หน้าแรก lovethailand >สถานที่ท่องเที่ยวภาคใต้ >สถานที่ท่องเที่ยวจังหวัดยะลา >อ.เมืองยะลา >ต.ลำพะยา > เขื่อนลำพะยา
TL;DR: เขื่อนลำพะยา อยู่ที่ตำบลลำพะยา อำเภอเมืองยะลา จังหวัดยะลา เปิดทุกวัน เวลา 08.00 - 17.00 น. จุดเด่นคือ เขื่อนที่สร้างกั้นแอ่งเก็บน้ำเหมืองร้าง มีต้นน้ำจากน้ำตกบูตงไหลลงมา ทำให้แอ่งน้ำเหนือเขื่อนมีน้ำอยู่ตลอดปี.
เขื่อนลำพะยา

วันเปิดทำการ: ทุกวัน
เวลาเปิดทำการ: 08.00 - 17.00 น.
เขื่อนลำพะยา จังหวัดยะลา หรือที่คนในชุมชนลำพะยาเรียกกันว่า เขื่อนฝรั่ง และ นบหรั่ง เป็นแหล่งท่องเที่ยวธรรมชาติและแหล่งเรียนรู้ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นของตำบลลำพะยา อำเภอเมืองยะลา จังหวัดยะลา จุดเด่นของสถานที่แห่งนี้คือเป็นเขื่อนกักเก็บน้ำขนาดเล็กที่สร้างกั้นแอ่งน้ำซึ่งเคยเป็นพื้นที่เหมืองแร่เก่าในอดีต ต่อมาธรรมชาติและชุมชนได้เปลี่ยนร่องรอยอุตสาหกรรมเหมืองแร่ให้กลายเป็นแหล่งน้ำกลางป่าเขา มีน้ำเต็มแอ่งอยู่ตลอดปีจากต้นน้ำและน้ำตกบูตงที่ไหลลงมาเลี้ยงพื้นที่เหนือเขื่อน จึงเป็นสถานที่ที่มีความหมายทั้งด้านธรรมชาติ ประวัติศาสตร์ชุมชน การใช้น้ำ และการท่องเที่ยวเชิงเรียนรู้ใกล้ตัวเมืองยะลา
ความน่าสนใจของเขื่อนลำพะยาไม่ได้อยู่เพียงทิวทัศน์ของแอ่งน้ำและป่าเขารอบด้าน แต่ยังอยู่ที่เรื่องราวของพื้นที่ซึ่งเชื่อมโยงกับยุคเหมืองแร่ดีบุกของลำพะยา ในช่วงทศวรรษ 1920-1930 มีบริษัทของชาวอังกฤษเข้ามาสำรวจและทำเหมืองแร่ดีบุกบริเวณหุบเขาของตำบลลำพะยา ครอบคลุมพื้นที่ทำเหมืองขนาดใหญ่ มีทั้งเหมืองบนและเหมืองล่าง โดยเหมืองบนใช้วิธีฉีดน้ำล้างแร่ ส่วนเหมืองล่างใช้เรือขุด เมื่อยุคนั้นยังไม่มีระบบฉีดน้ำด้วยเครื่องจักรที่สะดวกเหมือนปัจจุบัน จึงมีการสร้างนบหรือเขื่อนกักน้ำขึ้นเพื่อให้น้ำมีแรงพอสำหรับใช้ในกระบวนการล้างแร่ เขื่อนแห่งนี้จึงกลายเป็นร่องรอยสำคัญของประวัติศาสตร์เศรษฐกิจและเทคโนโลยีเหมืองแร่ของยะลา
ชื่อ “นบหรั่ง” มีความหมายตรงตัวในความรับรู้ของชุมชนว่าเป็นนบหรือเขื่อนที่ชาวต่างชาติสร้างไว้ คนลำพะยาจึงใช้ชื่อนี้เรียกต่อกันมา แม้ภารกิจเดิมด้านเหมืองแร่จะสิ้นสุดลงไปนานแล้ว แต่ตัวแอ่งน้ำและแนวเขื่อนยังคงทำหน้าที่ใหม่ในฐานะแหล่งน้ำของชุมชน เป็นสถานที่พักผ่อน และเป็นจุดสิ้นสุดของเส้นทางเดินเท้าในแหล่งเรียนรู้ชุมชนลำพะยา เมื่อเดินทางมาถึงเขื่อน นักท่องเที่ยวจะเห็นว่าอดีตของพื้นที่ไม่ได้สูญหายไปทั้งหมด แต่ถูกเก็บไว้ในรูปของภูมิประเทศ แอ่งน้ำ ทางเดิน และเรื่องเล่าที่คนในพื้นที่ยังคงถ่ายทอดต่อกัน
