เจดีย์วัดร้องขุ้ม (เจดีย์งาม)

Rating: 3.4/5 (7 votes)

วันเปิดทำการ: ทุกวัน (แนะนำยืนยันอีกครั้งก่อนเดินทาง)

เวลาเปิดทำการ: แนะนำ 08.00–17.00 น. (ช่วงกลางวันแสงดี เดินชมสะดวก)

 

เจดีย์วัดร้องขุ้ม (เจดีย์งาม) เป็นโบราณสถานเก่าแก่ในจังหวัดเชียงใหม่ที่คนพื้นที่รู้จักกันดีในฐานะ “เจดีย์ทรงระฆังแบบพื้นเมืองล้านนา” ซึ่งยังคงรูปทรงหลักไว้ค่อนข้างชัด แม้จะผ่านกาลเวลายาวนานหลายร้อยปี ความน่าสนใจของที่นี่ไม่ใช่แค่การแวะไป “ดูเจดีย์เก่า” แต่คือการได้เห็นร่องรอยของศิลปกรรมล้านนาช่วงพุทธศตวรรษที่ 21 ในแบบที่จับต้องได้จริง ทั้งสัดส่วนที่ดูสูงเพรียว งานก่ออิฐดินเหนียว และสภาพการผุกร่อนที่เล่าเรื่องสภาพแวดล้อมและประวัติการดูแลรักษาได้ในตัว

 

ข้อมูลโดยทั่วไปมักระบุว่าเจดีย์แห่งนี้มีอายุราว 500–600 ปี และสันนิษฐานว่าสร้างขึ้นในราวพุทธศตวรรษที่ 21 (ประมาณ พ.ศ. 2001–2100) ทำให้ถูกจัดเป็นหลักฐานสำคัญของกลุ่มโบราณสถานล้านนาในพื้นที่สันป่าตอง ลักษณะเจดีย์เป็นทรงระฆังที่ชวนให้นึกถึงพระเจดีย์พระธาตุหริภุญชัย จังหวัดลำพูน แต่เจดีย์ของวัดร้องขุ้มมีภาพรวมของสัดส่วนที่ดู “สูง เพรียว” กว่า เมื่อมองตั้งแต่ฐานล่างขึ้นไปถึงส่วนบัลลังก์จะยิ่งเห็นความตั้งใจเรื่องรูปทรงที่เน้นความชะลูดและการไล่ระดับที่สง่างาม

 

อย่างไรก็ตาม ความเก่าแก่ก็พก “บาดแผลของเวลา” มาด้วย ในปัจจุบันลายปูนปั้นรอบองค์เจดีย์หลุดหายและผุกร่อนไปมาก มีความชำรุดทรุดโทรมจากอิทธิพลลม ฝน และแผ่นดินไหว อีกทั้งยังมีประวัติการลักลอบขุดเจาะเพื่อค้นหาโบราณวัตถุในอดีต ซึ่งยังพอมองเห็นร่องรอยได้ โดยเฉพาะบางจุดขององค์เจดีย์ที่เคยถูกเจาะหลายครั้ง รวมถึงรอยแตกร้าวที่มีแนวโน้มขยายกว้างขึ้นตามสภาพวัสดุก่อสร้างแบบโบราณที่ใช้อิฐประสานดินเหนียว เมื่อองค์เจดีย์ต้องเผชิญทั้งสภาพอากาศและแรงสั่นสะเทือนตามธรรมชาติอย่างต่อเนื่อง

 

