วัดจอมคีรี

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 08.00 - 17.00 น.

 

วัดจอมคีรี ตั้งอยู่เลขที่ 299 หมู่ 3 ตำบลแม่นะ อำเภอเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่ เป็นวัดราษฎร์ในสังกัดคณะสงฆ์มหานิกายที่มีประวัติสำคัญของชุมชนแม่นะและอำเภอเชียงดาว วัดแห่งนี้มีเนื้อที่ตั้งวัด 9 ไร่ 2 งาน 81 ตารางวา และมีความโดดเด่นจากเรื่องราวของพระอินสม ยาวิชัย หรือพระครูพุทธาทิตยวงค์ พระสงฆ์ผู้มีบทบาทสำคัญในการฟื้นฟูวัดร้างให้กลับมาเป็นศาสนสถานของชุมชนอีกครั้ง วัดจอมคีรีจึงไม่ใช่เพียงวัดประจำหมู่บ้าน แต่เป็นวัดที่บันทึกความทรงจำของการบุกเบิก การย้ายถิ่นฐานของพระสงฆ์ การสร้างถาวรวัตถุ และความศรัทธาของผู้คนในพื้นที่เชียงดาวไว้อย่างชัดเจน

 

พื้นที่ตำบลแม่นะเป็นส่วนหนึ่งของอำเภอเชียงดาวที่มีทั้งชุมชนเก่า วัดท้องถิ่น เส้นทางธรรมชาติ และภูเขาสูงเป็นฉากหลัง วัดจอมคีรีตั้งอยู่ในบ้านจอมคีรี หมู่ 3 ซึ่งเป็นชุมชนที่เชื่อมโยงกับถนนสายหลักเชียงใหม่-ฝางและเส้นทางท่องเที่ยวสำคัญของเชียงดาว ผู้ที่เดินทางมาเยือนจะสัมผัสได้ถึงบรรยากาศของวัดบ้านที่สงบ เรียบง่าย และมีความลึกทางประวัติศาสตร์ วัดแห่งนี้เหมาะสำหรับการไหว้พระ ทำบุญ ศึกษาประวัติพระสงฆ์ท้องถิ่น และแวะพักใจระหว่างการเดินทางในอำเภอเชียงดาว

 

เดิมพระอินสม ยาวิชัยอยู่ที่สำนักวัดศรีดอนชัย ก่อนจะย้ายมาสร้างอารามที่พักเพื่อบำเพ็ญสมณธรรมเมื่อ พ.ศ. 2435 บนดอยวัดศรีจอมคีรี ซึ่งตั้งอยู่ทางทิศใต้ของวัดจอมคีรีในปัจจุบัน การเลือกพื้นที่บนดอยในช่วงแรกสะท้อนความตั้งใจของพระสงฆ์ที่ต้องการสถานที่สงบสำหรับปฏิบัติธรรมและดำรงสมณเพศอย่างเรียบง่าย บริบทเช่นนี้พบได้ในวัดป่าหรือวัดดอยหลายแห่งของภาคเหนือ ซึ่งมักเริ่มจากสำนักสงฆ์ขนาดเล็กที่พระภิกษุใช้เป็นที่ภาวนา ก่อนจะค่อย ๆ พัฒนาเป็นวัดของชุมชนในเวลาต่อมา

 

ต่อมาใน พ.ศ. 2436 พื้นที่เดิมบนดอยเริ่มไม่ปลอดภัย เนื่องจากมีโจรผู้ร้ายชุกชุมและเกิดเหตุปล้นพระภิกษุอยู่บ่อยครั้ง จนพระบุญวงศ์จากวัดชัยถูกปล้นและถูกทำร้ายจนมรณภาพ เหตุการณ์นี้ทำให้พระอินสม ยาวิชัยเห็นว่าสถานที่ตั้งอารามซึ่งอยู่ห่างจากหมู่บ้านอาจก่อให้เกิดอันตรายต่อพระสงฆ์ได้ ท่านจึงตัดสินใจย้ายลงมาตั้งวัดในพื้นที่ปัจจุบัน ซึ่งแต่เดิมเป็นวัดร้างที่ไม่ปรากฏหลักฐานแน่ชัดว่าสร้างขึ้นในสมัยใด การย้ายครั้งนี้เป็นจุดเปลี่ยนสำคัญของวัดจอมคีรี เพราะทำให้ศาสนสถานกลับมาอยู่ใกล้ชุมชนมากขึ้นและสามารถดำรงบทบาททางพระพุทธศาสนาได้อย่างมั่นคงกว่าเดิม