ภูมิทัศน์รอบเขื่อนลำพะยามีลักษณะโดดเด่นจากการผสมผสานระหว่างแอ่งน้ำ ป่าเขา สวนผลไม้ และสวนยางพารา เส้นทางขึ้นสู่เขื่อนผ่านพื้นที่ชุมชนและพื้นที่เกษตรที่ร่มรื่น ทำให้ผู้มาเยือนได้เห็นภาพของลำพะยาในฐานะตำบลที่อยู่ท่ามกลางธรรมชาติ ไม่ใช่เพียงพื้นที่ชานเมืองธรรมดา ระหว่างทางจะพบความเขียวของสวนยาง แนวไม้ผล และภูเขาที่โอบล้อมตำบลลำพะยาไว้หลายด้าน บรรยากาศเช่นนี้ทำให้การเดินทางสู่เขื่อนมีเสน่ห์ในตัวเอง เพราะผู้เดินทางได้สัมผัสจังหวะชีวิตของชุมชนก่อนจะถึงตัวแหล่งน้ำ
แอ่งน้ำเหนือเขื่อนมีน้ำอยู่ตลอดปีเพราะพื้นที่มีต้นน้ำที่ไหลลงมาจากน้ำตกบูตง น้ำตกบูตงเป็นน้ำตกขนาดเล็กของตำบลลำพะยา มีน้ำไหลตลอดปี มีสายธารยาว มีแอ่งน้ำที่สามารถลงเล่นน้ำได้เป็นช่วง ๆ และอยู่ใต้ร่มไม้ที่ร่มรื่น ความสัมพันธ์ระหว่างน้ำตกบูตงกับเขื่อนลำพะยาจึงเป็นหัวใจของสถานที่แห่งนี้ เพราะน้ำตกเป็นต้นทางของความชุ่มชื้น ส่วนเขื่อนเป็นพื้นที่กักเก็บน้ำที่ทำให้ภูมิทัศน์นี้ยังมีชีวิตและมีประโยชน์ต่อชุมชนตลอดปี
ช่วงฤดูฝนเป็นช่วงที่เขื่อนลำพะยาและน้ำตกบูตงมีบรรยากาศโดดเด่นมากที่สุด เมื่อปริมาณน้ำมาก น้ำจากน้ำตกจะไหลลงมาเติมแอ่งเหนือเขื่อนจนเต็ม และบางช่วงน้ำสามารถล้นสันเขื่อนลงมาเป็นม่านน้ำที่สวยงาม ภาพของน้ำที่ไหลผ่านสันเขื่อนกับฉากหลังของป่าเขาทำให้สถานที่แห่งนี้มีความงดงามแบบธรรมชาติผสมประวัติศาสตร์ ไม่ใช่ความงามของเขื่อนขนาดใหญ่หรืออ่างเก็บน้ำสมัยใหม่ แต่เป็นความงามของแหล่งน้ำชุมชนที่มีเรื่องราวเฉพาะตัว
เขื่อนลำพะยาจึงเหมาะกับผู้ที่ชอบเที่ยวธรรมชาติแบบใกล้เมือง ต้องการหลีกจากความวุ่นวาย และต้องการรู้จักชุมชนลำพะยามากขึ้น ภาพที่เห็นในพื้นที่ประกอบด้วยแอ่งน้ำ เงาภูเขา แนวไม้เขียว เสียงน้ำไหล และความสงบของพื้นที่ต้นน้ำ นักท่องเที่ยวสามารถใช้เวลาชมวิว ถ่ายภาพ เดินเล่น พักผ่อนริมแหล่งน้ำ หรือจัดเส้นทางร่วมกับน้ำตกบูตงและแหล่งเรียนรู้ชุมชนอื่น ๆ ในตำบลลำพะยาได้อย่างลงตัว
พื้นที่ตำบลลำพะยาเป็นชุมชนเก่าแก่ของอำเภอเมืองยะลา มีเรื่องเล่าที่มาของชื่อเกี่ยวข้องกับคำว่า “ล่ามพญา” ซึ่งสะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างผู้คน ภาษา การตั้งถิ่นฐาน และประวัติศาสตร์เมืองยาลอในอดีต ปัจจุบันตำบลลำพะยาแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 7 หมู่บ้าน ได้แก่ บ้านเหนือ บ้านลำพะยา บ้านพรุ บ้านทำเนียบ บ้านออก บ้านทองล้น และบ้านต้นหยี พื้นที่โดยรวมเป็นที่ราบลูกคลื่นและมีภูเขาล้อมหลายด้าน ทำให้ตำบลนี้มีทั้งพื้นที่เกษตร แหล่งน้ำ ป่าเขา และชุมชนที่อยู่ร่วมกันอย่างใกล้ชิด
