หมู่บ้านทุ่งโฮ้ง

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 08:30–16:30 น.

 

หมู่บ้านทุ่งโฮ้ง จังหวัดแพร่ คือจุดหมายที่คนรักงานผ้าและคนที่อยากสัมผัสเสน่ห์เมืองแพร่ควรแวะมาอย่างน้อย 1 ครั้ง เพราะที่นี่ไม่ใช่เพียงแค่ย่านขายของฝาก แต่เป็นชุมชนเก่าแก่ของชาวไทพวนที่สืบทอดภูมิปัญญาการทำผ้าม่อฮ่อมมาอย่างยาวนาน จนกลายเป็นหนึ่งในภาพจำสำคัญของจังหวัดแพร่ เมื่อพูดถึงเมืองแพร่ หลายคนจะนึกถึงเสื้อม่อฮ่อมสีน้ำเงินเข้ม เนื้อผ้าฝ้ายใส่สบาย และบรรยากาศเรียบง่ายแบบเมืองเหนือ ซึ่งทั้งหมดนี้มารวมอยู่ที่หมู่บ้านทุ่งโฮ้งอย่างชัดเจนที่สุด

 

หมู่บ้านทุ่งโฮ้ง ตั้งอยู่บนถนนยันตรกิจโกศล ในตำบลทุ่งโฮ้ง อำเภอเมืองแพร่ ห่างจากตัวเมืองประมาณ 4 กิโลเมตร ตามแนวทางหลวงหมายเลข 101 สายแพร่–น่าน ทำเลของหมู่บ้านเดินทางสะดวกมากสำหรับคนที่ขับรถเที่ยวในตัวเมืองแพร่ เพราะสามารถแวะเที่ยวต่อกับคุ้มเจ้าหลวง วัดจอมสวรรค์ วัดพระธาตุช่อแฮ หรือคาเฟ่ในเมืองได้ในทริปเดียว ความน่าสนใจของที่นี่อยู่ตรงที่ตลอดสองข้างทางมีร้านจำหน่ายผ้าม่อฮ่อมและผลิตภัณฑ์พื้นเมืองเรียงต่อกันเป็นระยะ ทำให้บรรยากาศของชุมชนมีเอกลักษณ์เฉพาะตัวตั้งแต่ยังไม่ลงจากรถ

 

จุดเด่นที่ทำให้หมู่บ้านทุ่งโฮ้งมีความสำคัญมากกว่าย่านซื้อของทั่วไป คือบทบาทของชุมชนในฐานะแหล่งสืบทอดภูมิปัญญาผ้าม่อฮ่อมของแพร่ ชื่อเสียงของผ้าม่อฮ่อมที่คนไทยรู้จักกันอย่างแพร่หลายไม่ได้เกิดขึ้นแบบฉาบฉวย แต่เกิดจากการสั่งสมทักษะ ความชำนาญ และความผูกพันระหว่างชุมชนกับงานหัตถกรรมพื้นบ้านมาหลายชั่วอายุคน จนได้รับการยอมรับให้เป็นหมู่บ้านท่องเที่ยว OTOP เชิงหัตถกรรมของจังหวัดแพร่ และเป็นหนึ่งในแหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมที่สะท้อนตัวตนของคนแพร่ได้อย่างชัดเจน

 

ประวัติของบ้านทุ่งโฮ้งเชื่อมโยงกับชุมชนชาวไทพวนที่อพยพมาจากเมืองพวน แขวงเชียงขวาง ในช่วงต้นกรุงรัตนโกสินทร์ ชาวพวนกลุ่มนี้นำวิถีชีวิต ความเชื่อ ภาษา และทักษะด้านงานฝีมือบางส่วนติดตัวมาด้วย ก่อนจะค่อย ๆ ตั้งชุมชนและพัฒนาวิถีชีวิตในพื้นที่ปัจจุบัน เรื่องราวของหมู่บ้านจึงไม่ได้มีเพียงมิติของการค้า แต่ยังเป็นเรื่องของชาติพันธุ์ การตั้งถิ่นฐาน และการปรับตัวทางวัฒนธรรมในเมืองแพร่ตลอดระยะเวลายาวนาน

 

