อนุสาวรีย์ครูบาศรีวิชัย

วันเปิดทำการ: เปิดทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 24 ชั่วโมง

 

อนุสาวรีย์ครูบาศรีวิชัย คือจุดสักการะสำคัญบริเวณเชิงดอยสุเทพ จังหวัดเชียงใหม่ ที่ผู้คนจำนวนมากนิยมแวะกราบไหว้ก่อนเดินทางขึ้นไปนมัสการวัดพระธาตุดอยสุเทพราชวรวิหาร ความสำคัญของสถานที่แห่งนี้ไม่ได้อยู่เพียงในฐานะลานอนุสาวรีย์ของพระเถระผู้ได้รับการยกย่องว่าเป็น “ตนบุญแห่งล้านนา” เท่านั้น แต่ยังเป็นสัญลักษณ์ของแรงศรัทธา ความร่วมแรงร่วมใจ และความทรงจำร่วมของผู้คนในภาคเหนือที่มีต่อครูบาศรีวิชัย ผู้มีบทบาทอย่างยิ่งต่อพระพุทธศาสนา งานบูรณปฏิสังขรณ์วัดวาอาราม และการสร้างถนนขึ้นสู่วัดพระธาตุดอยสุเทพอันเป็นเหตุการณ์สำคัญในประวัติศาสตร์เชียงใหม่

 

เมื่อมองในเชิงท่องเที่ยวและเชิงวัฒนธรรม อนุสาวรีย์ครูบาศรีวิชัยเป็นมากกว่าจุดแวะพักริมทาง เพราะสถานที่แห่งนี้ทำหน้าที่เชื่อมระหว่าง “เมือง” กับ “ดอย” เชื่อมความเชื่อของคนท้องถิ่นกับการเดินทางของนักท่องเที่ยว และเชื่อมประวัติศาสตร์ล้านนาเข้ากับชีวิตร่วมสมัยอย่างแนบแน่น ผู้ที่มาเยือนเชียงใหม่ครั้งแรกมักจดจำภาพลานสักการะ แผงดอกไม้ธูปเทียน และบรรยากาศของผู้คนที่มาด้วยความเคารพศรัทธาได้ไม่ยาก ส่วนคนเชียงใหม่จำนวนไม่น้อยยังถือว่าการแวะไหว้ครูบาศรีวิชัยก่อนขึ้นดอยเป็นธรรมเนียมที่ให้ความรู้สึกเป็นสิริมงคล

 

แนวคิดในการสร้างอนุสาวรีย์ครูบาศรีวิชัยเริ่มต้นขึ้นราว พ.ศ. 2499 ในสมัยที่นายประเสริฐ กาญจนดุล ดำรงตำแหน่งผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงใหม่ และได้ติดต่อกรมศิลปากรให้ออกแบบสร้างอนุสาวรีย์รูปเหมือนครูบาศรีวิชัย จากนั้นกรมศิลปากรได้มอบหมายให้ศาสตราจารย์ศิลป์ พีระศรีเป็นผู้ออกแบบ โดยท่านเป็นผู้ปั้นส่วนศีรษะ และอาจารย์เขียน ยิ้มศิริปั้นส่วนองค์ รูปหล่อครูบาศรีวิชัยมีความสูงประมาณ 80 เซนติเมตร หล่อด้วยสำริดรมดำ ใช้เวลาออกแบบและปั้นตั้งแต่ปลายปี พ.ศ. 2499 ถึง พ.ศ. 2501 ก่อนจะอัญเชิญมาประดิษฐาน ณ บริเวณเชิงดอยสุเทพเมื่อวันที่ 8 มิถุนายน พ.ศ. 2506 ซึ่งทำให้สถานที่แห่งนี้กลายเป็นหมุดหมายสำคัญของการรำลึกถึงท่านอย่างเป็นรูปธรรม

 