ลำพะยาเป็นพื้นที่ที่มีความหลากหลายด้านศาสนาและวัฒนธรรม ชุมชนมีทั้งชาวไทยพุทธและชาวไทยมุสลิมที่อยู่ร่วมกันมายาวนาน แหล่งเรียนรู้ในตำบลจึงไม่ได้มีเพียงเขื่อนลำพะยา แต่ยังมีวัดสิริปุณณารามหรือวัดลำพะยา มัสยิดในชุมชน ศูนย์วิจัยความหลากหลายทางชีวภาพ ถ้ำน้ำลอด วังน้ำเขียว น้ำตกบูตง และกิจกรรมชุมชนต่าง ๆ เช่น ไข่เค็มลำยา กลุ่มผ้ามัดย้อม ขนมม่อฉี่ ทองม้วน และผลิตภัณฑ์พลังงานแสงอาทิตย์ เขื่อนลำพะยาจึงเหมาะจะอยู่ในเส้นทางท่องเที่ยวชุมชนมากกว่าการเป็นจุดแวะโดด ๆ เพียงแห่งเดียว
จุดที่ควรทำความเข้าใจก่อนเดินทางคือคำว่า “เขื่อนลำพะยา” ในบริบทท่องเที่ยวชุมชนหมายถึงเขื่อนฝรั่งหรือนบหรั่งที่เกี่ยวข้องกับแอ่งน้ำเหมืองเก่าและน้ำตกบูตง ขณะเดียวกันในตำบลลำพะยายังมีโครงการอ่างเก็บน้ำลำพะยาอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ซึ่งเป็นโครงการพัฒนาแหล่งน้ำขนาดใหญ่ของกรมชลประทานเพื่อสนับสนุนการเกษตร การอุปโภคบริโภค และการบรรเทาอุทกภัย พื้นที่ทั้งสองสะท้อนเรื่องเดียวกันคือความสำคัญของน้ำต่อชุมชนลำพะยา แต่มีบทบาทและลักษณะต่างกัน การแยกบริบทให้ชัดช่วยให้ผู้อ่านเข้าใจสถานที่ได้ถูกต้อง
ในเชิงประวัติศาสตร์ท้องถิ่น เขื่อนฝรั่งหรือนบหรั่งเป็นหลักฐานของยุคที่ลำพะยาเคยเป็นพื้นที่เหมืองแร่ดีบุกสำคัญของยะลา ร่องรอยเหมืองเก่าทำให้เกิดแอ่งน้ำ บ่อขุด และพื้นที่ภูมิทัศน์ที่ภายหลังกลายเป็นแหล่งน้ำชุมชน เช่น วังน้ำเขียวที่เกิดจากการใช้เรือขุดในยุคทำเหมืองแร่ และเขื่อนลำพะยาที่สร้างเพื่อใช้กักน้ำสำหรับการล้างแร่ สิ่งเหล่านี้ทำให้ลำพะยาเป็นพื้นที่ที่อ่านประวัติศาสตร์ผ่านภูมิประเทศได้ชัดเจน นักท่องเที่ยวที่สนใจเรื่องราวท้องถิ่นจึงควรมองเขื่อนลำพะยาเป็นมากกว่าสถานที่ถ่ายรูป
วังน้ำเขียวเป็นอีกแหล่งน้ำในตำบลลำพะยาที่ช่วยเสริมภาพของพื้นที่เหมืองเก่าในอดีต ลักษณะเป็นบ่อน้ำขนาดใหญ่ที่เกิดจากการขุดในสมัยทำเหมืองแร่ดีบุก มีบรรยากาศธรรมชาติและทิวทัศน์สวยงาม เมื่อเชื่อมโยงวังน้ำเขียวกับเขื่อนลำพะยาและน้ำตกบูตง จะเห็นเส้นเรื่องที่ชัดเจนของตำบลลำพะยา ตั้งแต่ต้นน้ำบนภูเขา น้ำตก สายน้ำ แอ่งเก็บน้ำ ร่องรอยเหมือง และการใช้ประโยชน์น้ำของชุมชนในปัจจุบัน
ศูนย์วิจัยความหลากหลายทางชีวภาพเฉลิมพระเกียรติ 72 พรรษา บรมราชินีนาถ มหาวิทยาลัยราชภัฏยะลา เป็นอีกพื้นที่สำคัญที่เชื่อมกับภาพรวมลำพะยา เพราะมีบทบาทด้านการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพและระบบนิเวศบริเวณหุบเขาลำพะยา รวมถึงสนับสนุนการเรียนรู้ของนักเรียนและประชาชนในท้องถิ่น เมื่อรวมศูนย์วิจัยฯ เข้ากับเขื่อนลำพะยา น้ำตกบูตง และเส้นทางธรรมชาติ จะทำให้ทริปลำพะยาไม่ได้เป็นเพียงการเที่ยวพักผ่อน แต่เป็นการเรียนรู้เรื่องธรรมชาติ ป่า น้ำ และภูมิปัญญาท้องถิ่นด้วย
