อ่างเก็บน้ำหนองสะเรียม

Rating: 3.6/5 (15 votes)

วันเปิดทำการ: โดยทั่วไปทุกวัน (เป็นแหล่งน้ำเกษตรและพื้นที่พักผ่อนของชุมชน แนะนำเที่ยวแบบไม่รบกวนการใช้งานพื้นที่)

เวลาเปิดทำการ: แนะนำ 06:00 – 18:00 น. (เช้า–เย็นอากาศสบาย เหมาะกับเดินชมและถ่ายภาพ)

 

หนองสะเรียม เป็นหนองน้ำขนาดใหญ่ของอำเภอสันป่าตอง จังหวัดเชียงใหม่ ที่มีบทบาทมากกว่า “จุดพักผ่อน” เพราะพื้นที่นี้เป็นทั้งแหล่งน้ำเพื่อการเกษตร แหล่งประมงชุมชน และพื้นที่สาธารณะที่ช่วยหล่อเลี้ยงวิถีชีวิตแบบพอเพียงของคนรอบหนองมาอย่างยาวนาน ตามข้อมูลท้องถิ่น หนองสะเรียมมีขนาดพื้นที่ประมาณ 150 ไร่ และได้รับการพัฒนาจากหน่วยงานภาครัฐและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวและสถานที่พักผ่อนหย่อนใจที่เข้าถึงได้สะดวกขึ้น แต่ยังคงแก่นเดิมไว้คือ “เป็นแหล่งน้ำที่ชุมชนใช้งานจริง”

 

ภาพของหนองสะเรียมในมุมเกษตร คือแหล่งน้ำที่ช่วยพยุงความมั่นคงของฤดูกาลเพาะปลูกในพื้นที่รอบ ๆ โดยเฉพาะช่วงแล้งที่น้ำมีความหมายเท่ากับต้นทุนและโอกาสในการอยู่รอดของครัวเรือนเกษตร ส่วนในมุมประมง หนองสะเรียมเป็นแหล่งอาหารของชุมชน ทั้งปลาและสัตว์น้ำที่เกี่ยวข้องกับวิถี “หากินใกล้บ้าน” ซึ่งเป็นรากของความพอเพียงแบบที่จับต้องได้จริง

 

สิ่งที่ทำให้หนองสะเรียมถูกเล่าต่อกันมากคือ “สภาพเดิมก่อนการพัฒนา” ที่มีวัชพืชปกคลุมเต็มพื้นน้ำและหนาแน่นมากจนเคยมีคนเล่าว่าสามารถรับน้ำหนักคนให้ขึ้นไปเดินได้ จนถูกมองว่าเป็นความแปลกมหัศจรรย์ของธรรมชาติ เมื่อเข้าสู่ช่วงพัฒนา จึงมีการขุดลอกและปรับปรุงภูมิทัศน์ ทำถนนรอบหนองให้เดินทางและใช้งานพื้นที่ได้สะดวกขึ้น กลายเป็นบรรยากาศหนองน้ำใหญ่ที่เหมาะกับการมาเดินเล่น พักสายตา ออกกำลังกายเบา ๆ หรือแวะมานั่งรับลมแบบไม่ต้องเร่งจังหวะ

 

ในด้านประวัติ หนองสะเรียมมีความพิเศษตรงที่ “ไม่ปรากฏหลักฐานการบันทึกเป็นลายลักษณ์อักษรอย่างชัดเจน” ตามคำบอกเล่าของคนเฒ่าคนแก่ในพื้นที่ เรื่องราวจึงอยู่ในรูปตำนานมากกว่าประวัติศาสตร์เอกสาร แต่ตำนานนี่แหละที่ทำให้หนองสะเรียมมีมิติทางความทรงจำของชุมชน ไม่ใช่แค่หนองน้ำธรรมดา

 

ตำนานที่เล่ากันกล่าวว่า ในอดีตกาลเคยมีหมู่บ้านชื่อ “ศรีดอนไชย” มีประชาชนอาศัยอยู่ประมาณ 100 หลังคาเรือน ผู้คนทำไร่ทำนาและหาปูหาปลาเลี้ยงชีพ ก่อนถึงช่วง 12 เพ็ญ (เดือน 12 เป็ง) ผู้ใหญ่บ้านประชุมลูกบ้านเพื่อเตรียมงานสลากภัต แต่ปีนั้นฝนแล้ง อาหารการกินมีน้อย มีชาวบ้านคนหนึ่งเสนอว่าเคยไปหาปลาที่หนองน้ำริมแม่น้ำปิงแล้วพบว่ามีปลาชุกชุม และยังพบปลาไหลเผือกยักษ์ตัวหนึ่งใหญ่เท่าต้นตาลด้วย