หากมองให้ลึกกว่าข้อมูลการก่อสร้าง อนุสาวรีย์แห่งนี้สะท้อนพลังศรัทธาของชาวล้านนาที่มีต่อครูบาศรีวิชัยอย่างชัดเจน เพราะท่านไม่ได้เป็นเพียงพระสงฆ์รูปหนึ่งในประวัติศาสตร์ แต่เป็นบุคคลที่ผู้คนรู้สึกว่าได้อุทิศตนเพื่อพระพุทธศาสนาและส่วนรวมอย่างแท้จริง ครูบาศรีวิชัยมีภูมิลำเนาเดิมเป็นชาวบ้านปาง ตำบลแม่ตืน อำเภอลี้ จังหวัดลำพูน เดิมชื่อ “เฟือน” และอุปสมบทเมื่ออายุ 21 ปี ที่วัดบ้านโฮ่งหลวง อำเภอบ้านโฮ่ง จังหวัดลำพูน เมื่อ พ.ศ. 2442 ได้ฉายาว่า “สิริวิชโยภิกขุ” แต่ชาวบ้านทั่วไปนิยมเรียกตามสำเนียงและขนบล้านนาว่า “พระสีวิไชย” จนกลายเป็นชื่อที่ผู้คนคุ้นเคยสืบมา

 

เหตุที่ท่านได้รับความเลื่อมใสสูงมาก เกิดจากวัตรปฏิบัติอันเคร่งครัด สมถะ และเปี่ยมด้วยเมตตา ครูบาศรีวิชัยถูกยกย่องว่าเป็นพระผู้ปฏิบัติดีปฏิบัติชอบ มีศีลาจารวัตรงดงาม และไม่เพิกเฉยต่อความทรุดโทรมของศาสนสถานที่พบเห็น เมื่อพบวัดใดชำรุดทรุดโทรม ท่านมักเข้าไปมีบทบาทในการบูรณะให้ดีขึ้น ด้วยเหตุนี้เองท่านจึงได้รับการเคารพในฐานะ “ตนบุญ” หรือผู้มีบุญบารมีสูงในความรับรู้ของสังคมล้านนา

 

คุณูปการของครูบาศรีวิชัยต่อวงการสงฆ์และสังคมล้านนามีหลายด้าน ด้านแรกคือการเผยแผ่พระพุทธศาสนาเข้าไปยังกลุ่มคนที่เดิมนับถือผีและสิ่งศักดิ์สิทธิ์ตามความเชื่อพื้นถิ่น โดยเฉพาะกลุ่มชาติพันธุ์และชุมชนบนพื้นที่สูง ไม่ว่าจะเป็นชาวกะเหรี่ยง อีก้อ ยาง ข่า ขมุ และมูเซอ ท่านสามารถทำให้ผู้คนจำนวนมากหันมาใกล้ชิดพระพุทธศาสนาและเกิดศรัทธาในพระธรรมมากขึ้น เรื่องนี้ทำให้ชื่อของครูบาศรีวิชัยไม่ได้จำกัดอยู่แค่ในเขตเมืองใหญ่ แต่แผ่กว้างไปยังพื้นที่ชนบทและภูเขาในภาคเหนืออย่างลึกซึ้ง

 

อีกด้านหนึ่งที่เห็นได้ชัดคือบทบาทในการสร้างและบูรณปฏิสังขรณ์วัดวาอารามจำนวนมากทั่วล้านนา มีหลักฐานกล่าวถึงการบูรณะวัดถึง 108 แห่ง ตัวอย่างเช่น การบูรณะวัดพระธาตุหริภุญชัย จังหวัดลำพูน หลังได้รับความเสียหายจากพายุใหญ่ การบูรณะวัดดอยเกิ้ง อำเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม่ การสร้างวิหารพระเจ้าตนหลวง วัดศรีโคมคำ จังหวัดพะเยา การบูรณะวัดพระธาตุดอยตุง จังหวัดเชียงราย พระธาตุช่อแฮ จังหวัดแพร่ วัดพระสิงห์ จังหวัดเชียงใหม่ วัดพระพุทธบาทตากผ้า จังหวัดลำพูน วัดสวนดอก จังหวัดเชียงใหม่ และวัดจามเทวีหรือวัดกู่กุด จังหวัดลำพูน ผลงานเหล่านี้ทำให้ชื่อของท่านผูกพันกับการฟื้นฟูภูมิทัศน์ทางศาสนาของภาคเหนืออย่างยิ่ง