ลักษณะของเขื่อนลำพะยาในฐานะแหล่งท่องเที่ยวชุมชนทำให้การเตรียมตัวก่อนเดินทางมีความสำคัญ นักท่องเที่ยวควรแต่งกายเหมาะกับพื้นที่ธรรมชาติ สวมรองเท้าที่เกาะพื้นดี เพราะเส้นทางใกล้แหล่งน้ำและพื้นที่ป่าอาจลื่น โดยเฉพาะในฤดูฝน ควรเตรียมน้ำดื่ม อาหารว่าง ถุงสำหรับเก็บขยะ ยากันยุง และอุปกรณ์กันน้ำสำหรับโทรศัพท์หรือกล้องถ่ายภาพ หากต้องการเล่นน้ำบริเวณน้ำตกบูตงควรเลือกจุดที่น้ำไม่แรงและไม่ลึกเกินไป
ช่วงเวลาที่เหมาะกับการเที่ยวเขื่อนลำพะยาคือช่วงเช้าถึงบ่ายแก่ ๆ เพราะอากาศไม่ร้อนเกินไปและมีเวลาเดินชมพื้นที่ธรรมชาติอย่างปลอดภัย ฤดูฝนและช่วงหลังฝนเป็นช่วงที่น้ำสวยที่สุด แต่ต้องใช้ความระมัดระวังเรื่องน้ำหลากและพื้นลื่น ส่วนฤดูแล้งเหมาะกับการเดินทางง่ายกว่าและยังคงได้เห็นแอ่งน้ำเหนือเขื่อน เพราะพื้นที่มีน้ำเติมจากต้นน้ำและน้ำตกบูตงตลอดปี ผู้ที่ต้องการถ่ายภาพน้ำล้นสันเขื่อนควรเลือกช่วงที่ฝนตกต่อเนื่องในพื้นที่และตรวจสภาพอากาศก่อนเดินทาง
การเที่ยวเขื่อนลำพะยาให้ได้คุณค่ามากที่สุดควรใช้แนวทางท่องเที่ยวแบบเบาและเคารพพื้นที่ เพราะที่นี่ไม่ใช่แหล่งท่องเที่ยวเชิงพาณิชย์ขนาดใหญ่ แต่เป็นแหล่งน้ำและพื้นที่ธรรมชาติของชุมชน ไม่ควรทิ้งขยะลงน้ำ ไม่ใช้สบู่หรือสารเคมีในลำธาร ไม่ปีนขึ้นจุดเสี่ยงบริเวณสันเขื่อน ไม่ส่งเสียงดังรบกวนชุมชน และไม่ทำลายพืชพรรณรอบแหล่งน้ำ หากเดินทางเป็นกลุ่มใหญ่ควรประสานองค์การบริหารส่วนตำบลลำพะยาหรือคนในพื้นที่ล่วงหน้า
การเดินทาง ไปเขื่อนลำพะยาสามารถเริ่มจากตัวเมืองยะลา โดยใช้เส้นทางไปตำบลลำพะยา อำเภอเมืองยะลา ซึ่งอยู่ห่างจากตัวเมืองประมาณ 20 กม. เส้นทางหลักเชื่อมผ่านทางหลวงหมายเลข 409 และทางหลวงหมายเลข 4068 จากนั้นเข้าสู่พื้นที่ตำบลลำพะยาและเส้นทางชุมชนไปยังแหล่งเรียนรู้เขื่อนฝรั่งหรือนบหรั่ง การเดินทางเหมาะกับรถยนต์ส่วนตัว รถจักรยานยนต์ หรือรถรับจ้างในพื้นที่ เพราะบางช่วงเป็นเส้นทางชุมชนและเส้นทางเข้าสู่พื้นที่ธรรมชาติ
ผู้ที่ไม่คุ้นเส้นทางควรตั้งต้นจากตัวเมืองยะลาแล้วสอบถามเส้นทางจากองค์การบริหารส่วนตำบลลำพะยาหรือคนในพื้นที่ก่อนขึ้นไปยังเขื่อน โดยเฉพาะช่วงฤดูฝนหรือช่วงที่ต้องการเดินต่อไปยังน้ำตกบูตงและแหล่งเรียนรู้อื่น ๆ การประสานข้อมูลล่วงหน้าช่วยให้รู้ว่าจุดใดรถเข้าถึงได้ จุดใดควรเดินเท้า จุดใดเหมาะกับการเล่นน้ำ และควรใช้เวลาเที่ยวแต่ละจุดนานเท่าไร
แผนเที่ยวแบบครึ่งวันสามารถเริ่มจากตัวเมืองยะลาในช่วงเช้า เดินทางไปตำบลลำพะยา แวะเขื่อนลำพะยาและน้ำตกบูตง จากนั้นเดินชมแหล่งเรียนรู้ชุมชนใกล้เคียง เช่น วังน้ำเขียว ถ้ำน้ำลอด หรือวัดสิริปุณณาราม แล้วกลับตัวเมืองยะลาในช่วงบ่าย แผนนี้เหมาะกับผู้ที่มีเวลาจำกัดแต่ต้องการสัมผัสธรรมชาติใกล้เมืองและเรียนรู้เรื่องราวลำพะยาอย่างกระชับ
