วัดคูหาวารีเกษม

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 08.00 – 17.00 น.

 

วัดคูหาวารีเกษม ตั้งอยู่หมู่ 10 บ้านสันป่ายาง ตำบลเวียง อำเภอฝาง จังหวัดเชียงใหม่ เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย ได้รับอนุญาตตั้งเป็นวัดเมื่อ พ.ศ. 2430 มีพระปลัด ศิลป์ สติสมฺปนฺโน เป็นเจ้าอาวาส วัดแห่งนี้เป็นหนึ่งในวัดเก่าแก่ของตำบลเวียงที่มีความผูกพันกับชุมชนบ้านสันป่ายาง และเป็นสถานที่ท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมของพื้นที่ โดยมีจุดสำคัญคือกู่อัฐิครูบาเจ้ากันธา ธรรมะปุจฉาจารย์ ซึ่งทำให้วัดคูหาวารีเกษมมีมิติทั้งด้านศาสนา ความทรงจำของชุมชน และการเรียนรู้ประวัติบุคคลสำคัญทางจิตวิญญาณของท้องถิ่น

 

วัดคูหาวารีเกษมเป็นวัดที่ควรทำความเข้าใจผ่านบริบทของบ้านสันป่ายาง หมู่ 10 ตำบลเวียง เพราะวัดไม่ได้เป็นเพียงจุดไหว้พระประจำหมู่บ้านเท่านั้น แต่ยังเป็นหนึ่งในหมุดหมายทางวัฒนธรรมของพื้นที่ตำบลเวียง อำเภอฝาง ชุมชนบ้านสันป่ายางตั้งอยู่ในพื้นที่ที่เชื่อมโยงกับตัวเมืองฝาง ชุมชนเก่าในตำบลเวียง เส้นทางคมนาคม และแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติของอำเภอฝาง วัดจึงทำหน้าที่เป็นทั้งศาสนสถานของชุมชนและจุดเชื่อมโยงการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมในเขตเวียงฝาง

 

การได้รับอนุญาตตั้งเป็นวัดเมื่อ พ.ศ. 2430 ทำให้วัดคูหาวารีเกษมเป็นวัดที่มีประวัติยาวนานในระดับชุมชน เมื่อเทียบกับวัดหลายแห่งในตำบลเวียง วัดที่ตั้งขึ้นตั้งแต่ช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19 มักสะท้อนร่องรอยของการตั้งถิ่นฐาน การรวมตัวของชุมชน และความต้องการมีศาสนสถานประจำหมู่บ้าน วัดคูหาวารีเกษมจึงไม่ใช่วัดที่เกิดขึ้นเพื่อรองรับการท่องเที่ยวสมัยใหม่ แต่เป็นวัดที่เติบโตมาพร้อมชีวิตผู้คนในบ้านสันป่ายางและพื้นที่เวียงฝาง

 

ชื่อ “คูหาวารีเกษม” เป็นชื่อที่มีนัยทางภาษาและศรัทธาชัดเจน คำว่า “คูหา” สื่อถึงถ้ำ โพรง หรือพื้นที่สงบที่เหมาะแก่การวิเวกและการภาวนา คำว่า “วารี” สื่อถึงน้ำ ความชุ่มเย็น และการหล่อเลี้ยงชีวิต ส่วนคำว่า “เกษม” สื่อถึงความร่มเย็น ความปลอดโปร่ง และความเป็นสิริมงคล เมื่อนำมารวมกัน ชื่อวัดจึงให้ความรู้สึกของสถานที่สงบ ร่มเย็น และเหมาะสำหรับการทำบุญ ไหว้พระ และสงบใจตามวิถีวัดชุมชนล้านนา

 

บ้านสันป่ายางเป็นชุมชนในตำบลเวียงซึ่งมีความสัมพันธ์กับตัวเมืองฝางและชุมชนโดยรอบในหลายมิติ ทั้งด้านศาสนา การศึกษา การเกษตร การสัญจร และการท่องเที่ยว ชุมชนในตำบลเวียงจำนวนมากมีวัดเป็นศูนย์กลางของหมู่บ้าน วัดคูหาวารีเกษมจึงทำหน้าที่ในแบบเดียวกัน คือเป็นพื้นที่ที่ชาวบ้านใช้ทำบุญ ฟังธรรม ร่วมกิจกรรมทางพระพุทธศาสนา และใช้เป็นจุดอ้างอิงทางจิตใจของชุมชน

