วัดหนองปลามัน

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 08.00 – 17.00 น.

 

วัดหนองปลามัน ตั้งอยู่เลขที่ 100 หมู่ 1 บ้านหนองปลามัน ตำบลน้ำแพร่ อำเภอพร้าว จังหวัดเชียงใหม่ รหัสไปรษณีย์ 50190 เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย ได้รับอนุญาตตั้งเป็นวัดเมื่อ พ.ศ. 2410 และได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อ พ.ศ. 2472 มีพระอธิการประเสริฐ นวโร เป็นเจ้าอาวาส วัดแห่งนี้เป็นวัดเก่าแก่ของตำบลน้ำแพร่ที่มีความสำคัญต่อชุมชนบ้านหนองปลามันอย่างลึกซึ้ง เพราะเป็นวัดที่เกิดจากแรงศรัทธาของกลุ่มชาวไทยลื้อที่อพยพมาจากบ้านหนองปลามัน อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่ แล้วตั้งบ้านใหม่ในพื้นที่พร้าว โดยยังคงรักษาความรักถิ่นฐานเดิม ขนบธรรมเนียม ภาษาพูด และความผูกพันทางพระพุทธศาสนาไว้เป็นแกนกลางของชุมชน

 

บ้านหนองปลามัน หมู่ 1 เป็นชุมชนสำคัญของตำบลน้ำแพร่ อำเภอพร้าว ตั้งอยู่ในพื้นที่ที่มีความเกี่ยวข้องกับเมืองพร้าววังหินและพื้นที่ประวัติศาสตร์ของพร้าวเก่า ตำบลน้ำแพร่มีภาพจำสำคัญทั้งด้านศรัทธา เมืองเก่า วัดพระเจ้าล้านทอง ถ้ำดอกคำ วิถีเกษตรกรรม เขตอนุรักษ์ป่า และวัฒนธรรมท้องถิ่น วัดหนองปลามันจึงไม่ได้ตั้งอยู่โดดเดี่ยว แต่เป็นส่วนหนึ่งของภูมิทัศน์ศรัทธาขนาดใหญ่ที่มีวัด โบราณสถาน คูเมือง แหล่งน้ำ ทุ่งนา และชุมชนเกษตรกรรมเชื่อมโยงกันอย่างแน่นแฟ้น

 

ประวัติของวัดหนองปลามันเริ่มจากการอพยพของชาวไทยลื้อจากบ้านหนองปลามัน อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่ มายังพื้นที่ตำบลน้ำแพร่ อำเภอพร้าว แม้พื้นที่ตั้งถิ่นฐานใหม่จะมีที่ทำกินสะดวกและเหมาะแก่การดำรงชีวิตมากกว่าเดิม แต่ความผูกพันกับบ้านเกิดเมืองนอนยังฝังแน่นอยู่ในใจของผู้คน ชาวไทยลื้อกลุ่มนี้ยึดมั่นในขนบธรรมเนียม ประเพณี และภาษาพูดของตนอย่างเหนียวแน่น การตั้งชื่อหมู่บ้านและวัดว่า “หนองปลามัน” จึงเป็นการนำชื่อถิ่นฐานเดิมมาเก็บไว้ในพื้นที่ใหม่ เพื่อให้ชื่อบ้านเกิดยังคงดำรงอยู่ในความทรงจำของลูกหลาน

 

หลังจากชุมชนเริ่มตั้งหลักได้ ชาวบ้านยังรู้สึกว่าหมู่บ้านขาดที่พึ่งทางใจ เพราะในวิถีของชาวพุทธ วัดไม่ใช่เพียงอาคารสำหรับประกอบพิธีกรรม แต่เป็นสถานที่อบรมบ่มนิสัย สอนศีลธรรม สร้างความสามัคคี และทำให้คนในหมู่บ้านมีพื้นที่ร่วมกันทางจิตใจ เมื่อสิ้นฤดูเก็บเกี่ยว ชาวบ้านจึงหันมาปรึกษาหารือกัน และเห็นพ้องให้สร้างวัดขึ้นบริเวณหัวสะพานแม่วะ เดิมเรียกว่าวัดหัวขัวแม่วะ ก่อนที่ชื่อวัดหนองปลามันจะเป็นที่นิยมและใช้สืบต่อมา เพื่อรำลึกถึงหมู่บ้านเดิมที่ชาวบ้านเคยจากมา