แผนเที่ยวแบบเต็มวันเหมาะกับผู้ที่ต้องการเก็บรายละเอียดตำบลลำพะยาให้ครบขึ้น สามารถเริ่มจากเขื่อนลำพะยาและน้ำตกบูตงช่วงเช้า ต่อด้วยวังน้ำเขียว ศูนย์วิจัยความหลากหลายทางชีวภาพ ถ้ำน้ำลอด วัดสิริปุณณาราม และเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ชุมชน เช่น ไข่เค็มลำยา ผ้ามัดย้อม ขนมม่อฉี่ หรือทองม้วน เส้นทางนี้จะทำให้เห็นว่าลำพะยาไม่ได้มีเพียงน้ำตกและเขื่อน แต่เป็นชุมชนที่มีทั้งธรรมชาติ ประวัติศาสตร์ ศาสนา อาหารพื้นถิ่น และการเรียนรู้ชุมชนครบในพื้นที่เดียว
หากต้องการเที่ยวต่อในตัวเมืองยะลา สามารถจัดเส้นทางร่วมกับศาลหลักเมืองยะลา สวนขวัญเมือง วงเวียนหอนาฬิกา ตึกสีรุ้งบริเวณสถานีรถไฟยะลา และย่านร้านอาหารในเมืองได้สะดวก เพราะตำบลลำพะยาอยู่ไม่ไกลจากตัวเมืองมากนัก นักท่องเที่ยวจึงสามารถเที่ยวธรรมชาติในช่วงเช้าและกลับเข้าเมืองเพื่อรับประทานอาหารหรือเที่ยวแลนด์มาร์กเมืองยะลาในช่วงเย็นได้ภายในวันเดียว
เขื่อนลำพะยาเหมาะกับนักท่องเที่ยวหลายกลุ่ม ทั้งครอบครัวที่ต้องการพาเด็กไปเรียนรู้ธรรมชาติใกล้เมือง นักเรียน นักศึกษา ผู้สนใจประวัติศาสตร์ท้องถิ่น นักถ่ายภาพ และผู้ที่ชอบสถานที่สงบ ไม่หนาแน่นเหมือนแหล่งท่องเที่ยวใหญ่ สำหรับครอบครัวควรดูแลเด็กใกล้ชิดเมื่ออยู่ใกล้น้ำและพื้นที่หิน ส่วนผู้สูงอายุควรเลือกเดินเฉพาะจุดที่พื้นไม่ลื่นและไม่ต้องใช้แรงมาก หากฝนตกหนักควรเลื่อนการเดินทางหรือเปลี่ยนเป็นเที่ยวแหล่งเรียนรู้ในชุมชนที่ปลอดภัยกว่า
จุดเด่นด้านภาพถ่ายของเขื่อนลำพะยาอยู่ที่ภาพแอ่งน้ำกลางป่า สันเขื่อน ม่านน้ำในฤดูฝน ทางเดินชุมชน สวนยาง และสวนผลไม้ระหว่างทาง ช่วงเช้าให้แสงนุ่มและบรรยากาศสดชื่น ส่วนช่วงบ่ายแก่เหมาะกับภาพแสงอุ่นสะท้อนผิวน้ำ ผู้ที่ต้องการถ่ายภาพควรเตรียมผ้าเช็ดเลนส์และอุปกรณ์กันน้ำ เพราะพื้นที่ใกล้น้ำตกและลำธารมีความชื้นสูง และควรระวังไม่ยืนในจุดลื่นหรือริมสันเขื่อนเพื่อถ่ายภาพ
อาหารและบริการรอบเขื่อนลำพะยาเป็นลักษณะชุมชนมากกว่าศูนย์ท่องเที่ยวขนาดใหญ่ นักท่องเที่ยวควรเตรียมน้ำดื่มและอาหารว่างติดตัวไว้ หรือวางแผนรับประทานอาหารในตัวเมืองยะลาก่อนหรือหลังเดินทาง ร้านอาหารในเมืองยะลามีให้เลือกหลากหลาย ทั้งอาหารฮาลาล อาหารเช้า ก๋วยเตี๋ยว ร้านซีฟู้ด ร้านอาหารไทย และคาเฟ่ ทำให้การจัดทริปลำพะยาร่วมกับตัวเมืองยะลาสะดวกกว่าเดินทางไปพื้นที่ไกล
ที่พักที่เหมาะสำหรับเที่ยวเขื่อนลำพะยาคือโรงแรมในตัวเมืองยะลา เพราะมีตัวเลือกมากกว่าและเดินทางไปตำบลลำพะยาได้ไม่ไกล ผู้ที่ต้องการเที่ยวแบบสบายสามารถพักในเมืองยะลา 1 คืน แล้วออกเดินทางไปลำพะยาในช่วงเช้า ก่อนกลับมาเที่ยวเมืองต่อในช่วงบ่ายหรือเย็น การพักในเมืองยังสะดวกต่อร้านอาหาร ตลาด ร้านสะดวกซื้อ สถานีรถไฟ และการเดินทางเชื่อมต่อไปอำเภออื่นของจังหวัดยะลา
