วัดพระนอน (ขอนม่วง)

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 08.00 – 17.00 น.

 

วัดพระนอน (ขอนม่วง) ตั้งอยู่หมู่ 5 บ้านพระนอน ตำบลดอนแก้ว อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่ รหัสไปรษณีย์ 50180 เป็นวัดราษฎร์ สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย มีเนื้อที่ประมาณ 6 ไร่ 2 งาน 39 ตารางวา และได้รับอนุญาตตั้งเป็นวัดเมื่อ พ.ศ. 2460 วัดแห่งนี้เป็นวัดเก่าแก่สำคัญของตำบลดอนแก้วที่มีทั้งพระพุทธรูปปางไสยาสน์ พระธาตุเจดีย์ อุโบสถศิลปะล้านนา จิตรกรรมฝาผนังเก่า ธรรมาสน์โบราณ หอธรรม ตู้หีบพระธรรมแบบล้านนา เอกสารคัมภีร์โบราณ และพระบฏที่เกี่ยวข้องกับเจ้าอินทวโรรสสุริยวงศ์และพระราชชายาเจ้าดารารัศมี ทำให้วัดพระนอน (ขอนม่วง) เป็นทั้งศาสนสถาน แหล่งศิลปกรรม และพื้นที่ประวัติศาสตร์ของชุมชนดอนแก้วที่ควรค่าแก่การเรียนรู้

 

ชื่อวัดพระนอน (ขอนม่วง) มาจากปูชนียวัตถุสำคัญของวัด คือพระพุทธรูปปางไสยาสน์ หรือพระนอน ซึ่งเป็นที่เคารพของชาวบ้านและผู้เดินทางมาสักการะ คำว่า “ขอนม่วง” ผูกกับตำนานท้องถิ่นเรื่องขอนไม้ม่วงและการสร้างพระนอนตามรอยขอนม่วงที่พังลง เรื่องเล่านี้ทำให้วัดมีชื่อเรียกเฉพาะที่แตกต่างจากวัดพระนอนแห่งอื่นในประเทศไทย และช่วยยืนยันอัตลักษณ์ของวัดในฐานะวัดพระนอนของบ้านพระนอน ตำบลดอนแก้ว อำเภอแม่ริม ไม่ใช่วัดพระนอนในจังหวัดอื่น

 

บ้านพระนอนเป็นชุมชนในตำบลดอนแก้ว ซึ่งอยู่ระหว่างตัวเมืองเชียงใหม่กับอำเภอแม่ริม พื้นที่นี้เป็นชุมชนชานเมืองที่ยังคงมีร่องรอยวัดเก่า ศาสนสถาน และกิจกรรมทางพระพุทธศาสนาอยู่หลายแห่ง วัดพระนอน (ขอนม่วง) จึงมีบทบาทเป็นศูนย์รวมศรัทธาของชุมชนบ้านพระนอน เป็นสถานที่ทำบุญ ฟังธรรม สรงน้ำพระนอนและพระธาตุ ร่วมประเพณีประจำปี และประกอบกิจกรรมสำคัญของหมู่บ้าน วัดแห่งนี้ยังอยู่ไม่ไกลจากตัวเมืองเชียงใหม่ ทำให้เหมาะกับผู้ที่ต้องการเที่ยววัดเก่าเชิงประวัติศาสตร์ใกล้เมืองโดยไม่ต้องเดินทางไกล

 

ในด้านประวัติศาสตร์ วัดพระนอน (ขอนม่วง) มีความสัมพันธ์กับตำนานพระเจ้าเลียบโลกและความเชื่อเรื่องพระบรมสารีริกธาตุของพระพุทธเจ้า ตำนานท้องถิ่นกล่าวถึงการสร้างพระพุทธรูปเจ้านอนตามรอยขอนม่วงและการบรรจุพระเกศาธาตุไว้เป็นที่สักการะของคนและเทวดา เรื่องเล่านี้ทำให้พระนอนขอนม่วงไม่ได้เป็นเพียงพระพุทธรูปปางไสยาสน์องค์หนึ่งเท่านั้น แต่เป็นศูนย์รวมความศรัทธาที่เชื่อมโยงกับตำนานศักดิ์สิทธิ์ของล้านนาและความเชื่อเรื่องพระธาตุที่สืบทอดในชุมชนมาอย่างยาวนาน

 

