วัดทุ่งน้อย

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 08.00 – 17.00 น.

 

วัดทุ่งน้อย ตั้งอยู่หมู่ 6 บ้านทุ่งน้อย ตำบลบ้านโป่ง อำเภอพร้าว จังหวัดเชียงใหม่ เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย ได้รับอนุญาตตั้งเป็นวัดเมื่อ พ.ศ. 2401 และได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อ พ.ศ. 2510 มีพระครูอาทรธรรมสารัตถ์ สารตฺถิโก เป็นเจ้าอาวาส วัดแห่งนี้เป็นศูนย์รวมจิตใจของชาวบ้านทุ่งน้อยและเป็นหนึ่งในวัดสำคัญของตำบลบ้านโป่ง เพราะมีประวัติผูกพันกับชุมชนเก่า ลำน้ำแม่งัด ร่องรอยวัดร้าง การย้ายที่ตั้งวัดหลายช่วง และเรื่องราวของครูบาอินสม สุมโน พระเถระที่ชาวพร้าวและชาวเชียงใหม่ให้ความเคารพนับถืออย่างสูง

 

บ้านทุ่งน้อยเป็นชุมชนหมู่ 6 ของตำบลบ้านโป่ง อำเภอพร้าว พื้นที่ตำบลบ้านโป่งมีประวัติความเป็นมาที่เกี่ยวข้องกับกลุ่มคนหลายสาย เช่น ลื้อ เขิน เงี้ยว ยอง รวมถึงผู้คนที่ย้ายมาจากอำเภอดอยสะเก็ดและจังหวัดลำปาง ชื่อบ้านโป่งสัมพันธ์กับบ่อน้ำร้อนผิวดินที่คนเมืองเรียกว่า “โป่ง” และบริเวณบ้านโป่ง บ้านทุ่งน้อย และหนองไฮยังถูกสันนิษฐานว่าเป็นส่วนหนึ่งของเมืองเก่าที่เรียกว่าเวียงหวาย พื้นที่วัดทุ่งน้อยจึงตั้งอยู่ในภูมิทัศน์ที่มีทั้งชุมชนเก่า เส้นทางน้ำ วัดร้าง และร่องรอยประวัติศาสตร์ท้องถิ่นของอำเภอพร้าว

 

ชุมชนบ้านทุ่งน้อยเดิมมีผู้คนอพยพมาจากเชียงแสนและเวียงป่าเป้า มีโบราณสถานสำคัญคือกู่เวียงยิง ซึ่งเล่ากันว่าเกี่ยวข้องกับตำนานพระยามังรายและเจ้าขุนเครื่อง ร่องรอยดังกล่าวช่วยให้เห็นว่าบ้านทุ่งน้อยไม่ใช่เพียงหมู่บ้านเกษตรกรรมธรรมดา แต่เป็นพื้นที่ที่มีเรื่องเล่าทางประวัติศาสตร์และความทรงจำของชุมชนสืบต่อกันมา วัดทุ่งน้อยจึงเป็นศาสนสถานที่ควรมองควบคู่กับบริบทของบ้านทุ่งน้อย กู่เวียงยิง ลำน้ำแม่งัด และวัดร้างในพื้นที่

 

ประวัติของวัดทุ่งน้อยมีความน่าสนใจตรงที่วัดไม่ได้ตั้งอยู่ตำแหน่งเดียวมาตั้งแต่ต้น เรื่องเล่าชุมชนระบุว่าวัดทุ่งน้อยเดิมตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกติดลำน้ำแม่งัด แต่พื้นที่เดิมถูกน้ำท่วมบ่อย จึงย้ายขึ้นไปอยู่บนพื้นที่สูงใกล้กับกู่เวียงยิง ต่อมาพื้นที่นั้นประสบปัญหาขาดแคลนน้ำ จึงมีการย้ายมาตั้งยังที่ตั้งวัดทุ่งน้อยในปัจจุบันในสมัยครูบาอินสม สุมโน เป็นเจ้าอาวาส เรื่องราวนี้สะท้อนความสัมพันธ์ของวัดกับภูมิประเทศอย่างชัดเจน เพราะการตั้งวัดในชนบทล้านนาต้องพิจารณาทั้งความสงบ ความปลอดภัย น้ำใช้ ความสะดวกของพระสงฆ์ และความเหมาะสมต่อชุมชน

