หน้าแรก lovethailand >สถานที่ท่องเที่ยวภาคเหนือ >สถานที่ท่องเที่ยวจังหวัดอุตรดิตถ์ >อ.พิชัย >ต.ในเมือง > ศาลเจ้าแม่ทับทิม
TL;DR: ศาลเจ้าแม่ทับทิม อยู่ที่ตำบลในเมือง อำเภอพิชัย จังหวัดอุตรดิตถ์ เปิดทุกวัน เวลา 06.00 - 17.00 น. จุดเด่นคือ ศาลเจ้าจีนเก่าแก่ มีงานไหว้เจ้าแม่ทับทิมประจำปี งานแห่ใหญ่ทุก 3 ปี พิธีเปลี่ยนเครื่องทรงทุก 6 หรือ 7 ปี พิธีเชิดสิงโต และพิธีทิ้งกระจาด.
ศาลเจ้าแม่ทับทิม

วันเปิดทำการ: ทุกวัน
เวลาเปิดทำการ: 06.00 - 17.00 น.
ศาลเจ้าแม่ทับทิมพิชัย ตั้งอยู่เลขที่ 210 ตำบลในเมือง อำเภอพิชัย จังหวัดอุตรดิตถ์ เป็นศาลเจ้าจีนเก่าแก่ที่อยู่คู่กับอำเภอพิชัยมายาวนานกว่า 100 ปี และเป็นหนึ่งในศูนย์รวมศรัทธาสำคัญของชุมชนไทยเชื้อสายจีนในจังหวัดอุตรดิตถ์ สถานที่แห่งนี้ได้รับการกล่าวถึงในฐานะศาลเจ้าแม่ทับทิมแห่งที่ 2 ของประเทศไทย และเป็นศาลเจ้าที่มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อประวัติศาสตร์ชุมชนจีนเมืองพิชัย ผู้มาเยือนสามารถเดินทางมาสักการะเจ้าแม่ทับทิมเพื่อความเป็นสิริมงคล ขอพรเรื่องการเดินทาง การค้าขาย สุขภาพ ความร่มเย็นของครอบครัว และความสำเร็จในชีวิต พร้อมสัมผัสบรรยากาศศาลเจ้าจีนที่ยังคงผูกพันกับวิถีชุมชนท้องถิ่นอย่างแนบแน่น
ศาลเจ้าแม่ทับทิมพิชัยเป็นศาลเจ้าที่มีความสำคัญต่ออำเภอพิชัยทั้งในเชิงศาสนา วัฒนธรรม ประวัติศาสตร์ และชุมชน โดยเฉพาะการเป็นศูนย์รวมใจของชาวไทยเชื้อสายจีนที่ตั้งถิ่นฐานในย่านเมืองพิชัยมาอย่างยาวนาน ความโดดเด่นของศาลแห่งนี้ไม่ได้อยู่เพียงอาคารสีแดงแบบศาลจีนหรือพิธีกรรมที่สืบทอดต่อกันมาเท่านั้น แต่ยังอยู่ที่ความต่อเนื่องของศรัทธาที่คนหลายรุ่นช่วยกันรักษาไว้จนกลายเป็นงานประเพณีสำคัญของอำเภอพิชัยและจังหวัดอุตรดิตถ์ ทุกปีจะมีการจัดงานไหว้เจ้าแม่ทับทิม ซึ่งเป็นงานชุมชนจีนขนาดใหญ่ของอำเภอพิชัย และได้รับการยอมรับว่าเป็นหนึ่งในงานจีนที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของจังหวัดอุตรดิตถ์
ประวัติของศาลเจ้าแม่ทับทิมพิชัยเชื่อมโยงกับบทบาทของอำเภอพิชัยในอดีตอย่างลึกซึ้ง พื้นที่พิชัยเคยเป็นเมืองท่าและจุดพักซื้อขายสินค้าสำคัญ มีเรือสินค้าของชาวจีนเดินทางเข้ามาค้าขายตามลำน้ำและเส้นทางคมนาคมเก่า เมื่อชาวจีนตั้งถิ่นฐานและทำมาค้าขายในพื้นที่ จึงเกิดความศรัทธาต่อเจ้าแม่ทับทิม หรือเทพีผู้คุ้มครองสายน้ำ การเดินทาง และการค้าขาย ศาลเจ้าจึงถูกก่อตั้งขึ้นเพื่อเป็นที่ประดิษฐานองค์เจ้าแม่ทับทิม และเป็นศูนย์กลางทางจิตใจของชุมชนชาวจีนในเมืองพิชัย