ในภาพรวม เขื่อนลำพะยาเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่มีคุณค่ามากกว่าภาพของเขื่อนขนาดเล็ก เพราะเป็นจุดที่รวมเรื่องราวของเหมืองแร่ดีบุกเก่า แหล่งน้ำชุมชน น้ำตกบูตง สวนยาง สวนผลไม้ วิถีลำพะยา และการเปลี่ยนพื้นที่อุตสาหกรรมในอดีตให้กลายเป็นพื้นที่ธรรมชาติและแหล่งเรียนรู้ในปัจจุบัน ผู้มาเยือนจึงได้ทั้งความสงบ ความร่มรื่น และความเข้าใจต่อพื้นที่หนึ่งของยะลาที่มีเรื่องราวลึกกว่าที่เห็นจากภาพถ่าย
โดยสรุป เขื่อนลำพะยา จังหวัดยะลา เป็นสถานที่ท่องเที่ยวธรรมชาติและประวัติศาสตร์ชุมชนที่ควรจัดไว้ในเส้นทางเที่ยวอำเภอเมืองยะลา จุดเด่นคือแอ่งน้ำเหนือเขื่อนที่เกิดจากพื้นที่เหมืองร้างเก่า น้ำจากน้ำตกบูตงที่ไหลเติมแหล่งน้ำตลอดปี บรรยากาศร่มรื่นจากสวนผลไม้และสวนยางตลอดทาง และเรื่องราวนบหรั่งที่เชื่อมโยงกับยุคเหมืองแร่ดีบุกของลำพะยา การเที่ยวที่ดีที่สุดคือไปช่วงเช้าหรือบ่ายแก่ ๆ เตรียมตัวให้เหมาะกับพื้นที่ธรรมชาติ เคารพชุมชน ไม่ทิ้งขยะ และใช้เวลาเรียนรู้ทั้งเขื่อน น้ำตก แหล่งน้ำ และเรื่องเล่าของตำบลลำพะยาอย่างครบถ้วน
| ชื่อสถานที่ | เขื่อนลำพะยา |
| ชื่อที่เกี่ยวข้อง | เขื่อนฝรั่ง / นบหรั่ง |
| ประเภทสถานที่ | เขื่อนกักเก็บน้ำขนาดเล็ก แหล่งน้ำชุมชน แหล่งท่องเที่ยวธรรมชาติ และแหล่งเรียนรู้ประวัติศาสตร์เหมืองแร่ |
| ที่ตั้ง | ตำบลลำพะยา อำเภอเมืองยะลา จังหวัดยะลา |
| ที่อยู่โดยสรุป | เขื่อนลำพะยา หรือเขื่อนฝรั่ง ตำบลลำพะยา อำเภอเมืองยะลา จังหวัดยะลา 95160 |
| พิกัดอ้างอิงพื้นที่ฝายลำพะยา | 6.579616, 101.152978 |
| ไฮไลต์ | แอ่งน้ำเหนือเขื่อนจากพื้นที่เหมืองเก่า น้ำตกบูตง น้ำเต็มแอ่งตลอดปี ป่าเขาร่มรื่น สวนผลไม้ สวนยาง และเรื่องราวยุคเหมืองแร่ดีบุกลำพะยา |
| ลักษณะเด่น | เขื่อนที่สร้างกั้นแอ่งเก็บน้ำเหมืองร้าง มีต้นน้ำจากน้ำตกบูตงไหลลงมา ทำให้แอ่งน้ำเหนือเขื่อนมีน้ำอยู่ตลอดปี |
| ประวัติสำคัญ | เกี่ยวข้องกับยุคทำเหมืองแร่ดีบุกของบริษัทชาวอังกฤษในช่วงทศวรรษ 1920-1930 โดยสร้างนบกักน้ำเพื่อใช้ฉีดล้างแร่ในพื้นที่เหมืองบนและเหมืองล่าง |
| จุดน่าสนใจในพื้นที่ | สันเขื่อน แอ่งน้ำเหนือเขื่อน เส้นทางเดินเท้า น้ำตกบูตง วังน้ำเขียว ถ้ำน้ำลอด และแหล่งเรียนรู้ชุมชนลำพะยา |
| โซน / พื้นที่สำคัญ | โซนแอ่งน้ำเหนือเขื่อน โซนสันเขื่อน โซนเส้นทางเดินเท้าชุมชน โซนน้ำตกบูตง โซนสวนผลไม้และสวนยางระหว่างทาง และโซนแหล่งเรียนรู้ชุมชนลำพะยา |
| การเดินทาง | จากตัวเมืองยะลาเดินทางไปตำบลลำพะยา ระยะทางประมาณ 20 กม. โดยใช้เส้นทางเชื่อมทางหลวงหมายเลข 409 และ 4068 ก่อนเข้าสู่เส้นทางชุมชนไปยังเขื่อนฝรั่งหรือนบหรั่ง |
