วัดบ้านแปะ

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 08.00 – 17.00 น.

 

วัดบ้านแปะ หรือชื่อเดิมว่า วัดราชวิสุทธาราม ตั้งอยู่เลขที่ 83 หมู่ 4 บ้านแปะ ตำบลบ้านแปะ อำเภอจอมทอง จังหวัดเชียงใหม่ เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย และเป็นศาสนสถานสำคัญที่สุดแห่งหนึ่งของตำบลบ้านแปะ วัดแห่งนี้ไม่ใช่เพียงวัดชุมชนทั่วไป แต่เป็นพื้นที่ประวัติศาสตร์ที่ผูกพันกับพระนางวิสุทธิเทวี กษัตริย์ลำดับสุดท้ายแห่งราชวงศ์มังราย เรื่องเล่าหลาบเงิน บ้านลัวะ บ้านไท เวียงหิน พระธาตุบ้านแปะ และการดูแลวัดราชวิสุทธารามมาตั้งแต่สมัยล้านนาตอนปลาย ทำให้วัดบ้านแปะมีคุณค่าทั้งด้านพระพุทธศาสนา ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น และวัฒนธรรมชุมชน

 

วัดบ้านแปะเหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการเที่ยวเชียงใหม่ในมุมลึก โดยเฉพาะผู้ที่สนใจวัดเก่าแก่ของอำเภอจอมทองที่ไม่ได้มีเพียงความสวยงามทางสถาปัตยกรรม แต่มีชั้นประวัติศาสตร์และเรื่องราวของชุมชนรองรับอย่างชัดเจน วัดตั้งอยู่ในพื้นที่บ้านแปะ หมู่ 4 ซึ่งเป็นศูนย์กลางสำคัญของตำบลบ้านแปะ และอยู่บนเส้นทางคมนาคมหลักสายเชียงใหม่-ฮอด หรือทางหลวงหมายเลข 108 ผู้เดินทางจึงสามารถจัดวัดบ้านแปะเป็นจุดแวะไหว้พระและศึกษาประวัติศาสตร์ท้องถิ่นร่วมกับวัดชุมชนและแหล่งธรรมชาติในอำเภอจอมทองตอนใต้ได้อย่างเหมาะสม

 

ชื่อเดิมของวัดคือ วัดราชวิสุทธาราม ซึ่งสื่อถึงความเกี่ยวข้องกับพระนางวิสุทธิเทวีโดยตรง ตามตำนานและเอกสารท้องถิ่น วัดแห่งนี้เกี่ยวข้องกับการเสด็จมาประทับของพระนางวิสุทธิเทวี ณ เวียงหินบ้านแปะ และการสร้างหรือบูรณะวัดประจำหมู่บ้านเมื่อ พ.ศ. 2110 ข้อมูลนี้ปรากฏในเรื่องเล่าเกี่ยวกับใบลานอักษรแบบสุโขทัยและหลาบเงิน ซึ่งกล่าวถึงการคุ้มครองชาวบ้านแปะและหมู่บ้านใกล้เคียงให้เป็นผู้ดูแลวัดราชวิสุทธารามสืบต่อไป วัดบ้านแปะจึงเป็นวัดที่มีรากทางประวัติศาสตร์ลึกกว่าข้อมูลทะเบียนวัดสมัยใหม่

 

ในอีกชั้นหนึ่ง วัดบ้านแปะได้รับการแต่งตั้งเป็นวัดในระบบปัจจุบันเมื่อ พ.ศ. 2450 และได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อวันที่ 23 มิถุนายน พ.ศ. 2514 เขตวิสุงคามสีมากว้าง 40 เมตร ยาว 80 เมตร ข้อมูลนี้เป็นหลักฐานสำคัญในเชิงคณะสงฆ์ เพราะวิสุงคามสีมาคือเขตที่ใช้ประกอบสังฆกรรมสำคัญ เช่น การอุปสมบทและพิธีทางพระวินัยที่ต้องอาศัยเขตสีมา วัดบ้านแปะจึงมีทั้งฐานประวัติศาสตร์ท้องถิ่นจากตำนานล้านนา และฐานะทางศาสนาที่มั่นคงในระบบวัดไทยปัจจุบัน