 

จุดสำคัญที่ทำให้วัดคูหาวารีเกษมมีความโดดเด่นในระดับตำบล คือกู่อัฐิครูบาเจ้ากันธา ธรรมะปุจฉาจารย์ ภายในวัดคูหาวารีเกษม บ้านสันป่ายาง กู่อัฐิเป็นพื้นที่แห่งความระลึกถึงพระสงฆ์หรือบุคคลสำคัญที่ชุมชนเคารพนับถือ การมีกู่อัฐิในวัดช่วยเพิ่มมิติทางประวัติศาสตร์และศรัทธา เพราะผู้มาเยือนไม่ได้เพียงมากราบพระหรือชมวัดเท่านั้น แต่ยังได้เรียนรู้ว่าชุมชนมีความทรงจำร่วมเกี่ยวกับพระสงฆ์และครูบาอาจารย์ที่มีบทบาทต่อจิตใจของผู้คน

 

ครูบาเจ้ากันธา ธรรมะปุจฉาจารย์ เป็นชื่อที่ปรากฏควบคู่กับวัดคูหาวารีเกษมในฐานะจุดสำคัญทางวัฒนธรรมของวัด การที่กู่อัฐิของท่านถูกกล่าวถึงในแผนส่งเสริมการท่องเที่ยวของตำบลเวียง ช่วยสะท้อนว่าวัดแห่งนี้มีคุณค่ามากกว่าการเป็นวัดประจำหมู่บ้านทั่วไป เพราะมีพื้นที่ศรัทธาที่เกี่ยวข้องกับครูบาอาจารย์และประวัติความทรงจำของท้องถิ่น ผู้มาเยือนจึงควรให้ความเคารพต่อบริเวณกู่อัฐิในฐานะพื้นที่สงบและมีความหมายต่อชาวบ้าน

 

วัดคูหาวารีเกษมมีบรรยากาศของวัดชุมชนที่เหมาะกับการไหว้พระ ทำบุญ และใช้เวลาสงบใจ ผู้ที่มาเยือนควรเริ่มจากการกราบพระในพื้นที่ไหว้พระของวัด จากนั้นจึงเดินชมบริเวณลานวัดและกู่อัฐิครูบาเจ้ากันธา ธรรมะปุจฉาจารย์อย่างสำรวม วัดในลักษณะนี้อาจไม่ได้มีภาพจำแบบแหล่งท่องเที่ยวขนาดใหญ่ แต่มีคุณค่าในด้านความสงบ ความจริงของวิถีชุมชน และความผูกพันระหว่างวัดกับชาวบ้าน

 

บทบาทของพระปลัด ศิลป์ สติสมฺปนฺโน เจ้าอาวาสวัดคูหาวารีเกษม มีความสำคัญต่อการดูแลศาสนสถานและประคับประคองศรัทธาของบ้านสันป่ายาง วัดราษฎร์ระดับหมู่บ้านจะดำรงอยู่ได้ต้องอาศัยทั้งเจ้าอาวาส พระสงฆ์ คณะกรรมการวัด ผู้นำชุมชน และศรัทธาชาวบ้าน การดูแลวัดไม่ได้หมายถึงการรักษาอาคารสถานที่เท่านั้น แต่ยังรวมถึงการจัดงานบุญ การสร้างพื้นที่เรียนรู้ทางศาสนา และการทำให้วัดยังคงเป็นศูนย์รวมใจของคนในชุมชนอย่างต่อเนื่อง

 