ความสำคัญของวัดพระนอน (ขอนม่วง) ยังสะท้อนผ่านการขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถาน วัดได้รับการประกาศขึ้นทะเบียนในราชกิจจานุเบกษาครั้งแรกเมื่อวันที่ 5 มกราคม พ.ศ. 2497 และอีกครั้งเมื่อวันที่ 21 สิงหาคม พ.ศ. 2522 การขึ้นทะเบียนดังกล่าวทำให้วัดพระนอน (ขอนม่วง) มีสถานะเป็นแหล่งศิลปกรรมและโบราณสถานที่ควรอนุรักษ์ ไม่ใช่เพียงวัดประจำชุมชนทั่วไป ผู้มาเยือนจึงควรมองวัดแห่งนี้ทั้งในฐานะพื้นที่ศรัทธาและแหล่งเรียนรู้ประวัติศาสตร์ศิลปกรรมล้านนา

 

สิ่งก่อสร้างสำคัญของวัดพระนอน (ขอนม่วง) ได้แก่ อุโบสถศิลปะล้านนาที่ก่ออิฐถือปูน ภายในมีจิตรกรรมฝาผนังเรื่องพระเวสสันดรทั้ง 13 กัณฑ์ ซึ่งมีอายุเก่าแก่ราว 150 ปีขึ้นไป จิตรกรรมพระเวสสันดรเป็นเรื่องราวสำคัญในพระพุทธศาสนาที่สอนเรื่องทานบารมี ความเสียสละ และความอดทน การที่อุโบสถวัดพระนอนมีจิตรกรรมเรื่องนี้จึงช่วยให้วัดเป็นพื้นที่เรียนรู้ทั้งศิลปกรรมและหลักธรรม ผู้ที่สนใจศิลปะล้านนาควรใช้เวลาอย่างสงบในการชมรายละเอียดของภาพและบรรยากาศภายในอุโบสถ

 

วิหารเก่าของวัดเป็นอีกหนึ่งพื้นที่สำคัญ เพราะเป็นที่ประดิษฐานพระพุทธรูปปางไสยาสน์หรือพระนอนซึ่งเป็นปูชนียวัตถุหลักของวัด พระพุทธรูปปางไสยาสน์มีความหมายเกี่ยวกับช่วงเวลาปรินิพพานของพระพุทธเจ้า จึงเป็นสัญลักษณ์ของความสงบ การปล่อยวาง และการระลึกถึงสัจธรรมของชีวิต การมากราบพระนอนที่วัดพระนอน (ขอนม่วง) จึงเหมาะกับผู้ที่ต้องการทำบุญ ไหว้พระ และใช้เวลาสงบใจในวัดเก่าที่มีความหมายทางศาสนาอย่างลึกซึ้ง

 

พระธาตุเจดีย์ของวัดพระนอน (ขอนม่วง) เป็นเจดีย์ศิลปะล้านนา ลักษณะเป็นพระธาตุทรงกลม ฐานย่อเก็จ ปิดทองจังโกทั้งองค์ และเป็นที่เคารพของชุมชน ภายในบรรจุพระบรมสารีริกธาตุของพระพุทธเจ้า เจดีย์องค์นี้เป็นศูนย์กลางสำคัญของประเพณีสรงน้ำพระนอนและพระธาตุที่จัดขึ้นเป็นประจำทุกปี การสรงน้ำพระธาตุเป็นธรรมเนียมล้านนาที่แสดงถึงการบูชาพระรัตนตรัย การชำระใจ และการเริ่มต้นสิริมงคลในรอบปีของชุมชน

 

ภายในวัดยังมีหอธรรมลักษณะเรือนทรงล้านนาจัตุรมุข ซึ่งเป็นอาคารที่เกี่ยวข้องกับการเก็บรักษาคัมภีร์ ใบลาน และเอกสารธรรม หอธรรมเป็นองค์ประกอบสำคัญของวัดล้านนา เพราะสะท้อนบทบาทของวัดในฐานะแหล่งความรู้ทางพระพุทธศาสนาและศูนย์กลางการถ่ายทอดธรรมะ แม้หอธรรมของวัดพระนอนจะมีสภาพเก่าและผ่านกาลเวลามายาวนาน แต่คุณค่าของอาคารอยู่ที่บทบาททางวัฒนธรรมและความหมายในการรักษาคัมภีร์ธรรมของชุมชน

 