| สถานะปัจจุบัน | เป็นแหล่งท่องเที่ยวธรรมชาติและแหล่งเรียนรู้ชุมชนของตำบลลำพะยา |
| วันเปิดทำการ | ทุกวัน |
| เวลาเปิดทำการ | 08.00 - 17.00 น. |
| ค่าเข้าชม | ไม่มีข้อมูลระบบจำหน่ายบัตรเข้าชมแบบทางการ ผู้เดินทางควรเตรียมค่าใช้จ่ายส่วนตัว เช่น ค่ารถรับจ้าง อาหาร เครื่องดื่ม หรือบริการชุมชนตามจริง |
| ช่วงเวลาน่าเที่ยว | ช่วงเช้าถึงบ่ายแก่ ๆ โดยฤดูฝนและช่วงหลังฝนเหมาะกับการชมน้ำตกบูตงและน้ำล้นสันเขื่อน |
| สิ่งอำนวยความสะดวก | เป็นแหล่งท่องเที่ยวธรรมชาติชุมชน ควรเตรียมน้ำดื่ม อาหารว่าง รองเท้าเกาะพื้นดี อุปกรณ์กันน้ำ และถุงสำหรับเก็บขยะกลับออกมา |
| ข้อควรระวัง | พื้นที่ใกล้แหล่งน้ำและน้ำตกอาจลื่น โดยเฉพาะฤดูฝน ไม่ควรลงเล่นน้ำในจุดน้ำแรง ไม่ปีนสันเขื่อน และควรเดินตามเส้นทางที่ชุมชนแนะนำ |
| ผู้ดูแล / หน่วยงานประสานข้อมูล | องค์การบริหารส่วนตำบลลำพะยา อำเภอเมืองยะลา จังหวัดยะลา |
| เบอร์ติดต่อหลัก | องค์การบริหารส่วนตำบลลำพะยา โทร. 073-276-227 |
| สถานที่ท่องเที่ยวใกล้เคียง | 1. น้ำตกบูตง ประมาณ 1 - 2 กม. 2. วังน้ำเขียว ตำบลลำพะยา ประมาณ 3 - 5 กม. 3. ถ้ำน้ำลอด ตำบลลำพะยา ประมาณ 5 - 7 กม. 4. ศูนย์วิจัยความหลากหลายทางชีวภาพเฉลิมพระเกียรติ 72 พรรษา บรมราชินีนาถ ประมาณ 5 - 8 กม. 5. วัดสิริปุณณาราม หรือวัดลำพะยา ประมาณ 5 - 8 กม. 6. ศาลหลักเมืองยะลา ประมาณ 20 - 25 กม. 7. สวนขวัญเมืองยะลา ประมาณ 22 - 27 กม. |
| ร้านอาหารใกล้เคียง / ร้านเหมาะสำหรับจัดทริป | 1. ครัวกันเอง เมืองยะลา ประมาณ 20 - 25 กม. โทร. 082-801-5309, 093-061-4762, 063-675-4086 2. ก๋วยจั๊บปีกไก่เทพวิมาน เมืองยะลา ประมาณ 20 - 25 กม. โทร. 073-213-265, 081-276-9629, 089-655-7629 3. นิสา ข้าวมันไก่ & ก๋วยเตี๋ยวกัมปง เมืองยะลา ประมาณ 20 - 25 กม. โทร. 063-102-0840 4. ฮ้อเจี๊ยะ อาหารเช้าและอาหารตามสั่ง ผังเมือง 4 ประมาณ 20 - 25 กม. โทร. 087-477-6571, 086-291-5898, 082-731-1563, 087-899-3207 5. ร้านชาเย็น ผังเมือง 4 ประมาณ 20 - 25 กม. โทร. 062-468-7860 6. วุ้นคุณเชียร์ เมืองยะลา ประมาณ 20 - 25 กม. โทร. 073-215-190 |
| ที่พักใกล้เคียง | 1. โรงแรมยะลาแกรนด์พาเลซ ประมาณ 20 - 25 กม. โทร. 073-215-711, 073-215-712 2. โรงแรมปาร์ควิว ยะลา ประมาณ 20 - 25 กม. โทร. 073-217-001-5 3. โรงแรม @INN YRU ประมาณ 20 - 25 กม. โทร. 062-182-2662 4. โรงแรมยะลารามา ประมาณ 20 - 25 กม. โทร. 073-221-990-2 5. โรงแรมเมโทร ยะลา ประมาณ 20 - 25 กม. โทร. 073-212-175 |
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ถาม: เขื่อนลำพะยาอยู่ที่ไหน?