 

เมื่อพระอินสม ยาวิชัยเข้ามาสร้างวัดใหม่ในพื้นที่วัดร้างเดิม ท่านได้ร่วมมือกับศรัทธาชาวบ้านวัดจอมคีรีสร้างวิหารขึ้น 1 หลัง และทำสำเร็จภายในเวลาประมาณ 1 ปีเศษ วิหารหลังแรกนี้มีความหมายอย่างยิ่ง เพราะเป็นศูนย์กลางของการฟื้นฟูวัด เป็นสถานที่ประกอบพิธีกรรม เป็นที่รวมศรัทธาของชาวบ้าน และเป็นหลักฐานของความร่วมแรงร่วมใจระหว่างพระสงฆ์กับชุมชน การสร้างวิหารจึงไม่ได้เป็นเพียงการก่อสร้างอาคาร แต่เป็นการประกาศว่าวัดจอมคีรีได้กลับมาเป็นพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ของชุมชนอีกครั้ง

 

ใน พ.ศ. 2436 หลังจากเริ่มสร้างวิหาร พระอินสม ยาวิชัยได้สร้างกุฏิสงฆ์ขึ้น 1 หลัง เพื่อใช้เป็นที่พักจำพรรษาและปฏิบัติศาสนกิจของพระภิกษุ กุฏิสงฆ์เป็นองค์ประกอบสำคัญของวัด เพราะทำให้วัดไม่ใช่เพียงสถานที่ประกอบพิธีกรรมเป็นครั้งคราว แต่เป็นที่อยู่อาศัยของพระสงฆ์ที่สามารถสืบทอดพระธรรมวินัย ดูแลศรัทธาญาติโยม และรักษากิจกรรมของวัดให้ต่อเนื่องได้ จากนั้นใน พ.ศ. 2440 ท่านได้สร้างพระธาตุขึ้น 1 องค์ พระธาตุนี้กลายเป็นปูชนียวัตถุสำคัญของวัดและเป็นจุดยึดเหนี่ยวทางศรัทธาของชาวบ้านจอมคีรี

 

เมื่อพระอินสม ยาวิชัยสร้างถาวรวัตถุสำคัญครบทั้ง 3 อย่าง ได้แก่ วิหาร กุฏิสงฆ์ และพระธาตุ ท่านจึงขอกรมศาสนาแขวงมณฑลเมืองเชียงใหม่ให้นามวัดว่า “วัดจอมคีรี” และชื่อนี้ได้ใช้เรียกต่อเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน คำว่า “จอมคีรี” ให้ภาพของยอดเขาหรือสถานที่สูงเด่น เป็นชื่อที่สัมพันธ์กับภูมิประเทศและประวัติเดิมของวัดซึ่งเริ่มต้นจากอารามบนดอยศรีจอมคีรี ชื่อนี้จึงมีความหมายทั้งในเชิงภูมิศาสตร์และเชิงศรัทธา เพราะเชื่อมเรื่องของภูเขา วัด พระธาตุ และชุมชนเข้าไว้ด้วยกัน

 

พระอินสม ยาวิชัยมีบทบาทสำคัญอย่างมากต่อประวัติของวัดจอมคีรีและอำเภอเชียงดาว หลังจากท่านฟื้นฟูวัดจนมั่นคงแล้ว ท่านได้รับแต่งตั้งให้เป็นผู้รั้งแขวงเชียงดาว และใน พ.ศ. 2468 ได้รับแต่งตั้งให้เป็นเจ้าคณะแขวงเชียงดาว ต่อมายังได้รับพระราชทานสมณศักดิ์เป็นพระครูสัญญาบัตรพัดยศที่ “พระครูพุทธาทิตยวงค์” นับเป็นพระครูรูปแรกของอำเภอเชียงดาว เรื่องราวนี้ทำให้วัดจอมคีรีมีความสำคัญมากกว่าวัดชุมชนทั่วไป เพราะเป็นวัดที่เกี่ยวข้องกับพระสงฆ์ผู้มีบทบาทในระดับคณะสงฆ์ของพื้นที่เชียงดาว

 