วัดพระนอน (ขอนม่วง) ยังมีธรรมาสน์โบราณ 1 หลัง และตู้หีบพระธรรมแบบล้านนา 2 ใบ ซึ่งเก็บรักษาไว้ภายในวิหารที่ปัจจุบันไม่ได้ใช้งาน ธรรมาสน์เป็นที่นั่งแสดงธรรมของพระสงฆ์ ส่วนตู้หีบพระธรรมเป็นภาชนะสำคัญสำหรับเก็บคัมภีร์และเอกสารธรรมในวัดล้านนา สิ่งเหล่านี้ช่วยยืนยันบทบาทของวัดในฐานะแหล่งเรียนรู้พระพุทธศาสนาและศิลปกรรมท้องถิ่น เพราะวัดไม่ได้มีเฉพาะพระพุทธรูปหรือเจดีย์ แต่ยังมีเครื่องประกอบพิธีและเครื่องใช้ทางศาสนาที่สะท้อนวิถีวัดในอดีต

 

ปูชนียวัตถุและเอกสารสำคัญของวัดยังรวมถึงเอกสารคัมภีร์โบราณและพับสาจำนวนมาก พับสาเป็นเอกสารพื้นเมืองที่ใช้บันทึกเรื่องราว ธรรมะ พิธีกรรม และความรู้ต่าง ๆ ในสังคมล้านนา การที่วัดพระนอน (ขอนม่วง) มีเอกสารคัมภีร์และพับสาเป็นจำนวนมากทำให้วัดแห่งนี้มีคุณค่าในเชิงเอกสารประวัติศาสตร์ ไม่ใช่เพียงคุณค่าด้านสถาปัตยกรรมหรือประติมากรรมเท่านั้น

 

อีกหนึ่งสิ่งสำคัญของวัดคือพระบฏที่เจ้าอินทวโรรสสุริยวงศ์และพระราชชายาเจ้าดารารัศมีโปรดให้สร้างไว้ที่วัดนี้ พระบฏเป็นผืนผ้าที่เกี่ยวข้องกับการบูชาพระพุทธเจ้าและพระอัครสาวก มีคุณค่าทั้งในด้านศิลปกรรมและประวัติศาสตร์ เพราะเชื่อมโยงวัดพระนอน (ขอนม่วง) เข้ากับเจ้านายฝ่ายเหนือและการอุปถัมภ์พระพุทธศาสนาในเชียงใหม่ การมีพระบฏเช่นนี้ทำให้วัดพระนอนเป็นหนึ่งในวัดที่มีความสัมพันธ์กับประวัติศาสตร์เจ้าดารารัศมีและกลุ่มเจ้านายเมืองเชียงใหม่อย่างชัดเจน

 

ประวัติการบูรณะวัดพระนอน (ขอนม่วง) ยังสัมพันธ์กับครูบาเจ้าศรีวิชัย พระนักบุญแห่งล้านนา ประวัติจากทางวัดกล่าวถึงการบูรณปฏิสังขรณ์องค์พระนอน พระธาตุเจดีย์ และการสร้างวิหารประดิษฐานพระไสยาสน์ขึ้นใหม่ในช่วง พ.ศ. 2470 โดยมีครูบาแก้ว คณธโร อาราธนาครูบาเจ้าศรีวิชัยมาเป็นประธานในการบูรณะ เรื่องนี้ช่วยเพิ่มน้ำหนักทางประวัติศาสตร์ให้วัดพระนอน เพราะครูบาเจ้าศรีวิชัยมีบทบาทสำคัญในการบูรณะวัดและปูชนียสถานจำนวนมากในภาคเหนือ

 

บทบาทของวัดพระนอน (ขอนม่วง) ในปัจจุบันยังคงต่อเนื่องและชัดเจน วัดเป็นสถานที่จัดพิธีบรรพชาสามเณรภาคฤดูร้อน เป็นพื้นที่ประกอบพิธีทางพระพุทธศาสนาของจังหวัดเชียงใหม่ และเป็นสถานที่จัดงานประเพณีสรงน้ำพระนอนและพระธาตุประจำปี กิจกรรมเหล่านี้แสดงให้เห็นว่าวัดไม่ได้เป็นเพียงโบราณสถานที่หยุดนิ่งอยู่กับอดีต แต่ยังเป็นวัดที่มีชีวิต มีพระสงฆ์ ชุมชน หน่วยงานภาครัฐ และประชาชนเข้ามาร่วมกิจกรรมอย่างต่อเนื่อง

 

งานประเพณีสรงน้ำพระนอนและพระธาตุเป็นประเพณีสำคัญของวัดพระนอน (ขอนม่วง) จัดขึ้นในช่วงเดือนมิถุนายนของทุกปี โดยเป็นงานที่ชุมชนและหน่วยงานในจังหวัดเชียงใหม่ให้ความสำคัญ พิธีนี้เปิดโอกาสให้ผู้ศรัทธาได้สักการะพระนอน พระธาตุ และร่วมทำบุญเพื่อความเป็นสิริมงคล การจัดประเพณีสรงน้ำพระนอนและพระธาตุทำให้วัดเป็นศูนย์รวมศรัทธาที่เชื่อมโยงทั้งคนในพื้นที่และผู้มาเยือนจากภายนอก