 

การได้รับอนุญาตตั้งเป็นวัดเมื่อ พ.ศ. 2401 ทำให้วัดทุ่งน้อยเป็นวัดเก่าแก่ของอำเภอพร้าวที่มีอายุยาวนานกว่าหนึ่งศตวรรษครึ่ง ช่วงเวลาดังกล่าวเป็นยุคที่วัดมีบทบาทสูงต่อชีวิตชุมชน เพราะวัดทำหน้าที่เป็นสถานที่ทำบุญ ฟังธรรม เรียนรู้ศีลธรรม ประกอบพิธีกรรม และรวมตัวของชาวบ้าน วัดทุ่งน้อยจึงเกิดขึ้นจากความจำเป็นทางศาสนาและสังคมของบ้านทุ่งน้อย ไม่ได้เป็นเพียงอาคารศาสนสถาน แต่เป็นหลักทางใจที่ช่วยให้ชุมชนมีศูนย์กลางร่วมกัน

 

การได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อ พ.ศ. 2510 เป็นอีกหลักฐานสำคัญของสถานะทางพระพุทธศาสนา วิสุงคามสีมาเกี่ยวข้องกับเขตประกอบสังฆกรรมของพระสงฆ์และความสมบูรณ์ของวัดในฐานะศาสนสถานที่รองรับกิจของคณะสงฆ์ได้ วัดทุ่งน้อยจึงมีทั้งรากประวัติศาสตร์ชุมชนเก่าและสถานะทางศาสนาที่ได้รับการยอมรับตามระเบียบคณะสงฆ์

 

พระครูอาทรธรรมสารัตถ์ สารตฺถิโก เป็นเจ้าอาวาสวัดทุ่งน้อย และเป็นชื่อที่ปรากฏร่วมกับข้อมูลชุมชนวัดทุ่งน้อยในข้อมูลด้านศาสนา ศิลปะ และวัฒนธรรมของจังหวัดเชียงใหม่ บทบาทของเจ้าอาวาสในวัดชุมชนมีความสำคัญมาก เพราะต้องดูแลทั้งศาสนกิจ พระภิกษุ เสนาสนะ งานบุญ การประสานกับชาวบ้าน และการรักษาความต่อเนื่องของประเพณีท้องถิ่น วัดทุ่งน้อยจึงยังคงเป็นพื้นที่ที่มีชีวิตและใช้ประกอบกิจกรรมทางพระพุทธศาสนาของบ้านทุ่งน้อยอย่างต่อเนื่อง

 

อีกบุคคลสำคัญที่ทำให้วัดทุ่งน้อยมีชื่อเสียงในอำเภอพร้าวคือครูบาอินสม สุมโน พระเถระผู้มีศีลและจริยวัตรงดงาม เป็นที่เคารพศรัทธาของพุทธศาสนิกชนชาวอำเภอพร้าวและจังหวัดเชียงใหม่ ครูบาอินสมมีนามเดิมว่า อินสม เปราะนาค เกิดเมื่อวันศุกร์ที่ 13 ตุลาคม พ.ศ. 2444 ที่บ้านป่าหวาย ตำบลบ้านโป่ง อำเภอพร้าว จังหวัดเชียงใหม่ ท่านเข้ามาอยู่เป็นขะโยมหรือเด็กวัดตั้งแต่อายุ 12 ปี บรรพชาเป็นสามเณรเมื่อวันที่ 3 เมษายน พ.ศ. 2457 และอุปสมบทเป็นพระภิกษุเมื่อวันที่ 7 มิถุนายน พ.ศ. 2464 โดยมีครูบาสีธิวิชโยเป็นพระอุปัชฌาย์

 