 

การสร้างวัดหนองปลามันเมื่อ พ.ศ. 2410 จึงเป็นมากกว่าการสร้างศาสนสถานแห่งใหม่ แต่เป็นการวางรากทางจิตใจให้ชุมชนอพยพได้มีหลักยึดร่วมกัน วัดช่วยให้ผู้คนที่ย้ายถิ่นฐานสามารถรักษาตัวตนเดิมและปรับตัวเข้ากับพื้นที่ใหม่ได้ในเวลาเดียวกัน ในสังคมชนบทล้านนา วัดทำหน้าที่เป็นทั้งที่พึ่งของพระสงฆ์ ที่พึ่งของชาวบ้าน พื้นที่เรียนรู้ศีลธรรม พื้นที่ประกอบพิธีกรรม และพื้นที่เก็บความทรงจำของชุมชน วัดหนองปลามันจึงเป็นเสาหลักที่ช่วยหลอมบ้านหนองปลามันให้เป็นชุมชนที่มีเอกลักษณ์ชัดเจน

 

การได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อ พ.ศ. 2472 ทำให้วัดหนองปลามันมีสถานะสำคัญในทางพระพุทธศาสนา วิสุงคามสีมาเป็นเขตที่เกี่ยวข้องกับการประกอบสังฆกรรมของพระสงฆ์และแสดงถึงความสมบูรณ์ของวัดในฐานะศาสนสถานที่รองรับกิจของคณะสงฆ์ได้ วัดหนองปลามันจึงมีทั้งความเก่าแก่จากปีตั้งวัด พ.ศ. 2410 และสถานะทางศาสนาที่มั่นคงจากการได้รับวิสุงคามสีมาใน พ.ศ. 2472

 

ความสำคัญของวัดหนองปลามันยังเกี่ยวข้องกับพื้นที่เมืองพร้าววังหิน บ้านหนองปลามันตั้งอยู่ในเขตเมืองเก่าที่มีร่องรอยโบราณสถาน คูเมือง ซากอาคารเสนาสนะ และร่องรอยวัดร้างหลายแห่ง บริเวณใกล้เคียงมีวัดพระเจ้าล้านทอง วัดบัวนาค และแหล่งโบราณคดีท้องถิ่นที่สะท้อนความเก่าแก่ของพื้นที่น้ำแพร่ วัดหนองปลามันจึงตั้งอยู่ในตำแหน่งที่เชื่อมโยงระหว่างชุมชนอพยพรุ่นใหม่ในอดีตกับภูมิทัศน์เมืองเก่าที่มีรากประวัติศาสตร์ลึกกว่าเดิม

 

ปัจจุบันวัดหนองปลามันมีพระอธิการประเสริฐ นวโร เป็นเจ้าอาวาส ทำหน้าที่ดูแลศาสนกิจ เสนาสนะ งานบุญ และความสัมพันธ์ระหว่างวัดกับชุมชน วัดระดับหมู่บ้านต้องอาศัยความร่วมมือระหว่างเจ้าอาวาส พระภิกษุ ไวยาวัจกร ผู้นำชุมชน และศรัทธาชาวบ้านในการดูแลพื้นที่ วัดจึงยังคงเป็นพื้นที่ที่มีชีวิต เป็นสถานที่ทำบุญ ฟังธรรม ประชุมงานบุญ และรองรับกิจกรรมทางพระพุทธศาสนาของชุมชนหนองปลามันตลอดปี

 

สิ่งที่ควรเข้าใจเมื่อมาเยือนวัดหนองปลามันคือวัดแห่งนี้มีคุณค่าในฐานะวัดชุมชนที่ผูกพันกับประวัติการอพยพของผู้คน วัดไม่ได้มีจุดเด่นเฉพาะอาคารใหญ่หรือสถาปัตยกรรมที่อลังการ แต่โดดเด่นจากเรื่องราวของคนที่นำชื่อบ้านเดิม ความเชื่อเดิม และวิถีวัฒนธรรมเดิมมาตั้งรากในแผ่นดินใหม่ การกราบไหว้พระในวัดแห่งนี้จึงเท่ากับได้สัมผัสทั้งศรัทธาและความทรงจำของชุมชนไทยลื้อที่สร้างบ้านใหม่โดยไม่ตัดขาดจากรากเดิม