 

รุ่งเช้า ผู้ใหญ่บ้านตีเกราะประกาศให้ลูกบ้านไปหาปลาที่หนองน้ำริมปิง เพื่อนำมาเป็นอาหารในงานสลากภัต ชาวบ้านแต่ละบ้านส่งตัวแทนไปช่วยกันหาปลา ยกเว้นบ้าน “แม่หม้ายบัวเขียว” หลังเดียวที่ไม่ได้ไป เพราะชาวบ้านไม่อยากคบค้าสมาคมด้วย เมื่อไปถึงหนองน้ำริมปิง ชาวบ้านพบปลาไหลเผือกยักษ์ จึงใช้เถาวัลย์ชักลากกลับมายังหมู่บ้านศรีดอนไชย แล้วแบ่งสรรปันส่วนกันนำไปประกอบอาหาร โดยแม่หม้ายบัวเขียวไม่ได้กินปลาไหลเผือกยักษ์

 

ตกกลางคืนเกิดอาเพศ ฝนตกหนัก แผ่นดินสะเทือน สุดท้ายหมู่บ้านศรีดอนไชยล่มสลาย แผ่นดินถล่มจมลง เหลือแต่บ้านแม่หม้ายบัวเขียวหลังเดียวที่ไม่ถล่มหรือยุบ และกลายเป็นสันดอนที่ผู้คนเรียกกันว่า “ดอนแม่หม้าย” ตำนานนี้แม้พิสูจน์เชิงเอกสารได้ยาก แต่สะท้อนความเชื่อเรื่องการอยู่ร่วมกับธรรมชาติ ความยำเกรงต่อสิ่งที่มองไม่เห็น และความสัมพันธ์ของชุมชนที่ส่งผลต่อ “ความรู้สึกเป็นเจ้าของพื้นที่” มาจนถึงปัจจุบัน

 

เพราะหนองสะเรียมเป็นทั้งแหล่งน้ำและพื้นที่สาธารณะของชุมชน การเที่ยวที่เหมาะที่สุดคือเที่ยวแบบ “พอดี” ไม่ทิ้งขยะ ไม่ส่งเสียงดัง ไม่รบกวนคนท้องถิ่น และหลีกเลี่ยงการทำกิจกรรมที่กระทบคุณภาพน้ำ หากมาเช้า–เย็นจะได้อากาศสบายและแสงสวย เหมาะกับการเดินชมหนองน้ำแบบสโลว์ ๆ ให้หัวใจได้พักจริง

 

การเดินทาง หนองสะเรียมอยู่ในพื้นที่บ้านต้นผึ้ง ตำบลยุหว่า อำเภอสันป่าตอง จังหวัดเชียงใหม่ ใช้เส้นทางสาย 108 (เชียงใหม่–ฮอด) ผ่านที่ว่าการอำเภอสันป่าตองประมาณ 3 กม. แล้วแยกขวาเข้าซอยประมาณ 300 เมตรก็ถึง โดยแนะนำใช้รถส่วนตัว/รถเช่า (โดยทั่วไปไม่มีรถประจำทางผ่านถึงหน้าพื้นที่)

 

 

ตอบ: เหมาะกับการพักผ่อนแบบสโลว์ ๆ เดินเล่น ถ่ายภาพ และชมบรรยากาศหนองน้ำใหญ่ของชุมชน โดยเน้นเที่ยวแบบไม่รบกวนแหล่งน้ำและคนในพื้นที่

 

ตอบ: เป็นทั้งแหล่งน้ำเพื่อการเกษตร แหล่งประมงชุมชน และพื้นที่สาธารณะที่ช่วยหล่อเลี้ยงวิถีชีวิตแบบพอเพียงของคนรอบหนอง

 

ตอบ: เป็นคำบอกเล่าท้องถิ่นที่เล่าเรื่องหมู่บ้าน “ศรีดอนไชย” และเหตุอาเพศจนเกิด “ดอนแม่หม้าย” แม้ไม่มีหลักฐานเอกสารชัด แต่เป็นมิติทางความทรงจำของคนในพื้นที่

 

ตอบ: ไม่ทิ้งขยะ ไม่ส่งเสียงดัง เคารพชุมชนและแหล่งน้ำ หลีกเลี่ยงกิจกรรมที่กระทบคุณภาพน้ำ และขับรถระวังช่วงเข้าซอย