ครูบาอินสม สุมโน ดำรงชีวิตในเพศบรรพชิตอย่างยาวนานจนมรณภาพเมื่อวันที่ 13 ตุลาคม พ.ศ. 2540 ด้วยโรคชรา สิริอายุ 96 ปี 76 พรรษา และมีพิธีพระราชทานเพลิงศพใน พ.ศ. 2542 เรื่องราวของท่านช่วยเสริมคุณค่าของวัดทุ่งน้อยในฐานะวัดที่เกี่ยวข้องกับพระเถระผู้เป็นที่เคารพในพื้นที่พร้าว การมาเยือนวัดทุ่งน้อยจึงไม่ได้มีความหมายเฉพาะการไหว้พระหรือชมวัด แต่ยังเป็นการเรียนรู้ร่องรอยของพระสงฆ์ผู้มีบทบาทสำคัญต่อศรัทธาของชุมชน

 

จุดเด่นของวัดทุ่งน้อยอยู่ที่ความเป็นวัดชุมชนเก่าแก่ที่มีประวัติผูกพันกับการย้ายที่ตั้งวัดจากพื้นที่น้ำท่วม ไปยังพื้นที่สูง และกลับมาตั้งในพื้นที่ปัจจุบันอย่างเหมาะสม เรื่องนี้ทำให้วัดเป็นหลักฐานของการปรับตัวระหว่างศรัทธากับธรรมชาติ ชาวบ้านและพระสงฆ์ต้องเลือกพื้นที่ที่รองรับทั้งการจำพรรษา การประกอบพิธีกรรม และการใช้ชีวิตของชุมชน วัดจึงเป็นภาพสะท้อนของภูมิปัญญาการตั้งถิ่นฐานในชนบทล้านนา

 

วัดทุ่งน้อยยังมีความสำคัญในฐานะพื้นที่ศรัทธาที่เชื่อมโยงกับกู่เวียงยิง โบราณสถานสำคัญของบ้านทุ่งน้อย กู่เวียงยิงเป็นสถานที่ที่เล่ากันว่าเกี่ยวข้องกับตำนานพระยามังรายและเจ้าขุนเครื่อง ทำให้เส้นทางวัดทุ่งน้อยและกู่เวียงยิงมีมิติทางประวัติศาสตร์มากขึ้น ผู้มาเยือนสามารถเข้าใจบ้านทุ่งน้อยได้ลึกกว่าเดิม หากมองวัด กู่ ลำน้ำ และหมู่บ้านเป็นระบบเดียวกัน ไม่ใช่แยกเป็นสถานที่เดี่ยว ๆ

 

พื้นที่วัดทุ่งน้อยในปัจจุบันรองรับการทำบุญ การกราบไหว้พระ การฟังธรรม งานบุญประจำปี และกิจกรรมของชุมชน วัดระดับหมู่บ้านเช่นนี้อาจไม่ได้เน้นความยิ่งใหญ่ของสถาปัตยกรรมเท่าวัดท่องเที่ยวขนาดใหญ่ แต่มีคุณค่าตรงความต่อเนื่องของการใช้งานจริง วัดเป็นสถานที่ที่ชาวบ้านยังเดินเข้าออกในวันพระ งานบุญ งานศพ งานบวช และพิธีกรรมต่าง ๆ ตามวิถีชีวิตพุทธล้านนา

 

บทบาทของวัดทุ่งน้อยต่อชุมชนมีหลายด้าน ด้านศาสนา วัดเป็นพื้นที่ไหว้พระ ทำบุญ ฟังธรรม รับศีล และประกอบพิธีกรรมสำคัญ ด้านสังคม วัดเป็นพื้นที่ที่ชาวบ้านมาพบปะ ร่วมแรง และสร้างความสามัคคีในหมู่บ้าน ด้านประวัติศาสตร์ วัดเชื่อมโยงกับบ้านทุ่งน้อย ลำน้ำแม่งัด กู่เวียงยิง และวัดร้างในพื้นที่ ด้านวัฒนธรรม วัดช่วยรักษาประเพณีล้านนา มารยาทชาวพุทธ และความทรงจำของชุมชนจากรุ่นสู่รุ่น

 