 

พื้นที่วัดหนองปลามันทำหน้าที่รองรับกิจกรรมหลักของวัดชุมชน ได้แก่ วิหารหรือพื้นที่กราบไหว้พระ พื้นที่ทำบุญ พื้นที่ฟังธรรม ลานวัด พื้นที่ประกอบพิธีกรรม และพื้นที่รวมตัวของชาวบ้านในงานบุญ แม้ข้อมูลเฉพาะของอาคารแต่ละหลังไม่ปรากฏครบถ้วนในรายละเอียด แต่บทบาทของวัดในฐานะวัดราษฎร์มหานิกายและวัดประจำหมู่บ้านทำให้พื้นที่เหล่านี้เป็นองค์ประกอบสำคัญที่ผู้มาเยือนจะสัมผัสได้จากบรรยากาศวัดและการใช้งานจริงของชุมชน

 

บ้านหนองปลามันยังเป็นชุมชนที่มีชีวิตทางวัฒนธรรมต่อเนื่อง ทั้งการเกษตร การสืบสานภูมิปัญญาท้องถิ่น การรักษาวัฒนธรรมไทยลื้อ และงานหัตถกรรมในพื้นที่น้ำแพร่ ข้อมูลท้องถิ่นร่วมสมัยกล่าวถึงกิจกรรมของชุมชนบ้านหนองปลามัน เช่น การสืบสานวัฒนธรรม ความพอเพียง การทำเกษตร และการรักษาศิลปวัฒนธรรมพื้นบ้าน สิ่งเหล่านี้ช่วยเสริมให้วัดหนองปลามันไม่ได้เป็นเพียงศาสนสถานเก่าแก่ แต่เป็นส่วนหนึ่งของชุมชนที่ยังเคลื่อนไหว มีผู้คน มีงานบุญ และมีชีวิตทางสังคมต่อเนื่อง

 

ในมิติของวิถีชีวิต วัดหนองปลามันสัมพันธ์กับฤดูกาลเกษตรอย่างชัดเจน ชาวบ้านในชุมชนชนบทมักจัดจังหวะชีวิตตามรอบการเพาะปลูกและเก็บเกี่ยว หลังฤดูเก็บเกี่ยวเป็นช่วงที่ผู้คนมีเวลารวมตัว ทำบุญ ฟังธรรม และจัดกิจกรรมประเพณี วัดจึงเป็นพื้นที่ที่เชื่อมระหว่างแรงงานในนา ความเชื่อ ความกตัญญูต่อบรรพบุรุษ และความหวังเรื่องความอุดมสมบูรณ์ของชีวิต

 

บทบาทของวัดหนองปลามันต่อชุมชนมีหลายด้าน ด้านศาสนา วัดเป็นพื้นที่ไหว้พระ ทำบุญ ฟังธรรม รับศีล และประกอบพิธีกรรมสำคัญ ด้านสังคม วัดเป็นพื้นที่ที่ชาวบ้านมาพบปะกันในวันพระ งานบุญ งานบวช งานศพ และกิจกรรมประจำปี ด้านวัฒนธรรม วัดช่วยรักษาภาษา ขนบธรรมเนียม และอัตลักษณ์ของชุมชนไทยลื้อ ด้านประวัติศาสตร์ วัดเป็นหลักฐานของการตั้งถิ่นฐานใหม่จากบ้านหนองปลามันเดิมในอำเภอแม่ริมมายังตำบลน้ำแพร่ อำเภอพร้าว

 

งานบุญและประเพณีของวัดหนองปลามันสัมพันธ์กับปฏิทินพระพุทธศาสนาและวิถีชุมชนล้านนา เช่น การทำบุญวันพระ การทอดผ้าป่า การทอดกฐิน การฟังธรรม งานเข้าพรรษา งานออกพรรษา งานปีใหม่เมือง งานลอยกระทง การรดน้ำดำหัวผู้สูงอายุ และงานบุญตามรอบปีของหมู่บ้าน เมื่อถึงช่วงงานบุญ วัดจะเป็นพื้นที่ที่ชาวบ้านมาร่วมกันเตรียมสถานที่ ถวายภัตตาหาร รับพร ฟังธรรม และรักษาความสัมพันธ์ของญาติพี่น้องกับเพื่อนบ้านให้แน่นแฟ้น