ตำบลเวียงเป็นพื้นที่สำคัญของอำเภอฝาง เพราะเป็นพื้นที่ที่มีทั้งชุมชนเมือง ชุมชนเก่า วัดเก่าแก่ ตลาด โรงเรียน หน่วยงานท้องถิ่น และเส้นทางไปยังแหล่งท่องเที่ยวธรรมชาติ วัดคูหาวารีเกษมตั้งอยู่ในพื้นที่ที่สามารถจัดเส้นทางเชื่อมกับสถานที่ท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมอื่น ๆ ได้สะดวก เช่น อนุสาวรีย์พระเจ้าฝางอุดมสินและพระนางสามผิว วัดเจดีย์งาม วัดจองแป้น วัดพระบาทอุดม และศูนย์ศิลปวัฒนธรรมและการท่องเที่ยวอำเภอฝาง

 

ถ้าต้องการทำความเข้าใจเมืองฝางในมิติประวัติศาสตร์ วัดคูหาวารีเกษมควรจัดร่วมกับศูนย์ศิลปวัฒนธรรมและการท่องเที่ยวอำเภอฝาง ศูนย์แห่งนี้รวบรวมเรื่องราวเมืองฝาง ภาพเก่า งานศิลปะ ประติมากรรม ผลงานชุมชน และผลิตภัณฑ์ท้องถิ่น การแวะศูนย์วัฒนธรรมก่อนหรือหลังไหว้พระที่วัดคูหาวารีเกษม จะช่วยให้ผู้เดินทางเข้าใจว่าฝางไม่ได้มีเพียงธรรมชาติหรือเส้นทางขึ้นดอย แต่ยังมีประวัติเมือง ชุมชน และวัฒนธรรมที่น่าสนใจอยู่ในตัวอำเภอ

 

เส้นทางวัดในตำบลเวียงยังสามารถเชื่อมวัดคูหาวารีเกษมกับวัดเจดีย์งาม ซึ่งเป็นวัดที่มีชื่อเสียงด้านศิลปกรรมล้านนาและงานไม้สักแกะสลัก วัดจองแป้นซึ่งเป็นวัดในชุมชนใกล้เคียง และวัดพระธาตุเฉลิมพระเกียรติในตำบลม่อนปิ่น ซึ่งเป็นแหล่งท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมที่มีพระอุโบสถ พระศรีศากยมุนีมิ่งมงคลฝาง วิหารพระโพธิสัตว์เจ้าแม่กวนอิม และจุดชมวิวเมืองฝาง เส้นทางนี้เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการเห็นฝางในมิติศรัทธาและวัฒนธรรมมากกว่าการเที่ยวธรรมชาติอย่างเดียว

 

บทบาทของวัดคูหาวารีเกษมต่อชุมชนบ้านสันป่ายางสอดคล้องกับบทบาทของวัดล้านนาในระดับหมู่บ้าน วัดเป็นพื้นที่ทำบุญวันพระ ถวายสังฆทาน ฟังธรรม ทำบุญเข้าพรรษา ออกพรรษา ทอดผ้าป่า ทอดกฐิน และทำบุญอุทิศส่วนกุศล งานบุญเหล่านี้ช่วยให้คนในหมู่บ้านได้กลับมาพบกัน ร่วมแรงร่วมใจกัน และรักษาความสัมพันธ์ระหว่างพระสงฆ์กับชุมชน วัดจึงเป็นพื้นที่ทางสังคมควบคู่กับพื้นที่ทางศาสนา

 

ประเพณีและงานบุญในวัดชุมชนอย่างวัดคูหาวารีเกษมมีความสำคัญต่อการสืบทอดวิถีล้านนา เพราะการทำบุญไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะพิธีกรรมในพระอุโบสถหรือพื้นที่ไหว้พระ แต่ยังรวมถึงการช่วยกันจัดสถานที่ เตรียมอาหาร ต้อนรับญาติพี่น้อง ดูแลวัด และร่วมกันรักษามรดกศรัทธาของหมู่บ้าน เมื่อมีงานบุญใหญ่ ชุมชนจะได้เห็นความสัมพันธ์ระหว่างผู้สูงอายุ คนวัยทำงาน เยาวชน และพระสงฆ์อย่างชัดเจน

 