งานบุญและประเพณีที่เหมาะกับบริบทของวัดทุ่งน้อยสัมพันธ์กับปฏิทินพระพุทธศาสนาและวิถีชุมชนล้านนา เช่น การทำบุญวันพระ การทอดผ้าป่า การทอดกฐิน การฟังธรรม งานเข้าพรรษา งานออกพรรษา งานปีใหม่เมือง งานลอยกระทง และงานบุญประจำหมู่บ้านตามโอกาสต่าง ๆ เมื่อถึงงานบุญ วัดจะเป็นพื้นที่ที่ชาวบ้านร่วมกันจัดสถานที่ ถวายภัตตาหาร รับพร ฟังธรรม และรักษาความสัมพันธ์ของญาติพี่น้องกับเพื่อนบ้านให้แน่นแฟ้น

 

วัดทุ่งน้อยเหมาะกับผู้ที่สนใจวัดเก่าแก่ของอำเภอพร้าว ประวัติชุมชนบ้านโป่ง เส้นทางเมืองเก่าเวียงหวาย และเรื่องราวของครูบาอินสม สุมโน ผู้มาเยือนควรให้ความสำคัญกับบรรยากาศของวัดชุมชนมากกว่าการมองหาแลนด์มาร์กขนาดใหญ่ เพราะคุณค่าของวัดอยู่ที่ความเก่า ความสงบ ความสัมพันธ์กับหมู่บ้าน และเรื่องราวของพระสงฆ์กับชาวบ้านที่ร่วมกันรักษาศรัทธามาอย่างยาวนาน

 

การเที่ยววัดทุ่งน้อยสามารถเชื่อมโยงกับสถานที่ใกล้เคียงในตำบลบ้านโป่งและอำเภอพร้าวได้ เช่น กู่เวียงยิง วัดป่าหวาย วัดบ้านโป่ง วัดป่าลัน วัดกู่เบี้ย อ่างเก็บน้ำแม่สะลวม และน้ำตกม่อนหินไหล เส้นทางนี้ทำให้ผู้เดินทางเห็นทั้งวัดชุมชน โบราณสถาน ร่องรอยเมืองเก่า ธรรมชาติ และพื้นที่เกษตรกรรมของพร้าวในภาพเดียวกัน

 

การเดินทาง ไปวัดทุ่งน้อยเหมาะกับการใช้รถยนต์ส่วนตัว รถเช่า หรือรถรับจ้างในพื้นที่ จากตัวเมืองเชียงใหม่ใช้เส้นทางมุ่งหน้าอำเภอพร้าว แล้วเข้าสู่ตำบลบ้านโป่งและบ้านทุ่งน้อย หมู่ 6 ผู้เดินทางสามารถค้นหาชื่อวัดทุ่งน้อย ตำบลบ้านโป่ง อำเภอพร้าว จังหวัดเชียงใหม่ หรือใช้พิกัด 19.38813, 99.17457 ในแอปแผนที่ก่อนออกเดินทาง เพื่อเลือกเส้นทางที่เหมาะสมกับเวลาและสภาพถนน

 

จากตัวอำเภอพร้าวสามารถจัดวัดทุ่งน้อยเป็นส่วนหนึ่งของเส้นทางเที่ยวตำบลบ้านโป่งได้สะดวก หากมีเวลาครึ่งวัน สามารถเที่ยววัดทุ่งน้อยร่วมกับกู่เวียงยิง วัดบ้านโป่ง และวัดป่าหวาย หากมีเวลามากขึ้นสามารถต่อไปยังอ่างเก็บน้ำแม่สะลวม วัดพระเจ้าล้านทอง วัดน้ำแพร่ หรือเส้นทางธรรมชาติของอำเภอพร้าว การจัดเส้นทางลักษณะนี้ทำให้ผู้เดินทางได้เห็นทั้งศาสนา ประวัติชุมชน และธรรมชาติของพร้าวโดยไม่ต้องแยกเป็นหลายทริป

 

