วัดวังธาร

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 08.00 – 17.00 น.

 

วัดวังธาร ตั้งอยู่เลขที่ 153 หมู่ 8 ตำบลลวงเหนือ อำเภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่ เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์มหานิกายที่มีประวัติสัมพันธ์กับบ้านผาแตก บ้านวังธาร ดอยลอง และชุมชนลวงเหนืออย่างลึกซึ้ง จุดเด่นของวัดแห่งนี้คือการก่อเกิดจากแรงศรัทธาของชาวบ้านที่ต้องการมีศูนย์กลางประกอบพิธีกรรมทางพระพุทธศาสนาใกล้ชุมชน จากวิหารไม้หลังเล็กมุงหญ้าคาใน พ.ศ. 2491 สู่สำนักสงฆ์วังธาร และต่อมาได้รับการยกเป็นวัดราษฎร์ใน พ.ศ. 2510 วัดวังธารจึงเป็นวัดที่บอกเล่าเรื่องราวของความร่วมมือ ความศรัทธา และการปรับตัวของชุมชนล้านนาได้อย่างชัดเจน

 

จุดเริ่มต้นของวัดวังธารเกิดขึ้นใน พ.ศ. 2491 เมื่อราษฎรจากหมู่บ้านผาแตกและหมู่บ้านวังธารร่วมแรงกายแรงใจสร้างวิหารขึ้น 1 หลัง โดยมีพ่ออุ้ยหน้อย แม่อุ้ยทา สุปินตา เป็นผู้นำศรัทธา วิหารหลังแรกปลูกสร้างด้วยไม้ มุงด้วยหญ้าคา กว้าง 5 เมตร ยาว 10 เมตร ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของดอยลอง การเริ่มต้นจากอาคารเรียบง่ายเช่นนี้สะท้อนธรรมชาติของวัดชุมชนในอดีตที่ไม่ได้เกิดจากความใหญ่โตของสิ่งปลูกสร้าง แต่เกิดจากความจำเป็นทางศาสนาและแรงศรัทธาของชาวบ้านเป็นหลัก

 

หลังสร้างวิหารแล้ว ชาวบ้านได้ไปกราบนิมนต์หลวงพ่อทาและหลวงพ่อพรหม พรมจาโร ซึ่งเป็นสหธรรมิกกันจากสำนักวัดโพธิ์ทองเจริญ หรือป่าตึง ให้มาจำพรรษาในสถานที่ที่ชาวบ้านเรียกว่า “วัดดอยลอง” เป็นเวลา 1 ปี การนิมนต์พระสงฆ์มาจำพรรษามีความสำคัญต่อการตั้งต้นวัด เพราะทำให้พื้นที่แห่งนี้ไม่ได้เป็นเพียงศาลาหรือวิหารชุมชน แต่เริ่มมีบทบาทเป็นสถานที่ประกอบกิจของสงฆ์และกิจกรรมทางพระพุทธศาสนาอย่างต่อเนื่อง

 

ใน พ.ศ. 2492 ชาวบ้านได้ย้ายมาปลูกสร้างวัดใหม่ทางทิศใต้ของดอยลอง เหตุผลสำคัญคือเพื่อให้วัดตั้งอยู่ในตำแหน่งที่เป็นศูนย์กลางระหว่างบ้านผาแตกและบ้านวังธาร เนื่องจากทั้ง 2 หมู่บ้านยังไม่มีวัดสำหรับประกอบพิธีกรรมทางพระพุทธศาสนา การย้ายครั้งนี้แสดงให้เห็นว่าวัดวังธารไม่ได้ถูกสร้างขึ้นเพื่อหมู่บ้านใดหมู่บ้านหนึ่งเท่านั้น แต่เกิดขึ้นเพื่อเป็นพื้นที่กลางของชุมชนหลายกลุ่ม เป็นศูนย์กลางทางใจและทางพิธีกรรมของผู้คนที่อยู่รอบดอยลอง