ข้อมูลประวัติร่วมสมัยระบุว่าศาลเจ้าแม่ทับทิมพิชัยก่อตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2408 ซึ่งสะท้อนว่าในช่วงกลางพุทธศตวรรษที่ 25 ชุมชนชาวจีนในพิชัยมีความเข้มแข็งพอที่จะร่วมกันสร้างศาลเจ้าเพื่อเป็นหลักทางศรัทธาของกลุ่มตนเอง การสร้างศาลเจ้าไม่ได้เป็นเพียงการสร้างสถานที่ไหว้เทพเจ้า แต่เป็นการประกาศตัวตนของชุมชน เป็นศูนย์รวมของเครือญาติ กลุ่มการค้า และวัฒนธรรมจีนที่ปรับตัวเข้ากับสังคมไทยในพื้นที่ภาคเหนือตอนล่าง ศาลเจ้าแม่ทับทิมพิชัยจึงเป็นทั้งศาสนสถานและหลักฐานทางวัฒนธรรมของการตั้งถิ่นฐานชาวจีนในอุตรดิตถ์
เจ้าแม่ทับทิมในความเชื่อจีนมักเกี่ยวข้องกับเทพผู้คุ้มครองการเดินทางทางน้ำ ชาวเรือ และผู้ค้าขายที่ต้องพึ่งพาแม่น้ำหรือเส้นทางคมนาคม ในอดีตพิชัยมีความสัมพันธ์กับสายน้ำและการค้าทางเรือ การนับถือเจ้าแม่ทับทิมจึงสอดคล้องกับวิถีชีวิตของชาวจีนที่เดินทางค้าขายผ่านพื้นที่นี้ เมื่อชาวจีนอัญเชิญองค์เจ้าแม่ทับทิมมาประดิษฐานในศาลเจ้า พื้นที่ศาลจึงกลายเป็นหลักประกันทางใจของผู้เดินทาง ผู้ค้าขาย และครอบครัวที่ต้องเผชิญความไม่แน่นอนของชีวิตในเมืองท่า
ศาลเจ้าแม่ทับทิมพิชัยยังสะท้อนลักษณะพิเศษของชุมชนจีนในหัวเมืองไทย คือการรักษาประเพณีเดิมไว้พร้อมกับปรับตัวเข้ากับสังคมไทยในท้องถิ่น พิธีกรรมจีนที่ศาลแห่งนี้ไม่ได้แยกออกจากชุมชนไทยโดยสิ้นเชิง แต่ผสานอยู่กับวิถีเมืองพิชัย ผู้คนที่มาร่วมงานมีทั้งคนไทยเชื้อสายจีน คนไทยในท้องถิ่น และนักท่องเที่ยวจากพื้นที่ใกล้เคียง ศาลจึงเป็นพื้นที่ที่วัฒนธรรมจีนและวัฒนธรรมท้องถิ่นไทยอยู่ร่วมกันอย่างกลมกลืน
งานไหว้เจ้าแม่ทับทิมพิชัยเป็นหัวใจสำคัญของศาลเจ้าแห่งนี้ ทุกปีชุมชนจะร่วมกันจัดงานเพื่อสักการะเจ้าแม่ทับทิมตามประเพณีจีนโบราณ มีทั้งพิธีไหว้ การจัดเครื่องบูชา การร่วมทำบุญ การแสดงออกของความศรัทธา และกิจกรรมที่สะท้อนความสามัคคีของชุมชน ในบางวาระจะมีงานแห่เจ้าแม่ทับทิมอย่างยิ่งใหญ่ ซึ่งเป็นงานที่ชาวอำเภอพิชัยให้ความสำคัญมาก เพราะเป็นโอกาสที่ศรัทธาภายในศาลเจ้าได้ออกมาสู่พื้นที่เมือง ให้ผู้คนทั้งอำเภอได้ร่วมรับความเป็นสิริมงคล
ประเพณีแห่เจ้าแม่ทับทิมพิชัยมีความโดดเด่นจากความยิ่งใหญ่ของขบวนแห่ ความพร้อมเพรียงของชุมชน และการมีส่วนร่วมของคนหลายกลุ่ม ทั้งคณะกรรมการศาลเจ้า ผู้ดูแลศาลเจ้า กลุ่มลูกหลานชาวจีน ร้านค้า หน่วยงานท้องถิ่น และประชาชนทั่วไป ภายในงานมักมีบรรยากาศคึกคัก มีขบวนแห่ พิธีกรรม การแสดงเชิงวัฒนธรรมจีน และกิจกรรมที่ช่วยให้ผู้คนรุ่นใหม่รู้จักรากเหง้าของชุมชนตนเองมากขึ้น งานลักษณะนี้จึงไม่ใช่เพียงงานไหว้เจ้า แต่เป็นพื้นที่สืบทอดอัตลักษณ์จีนพิชัยอย่างมีชีวิต