 

ที่ดินตั้งวัดมีเนื้อที่ประมาณ 3 ไร่ 1 งาน 64 ตารางวา ตามโฉนดที่ดินเลขที่ 37713 อาณาเขตด้านทิศเหนือจดลำเหมืองสาธารณะ ทิศใต้จดถนนสาธารณะ ทิศตะวันออกจดลำเหมือง และทิศตะวันตกจดหมู่บ้าน นอกจากนี้วัดยังมีที่ธรณีสงฆ์จำนวน 3 แปลง ได้แก่ แปลงที่ 1 โฉนดที่ดินเลขที่ 6640 เนื้อที่ประมาณ 2 งาน 40 ตารางวา แปลงที่ 2 โฉนดที่ดินเลขที่ 42891 เนื้อที่ประมาณ 2 ไร่ 52 ตารางวา และแปลงที่ 3 โฉนดที่ดินเลขที่ 42892 เนื้อที่ประมาณ 2 งาน 19 ตารางวา รายละเอียดที่ดินเหล่านี้สะท้อนว่าวัดมีฐานทรัพย์สินของสงฆ์ที่รองรับการดำรงอยู่ของวัดและกิจกรรมทางพระพุทธศาสนาในพื้นที่

 

อาคารเสนาสนะและพื้นที่สำคัญภายในวัดประกอบด้วยอุโบสถ วิหาร เจดีย์ ศาลาการเปรียญ ศาลาอเนกประสงค์ กุฏิสงฆ์ หอสรงน้ำพระธาตุ หอไตร หอฉัน และหอระฆัง องค์ประกอบเหล่านี้ทำให้วัดบ้านแปะเป็นวัดชุมชนที่มีโครงสร้างครบ ทั้งพื้นที่สำหรับสังฆกรรม พื้นที่สักการะ พื้นที่ฟังธรรม พื้นที่ประกอบกิจกรรมชุมชน พื้นที่พักของพระสงฆ์ และพื้นที่เกี่ยวข้องกับพระธาตุ วัดจึงไม่ได้เป็นเพียงสถานที่ไหว้พระ แต่เป็นศูนย์กลางศรัทธาที่มีบทบาทหลากหลายในชีวิตของคนบ้านแปะ

 

ปูชนียวัตถุสำคัญของวัดประกอบด้วยพระพุทธรูปและพระบรมสารีริกธาตุ รวมถึงของมีค่าที่บรรจุไว้ในเจดีย์ พระบรมสารีริกธาตุทำให้วัดบ้านแปะมีสถานะสำคัญในเชิงศรัทธา เพราะเป็นจุดสักการะที่ชาวบ้านและผู้มาเยือนให้ความเคารพเป็นพิเศษ ส่วนเจดีย์และหอสรงน้ำพระธาตุก็สะท้อนบทบาทของวัดในฐานะสถานที่ประกอบประเพณีและพิธีกรรมเกี่ยวกับพระธาตุ ซึ่งเป็นลักษณะสำคัญของวัฒนธรรมพุทธล้านนา

 

เรื่องราวของหลาบเงินพระนางวิสุทธิเทวีเป็นส่วนสำคัญที่ทำให้วัดบ้านแปะมีเอกลักษณ์โดดเด่น หลาบเงินในบริบทนี้คือจารึกหรือเอกสารพระราชทานที่เกี่ยวข้องกับการกัลปนาที่ดินและผู้คนไว้บำรุงรักษาวัดราชวิสุทธาราม เรื่องเล่าท้องถิ่นกล่าวถึงชาวบ้านแปะ อมขูด ฮากฮาน กองกูน และป่ารวก ทั้งชาวลัวะและชาวไทย ที่ได้รับหน้าที่ดูแลวัด ไม่ให้ขึ้นกับผู้ใดในทางโลก รายละเอียดนี้ทำให้วัดบ้านแปะเป็นพื้นที่ที่เชื่อมโยงศาสนา การเมือง การปกครอง และชุมชนชาติพันธุ์ในอดีตอย่างลึกซึ้ง

