์ทองไม่ได้มีเพียงอาคารหรือปูชนียวัตถุ แต่ยังมีความทรงจำของชุมชนที่ถูกเก็บรักษาผ่านเอกสารใบลานและการคัดลอกด้วยความรู้ภาษาล้านนา

 

ชาวบ้านยังเรียกวัดศรีโพธิ์ทองว่า วัดป่าชี่-ไร่เหนือ ชื่อนี้ช่วยขยายความสัมพันธ์ระหว่างวัดกับชุมชนโดยรอบให้ชัดขึ้น เพราะในสังคมท้องถิ่น ชื่อวัดมักสัมพันธ์กับชื่อบ้าน ชื่อพื้นที่ หรือชื่อที่คนในชุมชนเรียกกันจนคุ้นปาก การที่วัดมีทั้งชื่อทางการและชื่อเรียกของชาวบ้านทำให้เห็นว่าวัดเป็นพื้นที่ที่ฝังอยู่ในชีวิตประจำวันของผู้คน ไม่ได้เป็นเพียงชื่อในทะเบียนวัดเท่านั้น

 

ชื่อวัดศรีโพธิ์ทองมีความหมายในเชิงมงคลและสัมพันธ์กับคติทางพระพุทธศาสนา คำว่า “ศรี” สื่อถึงความเป็นสิริมงคล ความงาม และความเจริญ คำว่า “โพธิ์” เชื่อมโยงกับต้นพระศรีมหาโพธิ์ สัญลักษณ์แห่งการตรัสรู้ของพระพุทธเจ้า ส่วนคำว่า “ทอง” สื่อถึงความรุ่งเรือง ความสูงค่า และความสว่างไสว เมื่อนำมารวมกัน ชื่อวัดจึงให้ภาพของศาสนสถานที่เป็นมงคล เป็นที่พึ่งทางใจ และเป็นศูนย์รวมศรัทธาของชุมชนบ้านไร่และตำบลบ้านแหวน

 

ที่ดินตั้งวัดศรีโพธิ์ทองมีเนื้อที่ 3 ไร่ 3 งาน 44 ตารางวา มีเอกสาร น.ส. 3 ก เลขที่ 1407 และ 1412 อาณาเขตของวัดมีรายละเอียดชัดเจน โดยทิศเหนือจดทางสาธารณะ ทิศใต้จดลำเหมืองสาธารณะ ทิศตะวันออกจดทางสาธารณะ และทิศตะวันตกจดทางสาธารณะ รายละเอียดอาณาเขตนี้สะท้อนว่าวัดตั้งอยู่ในพื้นที่ชุมชนที่มีทางสาธารณะและลำเหมืองเกี่ยวข้องกับการใช้ชีวิตของชาวบ้าน ลำเหมืองเป็นองค์ประกอบสำคัญของภูมิทัศน์เกษตรกรรมล้านนา และช่วยให้เห็นภาพบริบทดั้งเดิมของบ้านไร่ได้ดี

 

อาคารเสนาสนะที่ปรากฏในประวัติวัดประกอบด้วยกุฏิสงฆ์และศาลา กุฏิสงฆ์เป็นพื้นที่จำพรรษาและปฏิบัติศาสนกิจของพระสงฆ์ ส่วนศาลาเป็นพื้นที่รองรับการทำบุญ การรวมตัวของชาวบ้าน และกิจกรรมทางศาสนาของชุมชน แม้รายละเอียดด้านสถาปัตยกรรมของอาคารแต่ละหลังจะไม่ได้ถูกบันทึกไว้อย่างละเอียดในเอกสารประวัติ แต่การมีกุฏิสงฆ์และศาลาแสดงให้เห็นว่าวัดศรีโพธิ์ทองทำหน้าที่เป็นวัดชุมชนที่มีพื้นที่รองรับทั้งพระสงฆ์และประชาชนอย่างเป็นระบบ

 