อีกประเด็นที่น่าสนใจคือที่มาของชื่อ “ทุ่งโฮ้ง” ซึ่งเดิมชุมชนมีชื่อว่า “บ้านทั่งโห้ง” คำว่า “ทั่ง” หมายถึงทั่งตีเหล็ก ส่วนคำว่า “โห้ง” ในภาษาพวนสื่อถึงลักษณะพื้นที่ที่เป็นแอ่งลึกลงไป สะท้อนให้เห็นว่าในอดีตชุมชนนี้เคยเกี่ยวข้องกับงานช่างเหล็กและการตีเหล็กอยู่ไม่น้อย ก่อนที่ชื่อจะเพี้ยนตามการใช้ภาษาในเวลาต่อมาเป็น “ทุ่งโฮ้ง” อย่างที่รู้จักกันทุกวันนี้ รายละเอียดเล็ก ๆ เช่นนี้ทำให้การมาเที่ยวหมู่บ้านทุ่งโฮ้งมีมิติทางประวัติศาสตร์มากขึ้น เพราะแม้ปัจจุบันผู้คนจะรู้จักที่นี่จากผ้าม่อฮ่อม แต่รากเดิมของชุมชนก็ยังน่าสนใจไม่แพ้กัน

 

สิ่งที่นักท่องเที่ยวส่วนใหญ่มาเพื่อสัมผัสคือ “ผ้าม่อฮ่อม” ซึ่งเป็นผ้าฝ้ายย้อมสีธรรมชาติจากต้นห้อม จนได้เฉดสีน้ำเงินเข้มหรือกรมท่าที่เป็นเอกลักษณ์ของเมืองแพร่ เสื้อม่อฮ่อมแบบดั้งเดิมเป็นภาพจำที่ชัดที่สุด แต่เมื่อเดินดูร้านค้าตามแนวถนนจะพบว่าปัจจุบันผลิตภัณฑ์จากผ้าม่อฮ่อมถูกพัฒนาไปไกลมาก ทั้งเสื้อทรงร่วมสมัย เดรส เสื้อคลุม กระเป๋า ผ้าพันคอ หมวก ของตกแต่งบ้าน และของที่ระลึกชิ้นเล็ก ๆ ที่เหมาะกับนักท่องเที่ยวทุกกลุ่ม จึงทำให้หมู่บ้านทุ่งโฮ้งไม่ได้ตอบโจทย์เฉพาะคนที่ชอบงานพื้นเมืองแบบดั้งเดิมเท่านั้น แต่ยังเหมาะกับคนรุ่นใหม่ที่อยากได้ของฝากมีเอกลักษณ์และใช้งานได้จริง

 

เสน่ห์ของการมาเที่ยวที่นี่อยู่ตรงการได้เห็นความหลากหลายของร้านค้าในชุมชน บางร้านเน้นเสื้อม่อฮ่อมแบบดั้งเดิม บางร้านออกแบบเป็นแฟชั่นร่วมสมัย บางร้านเน้นงานผ้ามัดย้อม ลายพิมพ์ หรือของใช้ชิ้นเล็กที่พกกลับง่าย นักท่องเที่ยวจึงสามารถใช้เวลาเดินเลือกดูสินค้าได้เพลินกว่าที่คิด และถ้าแวะคุยกับเจ้าของร้านหลายแห่ง จะยิ่งได้เห็นมุมของงานหัตถกรรมที่ยังเชื่อมโยงกับชีวิตประจำวันของคนในพื้นที่จริง ๆ ไม่ใช่เพียงงานทำขายเพื่อการท่องเที่ยวอย่างเดียว

 

บรรยากาศของหมู่บ้านทุ่งโฮ้งแตกต่างจากแหล่งชอปปิงในเมืองใหญ่ เพราะยังคงความเป็นชุมชนที่มีจังหวะชีวิตเรียบง่าย บ้านเรือน ร้านค้า และวิถีของผู้คนยังอยู่ใกล้กัน นักท่องเที่ยวจะสัมผัสได้ว่าที่นี่เป็นพื้นที่มีชีวิต ไม่ได้ถูกจัดวางให้เป็นเพียงฉากสำหรับถ่ายรูปเท่านั้น ความเรียบง่ายนี้เองที่ทำให้หมู่บ้านทุ่งโฮ้งมีเสน่ห์ และเหมาะกับนักเดินทางที่ชอบการท่องเที่ยวแบบค่อย ๆ เดิน ค่อย ๆ มอง และค่อย ๆ ทำความเข้าใจกับสถานที่

 