 

ใน พ.ศ. 2495 หลวงพ่อทามรณภาพ เหลือหลวงพ่อพรหม พรมจาโรจำพรรษาเพียงลำพังอยู่ระยะหนึ่ง ในปีเดียวกันนั้น ตำแหน่งเจ้าคณะอำเภอดอยสะเก็ดว่างลง พระครูสังฆกิจจารักษ์ หรือพ่อหนานสม สุทธคำ เจ้าอาวาสวัดพระธาตุดอยสะเก็ด ได้รับแต่งตั้งให้เป็นรักษาการเจ้าคณะอำเภอดอยสะเก็ด ช่วงเวลานี้เป็นจุดเปลี่ยนสำคัญของวัด เพราะพ่อแสง ก้อนยะ พ่อสม คำยอดใจ และพ่อน้อยนวล สุนันตา ได้ทำเรื่องถึงพระครูสังฆกิจจารักษ์เพื่อขอย้ายวัดดอยลองมาตั้งอยู่ในหมู่บ้านวังธาร

 

เหตุผลของการย้ายวัดจากพื้นที่เดิมมาสู่หมู่บ้านวังธารคือปัญหาการขาดแคลนน้ำอุปโภคบริโภค เนื่องจากพื้นที่เดิมอยู่บนเนินสูง ทำให้การจัดหาแหล่งน้ำทำได้ยาก พระครูสังฆกิจจารักษ์จึงเดินทางมาสำรวจพื้นที่ที่จะตั้งวัดแห่งใหม่ และเห็นว่าพื้นที่ในหมู่บ้านวังธารมีความเหมาะสมต่อการสร้างวัดในระยะยาว การตัดสินใจย้ายวัดจึงไม่ใช่เรื่องสถานที่เพียงอย่างเดียว แต่เกี่ยวข้องกับชีวิตจริงของชุมชน น้ำกินน้ำใช้ ความสะดวกของชาวบ้าน และอนาคตของศาสนสถาน

 

การตั้งวัดในพื้นที่บ้านวังธารได้รับการสนับสนุนจากผู้มีศรัทธาหลายคน โดยมีพ่อแสง ก้อนยะ พ่อสม คำยอดใจ และพ่อหลวงมูล สหัสแปง เป็นผู้ถวายที่ดินด้วยศรัทธาอันแรงกล้า ต่อมาพระครูสังฆกิจจารักษ์อนุญาตให้ตั้งเป็นสำนักสงฆ์ และรายงานไปยังกรมการศาสนา สำนักสงฆ์แห่งนี้ได้รับชื่อว่า “สำนักสงฆ์วังธาร” และขึ้นอยู่กับกองทะเบียนกรมการศาสนาใน พ.ศ. 2496 นับเป็นช่วงเวลาที่พื้นที่ศรัทธาของชาวบ้านเริ่มมีสถานะทางศาสนาเป็นระบบมากขึ้น

 

ใน พ.ศ. 2500 หลวงพ่อพรหมย้ายกลับไปยังบ้านเดิมที่เวียงป่าเป้า จังหวัดเชียงราย พ่อแสงจึงกราบนิมนต์หลวงพ่อหมื่น ญาณรังสี จากวัดบ้านน้อย อำเภอสันกำแพง มาเป็นเจ้าอาวาส ต่อมาใน พ.ศ. 2503 หลวงพ่อหมื่น ญาณรังสี และคณะศรัทธาร่วมกันสร้างวิหารหลังใหม่ ใช้เวลาก่อสร้างประมาณ 4 ปี และแล้วเสร็จใน พ.ศ. 2507 วิหารหลังนี้จึงเป็นหนึ่งในสิ่งปลูกสร้างสำคัญที่สะท้อนการพัฒนาจากสำนักสงฆ์สู่ศาสนสถานของชุมชนที่มั่นคงยิ่งขึ้น

 