 

สำหรับคนทั่วไป ผลงานของครูบาศรีวิชัยที่เป็นที่รู้จักมากที่สุดคือการนำศรัทธามหาชนมาสร้างถนนขึ้นสู่วัดพระธาตุดอยสุเทพ ถนนสายนี้ไม่ใช่เพียงงานก่อสร้างเชิงกายภาพ แต่เป็นสัญลักษณ์ของการรวมพลังของชุมชนและศรัทธาที่จับต้องได้ ทุกวันนี้การที่นักท่องเที่ยวสามารถเดินทางขึ้นดอยสุเทพได้สะดวก ย่อมทำให้ผู้คนจำนวนมากระลึกถึงครูบาศรีวิชัยในฐานะผู้เปิดทางทั้งในความหมายตรงและความหมายเชิงนามธรรม นอกจากนี้ท่านยังมีบทบาทสำคัญในการรวบรวมและสังคายนาพระไตรปิฎกฉบับอักษรล้านนาที่กระจัดกระจายตามวัดต่าง ๆ ทั่วภาคเหนือ แล้วจัดหมวดหมู่และจารลงบนใบลานใหม่เพื่อสืบอายุพระพุทธศาสนา ถือเป็นผลงานด้านมรดกความรู้ที่สำคัญอย่างยิ่ง

 

ลานอนุสาวรีย์ครูบาศรีวิชัยในปัจจุบันจึงเป็นพื้นที่ที่รวมทั้งความทรงจำทางประวัติศาสตร์ ความศักดิ์สิทธิ์ทางใจ และวิถีชีวิตร่วมสมัยเข้าไว้ด้วยกัน ทุกเช้ามักมีผู้คนมาทำบุญตักบาตร บางวันโดยเฉพาะช่วงสำคัญทางศาสนาหรือวันรำลึกเกี่ยวกับครูบาศรีวิชัย บริเวณนี้จะคึกคักเป็นพิเศษ ภาพพระภิกษุสามเณรเดินรับบิณฑบาตและผู้ศรัทธานำดอกไม้ ธูป เทียน หรือของถวายต่าง ๆ มาสักการะ เป็นภาพที่ทำให้สถานที่แห่งนี้มีบรรยากาศต่างจากจุดท่องเที่ยวทั่วไปอย่างชัดเจน

 

สำหรับนักท่องเที่ยวที่ไม่คุ้นกับวัฒนธรรมท้องถิ่น การมาเยือนอนุสาวรีย์ครูบาศรีวิชัยควรเริ่มต้นด้วยความเข้าใจว่า ที่นี่เป็นพื้นที่สาธารณะซึ่งมีความศักดิ์สิทธิ์ในความรู้สึกของผู้คนจำนวนมาก การแต่งกายสุภาพ พูดคุยด้วยน้ำเสียงเหมาะสม และเคารพผู้ที่กำลังสักการะอยู่ เป็นสิ่งที่ช่วยให้บรรยากาศโดยรวมยังคงสงบงามตามเจตนาของสถานที่ หากต้องการถ่ายภาพ สามารถทำได้ แต่ควรหลีกเลี่ยงการรบกวนผู้คนที่กำลังกราบไหว้หรือประกอบพิธีส่วนตัว

 