ตอบ: เขื่อนลำพะยาตั้งอยู่ในตำบลลำพะยา อำเภอเมืองยะลา จังหวัดยะลา เป็นแหล่งท่องเที่ยวธรรมชาติและแหล่งเรียนรู้ชุมชนที่อยู่ไม่ไกลจากตัวเมืองยะลา
ถาม: เขื่อนลำพะยากับเขื่อนฝรั่งหรือนบหรั่งคือที่เดียวกันหรือไม่?
ตอบ: เป็นชื่อที่ใช้เรียกสถานที่เดียวกันในบริบทท่องเที่ยวชุมชนลำพะยา โดยเขื่อนฝรั่งหรือนบหรั่งเป็นชื่อที่ชาวบ้านใช้เรียกเขื่อนกักน้ำเก่าที่เกี่ยวข้องกับยุคเหมืองแร่ดีบุก
ถาม: เขื่อนลำพะยาเปิดวันไหนและเวลาใด?
ตอบ: เปิดทุกวัน เวลา 08.00 - 17.00 น.
ถาม: เขื่อนลำพะยาเสียค่าเข้าชมหรือไม่?
ตอบ: ไม่มีข้อมูลระบบจำหน่ายบัตรเข้าชมแบบทางการ ผู้เดินทางควรเตรียมค่าใช้จ่ายส่วนตัว เช่น ค่ารถรับจ้าง อาหาร เครื่องดื่ม หรือบริการชุมชนตามจริง
ถาม: จุดเด่นของเขื่อนลำพะยาคืออะไร?
ตอบ: จุดเด่นคือเป็นเขื่อนกักน้ำที่สร้างกั้นแอ่งน้ำเหมืองร้าง มีน้ำจากน้ำตกบูตงไหลลงมาเติมตลอดปี รอบพื้นที่มีสวนผลไม้ สวนยาง ป่าเขา และเรื่องราวประวัติศาสตร์เหมืองแร่ดีบุกของลำพะยา
ถาม: เที่ยวเขื่อนลำพะยาควรไปช่วงไหน?
ตอบ: ช่วงเช้าถึงบ่ายแก่ ๆ เหมาะกับการเที่ยวมากที่สุด ฤดูฝนและช่วงหลังฝนเหมาะกับการชมความชุ่มชื้นของน้ำตกบูตงและน้ำบริเวณสันเขื่อน
ถาม: เที่ยวเขื่อนลำพะยาร่วมกับที่ไหนได้บ้าง?
ตอบ: สามารถเที่ยวร่วมกับน้ำตกบูตง วังน้ำเขียว ถ้ำน้ำลอด ศูนย์วิจัยความหลากหลายทางชีวภาพ วัดสิริปุณณาราม ศาลหลักเมืองยะลา และสวนขวัญเมืองยะลาได้
ถาม: ควรเตรียมตัวอย่างไรก่อนไปเขื่อนลำพะยา?
ตอบ: ควรเตรียมน้ำดื่ม รองเท้าเกาะพื้นดี อุปกรณ์กันน้ำ ถุงสำหรับเก็บขยะ ยากันยุง และตรวจสภาพอากาศก่อนเดินทาง โดยเฉพาะช่วงฤดูฝนหรือเมื่อต้องการเล่นน้ำบริเวณน้ำตกบูตง
หมวดหมู่: ●ธรรมชาติ และสัตว์ป่า
กลุ่ม: ●เขื่อน พื้นที่อนุรักษ์ ทะเลสาบ
ปรับปรุงล่าสุด : 2 สัปดาห์ที่แล้ว