ใน พ.ศ. 2510 กรมการศาสนายกวัดที่เป็นสำนักสงฆ์ให้เป็นวัดราษฎร์ทั่วประเทศจำนวน 12 แห่ง และสำนักสงฆ์วังธารเป็น 1 ใน 12 แห่งนั้น การได้รับยกฐานะเป็นวัดราษฎร์ทำให้วัดวังธารมีสถานะทางศาสนาที่ชัดเจนขึ้น และกลายเป็นวัดของชุมชนอย่างเป็นทางการ ต่อมาใน พ.ศ. 2511 หลวงพ่อหมื่น ญาณรังสี ขอย้ายกลับไปยังวัดน้อยสันกำแพง ทำให้ตำแหน่งเจ้าอาวาสวัดวังธารว่างลงจนถึง พ.ศ. 2521

 

ระหว่าง พ.ศ. 2511 ถึง พ.ศ. 2521 มีพระภิกษุหลายรูปมาจำพรรษาที่วัดวังธาร ได้แก่ พระอธิการพรหม พระอธิการคำแสน พระเชี่ยวชาญ ปัญญาวุฑฺโฒ พระประสงค์ เมธีวุฒิกร และพระวิสูตร ช่วงเวลานี้เป็นช่วงที่วัดยังคงทำหน้าที่เป็นพื้นที่ศาสนาของชุมชน แม้ตำแหน่งเจ้าอาวาสจะว่างอยู่เป็นระยะ การมีพระภิกษุมาจำพรรษาอย่างต่อเนื่องช่วยให้กิจกรรมทางพระพุทธศาสนาในชุมชนบ้านวังธารไม่ขาดช่วง

 

ใน พ.ศ. 2521 เจ้าคณะแต่งตั้งพระคำปัน กิตฺติโสภโณ เป็นรักษาการเจ้าอาวาส ต่อมาใน พ.ศ. 2528 มีการสร้างอุโบสถ 1 หลัง โดยคุณอำไพ บัวเย็น เป็นเจ้าภาพสร้างถวาย และอุโบสถแล้วเสร็จใน พ.ศ. 2532 การสร้างอุโบสถมีความสำคัญอย่างมากต่อวัด เพราะเป็นพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์สำหรับประกอบสังฆกรรมและเป็นศูนย์กลางของพิธีกรรมสำคัญของพระสงฆ์และชุมชน

 

ใน พ.ศ. 2535 คณะศรัทธาร่วมกันสร้างกุฏิขึ้น 1 หลัง และแล้วเสร็จใน พ.ศ. 2538 กุฏิหลังนี้ได้รับชื่อว่า “กิตติโสภโณ” เพื่อเป็นอนุสรณ์แก่พระคำปัน กิตฺติโสภโณ ซึ่งมรณภาพในปีเดียวกัน การตั้งชื่อกุฏิตามฉายาของท่านสะท้อนความเคารพและความผูกพันของชาวบ้านที่มีต่อพระผู้ดูแลวัดในช่วงเวลาสำคัญของการพัฒนา

 

หลังพระอธิการคำปัน กิตฺติโสภโณ มรณภาพใน พ.ศ. 2538 ชุมชนได้กราบนิมนต์พระกนิษฐ์ คนฺธสีโล รองเจ้าอาวาสวัดขุมยวม จังหวัดแม่ฮ่องสอน มาเป็นรักษาการแทนเจ้าอาวาส ต่อมาใน พ.ศ. 2541 เจ้าคณะตำบลแต่งตั้งพระกนิษฐ์ คนฺธสีโล เป็นเจ้าอาวาสวัดวังธาร ลำดับดังกล่าวแสดงให้เห็นความต่อเนื่องในการดูแลวัดและความพยายามของคณะสงฆ์กับชุมชนในการรักษาบทบาทของวัดให้มั่นคง

 