เสน่ห์อีกอย่างของสถานที่แห่งนี้คือทำเลที่ตั้งอยู่ตรงจุดเริ่มต้นของเส้นทางขึ้นดอยสุเทพ จึงเหมาะอย่างยิ่งสำหรับผู้ที่วางแผนเที่ยวหลายแห่งในวันเดียว ไม่ว่าจะเป็นวัดศรีโสดา น้ำตกห้วยแก้ว วัดผาลาด สวนสัตว์เชียงใหม่ หรือวัดพระธาตุดอยสุเทพราชวรวิหาร นักท่องเที่ยวจำนวนมากนิยมเริ่มต้นด้วยการแวะสักการะครูบาศรีวิชัยก่อน แล้วจึงเดินทางต่อขึ้นเขา ทำให้อนุสาวรีย์แห่งนี้เป็นเหมือนประตูทางวัฒนธรรมก่อนเข้าสู่กลุ่มสถานที่สำคัญบนดอยสุเทพ

 

บรรยากาศของลานอนุสาวรีย์ในแต่ละช่วงเวลาก็ให้ความรู้สึกต่างกัน ตอนเช้าตรู่จะมีความสงบ อากาศค่อนข้างเย็น และเหมาะกับการสังเกตวิถีตักบาตรหรือการสักการะแบบเรียบง่าย ช่วงสายและบ่ายจะสะดวกต่อการเดินทางและเชื่อมต่อไปยังจุดเที่ยวอื่น ส่วนช่วงเย็นและค่ำเป็นอีกเวลาที่หลายคนชอบ เพราะแสงไฟและบรรยากาศของเชิงดอยทำให้รู้สึกสงบไปอีกแบบ การเปิดให้เข้าถึงได้ตลอดวันจึงทำให้ผู้มาเยือนสามารถจัดเวลาได้ยืดหยุ่นพอสมควร

 

ในมิติของประวัติศาสตร์ศิลปะ อนุสาวรีย์แห่งนี้ยังน่าสนใจตรงที่มีความเกี่ยวข้องกับศาสตราจารย์ศิลป์ พีระศรี บุคคลสำคัญของวงการศิลปะไทยสมัยใหม่ การที่ท่านมีส่วนออกแบบและปั้นส่วนศีรษะของรูปเหมือนครูบาศรีวิชัย ทำให้อนุสาวรีย์นี้ไม่ได้มีคุณค่าเพียงในเชิงศรัทธา แต่ยังมีนัยสำคัญในฐานะงานประติมากรรมสาธารณะซึ่งสะท้อนยุคสมัยและวิธีคิดในการสร้างอนุสรณ์สถานของรัฐและท้องถิ่นในช่วงกึ่งกลางพุทธศตวรรษที่ 25 อีกด้วย

 

สิ่งที่ทำให้อ่านประวัติของอนุสาวรีย์แห่งนี้แล้วน่าสนใจเป็นพิเศษ คือมันไม่ใช่อนุสาวรีย์ที่ถูกสร้างขึ้นโดยตัดขาดจากชีวิตจริงของผู้คน ตรงกันข้าม มันตั้งอยู่ในพื้นที่ที่ผู้คนยังใช้งานจริง ยังมากราบไหว้จริง ยังจัดกิจกรรมรำลึกจริง และยังเชื่อมโยงกับเส้นทางการเดินทางขึ้นดอยสุเทพอย่างแนบแน่น ความหมายของอนุสาวรีย์จึงยังเคลื่อนไหวอยู่ในปัจจุบัน ไม่ได้หยุดนิ่งเป็นเพียงวัตถุแห่งอดีต

 

สำหรับผู้ที่สนใจเรื่องล้านนา อนุสาวรีย์ครูบาศรีวิชัยยังเป็นจุดตั้งต้นที่ดีในการทำความเข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างพระพุทธศาสนา ศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่น และสำนึกชุมชนของภาคเหนือ ครูบาศรีวิชัยไม่ได้ถูกจดจำแค่ในฐานะพระเกจิผู้ศักดิ์สิทธิ์ แต่ยังเป็นผู้นำทางศรัทธาที่ทำงานสาธารณะจริง เป็นบุคคลที่สามารถระดมแรงงานและศรัทธาของคนจำนวนมากมาสร้างประโยชน์ส่วนรวม และเป็นตัวแทนของอัตลักษณ์ล้านนาที่คนรุ่นหลังยังยึดโยงได้อยู่เสมอ