ข้อควรปฏิบัติเมื่อมาเยือนวัดทุ่งน้อยคือแต่งกายสุภาพ ใช้เสียงเบา เคารพพระสงฆ์และผู้มาทำบุญ ไม่รบกวนพื้นที่ส่วนตัวของสงฆ์ ไม่สัมผัสสิ่งของหรือศาสนวัตถุโดยไม่ได้รับอนุญาต และถ่ายภาพอย่างสำรวม หากมาในช่วงงานบุญควรปฏิบัติตามคำแนะนำของวัดและชาวบ้าน เพราะวัดแห่งนี้เป็นพื้นที่ศรัทธาที่ชุมชนใช้จริงในชีวิตประจำปี ไม่ใช่เพียงสถานที่ท่องเที่ยวสำหรับแวะชมอย่างเดียว

 

โดยสรุป วัดทุ่งน้อยเป็นวัดราษฎร์มหานิกายในบ้านทุ่งน้อย หมู่ 6 ตำบลบ้านโป่ง อำเภอพร้าว จังหวัดเชียงใหม่ ได้รับอนุญาตตั้งเป็นวัดเมื่อ พ.ศ. 2401 และได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อ พ.ศ. 2510 มีพระครูอาทรธรรมสารัตถ์ สารตฺถิโก เป็นเจ้าอาวาส จุดเด่นของวัดคือประวัติการย้ายวัดจากพื้นที่เดิมที่ถูกน้ำท่วมบ่อย ไปยังพื้นที่สูงใกล้กู่เวียงยิง ก่อนกลับมาตั้งในพื้นที่ปัจจุบันในสมัยครูบาอินสม สุมโน วัดแห่งนี้เหมาะกับการไหว้พระ ทำบุญ เรียนรู้ประวัติบ้านทุ่งน้อย ตามรอยครูบาอินสม และจัดเป็นจุดหนึ่งในเส้นทางเที่ยวศรัทธาและประวัติศาสตร์ของอำเภอพร้าว

 

 

ตอบ: วัดทุ่งน้อยตั้งอยู่หมู่ 6 บ้านทุ่งน้อย ตำบลบ้านโป่ง อำเภอพร้าว จังหวัดเชียงใหม่ รหัสไปรษณีย์ 50190

 

ตอบ: วัดทุ่งน้อยเป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย ได้รับอนุญาตตั้งเป็นวัดเมื่อ พ.ศ. 2401 และได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อ พ.ศ. 2510 มีประวัติย้ายที่ตั้งจากพื้นที่เดิมที่น้ำท่วมบ่อย ไปยังพื้นที่สูงใกล้กู่เวียงยิง ก่อนย้ายมายังที่ตั้งปัจจุบัน

 

ตอบ: เจ้าอาวาสวัดทุ่งน้อยคือ พระครูอาทรธรรมสารัตถ์ สารตฺถิโก

 

ตอบ: ครูบาอินสม สุมโน เป็นพระเถระสำคัญที่เกี่ยวข้องกับวัดทุ่งน้อยและเป็นที่เคารพศรัทธาของชาวพร้าวและชาวเชียงใหม่ ท่านมีบทบาทในประวัติร่วมสมัยของวัดและชุมชนบ้านทุ่งน้อย

 

ตอบ: จุดเด่นคือความเป็นวัดเก่าแก่ของบ้านทุ่งน้อย มีประวัติสัมพันธ์กับลำน้ำแม่งัด กู่เวียงยิง การย้ายที่ตั้งวัด และเรื่องราวของครูบาอินสม สุมโน

 

ตอบ: เหมาะกับการไหว้พระ ทำบุญ เรียนรู้ประวัติชุมชนบ้านโป่ง ตามรอยครูบาอินสม และเที่ยวเชื่อมโยงโบราณสถานกับวัดในอำเภอพร้าว

 

ตอบ: เดินทางได้ด้วยรถยนต์ส่วนตัว รถเช่า หรือรถรับจ้างในพื้นที่ จากตัวเมืองเชียงใหม่มุ่งหน้าไปอำเภอพร้าว แล้วเข้าสู่ตำบลบ้านโป่งและบ้านทุ่งน้อย หมู่ 6

 

ตอบ: สามารถเที่ยวร่วมกับกู่เวียงยิง วัดป่าหวาย วัดบ้านโป่ง วัดป่าลัน วัดกู่เบี้ย อ่างเก็บน้ำแม่สะลวม และวัดพระเจ้าล้านทองได้