ปูชนียวัตถุสำคัญของวัดศรีโพธิ์ทองคือพระพุทธรูปและเจดีย์ศิลปพม่า พระพุทธรูปเป็นศูนย์กลางของการสักการะ ทำบุญ และตั้งจิตภาวนาของผู้มาเยือน ส่วนเจดีย์ศิลปพม่าช่วยเพิ่มมิติทางศิลปวัฒนธรรมให้กับวัด เพราะล้านนาเคยมีช่วงเวลาที่สัมพันธ์กับอิทธิพลศิลปกรรมพม่าอย่างใกล้ชิด การมีเจดีย์ศิลปพม่าในวัดศรีโพธิ์ทองจึงทำให้วัดมีคุณค่าในฐานะจุดเรียนรู้ร่องรอยทางศิลปกรรมที่เชื่อมโยงกับประวัติศาสตร์ล้านนาและพื้นที่ภาคเหนือ

 

เมื่อมาเยือนวัดศรีโพธิ์ทอง สิ่งที่ควรให้ความสำคัญเป็นอันดับแรกคือการไหว้พระพุทธรูปซึ่งเป็นปูชนียวัตถุหลักของวัด จากนั้นจึงควรเดินชมเจดีย์ศิลปพม่าอย่างสงบ และสังเกตบรรยากาศโดยรอบของวัดในฐานะศาสนสถานชุมชนเก่าแก่ จุดเด่นของวัดไม่ได้อยู่ที่ความใหญ่โตหรือความพลุกพล่าน แต่คือความเป็นวัดที่มีประวัติการย้ายถิ่นของศาสนสถาน มีตำนานใบลาน มีชื่อเรียกท้องถิ่น และมีบทบาทต่อหมู่บ้านมาอย่างยาวนาน

 

ลำดับการบริหารและการปกครองของวัดศรีโพธิ์ทองที่ปรากฏในประวัติวัดเริ่มตั้งแต่ครูบาคำแสน ช่วง พ.ศ. 2287–2306 ตามด้วยครูบาสุริยะ ครูบาอุปปาละ ครูบาจาวรรณะ ครูบาจิโน ครูบามงคล หรือโต ครูบาบีนตา ครูบาปั่น หรืออภิวงษ์ พระอธิการบุญเบ็ง สุภทโท ช่วง พ.ศ. 2495–2500 พระอธิการมงคล กิตติสาโร ช่วง พ.ศ. 2504–2509 และพระอธิการสมเพชร ภทุทญาโณ ตั้งแต่ พ.ศ. 2509 เป็นต้นมา ลำดับรายนามเหล่านี้ช่วยให้เห็นความต่อเนื่องของวัดในฐานะสถาบันศาสนาที่มีผู้ดูแลและสืบทอดงานพระพุทธศาสนามาหลายยุค

 

บทบาทของวัดศรีโพธิ์ทองต่อชุมชนบ้านไร่และตำบลบ้านแหวนมีความชัดเจนในฐานะศูนย์รวมจิตใจของชาวบ้าน วัดเป็นพื้นที่สำหรับทำบุญ ฟังธรรม ร่วมงานประเพณี งานอุทิศส่วนกุศล และกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับครอบครัวและหมู่บ้าน ในสังคมล้านนา วัดคือพื้นที่ที่เชื่อมโยงพระสงฆ์ ชาวบ้าน ผู้สูงอายุ เด็กและเยาวชนเข้าด้วยกันผ่านพิธีกรรมและกิจกรรมตามรอบปี วัดศรีโพธิ์ทองจึงมีความหมายทั้งด้านศาสนาและด้านสังคม

 

งานบุญที่เกี่ยวข้องกับวัดชุมชนล้านนาโดยทั่วไปประกอบด้วยการทำบุญวันพระ งานกฐิน งานผ้าป่า งานฟังธรรม วันวิสาขบูชา วันอาสาฬหบูชา วันเข้าพรรษา วันออกพรรษา และการทำบุญอุทิศส่วนกุศล วัดศรีโพธิ์ทองในฐานะวัดชุมชนของตำบลบ้านแหวนมีบทบาทรองรับกิจกรรมทางพระพุทธศาสนาเหล่านี้ ชาวบ้านจึงยังสามารถใช้วัดเป็นพื้นที่ทำบุญและรักษาความสัมพันธ์ของชุมชนตามวิถีล้านนาได้อย่างต่อเนื่อง