นอกจากพิธีไหว้และขบวนแห่แล้ว ศาลเจ้าแม่ทับทิมพิชัยยังมีพิธีกรรมสำคัญที่สืบทอดกันมา เช่น พิธีเปลี่ยนเครื่องทรงเจ้า พิธีเชิดสิงโต พิธีเทกระจาด และพิธีไหว้ตามประเพณีจีนโบราณ พิธีเหล่านี้มีความหมายแตกต่างกันแต่มีเป้าหมายร่วมคือการแสดงความเคารพต่อเจ้าแม่ทับทิม การอุทิศบุญ การช่วยเหลือผู้ยากไร้ การขอพรเพื่อความร่มเย็น และการเสริมพลังใจให้กับชุมชน โดยเฉพาะพิธีเทกระจาดหรือโปรยทานที่สะท้อนจิตวิญญาณของการแบ่งปันในวัฒนธรรมจีน
พิธีเปลี่ยนเครื่องทรงเจ้าเป็นหนึ่งในพิธีที่มีความสำคัญมาก เพราะแสดงถึงการดูแลรักษาองค์เจ้าแม่ทับทิมด้วยความเคารพสูงสุด การเปลี่ยนเครื่องทรงไม่ได้เป็นเพียงการเปลี่ยนเครื่องแต่งกายขององค์เทพ แต่เป็นพิธีที่มีความละเอียดอ่อน ต้องอาศัยความพร้อมของผู้ดูแล พิธีกรรม และความศรัทธาของผู้ร่วมงาน ในบางวาระพิธีนี้จัดขึ้นทุก 6 หรือ 7 ปี จึงเป็นเหตุการณ์ที่ชุมชนให้ความสำคัญมาก และมักดึงดูดผู้คนจากทั้งในอำเภอพิชัยและต่างพื้นที่ให้เดินทางมาร่วมสักการะ
พิธีเชิดสิงโตในงานเจ้าแม่ทับทิมพิชัยเป็นภาพจำสำคัญของงานชุมชนจีน เพราะสิงโตเป็นสัญลักษณ์ของพลัง ความเป็นมงคล และการขับไล่สิ่งไม่ดีออกจากพื้นที่ ขบวนสิงโตทำให้บรรยากาศงานมีชีวิตชีวา เด็กและเยาวชนได้เรียนรู้วัฒนธรรมผ่านการแสดงจริง ผู้สูงอายุได้เห็นประเพณีที่ตนคุ้นเคยยังคงดำเนินต่อไป และผู้มาเยือนจากภายนอกได้สัมผัสเสน่ห์ของชุมชนจีนพิชัยในรูปแบบที่เข้าถึงง่าย
ศาลเจ้าแม่ทับทิมพิชัยมีบทบาทเป็นพื้นที่รวมญาติและรวมชุมชนอย่างชัดเจน ในวันงานประจำปี ลูกหลานชาวจีนที่ย้ายไปทำงานหรืออาศัยอยู่ต่างจังหวัดมักเดินทางกลับมาร่วมงาน ทำให้ศาลกลายเป็นจุดนัดพบของครอบครัวและเครือญาติ การกลับมาร่วมงานไหว้เจ้าแม่ทับทิมจึงมีความหมายมากกว่าการไหว้เทพเจ้า แต่เป็นการกลับมาหาบ้านเกิด กลับมาพบญาติพี่น้อง และกลับมาสืบทอดประเพณีของบรรพบุรุษ
ในมิติของการท่องเที่ยว ศาลเจ้าแม่ทับทิมพิชัยเหมาะกับผู้ที่ต้องการเรียนรู้วัฒนธรรมจีนในเมืองไทยแบบมีรากฐานจริง ไม่ใช่เพียงการชมอาคารจีนหรือถ่ายภาพกับโคมแดง แต่เป็นการเข้าใจว่าศาลเจ้าเป็นส่วนหนึ่งของระบบความสัมพันธ์ในชุมชนอย่างไร ผู้มาเยือนจะเห็นว่าศาลเจ้าจีนทำหน้าที่เป็นทั้งศาสนสถาน สถานที่ประชุมชุมชน พื้นที่จัดงานบุญ และสัญลักษณ์ของความทรงจำร่วม สิ่งเหล่านี้ทำให้ศาลเจ้าแม่ทับทิมพิชัยมีคุณค่ามากกว่าสถานที่ท่องเที่ยวทั่วไป