สิ่งที่ทำให้เจดีย์วัดร้องขุ้มยัง “ยืนอยู่ได้” ในความทรงจำของชุมชน คือการดูแลบูรณะเป็นช่วง ๆ โดยหลวงปู่ครูบาเจ้าบุญปั๋น ธมฺปญโญ พร้อมด้วยคณะศรัทธาชาวบ้าน ซึ่งเป็นการบูรณะในลักษณะค่อยเป็นค่อยไปตามความจำเป็นและสภาพขององค์เจดีย์ หนึ่งในงานสำคัญที่ถูกบันทึกเล่าต่อกันคือการสร้างฐานลานปทักษิณ โดยก่ออิฐถือปูนครอบทับส่วนฐานพระเจดีย์ไว้ เมื่อปี พ.ศ. 2530 เพื่อช่วยพยุงสภาพและจัดระเบียบพื้นที่ให้เหมาะกับการเวียนเทียน/เดินสักการะมากขึ้น

 

ในแง่ประสบการณ์การไปเยือน แนะนำให้เผื่อเวลาเดินชมรอบองค์เจดีย์แบบช้า ๆ เพราะมุมที่เห็น “ความเพรียว” ของทรงระฆังจะชัดที่สุดเมื่อเดินวนดูจากหลายทิศ รวมถึงสังเกตร่องรอยการผุกร่อนและรอยซ่อมแซมที่สะท้อนการดูแลของคนพื้นที่อย่างต่อเนื่อง ที่สำคัญคือควรเคารพพื้นที่ ไม่ปีนป่าย ไม่แตะต้องส่วนที่เปราะบาง และถ่ายภาพแบบไม่รบกวนผู้มาทำบุญ

 

การเดินทาง จากตัวเมืองเชียงใหม่สามารถเลือกได้ 2 เส้นทางหลัก เส้นทางแรกคือถนนเลียบคันคลองชลประทาน ออกจากตัวเมืองผ่านโซนอำเภอหางดง ต่อเนื่องเข้าพื้นที่ตำบลสันกลาง และตำบลน้ำบ่อหลวง อำเภอสันป่าตอง จากนั้นมุ่งหน้าไปทางบ้านกิ่วแลน้อยซึ่งเป็นโซนศูนย์กลางของพื้นที่ (มีหน่วยงานท้องถิ่น/ตลาด/จุดชุมชน) แล้วต่อเข้าพื้นที่วัดร้องขุ้ม ส่วนเส้นทางที่สองคือถนนสายเชียงใหม่–ฮอด (ทางหลวง 108) เริ่มจากแยกสนามบิน/เซ็นทรัลแอร์พอร์ท ผ่านที่ว่าการอำเภอหางดงประมาณ 10 กม. ไปถึงแยกคันคลองชลประทานหรือแยก ธกส. สันป่าตอง แล้วเลี้ยวขวาไปตามคันคลอง ผ่านพื้นที่ตำบลยุหว่าอีกประมาณ 6 กม. (แนะนำเปิดแผนที่นำทางควบคู่ เพราะช่วงท้ายมีทางย่อยและจุดเลี้ยวในพื้นที่ชุมชน)

 

 

ตอบ: โดยทั่วไปสันนิษฐานว่ามีอายุราว 500–600 ปี และน่าจะสร้างในช่วงพุทธศตวรรษที่ 21

 

ตอบ: เป็นเจดีย์ทรงระฆังแบบพื้นเมืองล้านนา และมักถูกเปรียบเทียบรูปทรงกับพระธาตุหริภุญชัย แต่ของที่นี่จะดูสูงเพรียวกว่า

 

ตอบ: ไปได้ 2 ทางหลัก คือเส้นเลียบคันคลองชลประทาน และเส้นทางหลวง 108 (เชียงใหม่–ฮอด) แล้วค่อยตัดเข้าคันคลองช่วงสันป่าตองตามจุดแยก

 

ตอบ: เกิดจากอายุที่ยาวนาน สภาพอากาศ (ลม ฝน) แผ่นดินไหว รวมถึงเคยมีการลักลอบขุดเจาะในอดีต ทำให้บางส่วนผุกร่อนและแตกร้าวมากขึ้น

 

ตอบ: ติดต่อเทศบาลตำบลบ้านแม โทร 053-835-965