 

วัดศรีโพธิ์ทองยังเหมาะกับผู้ที่ต้องการทำความเข้าใจเส้นทางวัดในตำบลบ้านแหวน เพราะพื้นที่นี้มีวัดสำคัญหลายแห่งกระจายอยู่ในแต่ละหมู่บ้าน เช่น วัดท้าวบุญเรือง วัดเทพประสิทธิ์ วัดวรเวทย์วิสิฐ วัดต้นเกว๋น วัดจอมทอง วัดโขงขาว และวัดช่างคำ การเที่ยววัดศรีโพธิ์ทองร่วมกับวัดใกล้เคียงช่วยให้เห็นภาพชัดว่าวัดในตำบลบ้านแหวนไม่ได้แยกขาดจากกัน แต่ประกอบเป็นภูมิทัศน์ทางศาสนาและวัฒนธรรมของอำเภอหางดง

 

เส้นทางท่องเที่ยวที่เหมาะคือเริ่มจากวัดศรีโพธิ์ทองเพื่อไหว้พระ ชมเจดีย์ศิลปพม่า และเรียนรู้ประวัติวัดเก่า จากนั้นต่อไปยังกาดฝรั่งวิลเลจเพื่อพักรับประทานอาหารหรือดื่มกาแฟ แล้วเดินทางไปยังศูนย์หัตถกรรมบ้านถวายเพื่อชมงานไม้และงานหัตถกรรม หากต้องการชมวัดที่โดดเด่นด้านสถาปัตยกรรมล้านนา สามารถต่อไปยังวัดต้นเกว๋นหรือวัดอินทราวาส และหากมีเวลามากขึ้น สามารถเชื่อมเส้นทางไปยังอุทยานหลวงราชพฤกษ์หรือแกรนด์แคนยอน วอเตอร์พาร์ค เชียงใหม่ได้

 

จุดเด่นของการเที่ยววัดศรีโพธิ์ทองคือการได้เห็นวัดเก่าที่มีเรื่องราวหลายชั้น ทั้งชื่อวัดสันกับตองเดิม การย้ายวัดเพราะความกังวลเรื่องน้ำท่วม ตำนานใบลานที่ได้รับการคัดลอกเพื่อรักษาความทรงจำของวัด ชื่อเรียกวัดป่าชี่-ไร่เหนือ และเจดีย์ศิลปพม่า รายละเอียดเหล่านี้ทำให้วัดศรีโพธิ์ทองแตกต่างจากวัดที่มีเพียงข้อมูลสถานที่ทั่วไป เพราะวัดแห่งนี้มีทั้งประวัติ ภูมิประเทศ ศิลปกรรม และความทรงจำของชุมชนรวมอยู่ในพื้นที่เดียวกัน

 

การเดินทาง ไปวัดศรีโพธิ์ทองจากตัวเมืองเชียงใหม่ทำได้สะดวกด้วยรถยนต์ส่วนตัว รถเช่า หรือรถรับจ้าง ใช้ถนนเชียงใหม่–หางดงหรือทางหลวงหมายเลข 108 มุ่งหน้าอำเภอหางดง แล้วเข้าสู่ตำบลบ้านแหวนและพื้นที่บ้านไร่ ระยะเวลาเดินทางจากตัวเมืองเชียงใหม่โดยทั่วไปประมาณ 25–40 นาทีตามสภาพการจราจร จุดสังเกตในพื้นที่ใกล้เคียง ได้แก่ กาดฝรั่ง บ้านถวาย และชุมชนบ้านแหวน ผู้ที่ใช้รถโดยสารท้องถิ่นสามารถเดินทางมาตามเส้นทางเชียงใหม่–หางดง แล้วต่อรถรับจ้างหรือเรียกรถเข้าสู่วัดได้