ใน พ.ศ. 2551 วัดได้รื้อถอนวิหารหลังเก่าที่ชำรุดทรุดโทรม และวางศิลาฤกษ์สำหรับการสร้างวิหารหลังใหม่ในปีเดียวกัน เหตุการณ์นี้สะท้อนการสืบทอดและการปรับปรุงศาสนสถานตามกาลเวลา วัดวังธารไม่ได้หยุดอยู่กับประวัติเดิม แต่ยังคงปรับตัวตามความจำเป็นของชุมชนและสภาพอาคาร เพื่อให้วัดสามารถรองรับการประกอบศาสนกิจของชาวบ้านได้ต่อไป

 

สิ่งที่ควรชมเมื่อมาเยือนวัดวังธารคือบรรยากาศของวัดชุมชนที่มีรากประวัติชัดเจน ผู้มาเยือนสามารถไหว้พระ ทำบุญ ชมพื้นที่วัด ลานวัด อุโบสถ กุฏิ และพื้นที่ที่เกี่ยวข้องกับกิจกรรมทางศาสนา จุดเด่นของวัดไม่ได้อยู่ที่ความเป็นแหล่งท่องเที่ยวขนาดใหญ่ แต่อยู่ที่เรื่องราวของการสร้างวัดจากแรงศรัทธา การย้ายวัดเพราะปัญหาน้ำ การรวมใจของชาวบ้าน และการรักษาวัดให้เป็นศูนย์กลางของชุมชนบ้านวังธาร

 

บทบาทของวัดวังธารต่อชุมชนมีความสำคัญอย่างยิ่ง วัดเป็นพื้นที่ทำบุญวันพระ ฟังธรรม ถวายสังฆทาน จัดงานกฐิน ผ้าป่า และงานบุญตามปฏิทินพุทธศาสนา ในสังคมล้านนา วัดไม่ได้เป็นเพียงสถานที่ประกอบพิธี แต่เป็นพื้นที่ที่เชื่อมความสัมพันธ์ระหว่างคนในหมู่บ้าน ช่วยรักษาความทรงจำร่วมของชุมชน และเป็นศูนย์กลางในการถ่ายทอดคุณค่าทางศีลธรรมจากรุ่นสู่รุ่น

 

วัดวังธารยังเหมาะสำหรับการจัดเส้นทางเที่ยวเชื่อมโยงกับวัฒนธรรมไทลื้อและธรรมชาติของดอยสะเก็ด ตำบลลวงเหนือเป็นพื้นที่ที่มีชุมชนไทลื้อ บ้านลวงเหนือ วัดศรีมุงเมือง เขื่อนแม่กวงอุดมธารา และแหล่งเรียนรู้ท้องถิ่นหลายแห่ง นักท่องเที่ยวสามารถเริ่มจากวัดวังธารเพื่อทำความเข้าใจวัดชุมชน จากนั้นไปต่อที่วัดศรีมุงเมืองหรือชุมชนไทลื้อเมืองลวงเหนือ เพื่อเห็นภาพวัฒนธรรมล้านนาและไทลื้อในพื้นที่เดียวกัน

 

การเดินทางมายังวัดวังธารสามารถเริ่มจากตัวเมืองเชียงใหม่ ใช้เส้นทางถนนเชียงใหม่-ดอยสะเก็ดหรือทางหลวงหมายเลข 118 มุ่งหน้าอำเภอดอยสะเก็ด จากนั้นเข้าสู่ตำบลลวงเหนือและบ้านวังธาร หมู่ 8 วัดตั้งอยู่ในพื้นที่ชุมชน ใกล้เส้นทางไปเขื่อนแม่กวงอุดมธารา การเดินทางด้วยรถยนต์ส่วนตัวหรือรถเช่าเป็นวิธีที่สะดวกที่สุด เพราะสามารถแวะเที่ยววัดใกล้เคียง ร้านอาหาร และที่พักในดอยสะเก็ดได้ต่อเนื่อง

 