พระครูพุทธาทิตยวงค์มรณภาพเมื่อ พ.ศ. 2480 แต่คุณูปการของท่านยังคงปรากฏผ่านชื่อวัดจอมคีรี พระธาตุ วิหาร และความทรงจำของชุมชน ท่านเป็นตัวอย่างของพระสงฆ์ล้านนาที่มีบทบาททั้งด้านการปฏิบัติธรรม การสร้างวัด การดูแลศรัทธาประชาชน และการบริหารงานคณะสงฆ์ท้องถิ่น การศึกษาประวัติของวัดจอมคีรีจึงช่วยให้เข้าใจบทบาทของพระสงฆ์ในภาคเหนือได้ลึกขึ้น โดยเฉพาะในช่วงเวลาที่วัดและชุมชนต้องพึ่งพากันอย่างใกล้ชิดเพื่อความปลอดภัยและความมั่นคงทางศาสนา

 

ภายในวัดจอมคีรีมีเสนาสนะและปูชนียวัตถุที่เกี่ยวข้องกับประวัติการสร้างวัด เช่น วิหาร กุฏิสงฆ์ ศาลา และเจดีย์โบราณ วิหารเป็นพื้นที่สำคัญสำหรับไหว้พระ ทำบุญ ฟังธรรม และประกอบพิธีกรรมทางพระพุทธศาสนา กุฏิสงฆ์เป็นที่พำนักของพระภิกษุ ศาลาเป็นพื้นที่รองรับกิจกรรมของชาวบ้าน ส่วนเจดีย์โบราณเป็นหัวใจทางศรัทธาที่เชื่อมโยงกับการสร้างพระธาตุใน พ.ศ. 2440 พื้นที่เหล่านี้ทำให้วัดจอมคีรีเป็นวัดที่มีทั้งคุณค่าทางประวัติศาสตร์และคุณค่าทางการใช้งานในชีวิตชุมชน

 

บรรยากาศของวัดจอมคีรีเหมาะกับผู้ที่ต้องการเที่ยววัดแบบสงบและมีเรื่องราว วัดไม่ได้โดดเด่นด้วยความเป็นแหล่งท่องเที่ยวขนาดใหญ่ แต่โดดเด่นด้วยประวัติการฟื้นฟูวัดร้างและบทบาทของพระครูรูปแรกของอำเภอเชียงดาว ผู้มาเยือนสามารถใช้เวลาไหว้พระ สักการะพระธาตุ เดินชมพื้นที่วัด และทำความเข้าใจประวัติที่เชื่อมโยงกับพระอินสม ยาวิชัยอย่างค่อยเป็นค่อยไป วัดลักษณะนี้เหมาะกับการเดินทางแบบให้ความสำคัญกับบริบทของสถานที่ มากกว่าการแวะถ่ายภาพเพียงระยะสั้น

 

จุดเด่นของวัดจอมคีรีอีกประการคือทำเลที่อยู่ในตำบลแม่นะ ซึ่งเป็นพื้นที่ที่เชื่อมต่อกับแหล่งท่องเที่ยวสำคัญของเชียงดาวหลายแห่ง ไม่ว่าจะเป็นวัดถ้ำเชียงดาว วัดถ้ำผาปล่อง ดอยหลวงเชียงดาว หมู่บ้านแม่แมะ น้ำพุร้อนเชียงดาว และร้านอาหารหรือที่พักที่กระจายอยู่ในเขตเชียงดาวกับแม่นะ ผู้ที่มาเยือนวัดจอมคีรีจึงสามารถจัดเส้นทางให้เป็นทริปวัฒนธรรมร่วมกับธรรมชาติได้อย่างลงตัว

 

ตำบลแม่นะมีความสำคัญในฐานะพื้นที่ที่ยังรักษาความเป็นชุมชนชนบทของเชียงดาวไว้ได้ดี มีทั้งวัดเก่า โรงเรียน ชุมชนเกษตรกรรม ร้านอาหารท้องถิ่น คาเฟ่ และที่พักใกล้ภูเขา วัดจอมคีรีจึงเป็นหนึ่งในจุดที่ช่วยให้เห็นเชียงดาวในมิติของชุมชน ไม่ใช่เพียงเมืองแห่งภูเขาและธรรมชาติเท่านั้น การแวะวัดแห่งนี้ทำให้ผู้มาเยือนได้สัมผัสรากของท้องถิ่น เห็นความสัมพันธ์ระหว่างวัดกับชุมชน และเข้าใจว่าความงดงามของเชียงดาวไม่ได้อยู่เฉพาะยอดดอยหรือถ้ำ แต่ยังอยู่ในวัดบ้านที่มีประวัติอันลึกซึ้งด้วย