สถาปัตยกรรมและบรรยากาศของศาลเจ้าแม่ทับทิมพิชัยสะท้อนเอกลักษณ์ศาลจีนอย่างชัดเจน สีแดง ป้ายอักษรจีน รายละเอียดประดับ และบรรยากาศการสักการะภายในศาลล้วนทำให้ผู้มาเยือนสัมผัสได้ถึงวัฒนธรรมจีนที่ยังมีชีวิต ศาลไม่ได้เป็นเพียงอาคารเก่า แต่เป็นพื้นที่ที่ยังมีคนเข้ามาจุดธูปไหว้เจ้า ขอพร และร่วมดูแลอย่างต่อเนื่อง ความต่อเนื่องนี้ทำให้ศาลมีพลังทางวัฒนธรรมสูง เพราะไม่ได้หยุดอยู่ที่อดีต แต่ยังดำเนินอยู่ในปัจจุบัน
ศาลเจ้าแม่ทับทิมพิชัยตั้งอยู่ในตำบลในเมือง อำเภอพิชัย ซึ่งเป็นย่านที่เชื่อมโยงกับสถานที่สำคัญหลายแห่งของเมืองพิชัย ผู้มาเยือนสามารถจัดเส้นทางเที่ยวร่วมกับตลาดสดพิชัย หลวงพ่อหลักเมือง วัดมหาธาตุ ศาลเจ้าพ่อพระยาพิชัยดาบหัก วัดหน้าพระธาตุ และวัดเอกาได้ในวันเดียว เส้นทางนี้มีความน่าสนใจมากเพราะรวมทั้งศรัทธาจีน ศรัทธาพุทธ ประวัติศาสตร์เมืองเก่า ตลาดชุมชน และวีรกรรมพระยาพิชัยดาบหักไว้ในพื้นที่ไม่ไกลกัน
หากเริ่มต้นจากศาลเจ้าแม่ทับทิมพิชัย นักท่องเที่ยวสามารถไหว้เจ้าแม่ทับทิมเพื่อความเป็นสิริมงคลก่อน จากนั้นเดินทางต่อไปยังตลาดสดพิชัยเพื่อสัมผัสวิถีชีวิตชุมชน แวะกราบหลวงพ่อหลักเมืองในอุโบสถเก่าบริเวณวัดโพธารามเดิม ต่อด้วยวัดมหาธาตุและศาลเจ้าพ่อพระยาพิชัยดาบหัก เส้นทางนี้ช่วยให้เข้าใจพิชัยจากหลายมุม ทั้งวัฒนธรรมจีน พุทธศาสนา เมืองเก่า และความทรงจำเกี่ยวกับวีรบุรุษท้องถิ่น
สำหรับผู้ที่สนใจประวัติศาสตร์ชุมชนจีน ศาลเจ้าแม่ทับทิมพิชัยเป็นจุดที่ควรใช้เวลาอย่างน้อย 30 นาทีถึง 1 ชั่วโมง เพื่อสังเกตองค์ประกอบภายในศาล เครื่องบูชา ป้ายอักษรจีน และบรรยากาศการไหว้ของผู้คน หากเดินทางมาในช่วงงานประจำปีควรเผื่อเวลามากขึ้น เพราะมีผู้คนจำนวนมาก ขบวนแห่ และกิจกรรมหลายช่วงเวลา ผู้มาเยือนควรตรวจวันงานล่วงหน้าและวางแผนการเดินทางให้เหมาะสมกับการจราจรในพื้นที่
ผู้ที่เดินทางมาในช่วงเวลาปกติจะได้สัมผัสศาลในบรรยากาศสงบกว่า เหมาะสำหรับการไหว้ขอพร ถ่ายภาพอาคารศาลเจ้า และใช้เวลาเรียนรู้ประวัติอย่างไม่เร่งรีบ ส่วนผู้ที่มาในช่วงงานประจำปีจะได้เห็นพลังของชุมชนและความคึกคักของประเพณีจีนพิชัย ซึ่งเป็นประสบการณ์ที่แตกต่างกันอย่างชัดเจน การเลือกช่วงเวลาเดินทางจึงขึ้นอยู่กับความสนใจของผู้มาเยือน หากต้องการความสงบควรมาในวันธรรมดา หากต้องการเห็นวัฒนธรรมชุมชนเต็มรูปแบบควรมาในช่วงงานประจำปี
การสักการะเจ้าแม่ทับทิมควรทำด้วยความเคารพ ผู้มาเยือนควรแต่งกายสุภาพ สำรวมกิริยา ไม่ส่งเสียงดัง และไม่แตะต้ององค์เจ้าแม่หรือเครื่องบูชาโดยไม่ได้รับอนุญาต หากต้องการถ่ายภาพภายในศาลควรดูป้ายคำแนะนำของสถานที่หรือสอบถามผู้ดูแลก่อน โดยเฉพาะในช่วงพิธีกรรมสำคัญ การเคารพกติกาของศาลช่วยให้บรรยากาศศักดิ์สิทธิ์และความเป็นระเบียบของพิธีกรรมคงอยู่