สำหรับคนที่อยากมาเที่ยวแบบได้ประสบการณ์ครบ การมาในช่วงเช้าหรือสายจะเหมาะที่สุด เพราะอากาศยังไม่ร้อนมากและมีเวลาเดินเลือกซื้อสินค้าได้สบาย หากตั้งใจมาหาของฝาก แนะนำให้เผื่อเวลาอย่างน้อย 1–2 ชั่วโมง เพราะสินค้ามีหลายร้านและหลายสไตล์มากกว่าที่หลายคนคาดไว้ ส่วนคนที่สนใจถ่ายภาพก็ควรเผื่อเวลาเดินสำรวจสองฝั่งถนน เพราะแต่ละหน้าร้านมีรายละเอียดต่างกัน ทั้งการจัดวางผ้า สีของสินค้า และองค์ประกอบแบบบ้านไม้เมืองแพร่ที่ช่วยให้ภาพออกมามีบรรยากาศเฉพาะตัว

 

หมู่บ้านทุ่งโฮ้งยังมีคุณค่าทางวัฒนธรรมในฐานะชุมชนชาวไทพวนที่ยังคงสืบทอดประเพณีบางอย่างของตนเองไว้ในปฏิทินชุมชน ไม่ว่าจะเป็นประเพณีกำฟ้า ประเพณีปอยบวช หรือพิธีกรรมความเชื่อที่สัมพันธ์กับวิถีเกษตรและชุมชน แม้นักท่องเที่ยวทั่วไปอาจไม่ได้เห็นทุกกิจกรรมในวันเดินทาง แต่การรู้พื้นหลังเหล่านี้ช่วยให้มองหมู่บ้านทุ่งโฮ้งได้ลึกกว่าภาพของย่านขายผ้า เพราะเบื้องหลังผ้าม่อฮ่อม 1 ตัวคือโครงสร้างชีวิต วัฒนธรรม และความทรงจำร่วมของคนในชุมชน

 

ในมุมของการวางแผนเที่ยวจริง หมู่บ้านทุ่งโฮ้งเหมาะมากสำหรับการจัดเป็น 1 จุดแวะในทริปเที่ยวเมืองแพร่ 1 วัน หรือครึ่งวัน หากเริ่มจากตัวเมืองในช่วงเช้า สามารถแวะที่นี่เพื่อเลือกซื้อของฝากและสัมผัสบรรยากาศชุมชน ก่อนเดินทางต่อไปยังวัดจอมสวรรค์ คุ้มเจ้าหลวง บ้านวงศ์บุรี หรือวัดพระธาตุช่อแฮได้อย่างสะดวก เนื่องจากระยะทางจากตัวเมืองไม่ไกล และถนนเส้นหลักเข้าถึงง่าย ไม่ต้องวางแผนซับซ้อน

 

การเดินทาง ไปหมู่บ้านทุ่งโฮ้งสะดวกที่สุดด้วยรถยนต์ส่วนตัวหรือรถเช่า จากตัวเมืองแพร่ใช้ถนนยันตรกิจโกศล มุ่งหน้าไปทางน่านตามทางหลวงหมายเลข 101 ประมาณ 4 กิโลเมตรก็ถึงบริเวณชุมชน หากพักในตัวเมืองแพร่ สามารถใช้บริการรถรับจ้างท้องถิ่นหรือเรียกรถจากที่พักได้เช่นกัน เพราะเป็นจุดหมายที่คนขับในพื้นที่รู้จักดี นักท่องเที่ยวที่พักในย่านตัวเมืองยังสามารถวางเส้นทางเที่ยวต่อได้ง่าย เช่น ออกจากหมู่บ้านทุ่งโฮ้งแล้วเข้าเมืองไปชิมขนมจีน น้ำเงี้ยว หรือแวะคาเฟ่ก่อนเข้าชมคุ้มเก่าและวัดสำคัญของแพร่

 

ข้อดีอีกอย่างของหมู่บ้านทุ่งโฮ้งคือเหมาะกับนักท่องเที่ยวหลายกลุ่ม คนที่ชอบงานคราฟต์จะชอบรายละเอียดของผ้าและสีธรรมชาติ คนที่ชอบถ่ายรูปจะได้ภาพหน้าร้านและผืนผ้าสีน้ำเงินที่มีเอกลักษณ์ คนที่มองหาของฝากจะเลือกซื้อได้ตั้งแต่ชิ้นเล็กไปจนถึงเสื้อผ้าใส่จริง ส่วนครอบครัวที่พาเด็กมาเที่ยวก็สามารถใช้ที่นี่เป็นพื้นที่เรียนรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่นได้อย่างเป็นธรรมชาติ ไม่ต้องใช้เวลาเดินนานหรือกิจกรรมที่ซับซ้อนมาก

 