 

ผู้ที่สนใจพระพุทธศาสนาในภาคเหนือจะพบว่าวัดจอมคีรีมีคุณค่าในแง่การศึกษาประวัติพระสงฆ์ท้องถิ่นอย่างมาก เรื่องราวของพระอินสม ยาวิชัยเริ่มจากการบำเพ็ญสมณธรรมบนดอย ย้ายวัดเพราะภัยโจรผู้ร้าย สร้างวิหาร กุฏิ และพระธาตุ แล้วต่อมามีบทบาทในคณะสงฆ์เชียงดาวจนได้รับสมณศักดิ์เป็นพระครูพุทธาทิตยวงค์ เหตุการณ์เหล่านี้สะท้อนชีวิตพระสงฆ์ที่ไม่ได้จำกัดอยู่แค่การปฏิบัติธรรมส่วนตน แต่ยังครอบคลุมถึงการนำชุมชน การสร้างศาสนสถาน และการดูแลความมั่นคงของพระพุทธศาสนาในพื้นที่

 

วัดจอมคีรีเหมาะกับการมาเยือนในช่วงเช้าหรือช่วงบ่ายแก่ เพราะอากาศไม่ร้อนจัดและบรรยากาศเหมาะกับการไหว้พระอย่างสงบ หากเดินทางในช่วงฤดูหนาวหรือปลายฝนต้นหนาว อำเภอเชียงดาวจะมีอากาศสดชื่น ภูเขาและทุ่งนารอบพื้นที่แม่นะมีความสวยงามเป็นพิเศษ ผู้ที่ต้องการถ่ายภาพควรเน้นภาพบรรยากาศวัด วิหาร พระธาตุ และชุมชนรอบวัดโดยไม่รบกวนกิจของพระสงฆ์หรือพื้นที่ส่วนสงฆ์

 

การเดินทาง ไปวัดจอมคีรีสะดวกด้วยรถยนต์ส่วนตัว รถเช่า หรือรถรับจ้างท้องถิ่น จากตัวเมืองเชียงใหม่ใช้ทางหลวงหมายเลข 107 มุ่งหน้าอำเภอเชียงดาว ผ่านเส้นทางเชียงใหม่-ฝางเข้าสู่ตำบลแม่นะ จากนั้นใช้แผนที่นำทางไปยังบ้านจอมคีรี หมู่ 3 วัดตั้งอยู่ในพื้นที่ชุมชนและสามารถใช้พิกัด 19.329318, 98.947184 สำหรับนำทางได้ เส้นทางนี้สามารถจัดร่วมกับวัดถ้ำเชียงดาว วัดถ้ำผาปล่อง น้ำพุร้อนเชียงดาว หรือเส้นทางบ้านแม่แมะได้ในวันเดียว

 

ผู้ที่ไม่มีรถส่วนตัวสามารถเดินทางจากเชียงใหม่มายังตัวอำเภอเชียงดาวด้วยรถโดยสารหรือรถตู้สายเชียงใหม่-ฝาง แล้วต่อรถรับจ้างท้องถิ่นไปยังตำบลแม่นะและบ้านจอมคีรี การเดินทางรูปแบบนี้ควรเผื่อเวลาและตกลงค่าโดยสารล่วงหน้า เพราะวัดอยู่ในเขตชุมชน ไม่ใช่จุดที่มีรถโดยสารวิ่งผ่านถี่ตลอดทั้งวัน หากเดินทางเป็นกลุ่ม การเช่ารถพร้อมคนขับจะสะดวกกว่า และสามารถแวะเที่ยวสถานที่ใกล้เคียงได้ครบกว่า

 

มารยาทในการเข้าวัดควรให้ความสำคัญเป็นพิเศษ ผู้มาเยือนควรแต่งกายสุภาพ งดส่งเสียงดัง รักษาความสะอาด ไม่เข้าไปในพื้นที่ส่วนสงฆ์โดยไม่ได้รับอนุญาต และไม่ถ่ายภาพในจุดที่ไม่เหมาะสม วัดจอมคีรีเป็นวัดที่มีประวัติและยังเป็นศาสนสถานของชุมชน การเข้าชมจึงควรอยู่บนพื้นฐานของความเคารพต่อพระสงฆ์ สถานที่ และคนในพื้นที่