 

ตำบลบ้านแปะมีประวัติเกี่ยวข้องกับลำห้วยแม่แปะ ถ้ำตอง เวียงหิน ชุมชนลัวะ และการตั้งบ้านเรือนบนพื้นที่ที่เหมาะแก่การเกษตรริมลำน้ำปิงและลำน้ำแจ่ม ตราสัญลักษณ์ของเทศบาลตำบลบ้านแปะยังใช้รูปพระธาตุเจดีย์วัดบ้านแปะเป็นองค์ประกอบสำคัญ สื่อให้เห็นว่าวัดบ้านแปะไม่ใช่เพียงวัดในตำบล แต่เป็นสัญลักษณ์ทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมของทั้งพื้นที่ การมาเยือนวัดจึงช่วยให้เข้าใจรากของตำบลบ้านแปะได้มากกว่าการอ่านข้อมูลภูมิศาสตร์ทั่วไป

 

พระครูสุจิตปัญญารัตน์ จิตฺตปญฺโญ เป็นเจ้าอาวาสวัดบ้านแปะ และมีบทบาทสำคัญในคณะสงฆ์ระดับพื้นที่ โดยได้รับการระบุว่าเป็นเจ้าคณะตำบลบ้านแปะ เขต 1 และมีบทบาทงานคณะสงฆ์ในอำเภอจอมทอง วัดบ้านแปะจึงไม่ได้เป็นเพียงศาสนสถานของหมู่บ้านเท่านั้น แต่ยังเป็นวัดที่มีบทบาทในเครือข่ายคณะสงฆ์ท้องถิ่น การปกครอง การศึกษา และกิจกรรมพระพุทธศาสนาระดับตำบล

 

รายนามเจ้าอาวาสของวัดบ้านแปะมีการสืบต่อยาวนานตั้งแต่อดีต เช่น พระไชย พระครูบากันทา พระเกว๋ละ พระตัสสนะ พระตะนะ พระชัยมงคล พระคัมภีระ พระมหาวรรณ พระคำ พระเตบิน พระไจย พระอุตตมะ พระดวงคำ พระเสาร์ พระทองคำ พระอินตายศ พระแก้ว พระเป็ง พระจันทร์ พระดวงตา ยาวิไชย พระกันทะวัง พระติ๊บ พระต๋า พระตั๋น พระบุญเป็ง พระจอม ขนฺติโก พระดวงตา ฐานิสฺสโร พระชุมพล โชติโก พระณรงค์ สุวโจ พระนพดล สนฺตจิตฺโต พระสุรินทร์ วชิรญาโณ พระสุธรรม สุธมฺโม และพระครูสุจิตปัญญารัตน์ จิตฺตปญฺโญ การมีรายนามเจ้าอาวาสยาวเช่นนี้สะท้อนการสืบทอดวัดผ่านหลายยุคหลายสมัย

 

วัดบ้านแปะยังเกี่ยวข้องกับการศึกษาและชุมชนอย่างใกล้ชิด โดยมีห้องสมุดภายในวัด และโรงเรียนบ้านแปะอยู่ติดกับวัด สิ่งนี้สะท้อนบทบาทของวัดในสังคมไทยที่ไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะการประกอบพิธีกรรม แต่ยังเป็นพื้นที่เรียนรู้ของชุมชน เป็นจุดเชื่อมระหว่างพระสงฆ์ เด็ก เยาวชน ผู้ใหญ่ และกิจกรรมสาธารณะในพื้นที่ วัดที่อยู่ติดโรงเรียนและมีห้องสมุดจึงมีบทบาทด้านการสร้างความรู้และคุณธรรมควบคู่กัน

 