 

ปัจจุบันวัดพระนอน (ขอนม่วง) มีพระอธิการประสิทธิ์ กิตติญาโณ เป็นเจ้าอาวาส วัดยังเป็นพื้นที่สำคัญของกิจกรรมพระพุทธศาสนาในตำบลดอนแก้วและอำเภอแม่ริม บทบาทของเจ้าอาวาสและคณะสงฆ์ในการดูแลวัดมีความสำคัญต่อการรักษาโบราณสถาน กิจกรรมศาสนา ประเพณีประจำปี และความสัมพันธ์กับชุมชนบ้านพระนอน

 

สิ่งที่ควรชมเมื่อมาเยือนวัดพระนอน (ขอนม่วง) ได้แก่ พระพุทธรูปปางไสยาสน์หรือพระนอน พระธาตุเจดีย์ อุโบสถศิลปะล้านนา จิตรกรรมฝาผนังเรื่องพระเวสสันดร วิหารเก่า หอธรรม ธรรมาสน์โบราณ ตู้หีบพระธรรมแบบล้านนา พระบฏ เอกสารคัมภีร์โบราณ พับสา ศาลาบำเพ็ญบุญ และหอระฆัง วัดแห่งนี้เหมาะกับการเดินชมอย่างช้า ๆ เพราะรายละเอียดสำคัญกระจายอยู่ในหลายจุด และแต่ละจุดมีคุณค่าทั้งด้านศาสนา ศิลปกรรม และประวัติศาสตร์

 

บรรยากาศของวัดพระนอน (ขอนม่วง) เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการไหว้พระ ทำบุญ ศึกษาประวัติศาสตร์วัดล้านนา และชมโบราณสถานใกล้ตัวเมืองเชียงใหม่ วัดนี้ไม่ได้มีจุดเด่นเพียงพระนอนเท่านั้น แต่ยังเป็นพื้นที่ที่รวบรวมองค์ประกอบของวัดล้านนาหลายประเภทไว้ด้วยกัน ตั้งแต่อุโบสถ วิหาร พระธาตุ หอธรรม ธรรมาสน์ ตู้พระธรรม ไปจนถึงคัมภีร์และพระบฏ วัดจึงตอบโจทย์ทั้งสายบุญ สายประวัติศาสตร์ สายศิลปวัฒนธรรม และผู้ที่ต้องการเที่ยวเชียงใหม่ในมุมที่ลึกกว่าสถานที่ยอดนิยมทั่วไป

 

วัดพระนอน (ขอนม่วง) ยังเหมาะกับการจัดเส้นทางเที่ยวเชื่อมโยงในตำบลดอนแก้วและอำเภอแม่ริม หากต้องการเที่ยววัดและประวัติศาสตร์ใกล้ตัวเมือง สามารถจัดร่วมกับวัดดอนแก้ว วัดดาราภิมุข วัดปิยาราม อุทยานดาราศาสตร์สิรินธร และสนามกีฬาสมโภชเชียงใหม่ 700 ปี หากต้องการต่อเส้นทางไปยังแม่ริม สามารถเดินทางต่อไปยังวัดป่าดาราภิรมย์ พระอารามหลวง พิพิธภัณฑ์พระตำหนักดาราภิรมย์ น้ำตกแม่สา และสวนพฤกษศาสตร์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ได้

 

การเดินทาง ไปวัดพระนอน (ขอนม่วง) สะดวกที่สุดด้วยรถยนต์ส่วนตัว รถเช่า หรือรถรับจ้างท้องถิ่น จากตัวเมืองเชียงใหม่ให้ใช้ถนนโชตนาไปทางอำเภอแม่ริม แล้วเข้าสู่ตำบลดอนแก้ว บ้านพระนอน หมู่ 5 วัดอยู่ในพื้นที่ชุมชนดอนแก้วซึ่งเดินทางสะดวกจากตัวเมือง ผู้ใช้แผนที่นำทางควรค้นหาชื่อ “วัดพระนอนขอนม่วง” หรือ “วัดพระนอน ดอนแก้ว แม่ริม” เพื่อป้องกันการสับสนกับวัดพระนอนในจังหวัดอื่น

 