แม้ทุกวันนี้หมู่บ้านทุ่งโฮ้งจะเป็นที่รู้จักในวงกว้าง แต่เสน่ห์ของที่นี่ยังอยู่ที่ความเป็นชุมชนมากกว่าความเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงพาณิชย์เต็มรูปแบบ นักท่องเที่ยวจึงควรเที่ยวด้วยความเคารพพื้นที่ ใช้เวลาชมสินค้าอย่างสุภาพ สนับสนุนผู้ประกอบการท้องถิ่นตามความเหมาะสม และหากต้องการถ่ายภาพบุคคลหรือพื้นที่ส่วนตัวของร้าน ก็ควรขออนุญาตก่อนเสมอ การท่องเที่ยวในลักษณะนี้ไม่เพียงทำให้เราได้ประสบการณ์ที่ดีขึ้น แต่ยังช่วยให้ชุมชนสามารถรักษาเอกลักษณ์ของตนไว้ได้อย่างยั่งยืน

 

หากถามว่าทำไมหมู่บ้านทุ่งโฮ้งจึงยังคงเป็นที่เที่ยวสำคัญของแพร่ คำตอบก็คือที่นี่รวมหลายอย่างไว้ในจุดเดียว ทั้งประวัติศาสตร์ชาติพันธุ์ไทพวน เรื่องราวของชื่อชุมชน งานหัตถกรรมท้องถิ่น ผ้าม่อฮ่อมอันเป็นเอกลักษณ์ของเมืองแพร่ บรรยากาศชุมชนจริง และความสะดวกในการเดินทาง สำหรับคนที่อยากรู้จักแพร่ให้มากกว่าแค่เมืองผ่าน หมู่บ้านทุ่งโฮ้งคือหนึ่งในจุดที่ช่วยอธิบายตัวตนของจังหวัดนี้ได้ดีที่สุด

 

ดังนั้น ไม่ว่าคุณจะเป็นนักท่องเที่ยวสายวัฒนธรรม สายถ่ายภาพ สายชอปของฝาก หรือคนที่กำลังมองหาจุดหมายสั้น ๆ ใกล้ตัวเมืองแพร่ หมู่บ้านทุ่งโฮ้งก็เป็นสถานที่ที่ควรอยู่ในแผนเดินทางอย่างยิ่ง ที่นี่ทำให้เห็นชัดว่า “ของดีเมืองแพร่” ไม่ได้มีเพียงชื่อเสียงที่เล่าต่อกันมา แต่ยังมีชุมชนจริง ผู้คนจริง และงานฝีมือจริงที่ยังดำเนินต่อเนื่องอยู่ในชีวิตประจำวัน เมื่อได้มาเดินดูด้วยตาตัวเอง จะเข้าใจทันทีว่าทำไมผ้าม่อฮ่อมและชื่อของหมู่บ้านทุ่งโฮ้งจึงยังคงอยู่ในความทรงจำของนักเดินทางจำนวนมาก

 

 

ตอบ: อยู่ห่างจากตัวเมืองแพร่ประมาณ 4 กิโลเมตร เดินทางง่ายตามถนนยันตรกิจโกศล บนทางหลวงหมายเลข 101 สายแพร่–น่าน

 

ตอบ: ไม่มีค่าเข้าชม นักท่องเที่ยวสามารถเดินเที่ยว เลือกซื้อสินค้า และสัมผัสบรรยากาศชุมชนได้โดยไม่เสียค่าผ่านประตู

 

ตอบ: จุดเด่นที่สุดคือผ้าม่อฮ่อมดั้งเดิมของแพร่ ร้านค้าพื้นเมืองจำนวนมาก และเรื่องราวของชุมชนไทพวนที่สืบทอดภูมิปัญญานี้มาอย่างยาวนาน

 

ตอบ: โดยทั่วไปควรเผื่อเวลา 1–2 ชั่วโมง เพื่อเดินดูสินค้า เลือกซื้อของฝาก และถ่ายภาพบรรยากาศของชุมชนได้อย่างเต็มที่

 

ตอบ: ได้ สามารถใช้รถรับจ้างท้องถิ่นหรือเดินทางจากที่พักในตัวเมืองแพร่ได้สะดวก เพราะเป็นจุดหมายที่อยู่ไม่ไกลจากตัวเมือง

 

ตอบ: เหมาะมาก เพราะเป็นแหล่งรวมเสื้อม่อฮ่อม ผ้าพื้นเมือง กระเป๋า ผ้าพันคอ และของที่ระลึกจากผ้าม่อฮ่อมที่ขึ้นชื่อที่สุดแห่งหนึ่งของจังหวัดแพร่