บทบาทร่วมสมัยของวัดยังปรากฏจากกิจกรรมกฐินสามัคคีและกิจกรรมธรรมสัญจรในพื้นที่ ตลอดจนข้อมูลร่วมสมัยที่ระบุว่าวัดยังมีพระจำพรรษาและยังเป็นพื้นที่ประกอบกิจกรรมทางพระพุทธศาสนา วัดบ้านแปะจึงยังเป็นวัดที่ใช้งานจริง ไม่ใช่เพียงแหล่งประวัติศาสตร์ที่หยุดอยู่กับอดีต ผู้มาเยือนจะได้เห็นวัดที่มีทั้งเรื่องเล่าล้านนาเก่าแก่และชีวิตศาสนาร่วมสมัยของชุมชน

 

ในเชิงการท่องเที่ยว วัดบ้านแปะเหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการเข้าใจประวัติศาสตร์ตำบลบ้านแปะและอำเภอจอมทองในระดับลึกกว่าการแวะวัดดังทั่วไป จุดที่ควรให้ความสำคัญคือชื่อเดิมวัดราชวิสุทธาราม เรื่องพระนางวิสุทธิเทวี หลาบเงิน พระธาตุบ้านแปะ เวียงหิน ที่ธรณีสงฆ์ วิสุงคามสีมา และเสนาสนะหลักของวัด สิ่งเหล่านี้ทำให้วัดบ้านแปะเป็นจุดหมายที่เหมาะกับสายประวัติศาสตร์ สายวัฒนธรรมล้านนา และผู้ที่สนใจวัดชุมชนที่มีรากลึกในท้องถิ่น

 

การเดินทางไปวัดบ้านแปะจากตัวเมืองเชียงใหม่สามารถใช้ทางหลวงหมายเลข 108 เส้นเชียงใหม่-ฮอด มุ่งหน้าอำเภอจอมทองและตำบลบ้านแปะ พื้นที่ตำบลบ้านแปะอยู่ทางทิศใต้ของอำเภอจอมทองและห่างจากตัวจังหวัดเชียงใหม่ประมาณ 86 กิโลเมตร ผู้เดินทางควรค้นหาชื่อ “วัดบ้านแปะ ราชวิสุทธาราม จอมทอง” หรือ “วัดบ้านแปะ บ้านแปะ หมู่ 4” เพื่อให้ระบบนำทางเลือกปลายทางได้ตรงกับวัดแห่งนี้ เนื่องจากชื่อบ้านแปะอาจเกี่ยวข้องกับหลายหมู่บ้านและหลายจุดในตำบล

 

วัดบ้านแปะสามารถจัดเส้นทางร่วมกับวัดท่าข้าม วัดนากบ วัดข่วงเปาใต้ วัดดงเย็น วัดสบแจ่ม วัดห้วยทราย ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงบ้านขุนแปะ อุทยานแห่งชาติออบหลวง และวัดพระธาตุศรีจอมทองวรวิหารได้ตามเวลาที่มี หากมีเวลาครึ่งวันสามารถเที่ยววัดในตำบลบ้านแปะและศึกษาเรื่องพระธาตุบ้านแปะกับเวียงหิน หากมีเวลาหนึ่งวันสามารถต่อเส้นทางไปยังออบหลวงหรือโซนขุนแปะได้

 

ผู้มาเยือนควรแต่งกายสุภาพ ใช้เสียงเบา ถอดรองเท้าก่อนเข้าสู่อุโบสถ วิหาร หรืออาคารศาสนสถานที่เปิดให้เข้า ไม่เข้าไปในเขตกุฏิสงฆ์โดยไม่ได้รับอนุญาต และไม่รบกวนพระสงฆ์หรือชาวบ้านที่มาทำบุญ การถ่ายภาพควรทำด้วยความเคารพ โดยเฉพาะบริเวณพระธาตุ พระพุทธรูป อุโบสถ และพื้นที่พิธีกรรม เพราะวัดบ้านแปะยังเป็นวัดที่ชุมชนใช้งานจริงในชีวิตประจำวัน

 