 

สำหรับการจัดทริป วัดจอมคีรีเหมาะกับผู้ที่ต้องการไหว้พระและเรียนรู้ประวัติวัดเก่าของเชียงดาว หากมีเวลาครึ่งวัน สามารถแวะวัดจอมคีรีร่วมกับวัดถ้ำเชียงดาวและน้ำพุร้อนเชียงดาว หากมีเวลาหนึ่งวัน สามารถเพิ่มวัดถ้ำผาปล่อง บ้านแม่แมะ ร้านอาหารท้องถิ่น หรือที่พักใกล้ดอยหลวงเชียงดาวเข้าไปในเส้นทางได้ ทริปลักษณะนี้จะทำให้เห็นเชียงดาวครบทั้งศาสนสถาน ประวัติพระสงฆ์ ชุมชน ธรรมชาติ และวิถีชีวิตท้องถิ่น

 

เมื่อมองโดยรวม วัดจอมคีรีเป็นวัดที่มีคุณค่าอย่างมากในอำเภอเชียงดาว ทั้งในฐานะวัดราษฎร์มหานิกายของบ้านจอมคีรี ในฐานะวัดที่ฟื้นขึ้นจากวัดร้าง และในฐานะศาสนสถานที่เกี่ยวข้องกับพระครูพุทธาทิตยวงค์ พระครูรูปแรกของอำเภอเชียงดาว เรื่องราวของวัดเชื่อมโยงทั้งดอยเก่า ความไม่ปลอดภัยในอดีต การย้ายวัดเข้ามาใกล้ชุมชน การสร้างวิหาร กุฏิสงฆ์ และพระธาตุ ตลอดจนการสืบทอดชื่อ “วัดจอมคีรี” มาจนถึงปัจจุบัน ผู้ที่มาเยือนวัดแห่งนี้จึงจะได้มากกว่าการไหว้พระ แต่จะได้สัมผัสประวัติที่ทำให้เห็นว่าพระพุทธศาสนา ชุมชน และภูมิประเทศของเชียงดาวผูกพันกันอย่างลึกซึ้งเพียงใด

 

 

ตอบ: วัดจอมคีรีตั้งอยู่เลขที่ 299 หมู่ 3 ตำบลแม่นะ อำเภอเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่

 

ตอบ: วัดจอมคีรีมีประวัติเกี่ยวข้องกับพระอินสม ยาวิชัย ผู้ย้ายจากสำนักวัดศรีดอนชัยมาสร้างอารามเพื่อบำเพ็ญสมณธรรมเมื่อ พ.ศ. 2435 ก่อนย้ายมาตั้งวัดในพื้นที่ปัจจุบันเมื่อ พ.ศ. 2436

 

ตอบ: ใน พ.ศ. 2436 พื้นที่เดิมมีโจรผู้ร้ายชุกชุมและเกิดเหตุพระภิกษุถูกปล้นทำร้ายจนมรณภาพ พระอินสม ยาวิชัยจึงเห็นว่าการตั้งวัดใกล้หมู่บ้านปลอดภัยกว่า

 

ตอบ: พระครูพุทธาทิตยวงค์คือสมณศักดิ์ของพระอินสม ยาวิชัย ผู้ฟื้นฟูวัดจอมคีรีและได้รับการยกย่องว่าเป็นพระครูรูปแรกของอำเภอเชียงดาว

 

ตอบ: ปูชนียวัตถุสำคัญของวัดคือพระธาตุและเจดีย์โบราณ ซึ่งเกี่ยวข้องกับการสร้างพระธาตุเมื่อ พ.ศ. 2440

 

ตอบ: วัดจอมคีรีเปิดทุกวัน เวลา 08.00 - 17.00 น.

 

ตอบ: จากเชียงใหม่ใช้ทางหลวงหมายเลข 107 มุ่งหน้าอำเภอเชียงดาว แล้วเข้าสู่ตำบลแม่นะและบ้านจอมคีรี สามารถใช้พิกัด 19.329318, 98.947184 สำหรับนำทาง

 

ตอบ: สามารถเที่ยวร่วมกับสวนบัวชมพู ณ จอมคีรี เกษตรอินทรีย์ วัดศรีดอนชัย แม่นะ น้ำพุร้อนเชียงดาว วัดถ้ำเชียงดาว และวัดถ้ำผาปล่อง