เครื่องบูชาที่ผู้คนมักใช้สักการะเจ้าแม่ทับทิม ได้แก่ ธูป เทียน ดอกไม้ พวงมาลัย ผลไม้ น้ำชา และของไหว้ตามประเพณีจีน การไหว้ควรทำตามความเหมาะสมและกำลังศรัทธา ไม่จำเป็นต้องเน้นความมากหรือความแพงของเครื่องบูชา เพราะหัวใจสำคัญอยู่ที่ความเคารพและความตั้งใจจริง ผู้ที่ไม่คุ้นเคยกับพิธีกรรมจีนสามารถสังเกตขั้นตอนจากคนในพื้นที่หรือสอบถามผู้ดูแลศาลด้วยความสุภาพ
การเดินทาง ไปศาลเจ้าแม่ทับทิมพิชัยสามารถใช้รถยนต์ส่วนตัว รถเช่า หรือรถโดยสารที่เข้าสู่อำเภอพิชัยได้ โดยตั้งจุดหมายไปยังเลขที่ 210 ตำบลในเมือง อำเภอพิชัย จังหวัดอุตรดิตถ์ 53120 หรือค้นหาชื่อ “ศาลเจ้าแม่ทับทิมพิชัย” ในแผนที่ออนไลน์ ศาลตั้งอยู่ในย่านชุมชนของอำเภอพิชัย จึงเหมาะกับการเดินทางแบบขับรถเองและจัดร่วมกับสถานที่ใกล้เคียงหลายแห่ง เช่น ตลาดสดพิชัย หลวงพ่อหลักเมือง วัดมหาธาตุ และศาลเจ้าพ่อพระยาพิชัยดาบหัก
ผู้ที่เดินทางจากตัวเมืองอุตรดิตถ์ควรเผื่อเวลาเดินทางประมาณ 1 ชั่วโมงตามสภาพการจราจรและเส้นทางจริง การใช้รถยนต์ส่วนตัวช่วยให้สามารถเที่ยวหลายจุดในอำเภอพิชัยได้สะดวกกว่า หากต้องการเดินทางแบบวันเดียวสามารถออกจากตัวเมืองอุตรดิตถ์ในช่วงเช้า แวะศาลเจ้าแม่ทับทิมพิชัยและสถานที่ใกล้เคียงในอำเภอพิชัย แล้วเดินทางกลับเข้าตัวเมืองในช่วงเย็นได้โดยไม่เร่งรีบ
สถานที่ใกล้เคียงที่ควรจัดร่วมในเส้นทาง ได้แก่ ตลาดสดพิชัย ซึ่งสะท้อนวิถีชุมชนและอาหารท้องถิ่น หลวงพ่อหลักเมืองซึ่งเป็นพระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์คู่เมือง วัดมหาธาตุซึ่งเป็นวัดโบราณของอำเภอพิชัย ศาลเจ้าพ่อพระยาพิชัยดาบหักซึ่งเป็นจุดสักการะวีรบุรุษสำคัญของจังหวัดอุตรดิตถ์ และวัดหน้าพระธาตุซึ่งช่วยเติมเส้นทางวัดเก่าในพื้นที่ให้ครบถ้วนยิ่งขึ้น
ด้านอาหาร นักท่องเที่ยวสามารถเลือกแวะร้านอาหารและแผงอาหารในตลาดสดพิชัยซึ่งอยู่ไม่ไกลจากศาล หรือเลือกคาเฟ่ในอำเภอพิชัย เช่น Cafe de Field สำหรับพักระหว่างทาง ส่วนผู้ที่ต้องการร้านอาหารในเมืองอุตรดิตถ์สามารถแวะร้านอาหารโรงแรมสีหราชเมื่อเดินทางกลับตัวเมือง การเลือกจุดแวะอาหารควรพิจารณาจากเส้นทางจริง เพื่อให้การเดินทางไม่ย้อนกลับและใช้เวลาได้คุ้มค่าที่สุด
ด้านที่พัก หากต้องการพักใกล้อำเภอพิชัยโดยตรง โรงแรมเพชรสยามรีสอร์ทเป็นตัวเลือกที่อยู่ในพื้นที่อำเภอพิชัย ส่วนผู้ที่ต้องการตัวเลือกมากขึ้นสามารถพักในตัวเมืองอุตรดิตถ์ เช่น โรงแรมสีหราช สุนีย์บูทีคโฮเทล ไทยมิตรรีสอร์ท และจุฑาแมนชั่น การพักในตัวเมืองเหมาะกับนักท่องเที่ยวที่ต้องการเดินทางต่อไปยังแหล่งท่องเที่ยวอื่นของจังหวัดในวันถัดไป ขณะที่การพักในอำเภอพิชัยเหมาะกับผู้ที่ต้องการใช้เวลาสัมผัสเมืองพิชัยอย่างใกล้ชิด