ผู้มาเยือนวัดคูหาวารีเกษมควรให้ความสำคัญกับบรรยากาศของวัดชุมชนมากกว่าการมองหาสถานที่ท่องเที่ยวแบบฉาบฉวย จุดที่ควรชมคือพื้นที่ไหว้พระ ลานวัด บริเวณกู่อัฐิครูบาเจ้ากันธา ธรรมะปุจฉาจารย์ และบรรยากาศรอบวัดในบ้านสันป่ายาง ผู้ที่สนใจวัฒนธรรมท้องถิ่นจะได้เห็นว่าวัดเก่าแก่ในชุมชนไม่จำเป็นต้องมีขนาดใหญ่หรือมีสิ่งก่อสร้างอลังการเสมอไป แต่มีคุณค่าจากความต่อเนื่องของศรัทธาและความทรงจำของผู้คน

 

วัดคูหาวารีเกษมยังเหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการจัดทริปแบบช้า ๆ ในตัวอำเภอฝาง โดยเริ่มจากการไหว้พระในวัดชุมชน แล้วต่อด้วยการเที่ยวศูนย์ศิลปวัฒนธรรมฯ วัดเจดีย์งาม ร้านอาหารพื้นเมือง คาเฟ่ และที่พักในตัวเมืองฝาง จากนั้นจึงจัดเส้นทางต่อไปยังบ่อน้ำพุร้อนฝางหรืออุทยานแห่งชาติดอยผ้าห่มปกในวันเดียวกันหรือวันถัดไป เส้นทางลักษณะนี้ช่วยให้การเที่ยวฝางมีทั้งมิติศาสนา เมือง วัฒนธรรม อาหาร และธรรมชาติ

 

บ่อน้ำพุร้อนฝางและอุทยานแห่งชาติดอยผ้าห่มปกเป็นแหล่งท่องเที่ยวธรรมชาติสำคัญที่สามารถจัดร่วมกับวัดคูหาวารีเกษมได้ บ่อน้ำพุร้อนฝางเป็นแหล่งน้ำพุร้อนธรรมชาติที่ตั้งอยู่ในพื้นที่อุทยานแห่งชาติดอยผ้าห่มปก มีบ่อน้ำร้อนหลายบ่อและพื้นที่เดินชมธรรมชาติ ส่วนอุทยานแห่งชาติดอยผ้าห่มปกมีภูเขาสูง อากาศเย็น และเส้นทางธรรมชาติที่มีชื่อเสียง การแวะวัดก่อนเดินทางต่อไปยังธรรมชาติช่วยให้ทริปมีความสมดุลและมีความหมายมากขึ้น

 

การเดินทาง ไปวัดคูหาวารีเกษมสะดวกที่สุดด้วยรถยนต์ส่วนตัวหรือรถเช่า หากเริ่มจากตัวเมืองฝาง ให้มุ่งหน้าเข้าสู่พื้นที่ตำบลเวียงและบ้านสันป่ายาง หมู่ 10 ซึ่งอยู่ไม่ไกลจากชุมชนเมืองฝาง หากเดินทางจากตัวเมืองเชียงใหม่ สามารถใช้ทางหลวงหมายเลข 107 ผ่านแม่ริม แม่แตง เชียงดาว และเข้าสู่อำเภอฝาง จากนั้นต่อเข้าสู่ตำบลเวียงและบ้านสันป่ายาง การเดินทางด้วยรถสาธารณะสามารถมาถึงตัวอำเภอฝางได้ แต่การเข้าถึงวัดและจัดเส้นทางเที่ยวหลายจุดควรใช้รถยนต์ส่วนตัว รถเช่า หรือรถรับจ้างท้องถิ่น

 

ช่วงเวลาที่เหมาะสำหรับแวะวัดคูหาวารีเกษมคือช่วงเช้าหรือช่วงบ่ายที่อากาศไม่ร้อนจัด ช่วงเช้าเหมาะสำหรับไหว้พระ ทำบุญ และเริ่มต้นเส้นทางเที่ยวฝาง ส่วนช่วงบ่ายเหมาะสำหรับแวะก่อนเดินทางต่อไปยังร้านอาหาร คาเฟ่ ที่พัก หรือบ่อน้ำพุร้อนฝาง หากมาในช่วงวันพระ งานบุญ ผ้าป่า หรือกฐิน ควรเผื่อเวลาและให้ความสำคัญกับพื้นที่ประกอบศาสนพิธีของวัดและชาวบ้าน