ผู้ที่เดินทางด้วยขนส่งสาธารณะสามารถใช้รถโดยสารหรือรถสองแถวที่วิ่งเส้นเชียงใหม่–แม่ริม แล้วต่อรถท้องถิ่นหรือรถรับจ้างเข้าสู่บ้านพระนอน วิธีนี้เหมาะกับผู้ที่มีเวลาและคุ้นเคยกับการเดินทางในท้องถิ่น หากต้องการเที่ยวหลายแห่งในวันเดียว เช่น วัดพระนอน (ขอนม่วง) วัดดอนแก้ว วัดดาราภิมุข อุทยานดาราศาสตร์สิรินธร และวัดป่าดาราภิรมย์ ควรใช้รถยนต์ส่วนตัวหรือเหมารถเพื่อความสะดวกในการจัดเส้นทาง

 

ช่วงเวลาที่เหมาะกับการมาเยือนคือช่วงเช้าหรือช่วงบ่ายแก่ ๆ เพราะอากาศไม่ร้อนจัดและเหมาะกับการเดินชมวัดอย่างสงบ หากเดินทางในช่วงงานประเพณีสรงน้ำพระนอนและพระธาตุ ควรเผื่อเวลาเดินทางและเตรียมตัวเข้าร่วมงานบุญอย่างเหมาะสม ผู้มาเยือนควรแต่งกายสุภาพ พูดเสียงเบา เคารพพระสงฆ์และผู้มาทำบุญ และหลีกเลี่ยงการสัมผัสโบราณวัตถุหรือพื้นที่อนุรักษ์โดยไม่จำเป็น

 

โดยรวมแล้ว วัดพระนอน (ขอนม่วง) เป็นวัดเก่าแก่ที่มีความสำคัญมากแห่งหนึ่งของตำบลดอนแก้วและอำเภอแม่ริม จุดเด่นของวัดอยู่ที่พระพุทธรูปปางไสยาสน์ พระธาตุเจดีย์ อุโบสถศิลปะล้านนา จิตรกรรมพระเวสสันดร ธรรมาสน์โบราณ หอธรรม ตู้พระธรรม พระบฏ คัมภีร์โบราณ การขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถาน และประเพณีสรงน้ำพระนอนและพระธาตุประจำปี วัดแห่งนี้จึงเหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการเที่ยววัดเก่าในเชียงใหม่แบบลึก มีเรื่องราวครบทั้งศาสนา ศิลปกรรม ประวัติศาสตร์ และชีวิตชุมชนล้านนา

 

 

ตอบ: วัดพระนอน (ขอนม่วง) ตั้งอยู่หมู่ 5 บ้านพระนอน ตำบลดอนแก้ว อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่ 50180

 

ตอบ: วัดพระนอน (ขอนม่วง) เป็นวัดเก่าแก่และโบราณสถานสำคัญของตำบลดอนแก้ว มีพระพุทธรูปปางไสยาสน์ พระธาตุเจดีย์ศิลปะล้านนา อุโบสถที่มีจิตรกรรมพระเวสสันดร ธรรมาสน์โบราณ ตู้หีบพระธรรม พระบฏ และคัมภีร์โบราณ

 

ตอบ: วัดพระนอน (ขอนม่วง) ได้รับอนุญาตตั้งเป็นวัดเมื่อ พ.ศ. 2460

 

ตอบ: เจ้าอาวาสวัดพระนอน (ขอนม่วง) คือ พระอธิการประสิทธิ์ กิตติญาโณ

 

ตอบ: สิ่งสำคัญที่ควรชม ได้แก่ พระพุทธรูปปางไสยาสน์ พระธาตุเจดีย์ อุโบสถศิลปะล้านนา จิตรกรรมพระเวสสันดร วิหารเก่า หอธรรม ธรรมาสน์โบราณ ตู้หีบพระธรรมแบบล้านนา พระบฏ เอกสารคัมภีร์โบราณ และพับสา

 

ตอบ: ประเพณีสำคัญของวัดคือประเพณีสรงน้ำพระนอนและพระธาตุประจำปี รวมถึงงานบรรพชาสามเณรภาคฤดูร้อน งานกฐิน งานผ้าป่า และกิจกรรมทางพระพุทธศาสนาของชุมชน

 

ตอบ: วัดพระนอน (ขอนม่วง) เปิดทุกวัน เวลา 08.00 – 17.00 น.

 

ตอบ: สามารถเที่ยวร่วมกับวัดปิยาราม วัดดอนแก้ว วัดดาราภิมุข อุทยานดาราศาสตร์สิรินธร สนามกีฬาสมโภชเชียงใหม่ 700 ปี วัดป่าดาราภิรมย์ พิพิธภัณฑ์พระตำหนักดาราภิรมย์ น้ำตกแม่สา และสวนพฤกษศาสตร์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ได้