ในเชิงวัฒนธรรม ศาลเจ้าแม่ทับทิมพิชัยเป็นตัวอย่างสำคัญของการสืบทอดอัตลักษณ์จีนในเมืองไทยผ่านศาลเจ้าและงานประเพณี เพราะศาลไม่ได้ทำหน้าที่เพียงรองรับการไหว้ส่วนบุคคล แต่ยังเป็นพื้นที่จัดการความทรงจำของชุมชน ชาวจีนรุ่นเก่าถ่ายทอดพิธีกรรมให้คนรุ่นใหม่ คณะกรรมการศาลเจ้าทำหน้าที่ดูแลความต่อเนื่องของงานประจำปี และลูกหลานที่กลับมาร่วมงานก็ช่วยให้ศาลยังคงเป็นศูนย์กลางของชุมชนต่อไป
ความสำคัญของศาลเจ้าแม่ทับทิมพิชัยยังอยู่ที่การเป็นพื้นที่ที่ทำให้คนต่างวัฒนธรรมเข้าใจกันได้ง่ายขึ้น ผู้ที่ไม่ใช่ชาวจีนก็สามารถมาไหว้เจ้าแม่ทับทิม เรียนรู้พิธีกรรมจีน ชมขบวนแห่ และสัมผัสบรรยากาศของงานประเพณีได้ การเปิดพื้นที่ให้ผู้คนหลากหลายเข้ามามีส่วนร่วมทำให้ศาลเป็นสะพานเชื่อมวัฒนธรรมระหว่างจีนกับไทย และทำให้งานไหว้เจ้าแม่ทับทิมกลายเป็นมรดกชุมชนที่ทุกคนในอำเภอพิชัยภาคภูมิใจร่วมกัน
หากมองในฐานะแหล่งท่องเที่ยว ศาลเจ้าแม่ทับทิมพิชัยเป็นสถานที่ที่มีคุณค่าทั้งในช่วงเวลาปกติและช่วงงานประจำปี ในวันปกติผู้มาเยือนได้สัมผัสความสงบของศาลและรายละเอียดของศรัทธาจีนอย่างใกล้ชิด ส่วนช่วงงานประจำปีผู้มาเยือนได้เห็นภาพขบวนแห่ พิธีกรรม และพลังของชุมชนที่ยิ่งใหญ่ ความแตกต่างนี้ทำให้ศาลแห่งเดียวสามารถมอบประสบการณ์ได้หลายรูปแบบ ขึ้นอยู่กับช่วงเวลาที่เลือกเดินทาง
สำหรับครอบครัวที่พาเด็กมาเที่ยว ศาลเจ้าแม่ทับทิมพิชัยเป็นสถานที่ที่ช่วยเปิดบทสนทนาเรื่องวัฒนธรรมจีนในเมืองไทยได้ดี เด็ก ๆ จะได้เห็นศาลเจ้า ป้ายอักษรจีน เครื่องบูชา พิธีไหว้ และอาจได้เห็นการเชิดสิงโตหรือขบวนแห่ในช่วงงานประจำปี การเรียนรู้ผ่านสถานที่จริงทำให้เข้าใจง่ายกว่าการอ่านจากหนังสือ และยังช่วยปลูกฝังความเคารพต่อความหลากหลายทางวัฒนธรรมในสังคมไทย
สำหรับผู้สนใจถ่ายภาพ ควรให้ความสำคัญกับมารยาทเป็นอันดับแรก ศาลเจ้ามีสีสันและองค์ประกอบที่น่าสนใจหลายจุด แต่ควรถ่ายภาพโดยไม่รบกวนผู้ที่กำลังสักการะ ไม่กีดขวางทางเดิน ไม่ถ่ายใกล้พิธีกรรมจนเกินไป และไม่ใช้ภาพในลักษณะที่ลดทอนความศักดิ์สิทธิ์ของสถานที่ หากถ่ายในช่วงงานแห่ควรรักษาระยะจากขบวนและฟังคำแนะนำของเจ้าหน้าที่หรือผู้จัดงาน