หากจัดโปรแกรมแบบครึ่งวัน สามารถเริ่มต้นที่วัดวังธารเพื่อไหว้พระและชมบรรยากาศวัดชุมชน จากนั้นเดินทางต่อไปยังเขื่อนแม่กวงอุดมธาราเพื่อชมวิวธรรมชาติ แวะวัดศรีมุงเมืองเพื่อเรียนรู้วัฒนธรรมไทลื้อ และปิดท้ายด้วยวัดพระธาตุดอยสะเก็ดซึ่งเป็นวัดสำคัญของอำเภอ เส้นทางนี้เหมาะสำหรับผู้ที่สนใจทั้งประวัติวัด ชุมชนล้านนา ธรรมชาติ และอาหารท้องถิ่น

 

มารยาทในการเข้าชมวัดวังธารควรยึดหลักการเข้าวัดไทยทั่วไป แต่งกายสุภาพ ใช้น้ำเสียงเบา ถอดรองเท้าก่อนเข้าสู่พื้นที่ที่กำหนด เคารพพระสงฆ์และผู้ที่มาทำบุญ หลีกเลี่ยงการรบกวนพิธีกรรม และไม่เข้าไปในเขตส่วนตัวของพระสงฆ์โดยไม่ได้รับอนุญาต การมาเยือนวัดชุมชนเช่นวัดวังธารควรให้ความสำคัญกับความสงบและความเคารพต่อพื้นที่ศรัทธาของคนท้องถิ่น

 

โดยสรุป วัดวังธาร เป็นวัดที่มีคุณค่าทางประวัติศาสตร์ชุมชนอย่างมาก เริ่มจากวิหารไม้เล็ก ๆ ใน พ.ศ. 2491 ผ่านการย้ายพื้นที่เพราะปัญหาน้ำ การตั้งเป็นสำนักสงฆ์วังธารใน พ.ศ. 2496 การยกเป็นวัดราษฎร์ใน พ.ศ. 2510 การสร้างวิหาร อุโบสถ และกุฏิในเวลาต่อมา จนกลายเป็นศูนย์รวมจิตใจของชุมชนบ้านวังธาร วัดแห่งนี้เหมาะกับผู้ที่ต้องการเข้าใจดอยสะเก็ดผ่านวัด ชุมชน และเรื่องเล่าทางศรัทธาที่สืบต่อกันมาหลายทศวรรษ

 

 

ตอบ: วัดวังธารตั้งอยู่เลขที่ 153 หมู่ 8 ตำบลลวงเหนือ อำเภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่

 

ตอบ: วัดเริ่มจากการที่ชาวบ้านผาแตกและบ้านวังธารร่วมกันสร้างวิหารไม้หลังเล็กใน พ.ศ. 2491 บริเวณดอยลอง ก่อนย้ายมาตั้งในบ้านวังธารเพราะพื้นที่เดิมขาดแคลนน้ำ

 

ตอบ: วัดวังธารได้รับยกจากสำนักสงฆ์เป็นวัดราษฎร์ใน พ.ศ. 2510

 

ตอบ: สิ่งปลูกสร้างสำคัญที่ปรากฏในประวัติ ได้แก่ วิหาร อุโบสถ กุฏิกิตติโสภโณ และพื้นที่ประกอบศาสนกิจของชุมชน

 

ตอบ: เหมาะกับผู้ที่ต้องการเที่ยววัดชุมชนแบบสงบ สนใจประวัติท้องถิ่น วิถีล้านนา และเส้นทางวัฒนธรรมลวงเหนือ-ดอยสะเก็ด

 

ตอบ: สามารถเที่ยวคู่กับเขื่อนแม่กวงอุดมธารา ชุมชนไทลื้อเมืองลวงเหนือ วัดศรีมุงเมือง วัดพระธาตุดอยสะเก็ด และศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยฮ่องไคร้ได้

 

ตอบ: วัดเปิดทุกวัน เวลา 08.00 – 17.00 น. ผู้มาเยือนควรแต่งกายสุภาพและรักษาความสงบภายในวัด