 

การเดินทาง ไปยังอนุสาวรีย์ครูบาศรีวิชัยค่อนข้างสะดวก หากใช้รถส่วนตัวสามารถขับมาตามถนนห้วยแก้ว มุ่งหน้าเชิงดอยสุเทพ บริเวณลานอนุสาวรีย์จะอยู่ก่อนถึงน้ำตกห้วยแก้วและทางขึ้นวัดพระธาตุดอยสุเทพ หากมาจากย่านคูเมืองหรือนิมมานเหมินท์ ใช้เวลาไม่นานและสามารถวางแผนต่อไปยังสถานที่ท่องเที่ยวอื่นได้ง่าย สำหรับผู้ที่ใช้รถสาธารณะ สามารถเรียกรถแดงหรือรถรับจ้างจากตัวเมืองเชียงใหม่ โดยแจ้งปลายทางว่า “ลานครูบาศรีวิชัย ทางขึ้นดอยสุเทพ” ซึ่งเป็นจุดที่คนขับรู้จักกันดี นักท่องเที่ยวที่ตั้งใจขึ้นดอยสุเทพต่อก็นิยมเริ่มต้นจากจุดนี้เช่นกัน

 

โดยสรุป อนุสาวรีย์ครูบาศรีวิชัยเป็นสถานที่ที่รวมคุณค่าหลายด้านไว้พร้อมกัน ทั้งคุณค่าทางประวัติศาสตร์ศาสนา คุณค่าทางศิลปกรรม คุณค่าทางจิตใจ และคุณค่าในฐานะจุดเริ่มต้นของการเดินทางขึ้นสู่ดอยสุเทพ ผู้ที่แวะมาที่นี่จึงไม่ได้เพียงมาชมอนุสาวรีย์หรือถ่ายภาพ แต่ยังได้สัมผัสเรื่องราวของบุคคลสำคัญผู้เป็นสัญลักษณ์ของศรัทธาและความเสียสละในสังคมล้านนาอย่างใกล้ชิด หากต้องการเริ่มต้นทริปเชียงใหม่ด้วยสถานที่ที่มีทั้งความหมาย ความสงบ และเรื่องเล่าที่ลึกซึ้ง อนุสาวรีย์ครูบาศรีวิชัยคือหนึ่งในจุดหมายที่เหมาะอย่างยิ่ง

 

 

ตอบ: อยู่บริเวณเชิงดอยสุเทพ ถนนห้วยแก้ว ตำบลสุเทพ อำเภอเมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่ ก่อนถึงน้ำตกห้วยแก้วและทางขึ้นวัดพระธาตุดอยสุเทพ

 

ตอบ: เปิดทุกวันตลอด 24 ชั่วโมง จึงสามารถแวะสักการะได้ทั้งช่วงเช้า กลางวัน เย็น และค่ำ

 

ตอบ: ไม่มีค่าเข้าชม ผู้มาเยือนสามารถเข้าสักการะได้ตามปกติ

 

ตอบ: เพราะครูบาศรีวิชัยเป็นพระเถระสำคัญของล้านนาที่มีบทบาททั้งด้านการเผยแผ่พระพุทธศาสนา การบูรณปฏิสังขรณ์วัด และการนำศรัทธามหาชนสร้างถนนขึ้นดอยสุเทพ

 

ตอบ: ช่วงเช้าเหมาะกับการสัมผัสบรรยากาศสงบและการทำบุญตักบาตร ส่วนช่วงเย็นและค่ำให้บรรยากาศสบายและเหมาะกับการแวะก่อนหรือหลังขึ้นดอยสุเทพ

 

ตอบ: สามารถเดินทางต่อไปยังน้ำตกห้วยแก้ว วัดศรีโสดา สวนสัตว์เชียงใหม่ วัดผาลาด และวัดพระธาตุดอยสุเทพราชวรวิหารได้สะดวก