การมาเยือนศาลเจ้าแม่ทับทิมพิชัยจึงเป็นมากกว่าการแวะไหว้เจ้าในศาลจีนเก่าแก่ เพราะเป็นการเข้าสู่พื้นที่ความทรงจำของชุมชนจีนอำเภอพิชัย ได้เห็นประวัติศาสตร์เมืองท่า การค้าขาย ความศรัทธาต่อเทพผู้คุ้มครองสายน้ำ และการสืบทอดประเพณีที่ยังมีชีวิตอยู่จริง หากต้องการเที่ยวอุตรดิตถ์ให้ลึกกว่าเส้นทางหลักในตัวเมือง ศาลเจ้าแม่ทับทิมพิชัยคือหนึ่งในสถานที่ที่ควรจัดไว้ในแผนเดินทาง โดยเฉพาะเมื่อเที่ยวร่วมกับตลาดสดพิชัย หลวงพ่อหลักเมือง วัดมหาธาตุ และศาลเจ้าพ่อพระยาพิชัยดาบหัก
| ชื่อสถานที่ | ศาลเจ้าแม่ทับทิมพิชัย |
| ที่ตั้ง | ตำบลในเมือง อำเภอพิชัย จังหวัดอุตรดิตถ์ |
| ที่อยู่ | เลขที่ 210 ตำบลในเมือง อำเภอพิชัย จังหวัดอุตรดิตถ์ 53120 |
| ไฮไลต์ | ศาลเจ้าแม่ทับทิมเก่าแก่ของอำเภอพิชัย เป็นศาลเจ้าแม่ทับทิมแห่งที่ 2 ของประเทศไทย และเป็นศูนย์รวมศรัทธาของชุมชนไทยเชื้อสายจีนในจังหวัดอุตรดิตถ์ |
| ประวัติ / ความสำคัญ | ก่อตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2408 จากบริบทเมืองท่าพิชัยและชุมชนชาวจีนที่เดินทางค้าขายในพื้นที่ เป็นศาลเจ้าที่อยู่คู่กับอำเภอพิชัยมากว่า 100 ปี |
| ที่มาของชื่อ | ตั้งชื่อตามองค์เจ้าแม่ทับทิม หรือเทพผู้คุ้มครองสายน้ำ การเดินทาง และการค้าขาย ซึ่งเป็นที่เคารพของชุมชนจีนพิชัย |
| ลักษณะเด่น | ศาลเจ้าจีนเก่าแก่ มีงานไหว้เจ้าแม่ทับทิมประจำปี งานแห่ใหญ่ทุก 3 ปี พิธีเปลี่ยนเครื่องทรงทุก 6 หรือ 7 ปี พิธีเชิดสิงโต และพิธีทิ้งกระจาด |
| ผู้ดูแล / ประธานศาลเจ้า | นายธวัชชัย ตันติกุล ประธานศาลเจ้าแม่ทับทิม |
| เบอร์ติดต่อหลัก | 055-421-525 |
| การเดินทาง | เดินทางด้วยรถยนต์ส่วนตัว รถเช่า หรือรถโดยสารเข้าสู่อำเภอพิชัย ตั้งจุดหมายไปยังศาลเจ้าแม่ทับทิมพิชัย เลขที่ 210 ตำบลในเมือง อำเภอพิชัย จังหวัดอุตรดิตถ์ 53120 |
| สถานะปัจจุบัน | เป็นศาลเจ้าจีนที่ยังเปิดให้ประชาชนและนักท่องเที่ยวเข้ามาสักการะ และยังคงจัดงานประเพณีไหว้เจ้าแม่ทับทิมอย่างต่อเนื่อง |
| วันเปิดทำการ | ทุกวัน |
| เวลาเปิดทำการ | 06.00 - 17.00 น. |
| ประเพณีที่เกี่ยวข้อง | งานไหว้เจ้าแม่ทับทิมพิชัย งานแห่เจ้าแม่ทับทิม พิธีเปลี่ยนเครื่องทรงเจ้า พิธีเชิดสิงโต พิธีเทกระจาด และพิธีไหว้ตามประเพณีจีนโบราณ |
| สิ่งที่เหมาะกับการมาเยือน | ไหว้เจ้าแม่ทับทิม ขอพรเพื่อความเป็นสิริมงคล ศึกษาวัฒนธรรมจีนพิชัย ชมศาลเจ้าจีนเก่าแก่ และเชื่อมเส้นทางเที่ยวตลาดสดพิชัย วัดมหาธาตุ และศาลเจ้าพ่อพระยาพิชัยดาบหัก |
| สถานที่ท่องเที่ยวใกล้เคียง | 1. ตลาดสดพิชัย ประมาณ 1 กม. 2. หลวงพ่อหลักเมือง พิชัย ประมาณ 1 กม. 3. วัดมหาธาตุ อำเภอพิชัย ประมาณ 1 กม. 4. ศาลเจ้าพ่อพระยาพิชัยดาบหัก อำเภอพิชัย ประมาณ 1 กม. 5. วัดหน้าพระธาตุ ประมาณ 2 กม. |