 

วัดหนองปลามันยังสามารถเชื่อมโยงกับเส้นทางศรัทธาสำคัญของตำบลน้ำแพร่ได้อย่างเหมาะสม เพราะอยู่ไม่ไกลจากวัดพระเจ้าล้านทอง วัดน้ำแพร่ วัดป่างิ้ว วัดสันขวาง วัดถ้ำดอกคำ วัดโล๊ะป่าตอง และวัดดอยแม่ปั๋ง ผู้เดินทางที่สนใจวัดเก่าแก่ของอำเภอพร้าวสามารถเริ่มจากวัดหนองปลามัน แล้วต่อไปยังวัดพระเจ้าล้านทองเพื่อเรียนรู้เรื่องพระพุทธรูปคู่บ้านคู่เมืองพร้าว จากนั้นจึงเชื่อมไปยังวัดน้ำแพร่และวัดถ้ำดอกคำเพื่อเห็นภาพรวมของศรัทธาในตำบลน้ำแพร่ให้ครบขึ้น

 

จุดเด่นของวัดหนองปลามันคือความเป็นวัดชุมชนไทยลื้อที่มีประวัติชัดเจนและเก่าแก่กว่าหนึ่งศตวรรษครึ่ง ผู้มาเยือนควรให้ความสำคัญกับเรื่องเล่าการอพยพ การตั้งชื่อหมู่บ้าน การสร้างวัดหัวขัวแม่วะ และการสืบต่อชื่อวัดหนองปลามันในพื้นที่ใหม่ วัดแห่งนี้เหมาะกับผู้ที่สนใจประวัติชุมชน วัฒนธรรมไทยลื้อ วัดราษฎร์ของอำเภอพร้าว และเส้นทางเรียนรู้วัดในตำบลน้ำแพร่

 

การเดินทาง ไปวัดหนองปลามันเหมาะกับการใช้รถยนต์ส่วนตัว รถเช่า หรือรถรับจ้างในพื้นที่ จากตัวเมืองเชียงใหม่ใช้เส้นทางมุ่งหน้าอำเภอพร้าว จากนั้นเข้าสู่ตำบลน้ำแพร่และบ้านหนองปลามัน หมู่ 1 ผู้เดินทางสามารถค้นหาชื่อวัดหนองปลามัน ตำบลน้ำแพร่ อำเภอพร้าว จังหวัดเชียงใหม่ หรือใช้ที่อยู่เลขที่ 100 หมู่ 1 ตำบลน้ำแพร่ อำเภอพร้าว จังหวัดเชียงใหม่ 50190 ในแอปแผนที่ก่อนออกเดินทาง เพื่อเลือกเส้นทางที่เหมาะสมกับเวลาและสภาพถนน

 

จากตัวอำเภอพร้าวสามารถจัดวัดหนองปลามันเป็นส่วนหนึ่งของเส้นทางเที่ยวตำบลน้ำแพร่ได้สะดวก หากมีเวลาครึ่งวัน สามารถเที่ยววัดหนองปลามันร่วมกับวัดพระเจ้าล้านทอง วัดน้ำแพร่ และวัดป่างิ้ว หากมีเวลามากขึ้นสามารถต่อไปยังวัดถ้ำดอกคำ วัดสันขวาง วัดโล๊ะป่าตอง วัดดอยแม่ปั๋ง หรือวัดพระธาตุดอยเวียงชัยมงคล การจัดเส้นทางลักษณะนี้ทำให้ผู้เดินทางเห็นทั้งวัดชุมชนไทยลื้อ วัดคู่บ้านคู่เมือง วัดเก่าแก่ และแหล่งปฏิบัติธรรมสำคัญของอำเภอพร้าวในทริปเดียว

 