ช่วงเวลาที่เหมาะสำหรับการมาเยือนคือช่วงเช้าหรือช่วงบ่ายก่อนเย็น วัดเปิดให้เข้าชมและไหว้พระทุกวัน เวลา 08.00-17.00 น. ผู้ที่ต้องการเข้าร่วมพิธีเฉพาะ เช่น งานกฐิน งานผ้าป่า งานประเพณีเกี่ยวกับพระธาตุ หรือกิจกรรมของชุมชน ควรสอบถามวัดหรือคนในพื้นที่ก่อนเดินทาง เพื่อให้ตรงกับกำหนดกิจกรรมจริง และเพื่อให้การมาเยือนสอดคล้องกับบรรยากาศของวัด

 

โดยสรุป วัดบ้านแปะ หรือวัดราชวิสุทธาราม เป็นวัดราษฎร์มหานิกายเก่าแก่ของตำบลบ้านแปะ อำเภอจอมทอง จังหวัดเชียงใหม่ มีชั้นประวัติศาสตร์สำคัญตั้งแต่ พ.ศ. 2110 ที่เกี่ยวข้องกับพระนางวิสุทธิเทวี เวียงหิน หลาบเงิน และการดูแลวัดราชวิสุทธารามของชุมชน ต่อมาวัดได้รับการแต่งตั้งในระบบปัจจุบันเมื่อ พ.ศ. 2450 และได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อวันที่ 23 มิถุนายน พ.ศ. 2514 จุดเด่นของวัดคือพระธาตุบ้านแปะ อุโบสถ วิหาร เจดีย์ หอไตร หอสรงน้ำพระธาตุ พระบรมสารีริกธาตุ ห้องสมุด โรงเรียนที่อยู่ติดวัด และบทบาทของพระครูสุจิตปัญญารัตน์ในฐานะเจ้าอาวาส วัดแห่งนี้จึงเหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการเที่ยวเชียงใหม่ในเชิงประวัติศาสตร์ ศรัทธา และวัฒนธรรมล้านนาอย่างแท้จริง

 

 

ตอบ: วัดบ้านแปะตั้งอยู่เลขที่ 83 บ้านแปะ หมู่ 4 ตำบลบ้านแปะ อำเภอจอมทอง จังหวัดเชียงใหม่ 50240

 

ตอบ: วัดบ้านแปะมีชื่อเดิมว่า วัดราชวิสุทธาราม เป็นชื่อที่เชื่อมโยงกับพระนางวิสุทธิเทวีและประวัติศาสตร์บ้านแปะ

 

ตอบ: ตำนานท้องถิ่นระบุว่าพระนางวิสุทธิเทวีเสด็จมาบูรณะหรือสร้างวัดราชวิสุทธารามเมื่อ พ.ศ. 2110 และโปรดให้ทำหลาบเงินเพื่อคุ้มครองชาวบ้านผู้ดูแลวัด

 

ตอบ: วัดบ้านแปะได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อวันที่ 23 มิถุนายน พ.ศ. 2514 เขตวิสุงคามสีมากว้าง 40 เมตร ยาว 80 เมตร

 

ตอบ: ภายในวัดมีอุโบสถ วิหาร เจดีย์ ศาลาการเปรียญ ศาลาอเนกประสงค์ กุฏิสงฆ์ หอสรงน้ำพระธาตุ หอไตร หอฉัน หอระฆัง พระพุทธรูป และพระบรมสารีริกธาตุ

 

ตอบ: เจ้าอาวาสวัดบ้านแปะคือพระครูสุจิตปัญญารัตน์ จิตฺตปญฺโญ ซึ่งมีบทบาทเป็นเจ้าคณะตำบลบ้านแปะ เขต 1

 

ตอบ: วัดบ้านแปะเปิดทุกวัน เวลา 08.00 – 17.00 น. เหมาะสำหรับไหว้พระ ทำบุญ และเยี่ยมชมในช่วงกลางวัน

 

ตอบ: สามารถจัดทริปร่วมกับวัดท่าข้าม วัดนากบ วัดข่วงเปาใต้ วัดดงเย็น วัดพระธาตุศรีจอมทองวรวิหาร ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงบ้านขุนแปะ และอุทยานแห่งชาติออบหลวงได้