| ร้านอาหารใกล้เคียง | 1. ร้านอาหารและแผงอาหารในตลาดสดพิชัย ประมาณ 1 กม. 2. ร้านอาหารในตลาดอำเภอพิชัย ประมาณ 1 กม. 3. ร้านก๋วยเตี๋ยวและอาหารตามสั่งย่านสถานีรถไฟพิชัย ประมาณ 2 กม. 4. Cafe de Field อำเภอพิชัย ประมาณ 3 กม. โทร. 093-225-2515 5. ร้านอาหารโรงแรมสีหราช ตัวเมืองอุตรดิตถ์ ประมาณ 45 กม. โทร. 055-832-790, 089-461-6339 |
| ที่พักใกล้เคียง | 1. โรงแรมเพชรสยามรีสอร์ท อำเภอพิชัย ประมาณ 4 กม. โทร. 082-491-6659, 061-982-9455 2. โรงแรมสีหราช ตัวเมืองอุตรดิตถ์ ประมาณ 45 กม. โทร. 055-832-790, 089-461-6339 3. สุนีย์บูทีคโฮเทล ตัวเมืองอุตรดิตถ์ ประมาณ 45 กม. โทร. 055-832-234 4. ไทยมิตรรีสอร์ท อุตรดิตถ์ ประมาณ 46 กม. โทร. 093-181-8228, 055-417-858 5. จุฑาแมนชั่น อุตรดิตถ์ ประมาณ 45 กม. โทร. 093-963-9159, 099-635-4294 |
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ถาม: ศาลเจ้าแม่ทับทิมพิชัยอยู่ที่ไหน?
ตอบ: ศาลเจ้าแม่ทับทิมพิชัยตั้งอยู่เลขที่ 210 ตำบลในเมือง อำเภอพิชัย จังหวัดอุตรดิตถ์ 53120
ถาม: ศาลเจ้าแม่ทับทิมพิชัยมีความสำคัญอย่างไร?
ตอบ: เป็นศาลเจ้าแม่ทับทิมเก่าแก่ของอำเภอพิชัย อยู่คู่ชุมชนมากว่า 100 ปี และเป็นศูนย์รวมศรัทธาของชุมชนไทยเชื้อสายจีนในจังหวัดอุตรดิตถ์
ถาม: ศาลเจ้าแม่ทับทิมพิชัยเปิดเวลาใด?
ตอบ: เปิดทุกวัน เวลา 06.00 - 17.00 น.
ถาม: งานไหว้เจ้าแม่ทับทิมพิชัยมีอะไรน่าสนใจ?
ตอบ: งานมีพิธีไหว้ตามประเพณีจีน ขบวนแห่เจ้าแม่ทับทิม พิธีเปลี่ยนเครื่องทรง พิธีเชิดสิงโต พิธีเทกระจาด และกิจกรรมชุมชนจีนที่ยิ่งใหญ่ของอำเภอพิชัย
ถาม: ใครเป็นผู้ดูแลศาลเจ้าแม่ทับทิมพิชัย?
ตอบ: ประธานศาลเจ้าแม่ทับทิมที่พบข้อมูลล่าสุดคือ นายธวัชชัย ตันติกุล
ถาม: ไปศาลเจ้าแม่ทับทิมพิชัยควรเที่ยวที่ไหนต่อ?
ตอบ: สามารถเที่ยวต่อที่ตลาดสดพิชัย หลวงพ่อหลักเมือง วัดมหาธาตุ ศาลเจ้าพ่อพระยาพิชัยดาบหัก และวัดหน้าพระธาตุได้สะดวก
ถาม: เดินทางไปศาลเจ้าแม่ทับทิมพิชัยอย่างไร?
ตอบ: เดินทางด้วยรถยนต์ส่วนตัว รถเช่า หรือรถโดยสารเข้าสู่อำเภอพิชัย แล้วตั้งจุดหมายไปยังศาลเจ้าแม่ทับทิมพิชัย เลขที่ 210 ตำบลในเมือง อำเภอพิชัย
ถาม: ควรแต่งกายอย่างไรเมื่อไปศาลเจ้าแม่ทับทิมพิชัย?
ตอบ: ควรแต่งกายสุภาพ สำรวมกิริยา และให้ความเคารพสถานที่ โดยเฉพาะเมื่อมีพิธีกรรมหรือมีผู้มาสักการะจำนวนมาก
หมวดหมู่: ●สถานที่ศักดิ์สิทธิ์
กลุ่ม: ●สถานที่เกี่ยวกับศาสนาอื่นๆ
●ประเพณีไทย ●วัฒนธรรมไทย ●ประเพณีภาคเหนือ
ปรับปรุงล่าสุด : 4 เดือนที่แล้ว