ข้อควรปฏิบัติเมื่อมาเยือนวัดหนองปลามันคือแต่งกายสุภาพ ใช้เสียงเบา เคารพพระสงฆ์และผู้มาทำบุญ ไม่รบกวนพื้นที่ส่วนตัวของสงฆ์ ไม่เข้าไปในพื้นที่ที่ไม่ได้เปิดให้เข้าชมโดยไม่ได้รับอนุญาต และถ่ายภาพอย่างสำรวม หากมาในช่วงงานบุญควรปฏิบัติตามคำแนะนำของวัดและชาวบ้าน เพราะวัดแห่งนี้เป็นพื้นที่ศรัทธาที่ชุมชนใช้จริงในชีวิตประจำปี ไม่ใช่เพียงสถานที่ท่องเที่ยวสำหรับแวะชมอย่างเดียว

 

โดยสรุป วัดหนองปลามันเป็นวัดราษฎร์มหานิกาย ตั้งอยู่เลขที่ 100 หมู่ 1 บ้านหนองปลามัน ตำบลน้ำแพร่ อำเภอพร้าว จังหวัดเชียงใหม่ ได้รับอนุญาตตั้งเป็นวัดเมื่อ พ.ศ. 2410 และได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อ พ.ศ. 2472 มีพระอธิการประเสริฐ นวโร เป็นเจ้าอาวาส จุดเด่นของวัดคือประวัติการสร้างวัดโดยชาวไทยลื้อที่อพยพมาจากบ้านหนองปลามัน อำเภอแม่ริม การตั้งวัดหัวขัวแม่วะบริเวณหัวสะพานแม่วะ และการใช้ชื่อวัดหนองปลามันเพื่อรักษาความทรงจำของถิ่นฐานเดิม วัดแห่งนี้เหมาะกับการไหว้พระ ทำบุญ เรียนรู้ประวัติชุมชนไทยลื้อ และจัดเป็นจุดหนึ่งในเส้นทางเที่ยวศรัทธาของตำบลน้ำแพร่และอำเภอพร้าว

 

 

ตอบ: วัดหนองปลามันตั้งอยู่เลขที่ 100 หมู่ 1 บ้านหนองปลามัน ตำบลน้ำแพร่ อำเภอพร้าว จังหวัดเชียงใหม่ รหัสไปรษณีย์ 50190

 

ตอบ: วัดหนองปลามันได้รับอนุญาตตั้งเป็นวัดเมื่อ พ.ศ. 2410 และได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อ พ.ศ. 2472 เกิดจากแรงศรัทธาของชาวไทยลื้อที่อพยพจากบ้านหนองปลามัน อำเภอแม่ริม มาตั้งถิ่นฐานในตำบลน้ำแพร่

 

ตอบ: ชื่อวัดหนองปลามันใช้เพื่อระลึกถึงชื่อหมู่บ้านเดิมของชาวไทยลื้อที่อพยพมาจากอำเภอแม่ริม แม้เดิมพื้นที่สร้างวัดบริเวณหัวสะพานแม่วะจะเรียกว่าวัดหัวขัวแม่วะก็ตาม

 

ตอบ: เจ้าอาวาสวัดหนองปลามันคือ พระอธิการประเสริฐ นวโร

 

ตอบ: จุดเด่นคือความเป็นวัดเก่าแก่ของบ้านหนองปลามัน มีประวัติจากชุมชนไทยลื้ออพยพ และเป็นวัดที่ช่วยรักษาความทรงจำของถิ่นฐานเดิม ขนบธรรมเนียม ประเพณี และความศรัทธาทางพระพุทธศาสนาของชุมชน

 

ตอบ: เหมาะกับการไหว้พระ ทำบุญ เรียนรู้ประวัติชุมชนไทยลื้อ ศึกษาวัดเก่าในตำบลน้ำแพร่ และเที่ยวเชื่อมโยงศาสนสถานในอำเภอพร้าว

 

ตอบ: เดินทางได้ด้วยรถยนต์ส่วนตัว รถเช่า หรือรถรับจ้างในพื้นที่ จากตัวเมืองเชียงใหม่มุ่งหน้าไปอำเภอพร้าว แล้วเข้าสู่ตำบลน้ำแพร่และบ้านหนองปลามัน หมู่ 1

 

ตอบ: สามารถเที่ยวร่วมกับวัดพระเจ้าล้านทอง วัดน้ำแพร่ วัดป่างิ้ว วัดสันขวาง วัดถ้ำดอกคำ วัดโล๊ะป่าตอง และวัดดอยแม่ปั๋งได้