 

ผู้มาเยือนควรแต่งกายสุภาพ งดส่งเสียงดัง ไม่รบกวนพระสงฆ์หรือชาวบ้านที่มาทำบุญ ไม่เข้าไปในเขตสงฆ์โดยไม่ได้รับอนุญาต และควรถอดรองเท้าเมื่อเข้าสู่พื้นที่ที่กำหนด หากต้องการถ่ายภาพบริเวณวัดหรือกู่อัฐิ ควรเลือกมุมที่เหมาะสมและไม่รบกวนกิจกรรมของวัด วัดคูหาวารีเกษมเป็นวัดชุมชนที่ยังมีบทบาทต่อศรัทธาของชาวบ้าน การมาเยือนด้วยความเคารพจะช่วยรักษาบรรยากาศสงบและคุณค่าของพื้นที่ไว้ได้ดีที่สุด

 

โดยสรุป วัดคูหาวารีเกษมเป็นวัดราษฎร์มหานิกายของบ้านสันป่ายาง หมู่ 10 ตำบลเวียง อำเภอฝาง จังหวัดเชียงใหม่ ได้รับอนุญาตตั้งเป็นวัดเมื่อ พ.ศ. 2430 มีพระปลัด ศิลป์ สติสมฺปนฺโน เป็นเจ้าอาวาส จุดเด่นสำคัญของวัดคือความเก่าแก่ในระดับชุมชน บรรยากาศวัดล้านนาในบ้านสันป่ายาง และกู่อัฐิครูบาเจ้ากันธา ธรรมะปุจฉาจารย์ วัดแห่งนี้เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการไหว้พระ ทำบุญ เรียนรู้วัดชุมชนเก่าแก่ และจัดเส้นทางเที่ยวเชื่อมกับศูนย์ศิลปวัฒนธรรมอำเภอฝาง วัดเจดีย์งาม วัดพระธาตุเฉลิมพระเกียรติ บ่อน้ำพุร้อนฝาง อุทยานแห่งชาติดอยผ้าห่มปก ร้านอาหาร และที่พักในอำเภอฝางได้อย่างลงตัว

 

 

ตอบ: วัดคูหาวารีเกษมตั้งอยู่บ้านสันป่ายาง หมู่ 10 ตำบลเวียง อำเภอฝาง จังหวัดเชียงใหม่

 

ตอบ: วัดคูหาวารีเกษมได้รับอนุญาตตั้งเป็นวัดเมื่อ พ.ศ. 2430 เป็นวัดราษฎร์มหานิกายเก่าแก่ของบ้านสันป่ายางในตำบลเวียง

 

ตอบ: เปิดทุกวัน เวลา 08.00 – 17.00 น.

 

ตอบ: เจ้าอาวาสคือพระปลัด ศิลป์ สติสมฺปนฺโน

 

ตอบ: จุดสำคัญของวัดคือพื้นที่ไหว้พระ ลานวัด และกู่อัฐิครูบาเจ้ากันธา ธรรมะปุจฉาจารย์ ซึ่งเป็นจุดศรัทธาและความทรงจำของชุมชน

 

ตอบ: เหมาะกับผู้ที่ต้องการไหว้พระ ทำบุญ ชมวัดชุมชนเก่าแก่ และเรียนรู้เส้นทางวัฒนธรรมของตำบลเวียง อำเภอฝาง

 

ตอบ: วิธีที่สะดวกที่สุดคือเดินทางด้วยรถยนต์ส่วนตัวหรือรถเช่า จากตัวเมืองฝางเข้าสู่ตำบลเวียงและบ้านสันป่ายาง หมู่ 10

 

ตอบ: สามารถเที่ยวร่วมกับวัดเจดีย์งาม ศูนย์ศิลปวัฒนธรรมและการท่องเที่ยวอำเภอฝาง วัดจองแป้น วัดพระธาตุเฉลิมพระเกียรติ บ่อน้ำพุร้อนฝาง และอุทยานแห่งชาติดอยผ้าห่มปกได้