 

ช่วงเวลาที่เหมาะกับการมาเยือนคือช่วงเช้าหรือช่วงบ่ายก่อนเย็น เพราะอากาศไม่ร้อนเกินไปและเหมาะกับการเดินชมพื้นที่วัด ผู้มาเยือนควรแต่งกายสุภาพ ใช้เสียงเบา เคารพพื้นที่พระสงฆ์ ไม่รบกวนผู้ที่กำลังไหว้พระหรือทำบุญ และถ่ายภาพอย่างเหมาะสม หากมีงานบุญหรือพิธีกรรมในวัด ควรเว้นพื้นที่ให้ชาวบ้านและผู้ร่วมพิธีใช้สถานที่ก่อน การเที่ยววัดศรีโพธิ์ทองควรใช้ความสงบและความเคารพเป็นหลัก เพราะวัดยังเป็นพื้นที่ศรัทธาของชุมชน

 

วัดศรีโพธิ์ทองเหมาะกับนักท่องเที่ยวสายวัฒนธรรม ผู้สนใจวัดเก่าในเชียงใหม่ ผู้ที่ต้องการไหว้พระในบรรยากาศชุมชน และผู้ที่ต้องการจัดเส้นทางเที่ยวอำเภอหางดงอย่างมีมิติ วัดแห่งนี้ไม่ได้มีคุณค่าเฉพาะในฐานะสถานที่แวะพักระหว่างทาง แต่เป็นหลักฐานของการตั้งถิ่นฐาน การจัดการพื้นที่ศาสนสถาน การสืบทอดตำนานผ่านใบลาน และการดำรงอยู่ของพระพุทธศาสนาในชีวิตชุมชนบ้านแหวนอย่างต่อเนื่อง

 

 

ตอบ: วัดศรีโพธิ์ทองตั้งอยู่เลขที่ 103 บ้านไร่ หมู่ที่ 1 ตำบลบ้านแหวน อำเภอหางดง จังหวัดเชียงใหม่ 50230

 

ตอบ: วัดศรีโพธิ์ทองสร้างเมื่อ พ.ศ. 2423 และประวัติวัดแจ้งว่าสร้างประมาณ พ.ศ. 2287 เดิมเป็นวัดที่ตั้งอยู่ทางเหนือของที่ตั้งปัจจุบัน เรียกว่าวัดสันกับตอง

 

ตอบ: ชาวบ้านเรียกวัดศรีโพธิ์ทองว่า วัดป่าชี่-ไร่เหนือ และในอดีตพื้นที่วัดเดิมเรียกว่าวัดสันกับตอง

 

ตอบ: สิ่งที่ควรชมคือพระพุทธรูป เจดีย์ศิลปพม่า กุฏิสงฆ์ ศาลา ลานวัด และบรรยากาศวัดชุมชนเก่าแก่ของตำบลบ้านแหวน

 

ตอบ: วัดเป็นศูนย์รวมจิตใจของชุมชนบ้านไร่และตำบลบ้านแหวน ใช้เป็นพื้นที่ทำบุญ ฟังธรรม ร่วมงานประเพณี และสืบทอดวิถีพระพุทธศาสนาแบบล้านนา

 

ตอบ: จากตัวเมืองเชียงใหม่ใช้ถนนเชียงใหม่–หางดงหรือทางหลวงหมายเลข 108 มุ่งหน้าอำเภอหางดง แล้วเข้าสู่ตำบลบ้านแหวนและพื้นที่บ้านไร่ เหมาะกับรถยนต์ส่วนตัว รถเช่า หรือรถรับจ้าง

 

ตอบ: สามารถเที่ยวร่วมกับกาดฝรั่งวิลเลจ วัดต้นเกว๋น ศูนย์หัตถกรรมบ้านถวาย วัดท้าวบุญเรือง อุทยานหลวงราชพฤกษ์ และแกรนด์แคนยอน วอเตอร์พาร์ค เชียงใหม่ได้